Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga ostrożności?
Dzieci nie są “małymi dorosłymi” – ich organizmy funkcjonują inaczej, przez co leki mogą działać u nich odmiennie niż u osób dorosłych. Różnice te dotyczą między innymi szybkości wchłaniania, metabolizmu i wydalania substancji czynnych. Właśnie dlatego leki, w tym apiksaban, muszą być stosowane u dzieci z wyjątkową ostrożnością, a dawki i wskazania powinny być dostosowane do wieku, masy ciała i indywidualnych potrzeb małego pacjenta12.
Zakres stosowania apiksabanu u dzieci
Apiksaban, znany również jako apixabanum, jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym głównie w celu zapobiegania i leczenia zakrzepów. W grupie dzieci i młodzieży (od 28 dnia życia do 18 lat) apiksaban jest dopuszczony do leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz zapobiegania nawrotom tej choroby345.
- Apiksaban w postaci granulek powlekanych w saszetce jest przeznaczony wyłącznie dla dzieci i młodzieży od 28 dnia życia do 18 lat i służy do leczenia ŻChZZ oraz zapobiegania jej nawrotom36.
- Tabletki apiksabanu są wskazane do leczenia ŻChZZ u dzieci i młodzieży od 28 dnia życia do 18 lat, jednak nie każda postać leku i nie każda dawka jest odpowiednia dla tej grupy wiekowej45.
- Nie zaleca się stosowania apiksabanu u dzieci z innymi wskazaniami niż leczenie i zapobieganie ŻChZZ, ponieważ nie przeprowadzono badań w tym zakresie3.
Przeciwwskazania i ograniczenia
Nie każdy pacjent pediatryczny może przyjmować apiksaban. Wśród przeciwwskazań znajdują się:
- nadwrażliwość na apiksaban lub składniki pomocnicze leku7
- czynne, istotne klinicznie krwawienie7
- choroba wątroby przebiegająca z zaburzeniami krzepnięcia i ryzykiem krwawienia7
- inne stany zwiększające ryzyko poważnych krwawień, np. świeże urazy mózgu lub kręgosłupa, aktywne wrzody przewodu pokarmowego7
- jednoczesne leczenie innymi lekami przeciwzakrzepowymi (z wyjątkiem sytuacji zmiany leczenia)8
Dawkowanie apiksabanu u dzieci
Dawkowanie apiksabanu u dzieci zależy od wieku i masy ciała oraz od postaci leku. Szczegółowe zalecenia dotyczą wyłącznie leczenia i zapobiegania nawrotom ŻChZZ. Najczęściej stosuje się:
- Granulki powlekane w saszetce: Dawkę ustala się indywidualnie na podstawie masy ciała dziecka i konkretnego wskazania, zgodnie z zaleceniami lekarza. Dawkowanie dla dzieci i młodzieży w wieku od 28 dni do mniej niż 18 lat powinno być dokładnie przestrzegane, aby uniknąć ryzyka krwawień36.
- Tabletki: Podobnie jak w przypadku granulek, dawkowanie tabletek apiksabanu u dzieci i młodzieży zależy od masy ciała i wieku pacjenta. W każdej sytuacji dawka i czas trwania leczenia są ustalane indywidualnie przez lekarza45.
W przypadku dzieci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek apiksaban nie powinien być stosowany, ponieważ nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo jego stosowania w tej grupie pacjentów9. Również w przypadku zaburzeń czynności wątroby brak jest danych klinicznych i nie zaleca się stosowania leku10.
Bezpieczeństwo stosowania apiksabanu u dzieci – co należy wiedzieć?
Apiksaban, jak każdy lek przeciwzakrzepowy, wiąże się z ryzykiem krwawień. U dzieci i młodzieży, podobnie jak u dorosłych, należy zwracać szczególną uwagę na objawy mogące świadczyć o krwawieniu – takie jak nieoczekiwane siniaki, krwawienia z nosa, krwiomocz czy krwawienia z przewodu pokarmowego1. W przypadku wystąpienia ciężkiego krwawienia należy natychmiast przerwać podawanie leku1.
W badaniach klinicznych nie wykazano istotnego ryzyka poważnych krwawień u dzieci, jednak każdy przypadek powinien być indywidualnie monitorowany. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na krzepliwość krwi, takich jak niektóre leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI) czy niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ, np. ibuprofen)11.
Nie zaleca się stosowania apiksabanu u dzieci z protezami zastawek serca, zespołem antyfosfolipidowym, a także u dzieci wymagających jednoczesnego leczenia silnymi inhibitorami lub induktorami enzymów wątrobowych (CYP3A4, P-gp), ponieważ nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo takiego postępowania121314.
- Apiksaban jest dostępny dla dzieci w określonych wskazaniach i odpowiednich postaciach leku.
- Nie stosuj leku u dziecka bez wyraźnych zaleceń lekarza i zawsze ściśle przestrzegaj ustalonego dawkowania.
- Obserwuj dziecko pod kątem objawów krwawienia i natychmiast zgłoś niepokojące objawy lekarzowi.
- Apiksaban nie jest przeznaczony do leczenia innych chorób niż ŻChZZ u dzieci i młodzieży.
- Pamiętaj o przeciwwskazaniach i nie podawaj leku dziecku z chorobami wątroby, nerek czy innymi wymienionymi przeciwwskazaniami.
Podsumowanie: Apiksaban – bezpieczne stosowanie u dzieci tylko w określonych przypadkach
Apiksaban może być stosowany u dzieci i młodzieży od 28 dnia życia do 18 lat wyłącznie w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i zapobieganiu jej nawrotom. W innych przypadkach nie zaleca się stosowania tego leku u dzieci, ponieważ nie ma odpowiednich badań potwierdzających bezpieczeństwo. Dawkowanie zawsze ustala lekarz na podstawie wieku, masy ciała i stanu zdrowia dziecka. Nie należy stosować apiksabanu u dzieci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz w przypadku innych przeciwwskazań. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści oraz ścisłego nadzoru nad pacjentem pediatrycznym.
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–27 dni) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (28 dni – 18 lat) | Można stosować w leczeniu i zapobieganiu ŻChZZ | Dawka ustalana indywidualnie na podstawie masy ciała i wieku |
| Młodzież (≥18 lat) | Stosowanie jak u dorosłych | Dawkowanie jak u dorosłych |


















