Indeks substancji czynnych
strona nr 88
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Robinia akacjowa zawiera flawonoidy, stilbeny i kwasy fenolowe o potencjale przeciwutleniającym i przeciwzapalnym. Kwiaty są jedyną bezpieczną częścią rośliny – kora, liście i nasiona są toksyczne dla ludzi i zwierząt.
- surowce roślinne
Rojnik murowy to sukulentna roślina zielarska bogata w garbniki, kwas jabłkowy i polifenole. Tradycyjnie stosowany zewnętrznie na oparzenia i owrzodzenia, a wewnętrznie przy biegunkach. Brakuje badań klinicznych u ludzi i ustalonych dawek; kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
- surowce roślinne
Rokietta siewna (rukola) to zielone warzywo liściaste bogate w glukozynolany, erucynę, witaminę K, C i beta-karoten. Badania wskazują na potencjalne działanie na ciśnienie krwi, ochronę żołądka i właściwości antyoksydacyjne. Wysoka zawartość witaminy K wymaga ostrożności przy stosowaniu leków przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Rokitnik zwyczajny to roślina bogata w flawonoidy, witaminę C, karotenoidy i kwasy omega-7. Wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne; może wpływać na lipidy i glikemię. Olej z owoców stosowany do 90 dni uznaje się za prawdopodobnie bezpieczny, jednak interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i hipotensyjnymi wymagają ostrożności.
- syntetyczne i biologiczne
Roksadustat wspomaga leczenie niedokrwistości w przewlekłej chorobie nerek, pobudzając naturalną produkcję erytrocytów i poprawiając poziom hemoglobiny u dorosłych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Roksytromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry i układu moczowo-płciowego. Działa poprzez hamowanie namnażania bakterii.
- syntetyczne i biologiczne
Rokuronium to środek zwiotczający mięśnie o szybkim początku działania, szeroko stosowany w anestezjologii podczas intubacji i zabiegów chirurgicznych, zapewniający kontrolę nad oddechem pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Rolapitant blokuje receptory NK-1 w mózgu, zapobiegając nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią. Stosowany jednorazowo (180 mg p.o.) przed każdym cyklem, zapewnia ochronę przez 120 godzin. Wymaga ostrożności ze względu na hamowanie enzymu CYP2D6 i interakcje z wieloma lekami.
Romifidyna to agonista receptorów alfa-2 adrenergicznych stosowany w weterynarii jako środek sedacyjny i analgetyczny u koni, bydła oraz psów. Działa uspokajająco, przeciwbólowo i wpływa na układ sercowo-naczyniowy.
- syntetyczne i biologiczne
Romiplostym jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób krwi, takich jak małopłytkowość. Substancja ta działa poprzez zwiększenie liczby płytek krwi, co pomaga w zapobieganiu krwawieniom.
- syntetyczne i biologiczne
Romosozumab stosowany jest w leczeniu ciężkiej osteoporozy u kobiet po menopauzie. Pobudza tworzenie kości i hamuje jej utratę, skutecznie zmniejszając ryzyko złamań przy wysokim ryzyku.
- surowce roślinne
Rooibos to bezkofeinowy napar z Aspalathus linearis, bogaty w unikalne flawonoidy (aspalatyna, nothofagina) o właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych. Większość danych pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach; ludzkich badań klinicznych jest niewiele. Możliwe interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP450.
- syntetyczne i biologiczne
Ropinirol wspomaga leczenie choroby Parkinsona i zespołu niespokojnych nóg, regulując pracę układu nerwowego i łagodząc zaburzenia ruchowe. Pozwala na indywidualne dostosowanie terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Ropiwakaina to nowoczesny środek znieczulający o długim działaniu, wykorzystywany w chirurgii i terapii bólu. Zapewnia skuteczne znieczulenie przy minimalnym wpływie na funkcje motoryczne.
- surowce roślinne
Rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia) to roślina stosowana przy kaszlu, zapaleniu oskrzeli i skurczach dróg oddechowych. Jej aktywne składniki – naftochinonowe pochodne i flawonoidy – działają rozkurczowo, wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
- syntetyczne i biologiczne
Rotygotyna to lek nowej generacji, stosowany w terapii choroby Parkinsona i zespołu niespokojnych nóg, wyróżniający się wygodnym systemem transdermalnym zapewniającym stałe uwalnianie substancji.
- surowce roślinne
Komórki macierzyste z róży alpejskiej (Rhododendron ferrugineum) dostarczają skórze dehydrynę i polifenole, które w badaniach wspierają witalność komórek macierzystych naskórka, wzmacniają barierę skórną i chronią przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UV.
- surowce roślinne
Róża damasceńska (Rosa damascena) zawiera monoterpenowe alkohole, flawonoidy i antocyjany o działaniu przeciwzapalnym, antyoksydacyjnym i przeciwdrobnoustrojowym. EMA uznaje jej preparaty za środki łagodzące drobne podrażnienia skóry. Olejek eteryczny należy stosować wyłącznie rozcieńczony. Kobiety w ciąży powinny skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Róża francuska (Rosa gallica) to historyczna roślina apteczna bogata w flawonoidy, antocyjany i kwas galusowy. Jej wyciąg działa antyoksydacyjnie i łagodząco, a w kosmetykach pomaga ograniczyć zaczerwienienia i przebarwienia. Lotne składniki zapachowe mogą jednak podrażniać skórę wrażliwą.
- surowce roślinne
Wyciąg z owocu róży hybrydowej dostarcza witaminy C, galaktolipidów i polifenoli. Najlepiej udokumentowane działanie to łagodzenie bólu stawów w chorobie zwyrodnieniowej. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i litem – przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą.
- surowce roślinne
Róża japońska (Rosa rugosa) to roślina lecznicza bogata w polifenole, witaminę C, elagotaniny i triterpenoidy. Badania laboratoryjne potwierdzają jej aktywność antyoksydacyjną i przeciwzapalną. Wyciąg stosowany jest w suplementach i dermokosmetykach. Kobiety w ciąży i karmiące powinny unikać jej stosowania.
- surowce roślinne
Róża piżmowa (Rosa moschata) dostarcza oleju bogatego w kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3, witaminy A, C, E oraz karotenoidy. Owoce są źródłem witaminy C i flawonoidów. Olej stosuje się zewnętrznie w pielęgnacji skóry dojrzałej, suchej i z bliznami; przed użyciem zaleca się test uczuleniowy.
- surowce roślinne
Róża rdzawa (Rosa rubiginosa) to dziki krzew, którego owoce są bogatym źródłem witamin A, C i E oraz flawonoidów. Olej tłoczony z nasion stosuje się zewnętrznie na blizny, oparzenia i zmarszczki. Liście i łodygi zawierają garbniki o działaniu ściągającym.
- surowce roślinne
Róża stulistna (Rosa centifolia) zawiera flawonoidy, garbniki, olejek eteryczny i witaminę C. Wyciągi wykazują aktywność przeciwutleniającą i przeciwzapalną głównie w badaniach laboratoryjnych. Stosowana tradycyjnie w dolegliwościach żołądkowych, stanach zapalnych skóry i bólu gardła.
- syntetyczne i biologiczne
Rozanoliksyzumab to przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu uogólnionej miastenii. Działa na układ immunologiczny, zmniejszając objawy choroby i podawany jest w cyklach podskórnych.
- surowce roślinne
Rozbiał (Tussilago farfara) zawiera śluzowce, tusylagone i flawonoidy działające wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Obecność hepatotoksycznych alkaloidów pirolizydynowych ogranicza bezpieczne stosowanie – roślina jest zakazana wewnętrznie w Niemczech i przeciwwskazana w ciąży, laktacji oraz u dzieci.
- surowce roślinne
Rozchodnik ostry (Sedum acre) to roślina lecznicza stosowana tradycyjnie zewnętrznie na brodawki, odciski i rany oraz wewnętrznie przy kaszlu i nadciśnieniu. Zawiera alkaloids, rutynę i garbniki. Brak dowodów klinicznych na skuteczność; duże dawki mogą powodować wymioty i biegunkę. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Różeniec górski to adaptogenna roślina lecznicza zawierająca rozawiny i salidrozyd. Wyciągi z korzenia stosuje się przy zmęczeniu, stresie i obniżonym nastroju w dawkach 200–600 mg dziennie. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi i obniżającymi ciśnienie.
- surowce roślinne
Rozmaryn lekarski to śródziemnomorskie zioło bogate w kwas karnozynowy, karnosol i kwas rozmarynowy. Komisja E zatwierdziła liść na niestrawność, a olejek zewnętrznie na bóle stawów. Nie stosować doustnie olejku ani w ciąży w dawkach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
18F-PSMA-1007 to diagnostyczny radiofarmaceutyk PET/CT wiążący się z białkiem PSMA na komórkach raka prostaty. Umożliwia precyzyjne wykrywanie nawrotu i ocenę zaawansowania choroby. W badaniu III fazy osiągnął 82% skuteczności wykrycia nawrotu, znacząco przewyższając starsze środki obrazowe.
- syntetyczne i biologiczne
Rozuwastatyna skutecznie obniża cholesterol LDL i ryzyko chorób serca, stosowana u dorosłych i dzieci od 6 lat, dostępna w różnych dawkach dla indywidualnych potrzeb pacjentów.
- surowce roślinne
Rubia cordifolia (Manjistha) to ajurwedyjska roślina lecznicza, której korzeń zawiera antrachinony o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym w badaniach laboratoryjnych. Doustne stosowanie budzi jednak poważne zastrzeżenia bezpieczeństwa związane z potencjałem genotoksycznym niektórych składników. Preparat jest przeciwwskazany w ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Rufinamid to innowacyjny lek przeciwpadaczkowy stosowany głównie w leczeniu zespołu Lennoxa-Gastauta, dostępny w różnych formach, skuteczny u dzieci i dorosłych z trudnymi napadami.
- syntetyczne i biologiczne
Rukaparyb to inhibitor PARP stosowany u dorosłych kobiet z rakiem jajnika, jajowodów lub otrzewnej, szczególnie przy mutacjach BRCA i po wcześniejszej chemioterapii platyną.
- surowce roślinne
Rukiew wodna (Nasturtium officinale) to roślina bogata w izotiocyjaniany, flawonoidy, karotenoidy i witaminę K. Wstępne badania wskazują na jej właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i potencjalnie ochronne dla serca. Wchodzi w interakcje z warfaryną, litem i chlorzoksazonem.
- syntetyczne i biologiczne
Ruksolitynib to innowacyjny lek stosowany w leczeniu schorzeń mieloproliferacyjnych i powikłań immunologicznych, regulujący aktywność układu krwiotwórczego oraz odpornościowego.
- surowce roślinne
Rumian rzymski (Chamaemelum nobile) to zioło o udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych, rozkurczowych i uspokajających. Zawiera apigeninę, α-bisabolol i chamazulen. Stosowany w naparach, wyciągach i olejku eterycznym. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.
