Jak wygląda biegunka tłuszczowa?

O zwykłej biegunce można mówić, gdy pacjent oddaje stolec o luźnej, płynnej  konsystencji znacznie częściej (z reguły powyżej 3 razy na dobę). Biegunka może mieć charakter ostry (trwa poniżej 2 tygodni) lub przewlekły (powyżej miesiąca). Z kolei o biegunce tłuszczowej jest mowa, gdy stolec zawiera znacznie ilości tłuszczu. Często ma on również połyskliwą i mazistą konsystencję oraz nieprzyjemny, wręcz gnilny zapach. Jest on również trudny do spłukania w toalecie i zostawia śliskie, tłuszczowe ślady [1]. 

W przebiegu biegunki tłuszczowej, oprócz charakterystycznego stolca, często pojawiają się również inne zaburzenia układu pokarmowego. Może dojść m.in. do wymiotów, nudności czy wzdęć. Do tego niejednokrotnie pojawiają się skurcze jelit oraz silny ból brzucha. W kale mogą się jednocześnie pojawić śluz i krew [2].

Biegunka tłuszczowa – przyczyny. Skąd się bierze?

Najczęściej biegunka tłuszczowa wynika z zaburzeń wchłaniania tłuszczów lub problemów z trawieniem. Dokładniej jej przyczyną mogą być m.in.:

• zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO);
• przewlekłe zapalenie trzustki, mukowiscydoza, nowotwór trzustki i inne stany, kiedy trzustka nie jest w stanie prawidłowo wydzielać enzymów odpowiedzialnych za trawienie tłuszczów;
• marskość wątroby oraz inne schorzenia prowadzące do zaburzeń odpływu żółci z wątroby;
• choroba Whipple’a (lipodystrofia jelitowa, bakteryjna infekcja wieloukładowa);
• celiakia (glutenozależna choroba trzewna, przewlekła, wielonarządowa choroba o podłożu autoimmunologicznym);
• abetalipoproteinemia (zespół Bassena-Kornzweiga), czyli uwarunkowana genetycznie choroba metaboliczna prowadząca do niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach;
• niedokrwienie jelita;
• cholestaza  (zaburzenie wydzielania żółci do dróg żółciowych) [1,3].

Czy biegunka tłuszczowa występuje po alkoholu?

Nadmierne spożywanie alkoholu uszkadza śluzówkę. Zawarty w napojach alkoholowych etanol uszkadza enterocyty wyścielające ściany żołądka i jelita cienkiego. W efekcie prowadzi to do zapalenia błony śluzowej i czarnego stolca. Może on być z wyglądu troszkę podobny do stolca w przebiegu biegunki tłuszczowej i też być trudny do usunięcia w toalecie. Jednakże jest to zupełnie inny typ stolca, mający zupełnie inną etiologię [1].

Biegunka tłuszczowa, a dieta keto. Skąd ta zależność?

Biegunka tłuszczowa może wystąpić podczas stosowania diety ketogenicznej. Jeżeli podczas tego typu diety wystąpi biegunka tłuszczowa, może to wskazywać na problemy z trawieniem tłuszczu. W konsekwencji mogą pojawić się problemy z jego wykorzystaniem na cele energetyczne i produkcją ciał ketonowych. 

Dodatkowo tego typu biegunce sprzyja niskie spożywanie tłuszczu przed rozpoczęciem keto diety oraz niska podaż błonnika pokarmowego już podczas samej diety. Regularna aktywność fizyczna, która usprawnii motorykę jelit, może pomóc zmniejszyć biegunkę. Pomocna może okazać się również modyfikacja diety [2].

Biegunka tłuszczowej – jak rozpoznać?

Diagnostyka tego schorzenia polega na wywiadzie lekarskim i badaniach laboratoryjnych określających zawartość tłuszczu w kale. Ważne jest jednak ustalenie dokładnej przyczyny pojawienia się biegunki tłuszczowej. Jak wymieniono powyżej, biegunka tłuszczowa może być spowodowana przez wiele groźnych chorób. Lekarz może zlecić wykonanie morfologii krwi, badania poziomu enzymów trzustkowych, prób wątrobowych czy stężenia jonów sodu i potasu. Wykonuje się również USG jamy brzusznej, badania endoskopowe czy nawet tomografię komputerową [3].

Biegunka tłuszczowa – jak leczyć?

Jak wspomniano, biegunka tłuszczowa sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie objawem choroby, niejednokrotnie poważnej. Dlatego w przypadku leczenia biegunki tłuszczowej kluczowe jest ustalenie jej pierwotnej przyczyny. Dla przykładu, jeżeli powoduje ją celiakia, to należy jak najszybciej przejść na dietę bezglutenową. Nie warto bagatelizować biegunki tłuszczowej. Niezdiagnozowana i nieleczona może prowadzić do licznych powikłań. Może np. prowadzić do zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci, anemii i niedożywienia. Przedłużające się biegunki tłuszczowe prowadzą również do częstych infekcji, niedrożności czy perforacji jelita, dlatego niezwykle ważna jest diagnostyka jej pochodzenia. Nie mniej ważna jest odpowiednia dieta. [1]. 

Biegunka tłuszczowa – dieta. Co jeść przy biegunce tłuszczowej?

Oprócz leczenia, w przypadku biegunek tłuszczowych, nie mniej ważną rolę w ich przebiegu pełni dieta. Nie powinno się całkowicie rezygnować z tłuszczu w diecie, jednakże jego stopniowe i nieduże ograniczenie może przynieść pewne złagodzenie tej biegunki. Dieta powinna bazować na tłuszczach pochodzenia roślinnego oraz świeżych warzywach i owocach. Trzeba również pamiętać, że także i w tym przypadku, podobnie jak w przebiegu tradycyjnej biegunki, może dojść do odwodnienia, dlatego kluczowe jest uzupełnianie wody i elektrolitów (można je sporządzić samodzielnie lub kupić w aptece) [1,3].

Podsumowanie

bardzo dużo, w tym poważne schorzenia jelit, trzustki czy dróg żółciowych. Od tradycyjnej biegunki odróżnia ją barwa, tłuszczowa konsystencja i charakterystyczny zapach stolca. Aby wyleczyć biegunkę tłuszczową najważniejsze jest zdiagnozowanie i rozpoczęcia leczenia pierwotnej przyczyny powodującej biegunkę. Ponadto trzeba nawadniać organizm i stosować odpowiednią dietę.