Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
na literę “S”
strona nr 1
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
SAMe to naturalny metabolit produkowany z metioniny i ATP, niezbędny do metylacji DNA, syntezy neuroprzekaźników i ochrony wątroby. Suplementacja może wspierać nastrój i funkcje wątroby, ale wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwdepresyjnych i jest przeciwwskazana w chorobie afektywnej dwubiegunowej.
- syntetyczne i biologiczne
Saccharomyces boulardii to probiotyczne drożdże odporne na antybiotyki, stosowane przy biegunce poantybiotykowej, podróżnej i zakażeniu C. difficile. Działa krótkotrwale – jest usuwany z jelit w ciągu 2–5 dni po odstawieniu. Nie jest zalecany dla osób z obniżoną odpornością ani z cewnikami centralnymi.
- syntetyczne i biologiczne
Saccharomyces cerevisiae to drożdże probiotyczne wzmacniające barierę jelitową i modulujące odporność. Stosowane w biegunkach, IBS i kandydozie pochwy. U osób z obniżoną odpornością mogą powodować rzadką, ale groźną fungemię.
- syntetyczne i biologiczne
Sacharoza to cukier stołowy – dwucukier zbudowany z glukozy i fruktozy. Dostarcza 3,9 kcal/g, nie zawiera witamin ani minerałów, a jej indeks glikemiczny (ok. 65) jest niższy niż wielu produktów zbożowych. Badania wskazują, że to nadmiar kalorii – nie sacharoza sama w sobie – odpowiada za ryzyko chorób dietozależnych.
- syntetyczne i biologiczne
Sacharynian sodu to substancja pomocnicza w lekach i preparatach do jamy ustnej, która maskuje gorzki smak składników czynnych. Jest 300–600 razy słodszy od cukru, a jego bezpieczeństwo zostało potwierdzone przez EFSA (ADI 9 mg/kg masy ciała). Obecny jest m.in. w tabletkach do żucia, syropach i pastach do zębów.
- syntetyczne i biologiczne
Sacytuzumab gowitekan to innowacyjny lek celowany w terapii zaawansowanego raka piersi, łączący przeciwciało monoklonalne z cytostatykiem, dedykowany pacjentom po niepowodzeniu wcześniejszych metod leczenia.
- surowce roślinne
Sadziec purpurowy (jeżówka purpurowa) to roślina z korzeniem bogatym w alkylamidy, polisacharydy i pochodne kwasu kawowego. Wyciąg z korzenia stosuje się krótkoterminowo przy przeziębieniu i infekcjach górnych dróg oddechowych. Korzeń ma monografię EMA i wpis do Farmakopei Europejskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Safinamid wspiera leczenie choroby Parkinsona, zwiększając poziom dopaminy i poprawiając kontrolę ruchów. Stosowany z lewodopą pomaga ograniczać wahania objawów u dorosłych pacjentów.
- surowce roślinne
Sahadevi (Vernonia cinerea) to zioło ajurwedyjskie bogate w sesquiterpeny laktonowe, flawonoidy i garbniki. Badania na zwierzętach sugerują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające, lecz kliniczne potwierdzenie u ludzi pozostaje ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Sakubitryl wspomaga leczenie niewydolności serca, poprawiając funkcjonowanie układu krążenia i zmniejszając ryzyko hospitalizacji. Stosowany w połączeniu z walsartanem u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Sakwinawir to inhibitor proteazy HIV-1, stosowany w terapii skojarzonej zakażenia HIV. Ogranicza namnażanie wirusa, wymaga ostrożności ze względu na działania niepożądane i interakcje z innymi lekami.
- surowce roślinne
Liść sałaty uprawnej to źródło polifenoli, karotenoidów i witaminy C. Dzika sałata zawiera laktukarium z laktonami seskwiterpenowymi o tradycyjnym zastosowaniu uspokajającym i przeciwbólowym, lecz dowody kliniczne u ludzi są niewystarczające, a stosowanie wymaga ostrożności.
- syntetyczne i biologiczne
Salbutamol to lek rozszerzający oskrzela, stosowany w leczeniu astmy i POChP, charakteryzujący się szybkim działaniem oraz możliwością stosowania w różnych grupach wiekowych.
- Salicylan 2-etyloheksylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Salicylan amylu to ester kwasu salicylowego stosowany w kosmetykach jako składnik zapachowy i kondycjonujący skórę. Unijna regulacja wymaga jego oznakowania na etykiecie jako alergenu zapachowego powyżej określonych stężeń. Osoby uczulone na salicylany powinny unikać produktów z tym składnikiem.
- Salicylan benzylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Salicylan betainy to łagodniejszy BHA pochodny kwasu salicylowego i betainy z buraka cukrowego. Złuszcza naskórek, odblokowuje pory i jest dobrze tolerowany przez skórę wrażliwą. Działa przy pH 3,8–4,2, a skuteczne stężenie w preparatach wynosi 1–4%.
- syntetyczne i biologiczne
Salicylan dietyloaminy łagodzi ból i stany zapalne po urazach, takich jak stłuczenia czy skręcenia. Działa miejscowo, szybko przynosząc ulgę i zmniejszając obrzęki, przy niskim ryzyku działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Salicylan etyloheksylu to chemiczny filtr UV-B pochłaniający promieniowanie w zakresie 280–320 nm. Stosowany w kremach z filtrem do 5% stężenia (UE/USA), poprawia stabilność i skuteczność innych filtrów UV. Nie chroni przed promieniowaniem UVA.
- syntetyczne i biologiczne
Salicylan metylu działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie, łagodzi bóle mięśni i stawów oraz napięcia. Stosowany miejscowo, często w połączeniu z mentolem lub kamforą, przynosi uczucie rozgrzania i szybką ulgę.
Salicylan sodu to niesteroidowy lek przeciwzapalny o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. Hamuje enzymy COX, redukując ból, stan zapalny i gorączkę, stosowany m.in. w reumatoidalnym zapaleniu stawów.
- syntetyczne i biologiczne
Salicyna to glikozyd fenolowy z kory wierzby, który w organizmie zamienia się w kwas salicylowy. Wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne potwierdzone w badaniach klinicznych. Osoby uczulone na aspirynę lub przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Salmeterol to lek wziewny rozszerzający oskrzela, stosowany w terapii astmy i POChP. Pomaga kontrolować przewlekłe objawy, dostępny także w preparatach złożonych dla skuteczniejszego leczenia.
- syntetyczne i biologiczne
Inaktywowana Salmonella Typhi to substancja czynna szczepionek przeciw durowi brzusznemu. Szczepionka polisacharydowa Vi chroni ok. 65–70% zaszczepionych przez 3 lata i jest zalecana przede wszystkim podróżnym do regionów endemicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Szczepionka Vi-TT łączy inaktywowany polisacharyd Vi z Salmonella Typhi z toksodem tężcowym jako nośnikiem. Jedna dawka daje 100% serokonwersję i ok. 55% ochrony przed durem brzusznym w badaniach klinicznych. Toksoid tężcowy wzmacnia też odpowiedź immunologiczną na sam tężec.
- surowce roślinne
Sandałowiec biały (Santalum album) dostarcza olejku bogatego w α-santalol i β-santalol. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i przeciwutleniające. Stosowany zewnętrznie na skórę i tradycyjnie wewnętrznie – z ograniczonymi dowodami klinicznymi. Przeciwwskazany w ciąży i chorobach nerek; może zwiększać stężenie litu we krwi.
- surowce roślinne
Olejek amyrisowy pochodzi z drewna sandałowca zachodnioindyjskiego. Zawiera walerianol, elemol i eudesmole – seskwiterpenowe alkohole o właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwdrobnoustrojowych potwierdzonych w badaniach laboratoryjnych. Stosuje się go w aromaterapii (relaks, sen) oraz zewnętrznie w pielęgnacji skóry, zawsze rozcieńczony w oleju nośnikowym.
- Saniscalp
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Sapindus trifoliatus (mydleniec, reetha) to roślina zawierająca 40–50% saponin triterpenoidowych, które działają jak naturalny surfaktant. Wyciąg stosowany jest głównie w kosmetyce – w szamponach i preparatach pielęgnacyjnych. Działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe potwierdzono w badaniach laboratoryjnych; doustnie – tylko pod kontrolą specjalisty.
- surowce roślinne
Saponiny to naturalne związki roślinne pełniące rolę substancji pomocniczych w lekach, szczepionkach i kosmetykach. Poprawiają rozpuszczalność trudno wchłanianych leków, stabilizują emulsje i wzmacniają działanie szczepionek. Są słabo wchłaniane doustnie, ale w dużych dawkach mogą podrażniać żołądek.
- syntetyczne i biologiczne
Sarilumab to nowoczesny lek biologiczny o działaniu przeciwzapalnym, stosowany u dorosłych z umiarkowanym i ciężkim reumatoidalnym zapaleniem stawów w celu łagodzenia objawów i poprawy jakości życia.
- syntetyczne i biologiczne
Sarkozyna (N-metyloglicyna) to metabolit glicyny hamujący transporter GlyT1, co nasila działanie receptorów NMDA. Badana jako wsparcie w leczeniu schizofrenii i depresji w dawce 30 mg/kg/dobę. Stosowana też jako substancja pomocnicza w lekach i składnik kosmetyków.
Sarolaner to skuteczny środek przeciwpasożytniczy z grupy izoksazolin, stosowany u psów i kotów do zwalczania pcheł oraz kleszczy. Działa selektywnie na układ nerwowy pasożytów, zapewniając długotrwałą ochronę.
- surowce roślinne
Sarsaparilla (Smilax glabra) to roślina lecznicza stosowana w medycynie chińskiej i ajurwedzie. Jej korzeń zawiera astilbinę, engeleitynę i inne flawonoidy o potencjalnym działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Badania kliniczne u ludzi są ograniczone; wymagana ostrożność przy stosowaniu leków na receptę.
- surowce roślinne
Sasanka łąkowa (Pulsatilla pratensis) zawiera anemoninę, która działa rozkurczowo, przeciwbólowo i uspokajająco. Świeża roślina jest toksyczna – można stosować wyłącznie prawidłowo wysuszone ziele. Tradycyjnie używana przy bolesnych miesiączkach, lęku i nieżytach. Bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią.
- syntetyczne i biologiczne
Satralizumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w leczeniu autoimmunologicznych chorób układu nerwowego, działający poprzez blokowanie interleukiny-6 i zmniejszający częstość nawrotów objawów.