Ogólny opis dawkowania ketaminy
Ketamina (Ketaminum, Ketamini hydrochloridum) stosowana jest w różnych postaciach i drogach podania, głównie w formie roztworu do wstrzykiwań oraz w postaci aerozolu do nosa (esketamina). Schemat dawkowania zależy od wskazania, drogi podania, wieku oraz stanu zdrowia pacjenta123.
Podanie dożylne i domięśniowe – znieczulenie
- Dorośli i dzieci od 3. miesiąca życia:
- Infuzja dożylna:
- Dawka wprowadzająca: 0,5–2 mg/kg mc.
- Podtrzymanie znieczulenia: powolny wlew 10–40 mikrogramów/kg mc./min (około 1–3 mg/min), dostosowany indywidualnie do reakcji pacjenta8.
- Podtrzymywanie znieczulenia:
- Wskazania położnicze:
Podanie donosowe – leczenie depresji lekoopornej (esketamina)
- Dorośli <65 lat:
- Faza indukcji (tygodnie 1–4): dawka początkowa 56 mg, kolejne dawki 56 mg lub 84 mg dwa razy w tygodniu
- Faza podtrzymująca: 56 mg lub 84 mg raz w tygodniu (tyg. 5–8), od 9. tygodnia raz w tygodniu lub co dwa tygodnie12.
- Dorośli ≥65 lat:
- Dawka początkowa 28 mg, zwiększana stopniowo o 28 mg do maks. 84 mg, dwa razy w tygodniu (faza indukcji), potem raz w tygodniu lub co dwa tygodnie w fazie podtrzymującej13.
- Leczenie nagłych przypadków psychiatrycznych:
- Dawka 84 mg dwa razy w tygodniu przez 4 tygodnie (możliwość zmniejszenia do 56 mg przy nietolerancji)14.
Dawkowanie ketaminy w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Ketamina jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 3. miesiąca życia1516.
- Dla dzieci powyżej 3. miesiąca życia dawkowanie jest zbliżone do schematów dla dorosłych – dożylnie 1–2 mg/kg mc., domięśniowo 10 mg/kg mc.12.
- Brak danych dotyczących stosowania donosowej esketaminy u osób poniżej 18. roku życia – nie zaleca się stosowania w tej grupie wiekowej17.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Ketaminę można stosować u osób starszych (powyżej 65 lat) w tych samych dawkach co u dorosłych, choć wskazana jest ostrożność i indywidualne dostosowanie dawki12.
- W przypadku esketaminy w aerozolu do nosa, początkowa dawka wynosi 28 mg, a kolejne dawki należy zwiększać stopniowo o 28 mg w zależności od skuteczności i tolerancji13.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie ma konieczności modyfikacji dawki ketaminy w przypadku zaburzeń czynności nerek18.
- Esketamina donosowa również nie wymaga dostosowania dawki w łagodnych, umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach nerek, jednak nie badano jej u pacjentów dializowanych18.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- W przypadku marskości lub innych zaburzeń czynności wątroby zaleca się rozważenie zmniejszenia dawki ketaminy, gdyż lek jest metabolizowany w wątrobie i może działać dłużej u tych pacjentów1920.
- W leczeniu depresji lekoopornej nie ma potrzeby zmiany dawki esketaminy przy łagodnych lub umiarkowanych zaburzeniach wątroby, ale maksymalna dawka 84 mg powinna być stosowana ostrożnie w umiarkowanych zaburzeniach. Esketamina nie jest zalecana w ciężkiej niewydolności wątroby18.
Kobiety w ciąży i matki karmiące
- Stosowanie ketaminy w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności. W położnictwie zalecane są dawki 0,2–1 mg/kg mc. dożylnie, jednak decyzja o zastosowaniu powinna być indywidualnie oceniona przez lekarza68.
- Nie zaleca się stosowania donosowej esketaminy w ciąży i okresie karmienia piersią ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa18.
- Ketamina w znieczuleniu ogólnym może być podawana dożylnie lub domięśniowo, a dawki ustalane są indywidualnie na podstawie masy ciała oraz planowanego zabiegu.
- Esketamina w leczeniu depresji lekoopornej jest stosowana wyłącznie w warunkach klinicznych, z obowiązkową obserwacją po każdej dawce – samodzielne stosowanie w domu jest niedozwolone.
- Przygotowanie do zabiegu z użyciem ketaminy wymaga odpowiedniego przygotowania, np. bycia na czczo przez minimum 6 godzin oraz premedykacji w celu ograniczenia wydzielania śliny12.
- U osób z zaburzeniami czynności wątroby i/lub nerek dawkowanie zawsze powinno być dobierane z ostrożnością.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
W przypadku ketaminy stosowanej w znieczuleniu ogólnym, schematy dawkowania są zbliżone niezależnie od wskazania, ale mogą się różnić w zależności od zabiegu (np. zabiegi mniej bolesne – możliwa niższa dawka). W położnictwie zaleca się niższe dawki dożylne. W leczeniu depresji lekoopornej (esketamina) dawki są precyzyjnie ustalone w zależności od fazy leczenia (indukcja, podtrzymanie) i wieku pacjenta1213.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- W przypadku ketaminy stosowanej do znieczulenia, dawki są ustalane indywidualnie – nie określono sztywnej maksymalnej dawki dobowej, lecz lek ma szeroki margines bezpieczeństwa. Opisano przypadki nieumyślnego przedawkowania nawet do 10-krotności standardowej dawki bez trwałych skutków, jednak może dojść do depresji oddechowej i konieczności wsparcia oddychania2122.
- Esketamina w aerozolu do nosa: maksymalna pojedyncza dawka to 112 mg, nie wykazano istotnej toksyczności, jednak nie należy przekraczać zalecanych dawek23.
Dawkowanie ketaminy i esketaminy – zestawienie dla grup pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (znieczulenie ogólne, iv/im) | Dożylnie: 1–2 mg/kg mc. powoli; domięśniowo: 10 mg/kg mc.; infuzja: 0,5–2 mg/kg mc. wprowadzająco, podtrzymanie 10–40 mcg/kg/min |
| Dzieci powyżej 3. miesiąca życia | Jak dorośli – dożylnie 1–2 mg/kg mc., domięśniowo 10 mg/kg mc. |
| Dzieci poniżej 3. miesiąca życia | Przeciwwskazane |
| Osoby starsze (>65 lat, znieczulenie ogólne) | Jak dorośli, indywidualne dostosowanie dawki |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Zaleca się rozważyć zmniejszenie dawki |
| Kobiety w ciąży/położnictwo | Dożylnie: 0,2–1 mg/kg mc.; domięśniowo: brak zaleceń |
| Dorośli (depresja lekooporna, aerozol do nosa) | <65 lat: 56–84 mg 2x/tydz. (indukcja), potem 56–84 mg 1x/tydz. lub co 2 tygodnie (podtrzymanie); ≥65 lat: pocz. 28 mg, stopniowo do 84 mg |
| Dzieci i młodzież (depresja lekooporna, aerozol do nosa) | Nie zaleca się stosowania |
| Pacjenci z zaburzeniami nerek (aerozol do nosa) | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami wątroby (aerozol do nosa) | Brak konieczności modyfikacji dawki, ostrożność przy 84 mg |
| Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami wątroby (aerozol do nosa) | Nie zaleca się stosowania |
Ketamina i esketamina – indywidualne podejście do dawkowania
Dawkowanie ketaminy i esketaminy wymaga uwzględnienia wielu czynników: drogi podania, wieku pacjenta, obecności chorób towarzyszących oraz wskazania terapeutycznego. Bezpieczeństwo terapii zależy od indywidualnego dostosowania dawek oraz odpowiedniego monitorowania podczas i po podaniu leku. Stosowanie ketaminy w znieczuleniu oraz esketaminy w leczeniu depresji lekoopornej wymaga ścisłego nadzoru medycznego i nie powinno być podejmowane samodzielnie przez pacjenta.


















