Menu

Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu

Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu (w kosmetyce znany pod nazwą INCI: Pentaerythrityl Tetra-Di-T-Butyl Hydroxyhydrocinnamate, numer CAS: 6683-19-8) to syntetyczny antyoksydant fenolowy dodawany do kremów, filtrów przeciwsłonecznych, balsamów i emulsji. Jego zadaniem jest neutralizowanie wolnych rodników oraz ochrona olejów i tłuszczów zawartych w formule przed utlenianiem, co zapobiega jełczeniu, zmianom zapachu i koloru produktu. Dzięki bardzo wysokiej masie cząsteczkowej nie przenika przez skórę, co czyni go substancją bezpieczną. Stosuje się go w stężeniach 0,01–0,1% w produktach nieusuwalnych i do 0,5% w produktach spłukiwanych. Raport Cosmetic Ingredient Review (CIR) z 2018 roku potwierdza jego bezpieczeństwo.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Czym jest tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu i jaką pełni rolę w produktach kosmetycznych
Jak chroni skórę i formułę kosmetyku przed działaniem wolnych rodników
Dlaczego wysoka masa cząsteczkowa tej substancji ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania
W jakich produktach aptecznych możesz tę substancję spotkać i w jakich stężeniach jest stosowana
Co mówi raport bezpieczeństwa CIR na temat tego składnika

Co to jest tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu?

Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu to syntetyczny związek chemiczny należący do grupy przeciwutleniaczy fenolowych. W świecie kosmetyki funkcjonuje pod nazwą INCI: Pentaerythrityl Tetra-Di-T-Butyl Hydroxyhydrocinnamate. Jego wzór chemiczny to C₇₃H₁₀₈O₁₂, a numer CAS to 6683-19-8. W czystej postaci jest to biała, bezwonna substancja stała.

Pod względem budowy chemicznej jest to tetraester pentaerytrytolu z kwasem 3-(3,5-di-tert-butylo-4-hydroksyfenylo)propanowym. Taka struktura – oparta na sterycznych fenolach połączonych przez rdzeń pentaerytrytolu – nadaje tej substancji wyjątkową stabilność termiczną i odporność na działanie światła. Co ważne, jest to ulepszony odpowiednik starszego antyoksydantu BHT (butylohydroksytoluen), pozbawiony jego wad: wysokiej lotności i tendencji do żółknięcia pod wpływem promieniowania UV. Wynika to bezpośrednio z o wiele wyższej masy cząsteczkowej – 1178 Da w porównaniu do zaledwie 220 Da dla BHT.

Jak działa ta substancja w kosmetyku?

Pełni dwie kluczowe funkcje: działa jako antyoksydant i stabilizator formuły. W praktyce oznacza to, że chroni kosmetyk na dwóch poziomach jednocześnie.

Ochrona składników formuły – neutralizuje wolne rodniki, które mogą powodować utlenianie tłuszczów, olejów roślinnych, masł i estrów zawartych w preparacie. Dzięki temu zapobiega jełczeniu, nieprzyjemnym zmianom zapachu, koloru i konsystencji produktu.
Stabilizacja innych antyoksydantów – chroni wrażliwsze składniki aktywne, takie jak tokoferol (witamina E) czy pochodne witaminy C, przed przedwczesną degradacją, pozwalając im zachować pełną skuteczność przez cały okres przydatności do użycia.
Działanie na powierzchni skóry – tworzy warstwę ochronną na naskórku, która neutralizuje wolne rodniki powstające pod wpływem promieniowania UV i zanieczyszczeń powietrza, spowalniając tym samym procesy fotostarzenia.

Substancja jest rozpuszczalna w olejach, co oznacza, że najlepiej sprawdza się w formułach zawierających tłuszcze – i właśnie w takich produktach jest najchętniej stosowana.

Dlaczego ta substancja jest ważna w produktach z olejami? Oleje roślinne – takie jak olej jojoba, arganowy czy z nasion róży – są bardzo podatne na utlenianie. Pod wpływem powietrza, światła i ciepła szybko jełczeją, tracą właściwości pielęgnacyjne i mogą zacząć podrażniać skórę. Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu skutecznie hamuje te procesy, dzięki czemu produkt długo zachowuje świeżość i skuteczność. Działa synergistycznie z innymi antyoksydantami obecnymi w formule, wzmacniając ich ochronne działanie. Szczególnie cenny jest w kremach z retinoidami lub witaminą C, gdzie stabilność składników aktywnych ma bezpośredni wpływ na efekty pielęgnacji.

W jakich produktach aptecznych można go znaleźć?

Tę substancję spotkasz przede wszystkim w produktach pielęgnacyjnych dostępnych w aptekach i drogeriach, które zawierają w składzie oleje roślinne lub tłuszcze podatne na utlenianie. Stosuje się ją m.in. w:

kremach nawilżających i regenerujących – zarówno dla skóry normalnej, jak i suchej czy wrażliwej
filtrach przeciwsłonecznych – gdzie chroni zarówno filtry UV, jak i olejowe nośniki formuły
balsamach i emulsjach do ciała
maściach i kremach dermatologicznych stosowanych przy atopowym zapaleniu skóry czy łuszczycy
produktach do pielęgnacji ust (błyszczyki, balsamy)
szamponach i olejkach do pielęgnacji włosów
preparatach do golenia i po goleniu

Bywa też stosowana jako składnik mieszanin stabilizujących – razem ze skwalanem i polimerami błonotwórczymi – jako kompletny pakiet zapewniający stabilność i odpowiednią teksturę produktu, będąc przy tym alternatywą dla składników silikonowych.

Stosowane stężenia i co to oznacza dla pacjenta: Zalecane stężenie tej substancji w produktach kosmetycznych to 0,01–0,1% w formułach nieusuwalnych (np. kremach, balsamach). W produktach spłukiwanych (np. szamponach, żelach pod prysznic) dopuszcza się stężenia do 0,5%. Raport Cosmetic Ingredient Review z 2018 roku objął ocenę stężeń od 0,0001% do 0,8% – i we wszystkich przypadkach substancja uznana została za bezpieczną. To ważna informacja: producenci kosmetyków stosują tę substancję w ilościach, które są wielokrotnie przebadane i zatwierdzone. Nawet jeśli na etykiecie pojawia się długa, trudna do wymówienia nazwa, nie ma powodów do obaw – to składnik o ugruntowanym profilu bezpieczeństwa.

Czy tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu jest bezpieczny?

Tak – i to potwierdzone badaniami. Kluczowym argumentem za bezpieczeństwem tej substancji jest jej bardzo wysoka masa cząsteczkowa (powyżej 1000 Da). W praktyce oznacza to, że cząsteczki są zbyt duże, by przenikać przez barierę skórną. Substancja pozostaje na powierzchni naskórka i w formule kosmetyku, nie kumulując się w organizmie.

Testy drażniące i uczulające przeprowadzone przy stężeniu 0,5% nie wykazały żadnych działań niepożądanych. Poziom bezpieczeństwa według bazy EWG (Environmental Working Group) wynosi 1, co oznacza najniższe możliwe ryzyko. Substancja nie jest klasyfikowana jako niebezpieczna zgodnie z europejskim rozporządzeniem chemicznym (1272/2008). Brak jest doniesień o jej toksyczności, mutagenności ani właściwościach rakotwórczych.

Potencjał alergenny jest oceniany jako niski. Reakcje alergiczne zdarzają się skrajnie rzadko – szacuje się, że dotyczą mniej niż 0,01% użytkowników. Osoby z bardzo wrażliwą skórą mogą przed pierwszym użyciem nowego produktu wykonać test plamkowy na wewnętrznej stronie nadgarstka.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu to substancja pomocnicza, której w kosmetyku nie widać ani nie czuć – ale bez niej wiele preparatów szybciej by się psuło i traciło skuteczność. Chroni zarówno formułę produktu, jak i skórę przed skutkami działania wolnych rodników. Jeśli widzisz tę nazwę na etykiecie kremu czy filtru przeciwsłonecznego, możesz mieć pewność, że producent zadbał o trwałość i stabilność preparatu. Substancja jest bezpieczna dla dorosłych, dzieci i kobiet w ciąży – nie wchłania się przez skórę. Przechowuj produkty ją zawierające w chłodnym, zaciemnionym miejscu, aby w pełni korzystać z jej właściwości stabilizujących.

Pytania i odpowiedzi

Co robi tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu w kremie?

Pełni rolę antyoksydantu i stabilizatora – zapobiega utlenianiu olejów i tłuszczów w formule, chroniąc produkt przed jełczeniem, zmianami zapachu i koloru. Dzięki temu krem zachowuje skuteczność przez cały deklarowany okres przydatności do użycia.

Czy Pentaerythrityl Tetra-Di-T-Butyl Hydroxyhydrocinnamate wchłania się przez skórę?

Nie – ta substancja ma bardzo wysoką masę cząsteczkową (powyżej 1000 Da), co uniemożliwia jej przenikanie przez barierę skórną. Pozostaje na powierzchni naskórka i w formule kosmetyku, nie kumulując się w organizmie.

Czy ten składnik kosmetyczny jest bezpieczny?

Tak. Raport Cosmetic Ingredient Review (CIR) z 2018 roku uznał go za bezpieczny w produktach kosmetycznych. Testy drażniące i uczulające nie wykazały działań niepożądanych, a poziom bezpieczeństwa EWG wynosi 1 (najniższe ryzyko).

W jakich stężeniach stosuje się tę substancję w kosmetykach?

W produktach nieusuwalnych (kremach, balsamach) zalecane stężenie wynosi 0,01–0,1%, a w produktach spłukiwanych (szamponach) do 0,5%. Ocena bezpieczeństwa obejmowała stężenia do 0,8% w produktach nieusuwalnych – wszystkie uznano za bezpieczne.

Czy kosmetyki z tym składnikiem są bezpieczne w ciąży i dla dzieci?

Ze względu na brak przenikania przez skórę substancja uznawana jest za bezpieczną również dla kobiet w ciąży i karmiących. U dzieci może być stosowana w niskich stężeniach, typowych dla preparatów pielęgnacyjnych.

Czym różni się od BHT i dlaczego go zastępuje?

Tetra-di-t-butylohydroksyhydrocynamonian pentaerytrytylu jest strukturalnie zmodyfikowaną pochodną BHT (butylohydroksytoluenu) – antyoksydantu, który od lat budzi kontrowersje w kosmetyce. Przewaga nowej substancji jest wyraźna: dzięki masie cząsteczkowej wynoszącej 1178 Da (wobec zaledwie 220 Da dla BHT) charakteryzuje się o wiele niższą lotnością. Co równie ważne, nie żółknie pod wpływem promieniowania UV – w przeciwieństwie do BHT, który podczas fotooxydacji tworzy stilbenochinony nadające produktowi niepożądany odcień. Dzięki tym właściwościom jest stosowany jako bezpośredni zamiennik BHT w kremach, produktach zapachowych i kompozycjach do mycia, zapewniając długoterminową stabilizację bez ryzyka odbarwień.

Jak ta substancja wpływa na trwałość produktów aptecznych?

Stabilność formuły to w świecie dermokosmetyków kwestia kluczowa – szczególnie w produktach zawierających wrażliwe składniki aktywne, takie jak retinoidy, witamina C czy filtry UV. Testy przyspieszonego starzenia (prowadzone w warunkach podwyższonej temperatury 40°C i wilgotności 75%) wykazują, że dodatek tego antyoksydantu może poprawić stabilność formuł nawet o 200–300%. W praktyce oznacza to, że produkt dłużej zachowuje właściwy zapach, barwę i konsystencję, a składniki aktywne nie tracą swojej skuteczności. Substancja działa synergistycznie z tokoferolami i pochodnymi kwasu askorbinowego – razem tworzą skuteczniejszą tarczę antyoksydacyjną niż każdy z tych składników osobno.