Jak działa leflunomid?

Leflunomid należy do grupy leków przeciwreumatycznych modyfikujących przebieg choroby, nazywanych DMARD. Jego działanie polega na hamowaniu aktywności komórek odpornościowych, które odgrywają główną rolę w rozwoju przewlekłego stanu zapalnego w stawach12. Dzięki temu leflunomid zmniejsza ból, sztywność oraz obrzęk stawów, a także spowalnia niszczenie stawów i postęp choroby34. Lek wykazuje też działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne, czyli ogranicza nadmierną reakcję układu odpornościowego5.

Wskazania do stosowania leflunomidu

Wskazania do stosowania leflunomidu zależą od wieku pacjenta, postaci choroby oraz innych czynników, takich jak masa ciała czy wcześniejsze terapie. Najczęściej lek podaje się w postaci tabletek doustnych w dawkach 10 mg, 15 mg lub 20 mg67.

Wskazania u dorosłych

U dorosłych leflunomid znajduje zastosowanie w leczeniu dwóch głównych schorzeń. Przed rozpoczęciem terapii zawsze należy rozważyć wcześniejsze i równoczesne stosowanie innych leków z grupy DMARD, zwłaszcza takich jak metotreksat, ze względu na ryzyko działań niepożądanych89.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – Lek jest wskazany w leczeniu aktywnej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów u dorosłych. RZS to przewlekła choroba, w której układ odpornościowy atakuje własne stawy, powodując ból, obrzęk i stopniowe ograniczenie ruchomości108.
  • Artropatia łuszczycowa – Leflunomid jest również wskazany w leczeniu aktywnej postaci artropatii łuszczycowej, czyli zapalenia stawów związanego z łuszczycą. Objawia się ono bólem, sztywnością i obrzękiem stawów, a także może prowadzić do ich uszkodzenia1011.
Ważne:

  • Leflunomid jest przeznaczony do stosowania wyłącznie u dorosłych w określonych wskazaniach – reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz artropatii łuszczycowej.
  • Przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie ocenić stan zdrowia pacjenta, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego lub równoczesnego stosowania innych leków z grupy DMARD, ponieważ może to zwiększać ryzyko powikłań.
  • Lek nie powinien być stosowany równocześnie z innymi DMARD o działaniu toksycznym na wątrobę lub układ krwiotwórczy, np. z metotreksatem.
  • W razie konieczności zmiany terapii na inny DMARD, należy zachować szczególną ostrożność i stosować specjalną procedurę “wymywania” leku z organizmu.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Stosowanie leflunomidu u dzieci jest ograniczone. Lek był badany w leczeniu młodzieńczego reumatoidalnego zapalenia stawów (JRA) u pacjentów w wieku od 3 do 17 lat z wielostawową postacią choroby, jednak nie ustalono skutecznej i bezpiecznej dawki dla tej grupy wiekowej. Chociaż w badaniach obserwowano pewną skuteczność, dane nie pozwalają na oficjalne rekomendowanie stosowania leflunomidu u dzieci1213.

  • Młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (JRA) – Lek był stosowany eksperymentalnie u dzieci z JRA, jednak obecnie nie zaleca się jego rutynowego użycia w tej grupie pacjentów1415.

Wskazania leflunomidu dotyczą więc głównie osób dorosłych. U dzieci i młodzieży nie jest on standardowo zalecany z powodu braku potwierdzonego bezpieczeństwa i skuteczności.

Wskazania a postać i dawka leku

Leflunomid jest dostępny w postaci tabletek powlekanych w różnych dawkach (10 mg, 15 mg, 20 mg, 100 mg – dawka nasycająca). Wybór odpowiedniej dawki oraz schemat leczenia zależą od wskazania, wieku, masy ciała i innych czynników klinicznych67. Należy pamiętać, że leflunomid nie powinien być stosowany równocześnie z innymi lekami z grupy DMARD o działaniu toksycznym na wątrobę lub szpik kostny16.

Wskazania u innych grup pacjentów

W ChPL nie określono szczególnych odrębnych wskazań dla osób starszych ani dla pacjentów z niewydolnością nerek. Jednak w przypadku pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub ciężką hipoproteinemią lek jest przeciwwskazany17.

W przypadku kobiet w ciąży i kobiet planujących ciążę, leflunomid jest przeciwwskazany, ponieważ może działać szkodliwie na płód18.

Tabela – Wskazania do stosowania leflunomidu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Reumatoidalne zapalenie stawów Tak Nie zalecane14 Nie zalecane14 Tak* Brak danych
Artropatia łuszczycowa Tak Nie Nie Tak* Brak danych

*Brak szczególnych ograniczeń w ChPL, ale konieczna jest ostrożność u osób starszych ze względu na możliwe choroby współistniejące.

Informacje, o których warto pamiętać:

  • Leflunomid nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży poza szczególnymi przypadkami badań klinicznych.
  • W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub konieczności zmiany terapii na inny DMARD, należy przeprowadzić tzw. procedurę wymywania leku z organizmu, aby zmniejszyć ryzyko powikłań.
  • Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, ciężką hipoproteinemią ani u kobiet w ciąży.
  • W trakcie leczenia leflunomidem konieczna jest regularna kontrola funkcji wątroby i układu krwiotwórczego.
  • Wskazania leflunomidu są ograniczone do leczenia określonych przewlekłych chorób zapalnych stawów u dorosłych.

Leflunomid – skuteczny wybór w przewlekłych chorobach zapalnych stawów

Leflunomid jest ważnym lekiem w terapii przewlekłych chorób zapalnych stawów, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów i artropatia łuszczycowa u dorosłych1011. Dzięki swojemu działaniu hamującemu procesy zapalne i modyfikującemu przebieg choroby, może znacząco poprawić komfort życia pacjentów. Należy jednak pamiętać, że jego stosowanie u dzieci jest bardzo ograniczone i wymaga szczególnej ostrożności. Odpowiedni dobór dawki i regularna kontrola stanu zdrowia pacjenta są kluczowe dla bezpiecznego i skutecznego leczenia.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się leflunomid?

Leflunomid stosuje się w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów oraz artropatii łuszczycowej u dorosłych.12

Czy leflunomid jest odpowiedni dla dzieci?

Nie zaleca się rutynowego stosowania leflunomidu u dzieci. Brakuje potwierdzonych danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.34

W jakiej postaci dostępny jest leflunomid?

Leflunomid jest dostępny w postaci tabletek powlekanych o różnych dawkach, najczęściej 10 mg, 15 mg, 20 mg i 100 mg.56

Czy leflunomid można stosować w ciąży?

Leflunomid jest przeciwwskazany w ciąży i nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży ani planujące ciążę.7

Czy leflunomid można łączyć z innymi lekami przeciwreumatycznymi?

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania leflunomidu z innymi DMARD o działaniu toksycznym na wątrobę lub szpik, np. z metotreksatem.8