Zastosowanie ruszczyka kolczastego w Europie ma długą tradycję, sięgającą czasów starożytnych. Zawarte w nim związki wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwkrzepliwe, a także zwężające naczynia krwionośne i zmniejszające ich przepuszczalność. Dzięki temu preparaty z ruszczyka są obecnie stosowane w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej, hemoroidów i hipotonii ortostatycznej. Na rynku dostępne są produkty w postaci tabletek, a także maści oraz żeli, zawierające wyciąg z tej rośliny.

Co to jest ruszczyk kolczasty?

Ruszczyk kolczasty (łac. Ruscus aculeatus, Asparagaceae – szparagowate) jest byliną dorastającą do 60 cm o wiecznie zielonych, rozgałęzionych pędach. Ostro zakończone liście przypominają łuski. Owocem jest szkarłatnoczerwona jagoda. Występuje naturalnie na obszarze śródziemnomorskim. Surowcem farmaceutycznym jest podziemne kłącze.

W średniowieczu wykorzystywano wyciągi z rośliny do uśmierzenia objawów ciężkości nóg, hemoroidów, problemów z drogami moczowymi oraz w bólach brzucha [1].

REKLAMA
REKLAMA

Jak działa ruszczyk kolczasty?

Surowiec zawiera saponiny sterolowe, z których najważniejsze są ruskogenina i neoruskogenina. W mniejszych ilościach występuje ruscyna, ruskozyd, flawonoidy, antrachinony, olejek eteryczny. Saponinom przypisuje się wielokierunkowe działanie. Zmniejszają przepuszczalność uszkodzonego śródbłonka naczyń krwionośnych, spowodowanego m.in. niedotlenieniem przez zbyt wolny przepływ krwi żylnej. Wywołuje to efekt przeciwobrzękowy. Mechanizm przeciwzapalny wynika z hamowania przez te związki przylegania neutrofilów do komórek wyściełających drobne naczynka oraz zmniejszenia migracji leukocytów. Prawdopodobnie osłabia to pobudzenie receptorów odpowiedzialnych za czucie bólu i parestezje. Działanie zwężające żyły uzyskiwane jest poprzez zwiększone uwalnianie noradrenaliny ze współczulnych zakończeń nerwowych. Saponiny ochraniają włókna elastyny, budującej naczynia, przez co wzmacniają ściany i zwiększają napięcie żył [2,3].

Tabletki i żele z ruszczykiem

Produkt leczniczy: Cyclo 3 Fort

Cyclo 3 Fort łączy w sobie trzy aktywne składniki: suchy wyciąg z kłącza ruszczyka kolczastego, zawierający saponiny, metylochalkon hesperydyny, będący związkiem flawonoidowym oraz kwas askorbinowy (witaminę C). Związki te uszczelniają naczynia krwionośne i poprawiają napięcie ich ścian. Preparat zmniejsza zaleganie krwi żylnej i nasila odpływ limfatyczny z kończyn dolnych. Co ciekawe, działanie jest silniejsze w okresie lata, przy przegrzaniu organizmu. Produkt przynosi ulgę w uczuciu ciężkości nóg oraz może być stosowany pomocniczo w leczeniu hemoroidów. Cyclo 3 Fort jest lekiem, co oznacza, że jego skład jakościowy i ilościowy jest kontrolowany i nie odbiega od deklarowanych zawartości substancji. Ponadto jego skuteczność w przewlekłej chorobie żylnej i obrzękach została potwierdzona przez metaanalizę i przegląd systematyczny, czyli zestawienie bardzo wielu wiarygodnych badań, w których brała udział duża ilość pacjentów. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, zaleca się przyjmowanie dwóch do trzech kapsułek na dobę w dawkach podzielonych rano i wieczorem [4,5].

Przykłady suplementów diety w postaci tabletek doustnych

Detramax Plus

Preparat zawiera zmikronizowaną frakcję flawonoidową, w tym 90% diosminy i 10% hesperydyny, ekstrakt z pestek winogron (Vitis vinifera – winorośl właściwa) standaryzowany na 95% proantocyjanidyn, ekstrakt z kłącza ruszczyka kolczastego standaryzowany na 5% ruskogeniny oraz witaminę C. Produkt wspomaga mikrokrążenie żylne oraz prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych.

Na korzyść preparatu przemawia fakt, że producent deklaruje standaryzację wyciągów na określone związki. Oznacza to, że ekstrakty musiały być przebadane jakościowo i ilościowo pod względem zawartości konkretnych substancji aktywnych. Producent zaleca przyjmowanie jednej do dwóch tabletek dziennie.

Maxi3Vena

Maxi3Vena to suplement diety zawierający ekstrakt z ruszczyka, kwas askorbinowy i hesperydynę. Witamina C bierze udział w syntezie kolagenu, który buduje naczynia krwionośne. Ponadto działa antyoksydacyjnie tak jak składnik flawonoidowy. Substancje uszczelniają śródbłonek i zmniejszają jego narażenie na niszczące działanie wolnych rodników. Produkt polecany jest przede wszystkim pacjentom odczuwającym ciężkość kończyn dolnych, posiadającym skłonności do powstawania obrzęków, cellulitu, osobom o cerze naczynkowej oraz prowadzącym siedzący lub stojący tryb życia. Producent deklaruje określone ilości substancji w preparacie, jednak nie podaje informacji o standaryzacji wyciągów na konkretne związki. Zalecane spożycie to jedna kapsułka dziennie.

Varivenol

Produkt zawiera suchy wyciąg z korzenia ruszczyka kolczastego standaryzowany na 5% zawartości ruskogeniny, hesperydynę, suchy wyciąg z nasion kasztanowca zwyczajnego standaryzowany na 80% escyny, magnez. Escyna jest saponiną, zatem podobnie jak ruszczyk działa przeciwobrzękowo, przeciwzapalnie, uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, poprawia elastyczność i napięcie żył. Preparat przeznaczony jest dla osób dorosłych w celu poprawienia krążenia w nogach. Producent zaleca spożycie jednej kapsułki na dobę.

Preparaty do stosowania zewnętrznego – maści i żele z ruszczykiem

Badania dokumentują skuteczność terapii w przewlekłej chorobie żylnej głównie dla produktów zawierających wyciąg z gatunku Ruscus aculeatus stosowanych doustnie, szczególnie leku Cyclo 3 Fort. Maści i żele z ruszczykiem, często zawierające również rutynę, mogą być stosowane jedynie pomocniczo przy rozszerzonych naczynkach, widocznych na skórze. Mają jednak tę zaletę, że można je wykorzystać przy delikatnym masażu kończyn dolnych. Zaleca się rozprowadzanie preparatów od kostek w stronę kolan, by pobudzić odpływ krwi i limfy w stronę serca. Mogą też sprawdzić się, jeśli pacjent przyjmuje już wiele leków w postaci doustnej i zależy mu na ominięciu drogi wchłaniania substancji przez żołądek i jelita.

Przykład preparatu: Detramax Żel kojący do nóg

Produkt zawiera ekstrakty z korzenia ruszczyka, skórki cytryny, owoców borówki czarnej i kasztanowca, mentol. Jest łagodnym preparatem pielęgnacyjnym. Przy regularnym stosowaniu poprawia nawilżenie i wygląd skóry w miejscu rozszerzonych naczynek, pomaga zmniejszyć skłonności do tworzenia się nowych. Konsystencja żelu i zawarty w składzie mentol powodują uczucie chłodzenia i przynoszą ulgę dla nóg.

Kiedy stosować preparaty z ruszczykiem?

Jeśli pacjent cierpi na obrzęki, ciężkość i ból nóg czy żylaki, przede wszystkim powinien udać się na konsultację lekarską. Zaleganie krwi w kończynach dolnych może świadczyć o niewydolności prawej komory serca. Jeśli wykluczymy problemy kardiologiczne i konieczność leczenia operacyjnego lub włączenia leków przeciwkrzepliwych, możemy skorzystać z preparatów z ruszczykiem dostępnych bez recepty. Pomogą one wzmocnić naczynia krwionośne, ułatwić przepływ krwi, zmniejszyć zastoje żylne i zredukować uciążliwe objawy. Większą skutecznością wykazują się preparaty doustne, szczególnie produkt leczniczy Cyclo 3 Fort. Dostępne na rynku są również suplementy diety oraz maści i żele, które można stosować pomocniczo.