Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 46
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Kapusta ogrodowa dostarcza witaminy K1, glukozynolanów i polifenoli. Schłodzone liście stosowane zewnętrznie łagodzą obrzęk piersi podczas karmienia. Kapusta może wchodzić w interakcje z warfaryną i lekami przeciwcukrzycowymi – warto wiedzieć o tym przed intensywniejszym stosowaniem.
- surowce roślinne
Olej rzepakowy jest bogaty w kwas oleinowy (ok. 62%), ALA omega-3 (ok. 10%) i fitosterole (ok. 0,9%), które mogą obniżać cholesterol LDL. Jedna łyżka stołowa dostarcza ok. 1 g kwasów omega-3 i 1 mg witaminy E. Uznany za bezpieczny do spożycia w ilościach kulinarnych.
- syntetyczne i biologiczne
Karagen pochodzi z czerwonych alg morskich i jest powszechnie stosowany jako substancja żelująca oraz zagęszczająca. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność aerozolu z karagenu ι w łagodzeniu objawów przeziębienia. Bezpieczeństwo długotrwałego spożycia budzi kontrowersje naukowe – szczególnie u osób z chorobami zapalnymi jelit.
- surowce roślinne
Olej z andiroba (Carapa guianensis) zawiera limonoidy, kwasy tłuszczowe i polifenole. Działa przeciwzapalnie, przyspiesza gojenie ran i odstraszy owady. Stosowany głównie miejscowo na skórę.
Karazolol to beta-adrenolityk obniżający ciśnienie, kontrolujący arytmie i chroniący serce. Stosowany w nadciśnieniu, niewydolności serca, chorobie niedokrwiennej oraz profilaktyce po zawale. Wymaga indywidualnego dawkowania i monitorowania.
- syntetyczne i biologiczne
Karbachol to substancja czynna stosowana głównie w okulistyce do zwężania źrenicy podczas operacji, wyróżniająca się szybkim działaniem i specyficznym profilem bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Karbamazepina to lek przeciwpadaczkowy, stosowany także w neuralgii nerwu trójdzielnego i chorobie afektywnej dwubiegunowej. Wymaga kontroli ze względu na możliwe działania niepożądane i interakcje.
- syntetyczne i biologiczne
Karbetocyna wspiera obkurczanie macicy po porodzie, ograniczając ryzyko krwotoku poporodowego. Stosowana jednorazowo przez personel medyczny, zapewnia bezpieczeństwo matki w okresie okołoporodowym.
- syntetyczne i biologiczne
Karbidopa zwiększa skuteczność leczenia choroby Parkinsona, wspierając działanie lewodopy i redukując jej działania niepożądane. Stosowana w terapii objawów takich jak sztywność czy drżenie.
- surowce roślinne
Karbieniec pospolity (Lycopus europaeus) to zioło stosowane przy łagodnej nadczynności tarczycy. Zawiera kwas litospermowy i flawonoidy hamujące TSH. Przeciwwskazany w niedoczynności tarczycy, ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Karbocysteina pomaga rozrzedzać gęsty śluz w drogach oddechowych, ułatwiając odkrztuszanie i łagodząc kaszel. Stosowana jest w leczeniu chorób układu oddechowego z nadmierną wydzieliną.
- syntetyczne i biologiczne
Karboksymaltoza żelazowa to dożylny preparat żelaza dla pacjentów, którzy nie tolerują żelaza doustnego lub nie reagują na nie wystarczająco. Pozwala uzupełnić duże niedobory żelaza w jednej lub dwóch infuzjach. Wymaga podania przez personel medyczny i monitorowania po infuzji.
- syntetyczne i biologiczne
Karboksymetylobetaglukan (CM-glukan) to rozpuszczalna pochodna beta-glukanu, która pobudza układ odpornościowy przez receptory decytyna-1 i CR3. W badaniach klinicznych 100 mg dziennie łagodziło objawy alergii sezonowej i obniżało markery zapalne. Substancja jest też przedmiotem badań w kontekście wspomagania odporności po operacjach i radioterapii.
- syntetyczne i biologiczne
Karboksymetyloceluloza (CMC) to substancja pomocnicza w lekach i wyrobach medycznych. Pełni rolę spoiwa w tabletkach, stabilizatora zawiesin, środka zagęszczającego w syropach i żelach oraz lubrykantu w kroplach do oczu. Jest bezpieczna, nie wchłania się do krwiobiegu i figuruje w farmakopei USP oraz Farmakopei Europejskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Karboksymetyloceluloza sodowa (CMC-Na) to substancja pomocnicza leków i wyrobów medycznych. W tabletkach działa jako spoiwo i środek rozpadający, w syropach i zawiesinach zagęszcza i stabilizuje, a w preparatach na rany i kroplach do oczu tworzy ochronny żel. Jest dopuszczona przez EMA i FDA, opisana w Farmakopei Europejskiej oraz uznana za bezpieczną przez WHO/JECFA.
- syntetyczne i biologiczne
Karboksymetylocysteinian lizyny (SCMC-Lys) to lek rozrzedzający wydzielinę i zmniejszający stan zapalny w drogach oddechowych. Redukuje zaostrzenia POChP o ok. 52%, poprawia drożność oskrzeli i ułatwia odkrztuszanie. Stosowany doustnie w POChP, przewlekłym zapaleniu oskrzeli i mukowiscydozie.
- syntetyczne i biologiczne
Karbomer to syntetyczny polimer kwasu akrylowego pełniący rolę substancji pomocniczej w lekach i preparatach aptecznych. Zagęszcza, stabilizuje i kontroluje uwalnianie substancji czynnych w żelach, kroplach do oczu, tabletkach i zawiesinach. Uznawany za bezpieczny przez główne agencje regulacyjne przy stosowaniu w dopuszczonych stężeniach.
- syntetyczne i biologiczne
Karboplatyna to lek cytostatyczny stosowany głównie w terapii nowotworów jajnika i płuc. Hamuje podziały komórek rakowych, a schemat leczenia dobiera się indywidualnie do pacjenta.
- surowce roślinne
Karczoch zwyczajny – roślina lecznicza ze standaryzowanych wyciągów liści stosowana przy niestrawności i podwyższonym cholesterolu. Cynaryna i luteolina stymulują żółć i hamują syntezę LDL. Dostępny jako kapsułki, nalewka, herbata lub sok z liści. Nie stosować przy niedrożności dróg żółciowych, kamieniu żółciowym ani alergii na Asteraceae.
- surowce roślinne
Kardamon malabarski zawiera 2–8% olejku eterycznego z dominującym 1,8-cyneolemu i octanem α-terpinylu. Badania wykazują działanie rozkurczowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. W dawkach leczniczych wymaga ostrożności u kobiet w ciąży i osób z kamicą żółciową.
- surowce roślinne
Kardiospermum zielone (Cardiospermum halicacabum) to roślina lecznicza bogata w flawonoidy, saponiny i alkaloidy. W badaniach przedklinicznych ekstrakty wykazywały działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwbólowe. Zewnętrznie stosowane w preparatach na egzemę i świąd skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kariprazyna to innowacyjny lek przeciwpsychotyczny stosowany u dorosłych z rozpoznaną schizofrenią. Umożliwia kontrolę szerokiego spektrum objawów i pozwala na elastyczne dostosowanie terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Karmel amoniakalny (E150c) to barwnik pomocniczy w lekach – nadaje kolor tabletkom i syropom oraz chroni substancję czynną przed światłem. EFSA ustaliła ADI na 100 mg/kg masy ciała/dobę. Zawartość produktów ubocznych (THI, 4-MeI) jest regulowana i monitorowana.
- syntetyczne i biologiczne
Karmin (E 120) to naturalny czerwony barwnik stosowany jako substancja pomocnicza w tabletkach, syropach i kosmetykach. Jest bezpieczny dla większości ludzi, ale może wywoływać ciężkie reakcje alergiczne u wrażliwych osób. Na etykiecie produktu musi być wymieniony z nazwy.
- syntetyczne i biologiczne
Karmustyna to cytostatyk skuteczny w leczeniu nowotworów, zwłaszcza guzów mózgu i chłoniaków, wyróżniający się zdolnością przenikania bariery krew-mózg i wymagający ostrożności w stosowaniu.
Karnalit to naturalna sól potasowo-magnezowa, bogata w minerały wspierające równowagę elektrolitową i funkcje mięśni oraz układu nerwowego. Stosowany w terapii skóry i kąpielach solankowych dla poprawy krążenia i pielęgnacji.
- syntetyczne i biologiczne
Karnozyna to naturalny dipeptyd z mięśni i mózgu, który buforuje pH podczas wysiłku, działa antyoksydacyjnie i hamuje glikację białek. Badania sugerują korzyści dla glikemii w cukrzycy typu 2 i wybranych funkcji poznawczych u seniorów.
- syntetyczne i biologiczne
Karotenoidy to antyoksydacyjne barwniki roślinne – β-karoten, luteina, likopen, zeaksantyna i astaksantyna. Dostarczają prowitaminę A, chronią oczy i skórę. Wysokie dawki β-karotenu w suplementach są niebezpieczne dla palaczy.
Karprofen to weterynaryjny NLPZ stosowany głównie u psów do łagodzenia bólu, stanów zapalnych i gorączki. Działa przez hamowanie COX-2, minimalizując ryzyko działań niepożądanych, szczególnie u kotów i zwierząt z chorobami nerek czy wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Karteolol, beta-bloker stosowany w kroplach do oczu, skutecznie obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, wspomagając leczenie jaskry i chroniąc wzrok przed uszkodzeniem.
- syntetyczne i biologiczne
Karwakrol to fenol z olejku oregano i tymianku. Niszczy błony bakteryjne i hamuje białko podziału komórkowego FtsZ. Działanie przeciwzapalne potwierdzono w badaniach klinicznych, natomiast efekty przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe znane są na razie tylko z modeli zwierzęcych.
- syntetyczne i biologiczne
Karwedilol to substancja lecznicza stosowana w leczeniu chorób serca i nadciśnienia tętniczego, która działa na receptory beta-adrenergiczne i alfa-adrenergiczne.
- surowce roślinne
Kasja tępolistna (senna) to roślina lecznicza zawierająca senozydy A i B – glikozydy antracenowe aktywowane przez bakterie jelitowe, które pobudzają perystaltykę okrężnicy. Stosowana krótkotrwale w zaparciach i przed kolonoskopią; długotrwałe używanie może powodować zaburzenia elektrolitowe i uzależnienie od środków przeczyszczających.
- surowce roślinne
Kasja wąskolistna (senna) to roślina lecznicza stosowana od tysięcy lat jako środek przeczyszczający. Jej aktywne składniki – senozydy A i B – pobudzają perystaltykę jelita grubego i wywołują wypróżnienie po 6–12 godzinach. Zalecana wyłącznie do krótkotrwałego stosowania (do 7 dni), z licznymi przeciwwskazaniami i możliwymi interakcjami z lekami.
- surowce roślinne
Kasja zachodnia to roślina ajurwedyjska bogata w antrachinony, flawonoidy i garbniki. Badania przedkliniczne sugerują jej działanie przeciwbakteryjne, hepatoprotekcyjne i przeciwzapalne, ale udokumentowana toksyczność – zwłaszcza nasion – wymaga bezwzględnej ostrożności przed jakimkolwiek zastosowaniem.
- surowce roślinne
Kasztanowiec pospolity to roślina lecznicza stosowana przy przewlekłej niewydolności żylnej, żylakach i hemoroidach. Główny składnik czynny – escyna – uszczelnia naczynia i poprawia napięcie żył. Standaryzowane wyciągi z nasion (16–20% escyny) są bezpieczne przy krótkotrwałym stosowaniu; surowe nasiona i kora są toksyczne.
- syntetyczne i biologiczne
Katalaza to enzym antyoksydacyjny obecny niemal we wszystkich komórkach organizmu. Rozkłada nadtlenek wodoru na wodę i tlen, chroniąc DNA, białka i błony komórkowe przed uszkodzeniem. Jej niedobór jest powiązany z chorobami związanymi ze stresem oksydacyjnym.
- syntetyczne i biologiczne
Katrydekakog to rekombinowany czynnik XIII podjednostki A podawany dożylnie raz na miesiąc. Stosuje się go w profilaktyce krwawień u dorosłych i dzieci z wrodzonym niedoborem czynnika XIII podjednostki A. W badaniach klinicznych III fazy zmniejszył roczną częstość krwawień ponad dziesięciokrotnie.