śliwka kakadu

Czym jest śliwka kakadu i co ją wyróżnia spośród innych owoców?

Śliwka kakadu (Terminalia ferdinandiana), znana też pod nazwami gubinge, murunga czy billygoat plum, to blado-zielony owoc drzewa rosnącego w północnej Australii. Przez tysiące lat był podstawowym pożywieniem i lekiem ludów pierwszych narodów Australii, stosowanym przy przeziębieniach, grypie, bólach głowy oraz jako środek antyseptyczny na rany i ukąszenia owadów⁷. Dziś śliwka kakadu zyskuje zainteresowanie nauki – Uniwersytet Queensland opublikował w piśmie Food Chemistry badania potwierdzające jej właściwości antyoksydacyjne i badające bezpieczeństwo stosowania proszku z tego owocu jako składnika żywności⁸.

To, co najbardziej wyróżnia ten owoc, to bezprecedensowa zawartość witaminy C. W 100 g świeżego miąższu znajdziesz od 3100 do 5300 mg kwasu askorbinowego – dla porównania pomarańcza zawiera około 50 mg/100 g, a acerola (sama w sobie uważana za bardzo bogate źródło) – ok. 1677 mg/100 g⁹. Naukowcy z Western Sydney University wskazują, że kakadu plum dostarcza ponad 13-krotnie więcej witaminy C niż pomarańcza¹⁰. Zawartość może być jeszcze wyższa w produkcie suszonym: badania cytowane przez Griffith University podają do 7000 mg witaminy C na 100 g suchej masy¹¹.

Jakie aktywne związki zawiera wyciąg ze śliwki kakadu?

Śliwka kakadu to nie tylko witamina C. Owoc i wyciąg ze śliwki kakadu zawierają bogaty zestaw biologicznie czynnych składników, które działają synergistycznie²:

• Witamina C (kwas askorbinowy/askorbinian) – główny aktywny składnik; silny antyoksydant neutralizujący wolne rodniki, niezbędny kofaktor w syntezie kolagenu¹².
• Kwas galusowy – fenolokwas o właściwościach antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych, przeciwdrobnoustrojowych i rozjaśniających skórę; wykazuje zdolność do przywracania funkcji bariery skórnej¹³¹⁴.
• Kwas elagowy – polifenol z grupy hydrolizowanych tanin; badania wykazują jego działanie przeciwzapalne, hamowanie degradacji kolagenu pod wpływem promieniowania UVB oraz zmniejszanie stężenia melaniny¹⁵.
• Flawonoidy i glikozydy flawonowe – w tym flawanole, antocyjany i glikozydy flawonu-C; wykazują właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne¹⁶¹⁷.
• Karotenoidy i luteina – luteina obecna w owocu (6,1 mg/100 g) wspomaga zdrowie siatkówki oka i chroni ją przed stanem zapalnym¹⁸.
• Minerały – żelazo, cynk, magnez, wapń, miedź, potas i fosfor¹⁹.
• Inne składniki – witamina E, foliany (110 µg/100 g), błonnik pokarmowy (7,1 g/100 g), tryptofan¹⁸²⁰.

Badania Griffith University z 2015 roku opublikowane w Journal of Functional Foods zidentyfikowały stilbeny i taniny jako związki odpowiedzialne za hamowanie wzrostu bakterii powiązanych z autoimmunologicznymi chorobami zapalnymi, m.in. z reumatoidalnym zapaleniem stawów²¹.

Jak śliwka kakadu działa na organizm? Potwierdzone właściwości

Aktywność antyoksydacyjna wyciągu ze śliwki kakadu jest wyjątkowo wysoka – całkowita zawartość związków fenolowych jest ok. 4,7–6 razy wyższa niż w borówce, a aktywność antyoksydacyjna mierzona różnymi metodami od 5,2 do 13,3 razy przekracza wartości uzyskiwane dla borówki²²²³. Hydrolizowane taniny i kwas elagowy zostały zidentyfikowane jako główne klasy związków fenolowych odpowiedzialne za te właściwości²⁴.

Działanie przeciwzapalne łączy się przede wszystkim z kwasem elagowym i kwasem galusowym. W badaniach laboratoryjnych kwas elagowy hamował produkcję prozapalnych cytokin i zmniejszał naciek zapalnych makrofagów, a u pacjentek z melazmaą powodował istotne statystycznie zmniejszenie stężenia melaniny¹⁵. Należy jednak zaznaczyć, że większość tych danych pochodzi z badań in vitro lub wstępnych badań klinicznych – potrzebne są dalsze, szerzej zakrojone próby.

Właściwości przeciwdrobnoustrojowe owocu i wyciągu ze śliwki kakadu są udokumentowane wobec takich patogenów jak Listeria monocytogenes czy Staphylococcus²⁵. Wysoka zawartość błonnika (7,1 g/100 g) wspomaga trawienie, a korzystny stosunek potasu do sodu może przyczyniać się do utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi²⁶²⁷.

Śliwka kakadu w kosmetyce – jak działa na skórę?

Wyciąg ze śliwki kakadu jest coraz częściej składnikiem serum z witaminą C, kremów, maseczek, toników i olejków do twarzy. Jego działanie na skórę opiera się na kilku mechanizmach jednocześnie²⁸.

Badanie opublikowane w 2020 roku w International Journal of Science and Research wykazało, że krem zawierający 0,1% wyciągu ze śliwki kakadu powodował istotną redukcję stężenia melaniny i aktywności tyrozynazy w skórze⁴. Badanie z 2023 roku opublikowane w Molecules potwierdziło silne właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe wyciągu²⁹. Zalecane stężenie w produktach kosmetycznych to 0,1–1% – wyższe może nasilać podrażnienia, zwłaszcza u osób z wrażliwą skórą³⁰.

W jakich formach można stosować śliwkę kakadu?

Na rynku dostępne są różne formy wyciągu ze śliwki kakadu, przeznaczone zarówno do stosowania doustnego, jak i miejscowego³³:

• Proszek liofilizowany – całe owoce z pestkami mielone po suszeniu; już 1 g proszku dostarcza tyle witaminy C, co cała pomarańcza³⁴. Można dodawać do smoothie, jogurtów, owsianki, soków.
• Ekstrakty płynne – wyciągi w roztworze etanolu i glicerolu, ułatwiające wchłanianie fitochemikaliów³⁵.
• Kapsułki i suplementy – wygodna forma doustna; dostarcza witaminę C i polifenole ogólnoustrojowo³³.
• Serum i kremy do twarzy – wyciąg wodny lub olejowy w stężeniu 0,1–1%; najczęstsza forma kosmetyczna³⁶.
• Maseczki, toniki, olejki – uzupełniające produkty pielęgnacyjne z wyciągiem ze śliwki kakadu²⁸.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Śliwka kakadu jest żywnością i składnikiem suplementów – nie lekiem. Przy typowym spożyciu jako element diety jest dobrze tolerowana, jednak kilka sytuacji wymaga konsultacji ze specjalistą.

Skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem, jeśli:

• Masz chorobę nerek lub kamicę nerkową – owoc zawiera bardzo wysokie stężenie szczawianów (2717 mg/100 g suchej masy), co w połączeniu z dużą ilością witaminy C może zwiększać ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych u osób predysponowanych genetycznie lub z zapalną chorobą jelit⁵⁶.
• Chorujesz na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego-Crohna, nadczynność przytarczyc lub kwasicę cewkową nerek⁵.
• Spożywasz duże ilości produktów bogatych w miedź (wątróbka, orzechy) – 100 g owocu kakadu dostarcza 100% dziennego zapotrzebowania na miedź, a długotrwałe nadmierne spożycie grozi toksycznością miedzi objawiającą się bólami brzucha i żółtaczką³⁷.
• Jesteś w ciąży lub karmisz piersią – brak wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa suplementacji wyciągiem ze śliwki kakadu w tych stanach.

Skonsultuj się z lekarzem lub przerwij stosowanie, jeśli po spożyciu pojawią się:

• Biegunka, nudności lub skurcze brzucha – mogą świadczyć o nadmiernym spożyciu witaminy C (powyżej 2000 mg/dobę) lub błonnika³⁸.
• Obrzęk, swędzenie lub wysypka po zastosowaniu kosmetycznym – mogą wskazywać na reakcję alergiczną³⁹.
• Nasilone zaczerwienienie lub podrażnienie skóry przy stosowaniu miejscowym, zwłaszcza w połączeniu z innymi kwasami lub retinolem³⁹.

Śliwka kakadu to wyjątkowy składnik, który warto włączyć do codziennej diety lub rutyny pielęgnacyjnej – rozsądnie i z uwagą na własny organizm. Jeśli chcesz stosować wyciąg ze śliwki kakadu doustnie jako suplement, wybieraj produkty od sprawdzonych producentów z podaną zawartością witaminy C i polifenoli. W kosmetyce zacznij od niższego stężenia i wykonaj próbę uczuleniową na małym fragmencie skóry. Pamiętaj, że nawet naturalne składniki o bardzo wysokiej aktywności mogą wymagać umiaru – szczególnie gdy masz choroby przewlekłe lub przyjmujesz leki.