Czym jest klemastyna i kiedy dochodzi do przedawkowania?
Klemastyna (Clemastinum) to substancja czynna należąca do leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji. Stosowana jest głównie w łagodzeniu objawów alergii, takich jak świąd, pokrzywka czy katar sienny12. Występuje w różnych postaciach, m.in. w tabletkach, syropie oraz w postaci roztworu do wstrzykiwań34.
Przedawkowanie klemastyny następuje wtedy, gdy zostanie przyjęta dawka wyższa niż zalecana, niezależnie od drogi podania (doustna, dożylna)56. Ryzyko przedawkowania zwiększa się szczególnie u dzieci, które są bardziej wrażliwe na jej działanie78.
Standardowe dawki i sytuacje ryzyka
- Tabletki: zazwyczaj 1 mg klemastyny w jednej tabletce910
- Syrop: 0,5 mg/5 ml lub 1 mg/10 ml, w zależności od preparatu11412
- Roztwór do wstrzykiwań: 1 mg/ml3
Do przedawkowania może dojść zarówno po jednorazowym przyjęciu zbyt dużej dawki, jak i po przyjęciu kilku dawek w krótkim czasie7.
Objawy przedawkowania klemastyny
Objawy przedawkowania klemastyny mogą być różne w zależności od wieku osoby oraz ilości przyjętej substancji. Typowe symptomy dotyczą głównie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego oraz układu oddechowego567.
Najczęstsze objawy u dzieci
- Pobudzenie psychoruchowe, omamy7
- Drgawki, hiperrefleksja (nadmierne odruchy)6
- Zaburzenia koordynacji ruchowej, ataksja (trudności w utrzymaniu równowagi)7
- Suchość w ustach, rozszerzone źrenice7
- Zaczerwienienie twarzy, podwyższona temperatura ciała8
- Sinica (sine zabarwienie skóry), zaburzenia oddychania6
- Śpiączka, zapaść sercowo-naczyniowa13
Najczęstsze objawy u dorosłych
- Senność, zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego5
- Śpiączka14
- Zapaść sercowo-naczyniowa14
- Suchość w ustach, rozszerzenie źrenic7
- Drgawki (rzadziej niż u dzieci)6
Warto podkreślić, że dawka wywołująca drgawki jest niewiele mniejsza od dawki śmiertelnej, a wystąpienie drgawek u osoby po przedawkowaniu jest niekorzystnym sygnałem prognostycznym6.
Postępowanie w przypadku przedawkowania klemastyny
W przypadku podejrzenia przedawkowania klemastyny konieczne jest szybkie działanie. Postępowanie różni się nieco w zależności od czasu, jaki upłynął od przyjęcia leku oraz stanu pacjenta131516.
- Jeśli od zażycia nie upłynęła godzina: należy wywołać wymioty lub wykonać płukanie żołądka, zwłaszcza u dzieci, dbając o zabezpieczenie przed zachłyśnięciem1613
- Po płukaniu żołądka zaleca się podanie węgla aktywowanego, a także leków przeczyszczających15
- Jeśli od przyjęcia leku minęło więcej czasu, stosuje się leczenie objawowe i podtrzymujące14
- Pacjentom nieprzytomnym lub w śpiączce należy zapewnić intensywną opiekę medyczną oraz wspomaganie oddychania w przypadku zaburzeń oddechowych17
- Obniżenie ciśnienia tętniczego może być wczesnym objawem zapaści sercowo-naczyniowej – w takim przypadku konieczne jest podanie dożylne leku zwężającego naczynia krwionośne18
- W przypadku drgawek: stosuje się diazepam lub krótko działający barbituran, a w niektórych przypadkach można rozważyć podanie fizostygminy19
- Aby obniżyć gorączkę, stosuje się zimne okłady20
- Nie stosuje się leków pobudzających ośrodkowy układ nerwowy21
- Brak specyficznej odtrutki (antidotum) dla klemastyny22
- Metody przyspieszonej eliminacji, takie jak hemodializa czy hemoperfuzja, są nieskuteczne21
- Pierwsze objawy zatrucia mogą pojawić się bardzo szybko, nawet w ciągu pół godziny.
- Jeśli podejrzewasz przedawkowanie, nie próbuj leczyć się samodzielnie – szybka pomoc medyczna jest kluczowa.
- W przypadku utraty przytomności, drgawek lub zaburzeń oddychania natychmiast wezwij pogotowie.
- Nie podawaj żadnych leków pobudzających ani środków przeczyszczających bez wyraźnego zalecenia lekarza.
- Nie ma specyficznej odtrutki na klemastynę – liczy się szybka reakcja i wsparcie funkcji życiowych.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: suchość w ustach, rozszerzenie źrenic, zaczerwienienie twarzy | Obserwacja, ewentualnie płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego (jeśli od przyjęcia dawki nie upłynęła godzina) | Tak, szczególnie u dzieci |
| Umiarkowane: pobudzenie, drżenia mięśniowe, ataksja, podwyższona temperatura | Leczenie objawowe, zimne okłady, monitorowanie ciśnienia, wspomaganie oddychania w razie potrzeby | Tak, konieczna obserwacja i leczenie w warunkach szpitalnych |
| Ciężkie: drgawki, śpiączka, zapaść sercowo-naczyniowa, zaburzenia oddychania | Intensywna opieka medyczna, wspomaganie oddychania, leki przeciwdrgawkowe, leki zwężające naczynia, brak specyficznego antidotum | Tak, natychmiastowa hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii |
Klemastyna – bezpieczeństwo stosowania i ryzyko przedawkowania
Klemastyna jest skutecznym lekiem przeciwhistaminowym, jednak jej przedawkowanie może prowadzić do poważnych, a nawet zagrażających życiu powikłań. Szczególnie niebezpieczna jest dla dzieci, u których nawet niewielkie przekroczenie dawki może wywołać gwałtowne objawy neurologiczne i krążeniowo-oddechowe78. Szybka reakcja i wdrożenie odpowiedniego postępowania mogą uratować zdrowie i życie pacjenta. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną. Nie ma specyficznej odtrutki na klemastynę, dlatego tak ważne jest zapobieganie przedawkowaniu oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania2221.


















