Menu

Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Lactobacillus Ferment Lysate

Lactobacillus Ferment Lysate to postbiotyk – lisat (rozłożone komórki) bakterii z rodzaju Lactobacillus. W odróżnieniu od żywych probiotyków nie zawiera aktywnych drobnoustrojów, lecz ich fragmenty, metabolity i substancje sygnałowe, dzięki czemu jest bezpieczniejszy w formulacjach kosmetycznych i łatwiejszy w stosowaniu. Działa na skórę wielokierunkowo: wzmacnia barierę naskórkową przez stymulację ceramidów i białek połączeń ścisłych, hamuje wydzielanie prozapalnych cytokin, selektywnie hamuje wzrost Staphylococcus i Streptococcus, a jednocześnie wspiera namnażanie korzystnych bakterii. Badania wskazują też na potencjał rozjaśniający – metabolity lisatu mogą hamować tyrozynazę, enzym odpowiedzialny za syntezę melaniny. Składnik jest rekomendowany szczególnie dla skóry trądzikowej, reaktywnej i odwodnionej.

Spis treści

Z tego materiału dowiesz się:

Czym różni się Lactobacillus Ferment Lysate od żywych probiotyków i co to znaczy „postbiotyk”?
Jak lisat wzmacnia barierę skórną i ogranicza przeznaskórkową utratę wody?
Czy ten składnik rzeczywiście działa na trądzik, zaczerwienienie i przebarwienia?
Jak bezpiecznie włączyć go do codziennej pielęgnacji i z czym go nie łączyć?
Kiedy warto zachować ostrożność lub skonsultować się z dermatologiem?

Czym jest Lactobacillus Ferment Lysate i co odróżnia go od probiotyków?

Lactobacillus Ferment Lysate to postbiotyk – preparat zawierający rozłożone (lizowane) komórki bakterii z rodzaju Lactobacillus wraz z ich metabolitami i supernatantem fermentacyjnym⁸. Inaczej niż żywe probiotyki, lisat nie zawiera aktywnych drobnoustrojów, dzięki czemu jest znacznie bezpieczniejszy w formulacjach kosmetycznych i łatwiejszy do standaryzacji¹.

Podczas fermentacji bakterie Lactobacillus produkują szereg substancji biologicznie czynnych: kwas mlekowy, kwas lipotejchojowy, sfingomielinazę, egzopolisacharydy, peptydy, aminokwasy, enzymy i hyaluronian⁹. Po lizie komórek wszystkie te składniki stają się dostępne i mogą oddziaływać na skórę. To właśnie ta bogata mieszanina odpowiada za szeroką aktywność biologiczną lisatu – od nawilżenia po modulację odporności.

Warto wiedzieć, że termin „Lactobacillus Ferment Lysate” obejmuje kilka powiązanych form składnika obecnych na listach INCI. Jedną z nich jest Lactobacillus Ferment Lysate Filtrate – przesącz po lizie, pozbawiony pozostałości komórkowych, stosowany gdy wymagana jest czysta frakcja metabolitów¹⁰. Obie formy wykazują zbliżone właściwości. Składnik wpisuje się w szerszą grupę postbiotyków probiotycznych, do której należą też bifida ferment lysate czy lactococcus ferment lysate¹¹.

Jak Lactobacillus Ferment Lysate działa na barierę skórną i mikrobiom?

Najlepiej udokumentowanym efektem działania lisatu jest wzmocnienie bariery naskórkowej. Składnik stymuluje produkcję ceramidów (za pośrednictwem sfingomielinazy), zwiększa ekspresję białek połączeń ścisłych i pobudza syntezę naturalnych peptydów przeciwdrobnoustrojowych⁹¹². Efektem jest ograniczenie przeznaskórkowej utraty wody (TEWL) i poprawa nawilżenia – co potwierdzają przeglądy badań opublikowane w czasopiśmie Nutrients, wskazujące na poprawę funkcji barierowej przy stosowaniu topikalnych probiotyków i fermentów³.

Lisat działa też na poziomie mikrobiomu. Selektywnie hamuje wzrost patogenów skórnych – Staphylococcus aureus i Streptococcus – jednocześnie promując namnażanie korzystnych Lactobacillus i Bifidobacterium¹³. Zrównoważony mikrobiom to mniej stanów zapalnych, mniejsza tendencja do zatykania porów i normalizacja produkcji sebum¹⁴.

Jak działa lisat na poziomie komórkowym? Metabolity produkowane podczas fermentacji – kwas mlekowy, lipotejchojowy, egzopolisacharydy – łagodnie złuszczają martwe komórki naskórka, stymulują produkcję ceramidów i aktywują geny związane z odpornością skóry. Kwas mlekowy pełni funkcję naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) i wspomaga obrót komórkowy. Egzopolisacharydy wykazują właściwości antyoksydacyjne, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym. Łącznie te mechanizmy przekładają się na bardziej odporną, elastyczną i lepiej nawilżoną skórę⁹¹².

Czy Lactobacillus Ferment Lysate pomaga przy trądziku i stanach zapalnych skóry?

Tak – i jest ku temu mechanistyczne uzasadnienie. Lisat hamuje wydzielanie prozapalnych cytokin i jednocześnie nasila ekspresję genów związanych z odpornością skórną⁴. Przegląd opublikowany w 2020 roku w czasopiśmie Antioxidants wykazał, że pochodne probiotyków, w tym fermenty Lactobacillus, redukują stany zapalne i stres oksydacyjny w skórze wrażliwej³.

Dla skóry trądzikowej szczególnie istotne jest działanie wobec Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes) i Staphylococcus aureus – patogenów odpowiedzialnych za zapalenie mieszków włosowych i powstawanie zaskórników. Lisat hamuje wzrost biofilmu S. aureus i proliferację C. acnes, co wykazano w obserwacjach klinicznych przy stosowaniu preparatów na bazie szczepów Lactobacillus¹⁵. Podobnie obiecujące są dane dotyczące trądziku różowatego – modulacja mikrobiomu i działanie przeciwzapalne mogą łagodzić nasilenie zmian¹⁶.

Warto jednak zachować umiarkowany optymizm: większość dostępnych badań przeprowadzono na małych grupach lub in vitro. Jedyne opublikowane badanie in vivo (n = 5) dotyczyło 5-procentowego filtratu lisatu i wykazało 47-procentowe zmniejszenie zaczerwienienia po aplikacji – wynik obiecujący, lecz wymagający weryfikacji w szerszych próbach klinicznych⁶.

Działanie rozjaśniające i ochrona przed fotostarzeniem – co mówią badania?

Lisat Lactobacillus wykazuje potencjał rozjaśniający poprzez dwa mechanizmy. Po pierwsze, metabolity fermentacji mogą hamować tyrozynazę – enzym kluczowy dla syntezy melaniny – co potwierdziło badanie z 2022 roku³. Po drugie, składnik zawiera peptydy naśladujące białko sygnalizacyjne Agouti (ASP), które antagonizują receptor MC1R, blokując szlak produkcji melaniny¹⁷. Efektem jest wyrównanie kolorytu skóry i redukcja przebarwień.

W zakresie ochrony przed fotostarzeniem lisat łagodzi uszkodzenia wywołane promieniowaniem UV, wzmacnia barierę i ogranicza stan zapalny po ekspozycji słonecznej⁵. Ferment produkuje też antyoksydanty – kwas ferulowy i polifenole – neutralizując wolne rodniki powstające pod wpływem UV i zanieczyszczeń środowiska³. Badania in vitro wykazały zwiększone zużycie tlenu, syntezę kolagenu i produkcję ATP w hodowlach komórkowych traktowanych lisatem, co sugeruje potencjał regeneracyjny i przeciwstarzeniowy – choć wyniki te wymagają potwierdzenia w badaniach na ludziach¹⁸.

Dla kogo Lactobacillus Ferment Lysate sprawdzi się najlepiej?

Skóra trądzikowa i z tendencją do zapaleń – selektywne działanie przeciwbakteryjne i hamowanie cytokin zapalnych⁵.
Skóra wrażliwa i reaktywna – redukcja zaczerwienienia, wsparcie bariery i działanie łagodzące³.
Skóra odwodniona i dojrzała – ceramidy, hyaluronian, poprawa elastyczności i redukcja drobnych zmarszczek¹⁹.
Skóra z przebarwieniami – hamowanie tyrozynazy i szlaku MC1R³¹⁷.
Skóra w ciąży – uznawana za bezpieczną alternatywę dla retinoidów i silnych kwasów²⁰.

W jakich produktach i stężeniach występuje Lactobacillus Ferment Lysate?

Składnik pojawia się w szerokim spektrum produktów pielęgnacyjnych: tonikach, esencjach, serum, kremach nawilżających, maskach i oczyszczaczach. Europejska baza CosIng klasyfikuje go jako środek kondycjonujący skórę²¹. Jedyne opublikowane dane dotyczące stężenia skutecznego klinicznie dotyczą 5-procentowego filtratu lisatu, przy którym zaobserwowano zmniejszenie zaczerwienienia⁶; stężenia stosowane w produktach komercyjnych są zróżnicowane i nie zawsze ujawniane przez producentów.

Forma produktu	Główne korzyści	Uwagi dotyczące stosowania
Tonik / esencja / serum	Skoncentrowana dawka składnika aktywnego, szybka penetracja	Nakładać po oczyszczeniu, przed kremem
Krem nawilżający	Wzmocnienie bariery, długotrwałe nawilżenie	Stosować rano i wieczorem
Maska	Intensywna pielęgnacja, regeneracja po ekspozycji na słońce	1–2 razy w tygodniu
Oczyszczacz / żel do mycia	Delikatne złuszczanie, wsparcie mikrobiomu podczas oczyszczania	Spłukiwać dokładnie po użyciu

Jak stosować Lactobacillus Ferment Lysate w codziennej pielęgnacji?

Lisat można stosować zarówno rano, jak i wieczorem – jest kompatybilny z większością składników aktywnych. Wyjątek stanowią silne kwasy złuszczające (AHA, BHA) i retinoidy – ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do podrażnień, dlatego lepiej rozdzielić je na różne pory dnia lub naprzemienne wieczory²². Stosując lisat rano, zawsze zakończ rutynę kremem z szerokopasmowym filtrem SPF – chroni to skórę i utrwala efekty działania składnika²².

Aby w pełni wykorzystać potencjał lisatu, warto sięgnąć po produkty wieloskładnikowe, w których łączy się go z ceramidami, niacynamidem lub antyoksydantami – taka synergistyczna formuła efektywniej odbudowuje barierę i wyrównuje koloryt skóry. Efekty stosowania (nawilżenie, redukcja zaczerwienienia) są dostrzegalne stosunkowo szybko, natomiast widoczna poprawa w zakresie przebarwień czy elastyczności wymaga regularnego stosowania przez kilka tygodni.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Lactobacillus Ferment Lysate jest dobrze tolerowany przez większość typów skóry, jednak – jak każdy składnik aktywny – może wywoływać reakcje niepożądane⁷. Skonsultuj się z dermatologiem lub alergologiem, jeśli:

po zastosowaniu produktu z lisatem pojawi się nasilone zaczerwienienie, swędzenie, pokrzywka lub obrzęk – mogą to być objawy alergii kontaktowej⁷;
masz potwierdzoną alergię na fermentowane produkty mleczne lub znane uczulenie na składniki bakteryjne²³;
zmiany skórne (trądzik, zaczerwienienie, łuszczenie) nasilają się mimo regularnego stosowania preparatu – mogą wymagać diagnozy i leczenia dermatologicznego;
używasz leków immunosupresyjnych lub masz chorobę autoimmunologiczną – wpływ postbiotyków stosowanych miejscowo na układ odpornościowy w tych przypadkach nie jest dostatecznie zbadany;
jesteś w ciąży i masz wątpliwości co do składu stosowanego preparatu – choć sam lisat jest uważany za bezpieczny w ciąży, warto skonsultować pełny skład produktu z lekarzem²⁰.

Przed pierwszym użyciem nowego produktu z Lactobacillus Ferment Lysate wykonaj test płatkowy: nałóż niewielką ilość preparatu na wewnętrzną stronę nadgarstka lub za uchem i odczekaj 24–48 godzin. Brak reakcji sugeruje dobrą tolerancję⁷.

Lactobacillus Ferment Lysate to składnik, który warto mieć w codziennej pielęgnacji – szczególnie jeśli zmagasz się z reaktywną, odwodnioną lub trądzikową skórą. Szukaj go w serum lub esencjach stosowanych po oczyszczeniu, pamiętaj o filtrze SPF w ciągu dnia i unikaj jednoczesnego stosowania z mocnymi kwasami. Jeśli skóra reaguje dobrze, lisat może stać się stałym elementem twojej rutyny pielęgnacyjnej – bezpiecznym, dobrze przebadanym i skutecznym.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się Lactobacillus Ferment Lysate od zwykłego probiotyku w kosmetykach?

Probiotyki to żywe bakterie, natomiast Lactobacillus Ferment Lysate to postbiotyk – produkt lizy, czyli rozłożenia komórek bakteryjnych. Nie zawiera żywych drobnoustrojów, lecz ich fragmenty i metabolity, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa i stabilność w formułach kosmetycznych¹.

Czy Lactobacillus Ferment Lysate naprawdę pomaga na trądzik?

Składnik wykazuje selektywne działanie wobec bakterii odpowiedzialnych za trądzik – hamuje wzrost Cutibacterium acnes i Staphylococcus aureus, jednocześnie wspierając korzystną florę skóry¹⁵. Większość danych pochodzi jednak z badań in vitro lub małych prób klinicznych, dlatego przy nasilonym trądziku lisat warto traktować jako wsparcie, a nie zamiennik leczenia dermatologicznego.

Ile wynosi skuteczne stężenie Lactobacillus Ferment Lysate w kosmetyku?

Jedyne opublikowane badanie in vivo wykazało 47-procentową redukcję zaczerwienienia przy stężeniu 5% filtratu lisatu⁶. Stężenia w produktach komercyjnych są zróżnicowane i rzadko ujawniane przez producentów na etykietach.

Czy Lactobacillus Ferment Lysate jest bezpieczny w ciąży?

Składnik jest wymieniany jako odpowiedni do stosowania w ciąży, gdyż nie zawiera żywych drobnoustrojów ani składników o potencjalnym działaniu teratogennym²⁰. W razie wątpliwości co do pełnego składu preparatu warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Jak szybko widać efekty stosowania Lactobacillus Ferment Lysate?

Działanie łagodzące i nawilżające może być widoczne już po kilku dniach regularnego stosowania. Efekty w zakresie redukcji przebarwień, poprawy elastyczności i wyrównania kolorytu wymagają kilku tygodni konsekwentnej pielęgnacji¹⁹.

Czy Lactobacillus Ferment Lysate można łączyć z retinolem lub kwasami złuszczającymi?

Bezpośrednie jednoczesne stosowanie z mocnymi kwasami AHA/BHA i retinoidami może prowadzić do podrażnień. Zaleca się rozdzielenie ich na różne pory dnia lub stosowanie naprzemienne²².

Czy Lactobacillus Ferment Lysate działa na przebarwienia i nierówny koloryt skóry?

Tak – metabolity lisatu hamują tyrozynazę (enzym produkujący melaninę), co potwierdziło badanie z 2022 roku³. Dodatkowym mechanizmem jest blokowanie receptora MC1R przez peptydy podobne do białka Agouti, co ogranicza syntezę melaniny¹⁷.

Jakie składniki aktywne zawiera Lactobacillus Ferment Lysate?

Lisat zawiera m.in. kwas mlekowy, kwas lipotejchojowy, sfingomielinazę, egzopolisacharydy, hyaluronian, peptydy, aminokwasy i enzymy⁹. Każdy z tych składników przyczynia się do innego aspektu działania – nawilżenia, ochrony bariery, działania przeciwbakteryjnego lub antyoksydacyjnego.

Czy Lactobacillus Ferment Lysate może uczulić skórę?

Ryzyko alergii jest niewielkie, ale istnieje – szczególnie u osób z nadwrażliwością na fermentowane składniki bakteryjne. Przed pierwszym użyciem warto wykonać test płatkowy i obserwować skórę przez 24–48 godzin⁷.

Jaką funkcję pełni Lactobacillus Ferment Lysate według europejskiej bazy CosIng?

Europejska baza CosIng klasyfikuje Lactobacillus Ferment Lysate Filtrate jako środek kondycjonujący skórę (skin conditioning)²¹. W praktyce jego działanie jest znacznie szersze – obejmuje modulację mikrobiomu, łagodzenie stanów zapalnych i wzmocnienie bariery.

Czy Lactobacillus Ferment Lysate działa na skórę wrażliwą i z trądzikiem różowatym?

Składnik jest szczególnie polecany skórze wrażliwej i reaktywnej – hamuje prozapalne cytokiny i promuje wzrost korzystnej mikroflory, co może łagodzić objawy trądziku różowatego¹⁶. Mimo to przy nasilonych zmianach skórnych warto skonsultować się z dermatologiem.

Czym jest Lactobacillus Ferment Lysate Filtrate i czy różni się od lisatu?

Filtrat to przesącz po lizie komórek – frakcja pozbawiona pozostałości komórkowych, zawierająca głównie metabolity i substancje sygnałowe¹⁰. Obie formy wykazują zbliżone właściwości, ale filtrat jest czystszą frakcją, częściej stosowaną w lżejszych formulacjach jak toniki czy esencje.

Postbiotyki – nowa generacja składników probiotycznych w kosmetologii

Przez lata branża kosmetyczna próbowała wprowadzać do produktów żywe bakterie probiotyczne. Okazało się to trudne technicznie – żywe drobnoustroje są niestabilne, trudne w standaryzacji i mogą stanowić ryzyko mikrobiologiczne w formułach. Postbiotyki, takie jak Lactobacillus Ferment Lysate, rozwiązują ten problem: dostarczają biologicznie aktywnych składników bez żywych organizmów, przy znacznie lepszym profilu bezpieczeństwa i trwałości¹. Termin „postbiotyk” obejmuje lizaty, supernatanty fermentacyjne i izolowane metabolity – i jest dziś jednym z najszybciej rosnących obszarów kosmetologii probiotycznej¹¹.

Oś skóra–mikrobiom – dlaczego bakterie na skórze mają znaczenie

Skóra człowieka jest zamieszkana przez miliardy mikroorganizmów tworzących mikrobiom skórny. Jego zaburzenie (dysbioza) wiąże się z wieloma schorzeniami dermatologicznymi: trądzikiem, atopowym zapaleniem skóry, łuszczycą i trądzikiem różowatym¹⁶. Bakterie z rodzaju Lactobacillus odgrywają rolę ochronną – produkują kwas mlekowy obniżający pH powierzchni skóry, co tworzy środowisko niekorzystne dla patogenów²⁴. Stosowanie lisatu Lactobacillus miejscowo może przywracać tę równowagę bez ryzyka wprowadzenia żywych drobnoustrojów¹³.

Ciekawostka: pierwszy raz odkryty przez Estée Lauder

Ochronne właściwości fermentu Lactobacillus dla skóry po raz pierwszy wykazały badania zlecone przez firmę Estée Lauder. Naukowcy odkryli, że składnik wspomaga naprawę DNA w komórkach skóry narażonych na czynniki środowiskowe¹¹. Było to jedno z pierwszych naukowych uzasadnień stosowania postbiotyków w kosmetologii, które zapoczątkowało lawinę badań nad fermentami probiotycznymi jako składnikami aktywnymi w pielęgnacji skóry.