Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 35
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- Glikol etylenowy
Opis w przygotowaniu
- Glikol heksylenowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikol kaprylowy to wielofunkcyjny składnik kosmetyczny: niszczy błony komórkowe drobnoustrojów, nawilża skórę i ułatwia wnikanie składników aktywnych. Stosowany w stężeniach 0,2–2%, oceniony przez CIR jako bezpieczny. Najczęściej łączony z fenoksyetanolem w systemach konserwujących.
- syntetyczne i biologiczne
Glikol oktylenowy to substancja lecznicza stosowana w przemyśle farmaceutycznym jako rozpuszczalnik i emulgator. Może być stosowany w lekach doustnych, kroplach do oczu, maściach i innych produktach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
Glikol pentylenowy to wielofunkcyjna substancja pomocnicza stosowana w kosmetykach i preparatach dermokosmetycznych. Nawilża skórę, działa przeciwdrobnoustrojowo, ułatwia wchłanianie składników aktywnych i stabilizuje emulsje. Typowe stężenia robocze to 1–5%, a profil bezpieczeństwa jest potwierdzony przez niezależne panele toksykologiczne.
- syntetyczne i biologiczne
PEG 400 (makrogol 400) to bezbarwna, lepka ciecz o masie cząsteczkowej 380–420 g/mol, powszechnie stosowana w lekach jako rozpuszczalnik, nośnik i humektant. Poprawia wchłanianie substancji czynnych słabo rozpuszczalnych w wodzie i spełnia wymagania farmakopei Ph. Eur., USP oraz JP.
- Glikol poliglukozydowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikol propylenowy to substancja pomocnicza obecna w tysiącach leków – syropach, maściach i preparatach do wstrzykiwań. Rozpuszcza trudno rozpuszczalne składniki czynne i utrzymuje wilgotność preparatu. EMA dopuszcza 500 mg/kg masy ciała na dobę dla dorosłych, WHO/EFSA – 25 mg/kg/dobę jako spożycie z żywnością. Jest szybko metabolizowany i dobrze tolerowany, choć u osób wrażliwych może podrażniać skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas salicylowy to substancja kerolityczna i przeciwzapalna stosowana miejscowo. W stężeniu 0,5–2% dostępna bez recepty na trądzik i przetłuszczoną skórę; wyższe stężenia (do 30%) używane pod kontrolą lekarza przy łuszczycy, brodawkach i mocno zrogowaciałej skórze. Nie stosować na duże powierzchnie, u dzieci bez zalecenia lekarskiego ani w ciąży bez konsultacji.
Glikoleol to mieszanina glikoli i olejków eterycznych o działaniu mukokinetycznym, wykrztuśnym i antyseptycznym, ułatwiająca oczyszczanie dróg oddechowych i łagodząca objawy infekcji układu oddechowego.
- Glikolipidy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikopeptydy fibronektyny to fragmenty glikoproteiny macierzy pozakomórkowej, które odgrywają ważną rolę w gojeniu ran, adhezji komórkowej i regulacji procesów zapalnych. Ich profil glikozylacji – czyli sposób, w jaki cząsteczki cukrów są przyłączone do peptydu – decyduje o funkcji biologicznej i zdolności do wiązania z kolagenem, heparyną oraz receptorami integrynowymi na powierzchni komórek.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozaminoglikany (GAG) to naturalne polisacharydy budujące chrząstki, skórę i naczynia krwionośne. Obejmują heparynę, siarczan chondroityny, kwas hialuronowy i siarczan heparanu. Działają przeciwzakrzepowo, wspierają stawy i nawilżają skórę. Są składnikiem leków, suplementów i wyrobów medycznych dostępnych w aptece.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy flawonoidowe to roślinne związki z cytrusów, jagód i zielonej herbaty o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Wymagają aktywacji przez enzymy jelitowe, a w dużych dawkach mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy hydroksyantracenowe (antrachinony) z senny, aloesu i rzewienia działają jako naturalne środki przeczyszczające – skuteczne krótkotrwale, ale potencjalnie genotoksyczne przy długim stosowaniu. EFSA nie ustaliła bezpiecznej dawki dziennej i odradza przewlekłe stosowanie.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy stewiolowe to słodziki pochodzące ze stewii – 200–400× słodsze od cukru, bezkaloryczne i bez wpływu na glikemię. Badania kliniczne sugerują działanie hipotensyjne przy wyższych dawkach. Większość innych właściwości biologicznych wymaga potwierdzenia w badaniach na ludziach.
- syntetyczne i biologiczne
Glikwidon to doustny lek przeciwcukrzycowy z grupy pochodnych sulfonylomocznika, wspomagający kontrolę poziomu cukru we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2.
- syntetyczne i biologiczne
Glimepiryd obniża poziom cukru we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2. Stosowany doustnie, często jako uzupełnienie diety i aktywności fizycznej, dostępny w różnych dawkach.
- witaminy i minerały
Glin występuje w lekach na zgagę (wodorotlenek glinu), preparatach wiążących fosforany i szczepionkach. Po połknięciu wchłania się w mniej niż 1%, reszta jest wydalana z kałem. Zdrowe nerki sprawnie usuwają wchłonięty glin; przy ich niewydolności grozi kumulacja i toksyczność. Okazjonalne stosowanie w zalecanych dawkach jest bezpieczne dla osób bez chorób nerek.
- Glinka
Opis w przygotowaniu
- Glinka biała
Opis w przygotowaniu
- Glinka czerwona
Opis w przygotowaniu
- Glinka Ghassoul
Opis w przygotowaniu
- Glinka okrzemkowa
Opis w przygotowaniu
- Glinka porcelanowa
Opis w przygotowaniu
- Glinka różowa
Opis w przygotowaniu
- Glinka zielona
Opis w przygotowaniu
- Glinka żółta
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glipizyd to doustny lek przeciwcukrzycowy, który pobudza trzustkę do wydzielania insuliny i pomaga kontrolować poziom cukru we krwi u osób z cukrzycą typu 2.
- surowce roślinne
Glistnik jaskółcze ziele zawiera alkaloidy izochinolinowe (chelidonina, sanguinaryna, koptyzyna) odpowiedzialne za działanie rozkurczowe i żółciopędne. Preparaty stosowane są przy niestrawności i dolegliwościach pęcherzyka żółciowego. Doustne stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnego uszkodzenia wątroby – wymagany nadzór specjalisty.
- syntetyczne i biologiczne
Glofitamab to innowacyjny lek stosowany u dorosłych z opornym lub nawrotowym chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B, wyróżniający się celowanym mechanizmem działania i potwierdzoną skutecznością kliniczną.
- surowce roślinne
Głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata) to ziołowy surowiec leczniczy uznany przez EMA, bogaty we flawonoidy i procyjanidyny. Wspiera pracę serca, pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi i korzystnie wpływa na profil lipidowy. Może wchodzić w interakcje z lekami kardiologicznymi.
- surowce roślinne
Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna) zawiera flawonoidy i oligomeryczne proantocyjanidyny, które wspierają pracę serca, obniżają ciśnienie i poprawiają przepływ krwi. Stosowany w łagodnych dolegliwościach sercowych, palpitacjach i stanach napięcia. Wymaga ostrożności przy lekach kardiologicznych i jest przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Głóg strzępiastolistny (Crataegus pinnatifida) to surowiec roślinny bogaty w flawonoidy i procyjanidyny, tradycyjnie stosowany na serce i trawienie. Ekstrakty standaryzowane badano klinicznie w dawkach 160–1800 mg dziennie. Nie zastępuje leczenia kardiologicznego i może wchodzić w interakcje z lekami nasercowymi.
- surowce roślinne
Glony morskie i ich wyciągi zawierają kwasy omega-3, florotaniny, fukoidan, karotenoidy i jod. Badania wskazują na właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne; wstępne dane sugerują wpływ na glikemię i ciśnienie krwi. Przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą, szczególnie przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Głowienka pospolita (Prunella vulgaris) to zioło bogate w kwas rozmarynowy, flawonoidy i triterpenoidy. Badania wskazują na właściwości przeciwzapalne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne, choć kliniczne dowody u ludzi są ograniczone. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Wyciąg z kory głożyny brazylijskiej dostarcza triterpenoidów, flawonoidów i saponin o udokumentowanej w badaniach laboratoryjnych aktywności przeciwutleniającej i przeciwzapalnej. Klinicznie potwierdzonych wskazań u ludzi jest wciąż mało – przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Glukonian wapnia to lek dostarczający jonów wapnia – stosowany dożylnie w nagłych niedoborach wapnia, hiperkaliemii i zatruciach, a doustnie w uzupełnianiu wapnia. Po podaniu IV jest w 100% biodostępny i działa natychmiast, bez udziału wątroby. Każdy mililitr 10-procentowego roztworu zawiera 9,3 mg pierwiastkowego wapnia.