Indeks substancji czynnych
strona nr 66
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Miód Manuka wyróżnia się wyjątkowo wysoką zawartością metyloglioksalu (MGO), który niszczy bakterie oporne na antybiotyki bez wywoływania oporności. Stosowany zewnętrznie w medycznych opatrunkach, przyspiesza gojenie ran, oparzeń i owrzodzeń. Skala UMF informuje o sile działania – im wyższy wynik, tym więcej MGO.
- syntetyczne i biologiczne
Miód pszczeli zawiera nadtlenek wodoru, metyloglioksal, bee defensin-1 i flawonoidy, które działają przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Klinicznie stosowany jest w opatrunkach na rany, oparzenia i wrzody stopy cukrzycowej, a u dzieci łagodzi kaszel. Nie podawaj go niemowlętom poniżej 1. roku życia.
- syntetyczne i biologiczne
Miód spadziowy zawiera 2–3 razy więcej minerałów i więcej polifenoli niż miody kwiatowe. Badania potwierdzają jego wysoką aktywność antyoksydacyjną i przeciwbakteryjną. Produkowany jest ze spadzi – wydzieliny owadów żerujących na drzewach iglastych i liściastych.
- surowce roślinne
Miodla indyjska (neem) to roślina bogata w limonoidy i flawonoidy, stosowana zewnętrznie i wewnętrznie. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne, wspiera higienę jamy ustnej i może pomagać regulować poziom cukru. Olej neem jest toksyczny po spożyciu – szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży.
- surowce roślinne
Miodokrzew (Cyclopia spp.) to bezkofeionowa roślina z RPA zawierająca polifenole (mangiferin, hesperydynę), pinitol i minerały. W badaniach laboratoryjnych wykazuje działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wykrztuśne. Stosowany jako napar i składnik dermokosmetyków.
- surowce roślinne
Miodunka lekarska (Pulmonaria officinalis) to zioło tradycyjnie stosowane przy kaszlu i nieżycie oskrzeli. Zawiera śluzowe polisacharydy, taniny, flawonoidy i alantoina. Działanie potwierdzone wyłącznie in vitro; brak badań klinicznych. Nie stosować w ciąży, podczas karmienia piersią ani dłużej niż 3 tygodnie.
- surowce roślinne
Miodunka plamista (Pulmonaria officinalis) zawiera śluzowate polisacharydy, garbniki, saponiny i flawonoidy. Tradycyjnie stosowana przy kaszlu i podrażnieniu dróg oddechowych, w postaci naparu lub nalewki. Brak potwierdzenia skuteczności w badaniach klinicznych; kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
- Mioinozytol
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Mirabegron stosuje się w leczeniu nadreaktywnego pęcherza, pomagając kontrolować nagłe parcia, częstomocz i nietrzymanie moczu dzięki rozluźnianiu mięśni pęcherza i wygodnemu dawkowaniu.
- syntetyczne i biologiczne
Mirikizumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany u dorosłych z umiarkowanym lub ciężkim wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, działający poprzez precyzyjną modulację odpowiedzi zapalnej.
- surowce roślinne
Mirt cytrynowy (Backhousia citriodora) zawiera 90–98% cytralu w olejku eterycznym – więcej niż jakakolwiek inna znana roślina. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe i przeciwzapalne. Olejek wymaga rozcieńczenia przed użyciem na skórze i nie może być spożywany w czystej postaci.
- surowce roślinne
Mirt zwyczajny (Myrtus communis) zawiera monoterpeny (myrtol: cineol, limonene, alfa-pinen) i polifenole (kwas galusowy, elagowy, flawonoidy). Tradycyjnie stosowany przy kaszlu, infekcjach dróg oddechowych i problemach skórnych. Nierozcieńczony olejek z liści jest niebezpieczny – szczególnie dla dzieci i kobiet w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Mirtazapina to przeciwdepresant o działaniu uspokajającym, stosowany głównie w leczeniu depresji u dorosłych. Pozwala na indywidualne dopasowanie terapii oraz wymaga znajomości możliwych działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Mirystynian izopropylu to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach, która zwiększa wchłanianie składników aktywnych przez skórę. Stosowany w stężeniu 1–20%, figuruje w farmakopeach USP i Ph. Eur. Przy skórze trądzikowej warto sprawdzić skład produktu przed użyciem.
- surowce roślinne
Maitake (Grifola frondosa) to grzyb leczniczy bogaty w beta-glukany (frakcja D), które wspierają układ odpornościowy. Wstępne badania sugerują korzystny wpływ na poziom glukozy, cholesterol i ciśnienie krwi. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwcukrzycowych, hipotensyjnych i warfarynie.
- syntetyczne i biologiczne
Mitapiwat to innowacyjny lek stosowany u dorosłych z niedoborem kinazy pirogronianowej, poprawiający funkcjonowanie erytrocytów i zmniejszający objawy przewlekłej niedokrwistości.
- syntetyczne i biologiczne
Mitoksantron wykorzystywany jest w terapii nowotworów oraz stwardnienia rozsianego, działa poprzez hamowanie podziałów komórkowych i modulowanie układu odpornościowego, wspierając leczenie wielu schorzeń.
- syntetyczne i biologiczne
Miwakurium zapewnia skuteczne, krótkotrwałe zwiotczenie mięśni szkieletowych podczas znieczulenia ogólnego, umożliwiając precyzyjną kontrolę i szybkie odzyskanie sprawności po operacji.
- syntetyczne i biologiczne
Mizoprostol chroni błonę śluzową przewodu pokarmowego przed owrzodzeniami, wspomaga leczenie chorób stawów i jest wykorzystywany w indukcji porodu. Wymaga ostrożności ze względu na możliwe powikłania.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan amonu 12% to miejscowy lek nawilżający i złuszczający. Stosuje się go przy suchości skóry, rybiej łusce i rogowaceniu mieszkowym, nakładając dwa razy dziennie. Może powodować przejściowe pieczenie i zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan etakrydyny to środek o silnym działaniu przeciwbakteryjnym, wykorzystywany miejscowo do odkażania skóry i błon śluzowych oraz wspomagania leczenia drobnych ran.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan etylu to bezbarwna, biodegradowalna ciecz stosowana w farmacji jako rozpuszczalnik i nośnik substancji czynnych w tabletkach, preparatach do stosowania na skórę i formulacjach wziewnych. Posiada status GRAS (FDA) i pozytywną ocenę bezpieczeństwa EFSA. Miesza się z wodą i alkoholem, wykazuje niską toksyczność i nie jest substancją rakotwórczą.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan mentylu to pochodna mentolu aktywująca receptory chłodu TRPM8. Działa łagodniej i dłużej niż czysty mentol, z mniejszym ryzykiem podrażnienia. Stosowany miejscowo jako środek chłodzący, przeciwbólowy i łagodzący świąd; w kosmetykach w stężeniu 0,2–2,0%.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan sodu kaproilu/lauroilu to składnik kosmetyczny o naturalnym pochodzeniu, który łączy właściwości emulgujące, oczyszczające i przeciwbakteryjne. Stabilizuje emulsje, delikatnie czyści skórę i włosy bez naruszania bariery hydrolipidowej oraz hamuje wzrost mikroorganizmów powodujących łupież i grzybicę stóp. Polecany do skóry suchej, wrażliwej i problematycznej.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczan srebra to sól srebra i kwasu mlekowego o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych. Stosowany jako substancja pomocnicza w kremach, żelach i opatrunkach, hamuje wzrost bakterii i grzybów dzięki uwalnianiu jonów srebra. Znany też jako odczynnik laboratoryjny w metodzie von Kossa.
- syntetyczne i biologiczne
Mleczko pszczele to produkt pszczeli bogaty w białka MRJPs i kwas 10-HDA. Badania kliniczne potwierdzają jego potencjał w łagodzeniu objawów menopauzy i poprawie profilu lipidowego. Może wywoływać reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na produkty pszczele.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko i jego frakcja lipidów mlecznych dostarczają wapnia (107–133 mg/100 g), witamin A, D, E, K oraz unikalnych związków bioaktywnych – fosfolipidów, sfingolipidów i sprzężonego kwasu linolowego (CLA) – które mogą korzystnie wpływać na serce, mózg i układ odpornościowy.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko klaczy zawiera ok. 1,9 g białka serwatkowego, 6,9 g laktozy i ~50 kcal na 100 g. Dostarcza laktoferyny, lizozymu i immunoglobulin o działaniu przeciwbakteryjnym. Profil tłuszczowy jest korzystny – przeważają nienasycone kwasy tłuszczowe. Może być alternatywą przy alergii na mleko krowie.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko kozie dostarcza więcej wapnia, magnezu, potasu i witaminy A niż mleko krowie, a jego białka i tłuszcze są łatwiej przyswajalne. Zawiera trójglicerydy średniołańcuchowe (MCT), prebiotyczne oligosacharydy i peptydy o działaniu przeciwnadciśnieniowym. Ważne: jest ubogie w kwas foliowy i witaminę B12.
- witaminy i minerały
Mleko kozie pełnotłuste to produkt o wartości odżywczej zbliżonej do mleka krowiego, ale z wyższą zawartością MCT, wapnia, magnezu i witaminy A. Mniejsze kuleczki tłuszczowe i przewaga kazeiny β ułatwiają trawienie. Zawiera mniej kwasu foliowego i witaminy B12 niż mleko krowie.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko kozie w proszku dostarcza łatwostrawnego białka A2, średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych MCT, wapnia (~1200 mg/100 g), selenu i prebiotycznych oligosacharydów. Niższa zawartość αs1-kazeiny i laktozy czyni je alternatywą dla osób z nietolerancją lub nadwrażliwością na mleko krowie.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko modyfikowane zastępuje lub uzupełnia karmienie piersią. Zawiera białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i minerały wzorowane na mleku kobiecym, a nowoczesne formuły wzbogaca się o DHA, HMO, laktoferynę i prebiotyki. Wybór preparatu warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
- witaminy i minerały
Mleko odtłuszczone to produkt z usuniętym tłuszczem: ok. 34 kcal/100 ml, 3,5 g białka, 125–130 mg wapnia i bogaty zestaw witamin z grupy B. Witaminy A i D są do niego dodawane po procesie odtłuszczania. Sprawdź, komu służy najlepiej i na co zwrócić uwagę.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko pełnotłuste to bogate źródło wapnia, białka, witaminy B12 i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Szklanka (ok. 240–250 ml) dostarcza ok. 150 kcal, 8 g białka i ok. 300 mg wapnia. Badania nad jego wpływem na serce dają niejednoznaczne wyniki – umiarkowane spożycie (ok. 200 ml dziennie) jest dla większości dorosłych bezpieczne, jednak osoby z chorobami sercowo-naczyniowymi powinny skonsultować wybór rodzaju mleka z lekarzem.
- surowce roślinne
Filtrat z fermentacji mleka sojowego (INCI: Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate) to biotechnologiczny ekstrakt bogaty w aglikony izoflawonów, aminokwasy i peptydy. Stosowany głównie w kosmetyce jako składnik nawilżający i kondycjonujący skórę; osoby z alergią na soję powinny zachować ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Mleko w proszku to skoncentrowane źródło pełnowartościowego białka (ok. 26 g/100 g), wapnia (ok. 912 mg/100 g), witamin z grupy B, A, D, E i K oraz zdrowych tłuszczów mlecznych. Jakość białka oceniana wskaźnikiem PDCAAS wynosi 1,00. Produkt zachowuje większość wartości odżywczych świeżego mleka.
- surowce roślinne
Mniszek lekarski wspiera pracę wątroby, wydzielanie żółci i pracę nerek. Liść działa moczopędnie, korzeń zawiera inulinę i gorzkie sesquiterpeny wspomagające trawienie. Może wchodzić w interakcje z lekami – przed stosowaniem skonsultuj się ze specjalistą.
- syntetyczne i biologiczne
Mocznik (urea) stosowany jest w nieinwazyjnych testach oddechowych do wykrywania zakażenia Helicobacter pylori, umożliwiając szybką i komfortową diagnostykę u dorosłych i dzieci.
