Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
Interakcje- Czym jest szczep L. reuteri ATCC PTA 5289 i jak różni się od innych szczepów L. reuteri?
- Jak ten probiotyk może wspomagać leczenie infekcji dróg oddechowych u dzieci?
- Jakie inne obszary zdrowia są badane w kontekście tego szczepu?
- Jak działa L. reuteri ATCC PTA 5289 w organizmie?
- Kiedy warto skonsultować stosowanie tego probiotyku z lekarzem lub farmaceutą?
Czym jest Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 5289 i czym różni się od innych szczepów?
Limosilactobacillus reuteri ATCC PTA 5289 to konkretny, precyzyjnie zidentyfikowany szczep bakterii probiotycznej z gatunku L. reuteri – oznaczenie ATCC PTA 5289 wskazuje na jego unikalną tożsamość genetyczną, odróżniającą go od innych szczepów tego samego gatunku, takich jak DSM 17938 czy ATCC PTA 6475. To rozróżnienie ma znaczenie kliniczne: każdy szczep może wykazywać nieco inne właściwości, zasiedlać inne odcinki przewodu pokarmowego i działać w różnych obszarach zdrowia1.
L. reuteri jest naturalnie obecny w przewodzie pokarmowym człowieka, choć – jak wskazują dane – u wielu osób jego ilość jest dziś znacznie mniejsza niż dawniej, co przypisuje się diecie ubogiej w błonnik, nadużywaniu antybiotyków i ogólnemu wzrostowi higieny7. Szczep ATCC PTA 5289 jest najczęściej stosowany razem z DSM 17938 – ta kombinacja dwóch szczepów była przedmiotem 67 badań klinicznych obejmujących łącznie ok. 2900 uczestników1.
Ważna właściwość tego probiotyku to zdolność do przeżycia w kwaśnym środowisku żołądka i dotarcia do jelita cienkiego, gdzie może chwilowo zasiedlać żołądek, dwunastnicę i jelito kręte. Zasiedlanie jest jednak przejściowe – bakterie są stopniowo wypłukiwane z przewodu pokarmowego, dlatego probiotyk należy przyjmować regularnie8.
Jak działa L. reuteri ATCC PTA 5289 w organizmie?
Mechanizm działania tego szczepu jest wielokierunkowy. Bakteria produkuje reuterynę – szerokowidmową substancję przeciwdrobnoustrojową powstającą z glicerolu – która hamuje wzrost patogennych bakterii, grzybów i pierwotniaków, pomagając utrzymać równowagę mikrobioty jelitowej9. Oprócz reuteryny L. reuteri wytwarza też kwas mlekowy, kwas octowy, bakteriocyny i reutericyklinę10.
- Moduluje aktywność komórek dendrytycznych, makrofagów i limfocytów T w kierunku odpowiedzi przeciwzapalnej11.
- Stymuluje wydzielanie przeciwciał klasy IgA w błonie śluzowej jelit12.
- Obniża poziom prozapalnego TNF-α (czynnika martwicy nowotworu) – co potwierdzono klinicznie u dzieci z infekcją gardła4.
- Wzmacnia barierę jelitową przez stymulację produkcji śluzu i wzrost ekspresji białek ścisłych połączeń (tight junctions)13.
- Wytwarza egzopolisacharydy (EPS) i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które odżywiają kolonocyty i obniżają pH jelita, ograniczając wzrost patogenów14.
Dodatkowym mechanizmem jest wykluczenie konkurencyjne – szczep przylega do błony śluzowej jelit i zajmuje miejsca wiązania, przez co patogenne bakterie nie mogą się osiedlić15. Podobny mechanizm działa w jamie ustnej: bakteria zasiedla powierzchnie pokryte śliną, konkurując z chromogennymi drobnoustrojami odpowiedzialnymi za przebarwienia zębów16.
Czy L. reuteri ATCC PTA 5289 pomaga dzieciom przy infekcjach gardła?
To najlepiej udokumentowane zastosowanie tego szczepu. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym (opublikowanym w 2021 r. w czasopiśmie Beneficial Microbes) uczestniczyło 70 dzieci w wieku 6 miesięcy – 5 lat z zapaleniem gardła lub migdałków. Przez 10 dni dzieci przyjmowały doustne krople z L. reuteri ATCC PTA 5289 i DSM 17938 (lub placebo) jako uzupełnienie standardowego leczenia niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)17.
Wyniki były następujące:
- Od 2. dnia dzieci w grupie probiotycznej nie miały gorączki (37,3 ± 0,5°C vs 38,6 ± 0,3°C w grupie placebo, p<0,05)2.
- Od 3. dnia nasilenie bólu gardła było istotnie mniejsze (5 ± 0,9 vs 8 ± 1,2 w skali, p<0,05)3.
- Mniej dni z katarem i przekrwieniem nosa, mniej nieplanowanych wizyt lekarskich i na szpitalnym oddziale ratunkowym4.
- Niższy poziom TNF-α (markera zapalenia) i mniejsze koszty leczenia w grupie probiotycznej17.
- Częstość działań niepożądanych była porównywalna z placebo18.
Badanie wskazuje, że kombinacja obu szczepów może stanowić wartościowe wsparcie (adjuwant) standardowej terapii przeciwzapalnej u małych dzieci z ostrymi infekcjami górnych dróg oddechowych. Warto zaznaczyć, że jest to jedno badanie przeprowadzone w Meksyku – potrzebne są dalsze badania na większych grupach i w różnych populacjach, by w pełni potwierdzić te wyniki.
Czy L. reuteri ATCC PTA 5289 może pomagać w zdrowiu jamy ustnej?
Drugi obszar badań dotyczy stomatologii. W pilotażowym badaniu (20 pacjentów) oceniano skuteczność kombinacji szczepów DSM 17938 i ATCC PTA 5289 w zapobieganiu nawrotom czarnych przebarwień zębów – charakterystycznych ciemnych plam pojawiających się wzdłuż linii dziąseł, wywołanych przez chromogenne bakterie. Uczestnicy grupy probiotycznej przez 2 miesiące każdego wieczoru (po higienie jamy ustnej) rozpuszczali w ustach tabletkę zawierającą co najmniej 200 milionów żywych komórek obu szczepów22.
| Parametr | Grupa probiotyczna (T0→T2) | Grupa kontrolna (T0→T2) |
|---|---|---|
| Wskaźnik Lobene (przebarwienia) | 24,6% → 4,4% | 39,0% → 49,3% |
| Istotność statystyczna | p<0,05 | – |
Mechanizm działania w jamie ustnej jest analogiczny do działania jelitowego: szczep zasiedla powierzchnie pokryte śliną, konkuruje z chromogennymi bakteriami o miejsca przylegania i modyfikuje skład biofilmu nazębnego16. Autorzy badania podkreślają jednak, że jest to badanie pilotażowe na małej grupie pacjentów i wyniki wymagają potwierdzenia w większych próbach klinicznych23.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Probiotyki z L. reuteri ATCC PTA 5289 są generalnie dobrze tolerowane – w dostępnych badaniach klinicznych częstość działań niepożądanych była porównywalna z placebo18. Mimo to są sytuacje, w których warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą przed ich zastosowaniem:
- Dzieci poniżej 6. miesiąca życia – dostępne badania obejmują dzieci od 6. miesiąca; stosowanie u noworodków wymaga konsultacji z pediatrą.
- Osoby z poważnie obniżoną odpornością (np. po chemioterapii, z AIDS, po przeszczepie narządu) – u takich pacjentów podawanie żywych drobnoustrojów wymaga nadzoru lekarskiego.
- Ciąża i karmienie piersią – brak danych z dostępnych źródeł na temat bezpieczeństwa w tych stanach; zalecana konsultacja z lekarzem.
- Jeśli objawy infekcji u dziecka nie ustępują lub nasilają się (wysoka gorączka powyżej 3 dni, narastający ból gardła, trudności z przełykaniem lub oddychaniem) – probiotyk nie zastępuje leczenia antybiotykowego ani innej koniecznej terapii.
- Przyjmowanie antybiotyków – antybiotyki mogą zmniejszać skuteczność probiotyku; warto zapytać farmaceutę o właściwy odstęp czasu między dawkami.
Jeśli po rozpoczęciu stosowania probiotyku pojawią się objawy nietolerancji (np. silne bóle brzucha, nasilona biegunka, wysypka), należy przerwać przyjmowanie i skonsultować się z lekarzem.
Podsumowując: L. reuteri ATCC PTA 5289 to dobrze scharakteryzowany szczep probiotyczny z rosnącą bazą dowodów klinicznych, szczególnie w zakresie wspomagania leczenia infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci. Najlepsze efekty opisywano przy stosowaniu go razem ze szczepem DSM 17938 w postaci doustnych kropli przez 10 dni, jako uzupełnienie standardowej terapii. Pamiętaj, że probiotyk wspiera leczenie – nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani przepisanych leków. Jeśli masz wątpliwości co do wyboru preparatu lub dawkowania, zapytaj farmaceutę przy okienku apteki.
Pytania i odpowiedzi
Czym różni się L. reuteri ATCC PTA 5289 od L. reuteri DSM 17938?
To dwa odrębne szczepy tego samego gatunku bakterii, różniące się oznaczeniem kolekcji i prawdopodobnie nieco odmiennymi właściwościami biologicznymi. W badaniach klinicznych są najczęściej stosowane łącznie, jako kombinacja dwóch szczepów, co może dawać efekt synergistyczny1. Oba szczepy wchodzą w skład tej samej linii produktów probiotycznych i były razem przebadane w 67 badaniach klinicznych na ok. 2900 uczestnikach1.
W jakim wieku można podawać dziecku probiotyk z L. reuteri ATCC PTA 5289?
Dostępne badanie kliniczne obejmowało dzieci od 6. miesiąca życia do 5 lat24. Trwające badanie rozszerza grupę wiekową do 17 lat25. W przypadku niemowląt poniżej 6. miesiąca zawsze warto skonsultować się z pediatrą przed podaniem probiotyku.
Jak długo dziecko powinno przyjmować probiotyk przy infekcji gardła?
W badaniu klinicznym krople podawano przez 10 dni, jako uzupełnienie leczenia niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi26. Czas stosowania może różnić się w zależności od konkretnego preparatu – zawsze warto sprawdzić ulotkę lub zapytać farmaceutę.
Czy probiotyk z L. reuteri ATCC PTA 5289 zastępuje antybiotyk przy anginie?
Nie – probiotyk pełni rolę wspomagającą (adjuwant) i nie zastępuje antybiotykoterapii, gdy jest ona konieczna. W badaniu stosowano go jako uzupełnienie standardowych leków przeciwzapalnych17. Decyzję o antybiotyku zawsze podejmuje lekarz.
Czy L. reuteri ATCC PTA 5289 jest bezpieczny dla dzieci?
W dostępnych badaniach klinicznych częstość działań niepożądanych w grupie probiotycznej była porównywalna z grupą placebo18. Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) uznało w 2017 r., że przypadki bakteriemii wywołanej przez L. reuteri są sporadyczne, a doustne stosowanie jest bezpieczne6.
W jakiej postaci dostępny jest probiotyk z tym szczepem?
W badaniach klinicznych szczep ATCC PTA 5289 (razem z DSM 17938) stosowano w postaci doustnych kropli olejowych (5 kropli dwa razy dziennie) oraz tabletek do rozpuszczania w jamie ustnej zawierających co najmniej 200 milionów żywych komórek2227. Dostępność konkretnych postaci może się różnić w zależności od preparatu.
Czy L. reuteri ATCC PTA 5289 pomaga przy przeziębieniu u starszych dzieci i nastolatków?
Dotychczasowe opublikowane badanie obejmowało dzieci do 5. roku życia24. Trwa badanie kliniczne NCT06205966 rozszerzające populację do 17 lat – jego wyniki spodziewane są do końca 2025 r.21. Na razie brak opublikowanych danych dla starszych dzieci i nastolatków.
Na czym polega działanie reuteryny produkowanej przez L. reuteri?
Reuteryna to szerokowidmowa substancja przeciwdrobnoustrojowa wytwarzana przez L. reuteri z glicerolu. Zaburza procesy komórkowe w patogennych bakteriach, grzybach i pierwotniaków, pomagając ograniczać ich wzrost i utrzymywać równowagę mikrobioty jelitowej9.
Czy probiotyk z L. reuteri ATCC PTA 5289 może pomóc przy przebarwieniach zębów?
W pilotażowym badaniu (20 pacjentów) stosowanie kombinacji szczepów DSM 17938 i ATCC PTA 5289 przez 2 miesiące wiązało się ze znaczącym zmniejszeniem czarnych przebarwień zębów (wskaźnik Lobene 4,4% vs 49,3% w grupie kontrolnej, p<0,05)5. To jednak badanie pilotażowe na małej grupie – wyniki wymagają potwierdzenia w większych próbach.
Jak L. reuteri ATCC PTA 5289 wpływa na stan zapalny?
W badaniu klinicznym u dzieci z zapaleniem gardła/migdałków szczep ten (razem z DSM 17938) istotnie obniżył poziom TNF-α – prozapalnego cytokinu – co korelowało z krótszym czasem gorączki i mniejszym bólem gardła28. Modulacja układu odpornościowego obejmuje też zmiany w aktywności komórek dendrytycznych, makrofagów i limfocytów T11.
Czy L. reuteri ATCC PTA 5289 można stosować razem z antybiotykiem?
Antybiotyki mogą niszczyć komórki probiotyczne, zmniejszając ich skuteczność. Zaleca się zachowanie odstępu czasowego między dawką antybiotyku a probiotykiem (zazwyczaj kilka godzin). W badaniu klinicznym NCT06205966 do udziału nie kwalifikowały się dzieci, które stosowały antybiotyki w ciągu ostatnich 10 dni20. W razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.
Ile badań klinicznych przeprowadzono na tym szczepie?
Kombinacja szczepów L. reuteri ATCC PTA 5289 i DSM 17938 była przedmiotem 67 badań klinicznych na ok. 2900 uczestnikach1. Łącznie wszystkie szczepy L. reuteri badane przez ten sam producent były oceniane w ponad 290 badaniach klinicznych u ok. 25 000 osób29.
Produkty
Poradniki
Porady
