Jak dawkować kwas azelainowy?
Kwas azelainowy (łac. Acidum azelaicum) jest stosowany miejscowo na skórę w leczeniu trądziku pospolitego, trądziku różowatego oraz przebarwień takich jak chloasma i melasma. Na rynku dostępny jest w formie kremu (200 mg/g) oraz żelu (150 mg/g). Sposób dawkowania różni się w zależności od postaci leku i wskazania, dlatego ważne jest, by zwracać uwagę na szczegóły dotyczące konkretnego produktu i sytuacji pacjenta123.
Dawkowanie u dorosłych
- Krem (200 mg/g): Należy nanosić cienką warstwę kremu na zmienione chorobowo miejsca dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Zwykle wystarczy pasek kremu o długości około 2,5 cm (około 0,5 g), aby pokryć całą twarz145.
- Żel (150 mg/g): Podobnie jak krem, żel nakłada się cienką warstwą na zmienione miejsca dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Ilość około 0,5 g (pasek o długości 2,5 cm) wystarcza na twarz23.
Przed nałożeniem preparatu należy dokładnie umyć i osuszyć skórę. Po aplikacji kremu lub żelu należy umyć ręce. Bardzo ważne jest regularne stosowanie preparatu przez cały okres terapii12.
Czas trwania leczenia
- Trądzik pospolity i trądzik różowaty: Pierwsze efekty można zauważyć po około 4 tygodniach systematycznego stosowania. Leczenie należy kontynuować przez kilka miesięcy, nawet do 12 miesięcy, aby uzyskać najlepszy efekt67.
- Przebarwienia: W przypadku leczenia przebarwień zaleca się stosowanie kremu przez minimum 3 miesiące. Równolegle powinno się stosować kremy z filtrami UVB i UVA, by zapobiegać nawrotom przebarwień68.
Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dzieci poniżej 12 lat: Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności, dlatego nie zaleca się stosowania kwasu azelainowego w tej grupie wiekowej11123.
- Młodzież (12-18 lat): Nie ma potrzeby dostosowania dawki – stosuje się takie same schematy jak u dorosłych689.
Osoby starsze
Nie przeprowadzono szczegółowych badań u pacjentów powyżej 65 roku życia. Nie ma jednak przeciwwskazań do stosowania standardowych dawek w tej grupie, o ile lekarz nie zaleci inaczej1123.
Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby
Brak jest danych dotyczących konieczności modyfikacji dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. W takich przypadkach należy zachować ostrożność, a w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem1123.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Dane z badań na zwierzętach nie wykazały ryzyka poważnych działań niepożądanych, jednak decyzję o zastosowaniu kwasu azelainowego w okresie ciąży lub karmienia piersią powinien podjąć lekarz, uwzględniając korzyści i ewentualne ryzyko131415.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
- Trądzik pospolity (krem/żel): Dwa razy dziennie przez kilka miesięcy12.
- Przebarwienia (krem): Dwa razy dziennie przez co najmniej 3 miesiące, z jednoczesną ochroną przeciwsłoneczną6.
- Trądzik różowaty (żel): Dwa razy dziennie przez kilka miesięcy. W przypadku braku poprawy po 2 miesiącach należy rozważyć inne leczenie3.
Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo
Nie określono jednoznacznie maksymalnej dobowej dawki kwasu azelainowego dla postaci miejscowych, jednak zaleca się stosowanie zgodnie z zaleceniami na opakowaniu i unikanie nakładania dużych ilości preparatu na rozległe powierzchnie skóry. W badaniach nie wykazano ryzyka ostrego zatrucia nawet po przypadkowym spożyciu lub zastosowaniu na dużą powierzchnię skóry161718.
- Jeśli po miesiącu regularnego stosowania nie obserwuje się poprawy, należy skonsultować się z lekarzem, aby rozważyć inne metody leczenia197.
- Nie należy stosować opatrunków okluzyjnych (szczelnych, nieprzepuszczających powietrza) na miejsca posmarowane preparatem197.
- Podczas terapii przebarwień konieczna jest ochrona przed promieniowaniem UV, by zapobiegać nawrotom zmian6.
- W przypadku kontaktu preparatu z oczami lub błonami śluzowymi należy natychmiast przemyć je wodą2021.
Tabela: Schemat dawkowania kwasu azelainowego
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | Krem 200 mg/g lub żel 150 mg/g: cienka warstwa na zmienione miejsca 2x dziennie12 |
| Dzieci poniżej 12 lat | Nie zaleca się stosowania (brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności)1112 |
| Młodzież 12-18 lat | Jak u dorosłych – nie wymaga dostosowania dawki69 |
| Osoby starsze | Brak konieczności modyfikacji dawki112 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Brak danych o konieczności modyfikacji dawki – zaleca się ostrożność112 |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Stosowanie możliwe po ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza1314 |
Kwas azelainowy – bezpieczne i skuteczne dawkowanie w różnych grupach pacjentów
Dawkowanie kwasu azelainowego jest łatwe do zapamiętania – zwykle nakłada się cienką warstwę preparatu na zmienione miejsca dwa razy dziennie. Zarówno krem, jak i żel, są przeznaczone do użytku miejscowego i nie powinny być stosowane na uszkodzoną skórę ani na błony śluzowe. Systematyczność i odpowiednia higiena podczas aplikacji mają kluczowe znaczenie dla powodzenia terapii. Przed rozpoczęciem leczenia warto zapoznać się ze wskazaniami i przeciwwskazaniami oraz obserwować reakcję skóry, by w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem. W przypadku młodzieży powyżej 12 lat stosuje się takie same dawki jak u dorosłych, natomiast u dzieci poniżej 12 roku życia kwas azelainowy nie powinien być używany. Pacjenci w podeszłym wieku oraz osoby z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby nie wymagają zmiany dawkowania, lecz zawsze należy zachować ostrożność161123.


















