Rokowanie w raku endometrium – czynniki wpływające na przeżywalność

Rokowanie w raku endometrium, znanym również jako rak macicy, jest jednym z najważniejszych aspektów dla pacjentek po postawieniu diagnozy¹. Ogólnie rzecz biorąc, perspektywy dla większości pacjentek z tym nowotworem są stosunkowo optymistyczne, szczególnie w przypadku wczesnego wykrycia choroby².

Pięcioletni wskaźnik przeżycia dla raka endometrium wynosi średnio 81%, co oznacza, że 81% kobiet z tą diagnozą żyje co najmniej pięć lat po rozpoznaniu choroby³. W krajach o wysokich dochodach prawie 80% pacjentek może oczekiwać przeżycia co najmniej pięciu lat od momentu diagnozy². Wskaźnik ten jest jeszcze wyższy, gdy nowotwór nie rozprzestrzenił się poza macicę – wówczas może osiągnąć nawet 95%³.

Czynniki wpływające na rokowanie

Rokowanie w raku endometrium jest determinowane przez szereg wzajemnie powiązanych czynników prognostycznych i predykcyjnych¹. Stopień zaawansowania nowotworu według klasyfikacji FIGO pozostaje jednym z najważniejszych czynników rokowniczych. Nowotwory w stadium I mają najkorzystniejsze rokowanie, podczas gdy rozprzestrzenienie poza macicę, w tym do węzłów chłonnych, szyjki macicy czy struktur miednicy i jamy brzusznej, wiąże się z mniej korzystną prognozą⁴.

Stopień złośliwości histologicznej (grade) jest kolejnym kluczowym czynnikiem rokowniczym. Nowotwory stopnia 1 lub 2 charakteryzują się lepszym rokowaniem i mniejszym ryzykiem nawrotu w porównaniu z nowotworami stopnia 3⁴. Głębokość inwazji mięśniówki macicy (myometrium) również ma istotne znaczenie prognostyczne – im głębiej nowotwór wnika w ścianę macicy, tym gorsze jest rokowanie⁴.

Typ histologiczny nowotworu znacząco wpływa na prognozę. Raki endometrialne mają korzystniejsze rokowanie niż mięśniaki macicy. W obrębie raków endometrialnych, gruczoloraki endometrioidalne charakteryzują się lepszą prognozą niż surowicze gruczoloraki⁵. Pacjentki z nowotworami innych typów komórkowych, takimi jak jasnokomórkowe czy surowicze, oraz z mięśniakami macicy, mogą oczekiwać gorszego rokowania⁶.

Wskaźniki przeżywalności według stadium zaawansowania

Średnie pięcioletnie wskaźniki przeżycia różnią się znacząco w zależności od stadium choroby. Dla pacjentek ze stadium I lub II wynoszą one 70-95%, podczas gdy dla stadium III lub IV spadają do 10-60%⁷. Ogólnie, 63% pacjentek pozostaje wolnych od nowotworu pięć lat po leczeniu⁷.

Międzynarodowa Federacja Ginekologii i Położnictwa (FIGO) podaje, że pacjentki z rakiem endometrium w stadium I, gdy nowotwór nie rozprzestrzenił się poza macicę, mają względny pięcioletni wskaźnik przeżycia wynoszący 85-95%⁸. Natomiast pięcioletni wskaźnik przeżycia dla odległych przerzutów (stadium zaawansowane) wynosi jedynie 17%⁶. Te dane podkreślają kluczowe znaczenie wczesnego wykrycia choroby⁶.

Klasyfikacja molekularna i jej wpływ na rokowanie

Nowoczesna klasyfikacja molekularna raka endometrium wprowadza nowe możliwości precyzyjnego określania rokowania⁹. Badania potwierdzają, że różne kategorie molekularne odpowiadają odmiennym prognozom w stadium I raka endometrium według nowej klasyfikacji FIGO z 2023 roku⁹. Przypadki z mutacjami POLE (POLEmut) wykazują najlepsze rokowanie, podczas gdy przypadki z nieprawidłowościami p53 (p53abn) charakteryzują się najgorszym rokowaniem⁹¹⁰.

Niezależnymi czynnikami ryzyka nawrotu są stadium IC, agresywne typy histologiczne raka endometrium oraz obecność nieprawidłowej immunoekspresji białka p53⁹¹⁰. Te same czynniki są również istotnie związane z niższymi pięcioletnimi wskaźnikami całkowitego przeżycia¹⁰ Zobacz więcej: Klasyfikacja molekularna i jej wpływ na rokowanie w raku endometrium.

Dodatkowe czynniki prognostyczne

Wiek pacjentki w momencie diagnozy ma istotny wpływ na rokowanie. Młodsze kobiety zazwyczaj mają lepszą prognozę niż kobiety po menopauzie, nawet jeśli rozpoznanie może być opóźnione ze względu na nietypowe objawy¹¹. Młodsze pacjentki częściej mają nowotwory niższego stopnia złośliwości, wykrywane we wcześniejszym stadium i charakteryzujące się mniejszą głębokością inwazji mięśniówki¹¹.

Otyłość, szczególnie w połączeniu z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym, jest związana z mniej korzystnym rokowaniem¹¹. Obecność receptorów progesteronowych na komórkach nowotworowych może wskazywać na mniej agresywny charakter nowotworu i lepszą odpowiedź na terapię hormonalną¹¹.

Obecność komórek nowotworowych w płynie otrzewnowym często oznacza rozprzestrzenienie nowotworu poza macicę i wiąże się z bardziej agresywnym przebiegiem choroby oraz mniej korzystnym rokowaniem⁵ Zobacz więcej: Czynniki ryzyka nawrotu i modele prognostyczne w raku endometrium.

Postępy w prognozowaniu i leczeniu

Wskaźniki przeżywalności w raku endometrium stale się poprawiają dzięki dokładniejszym metodom diagnostycznym, lepszemu określaniu stadium zaawansowania choroby, szybszym skierowaniom do specjalistów oraz postępom w chirurgii¹². Kluczem do skutecznego leczenia raka endometrium pozostaje chirurgiczne usunięcie macicy (histerektomia)¹².

Badania wykazują również, że pacjentki leczone przez doświadczone zespoły, które często zajmują się rakiem endometrium, osiągają lepsze wyniki niż te leczone przez chirurgów, którzy rzadko spotykają się z tym nowotworem¹². Po operacji i konsultacji z onkologiem ginekologicznym ważne jest ustalenie planu kontroli, który może trwać do pięciu lat. Po tym czasie ryzyko nawrotu staje się znikome¹².