Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 68
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Morwa indyjska (noni, Morinda citrifolia) to roślina lecznicza bogata w flawonoidy, alkaloidy i kwasy fenolowe. Wspiera kontrolę glikemii i wykazuje właściwości przeciwutleniające. Sok z noni jest dopuszczony w UE jako nowa żywność. Przy chorobach wątroby lub stosowaniu leków na cukrzycę konieczna konsultacja z lekarzem.
- surowce roślinne
Morwa papierowa (Broussonetia papyrifera) dostarcza prenylowanych flawonoidów i kwasów fenolowych o udokumentowanym laboratoryjnie działaniu antytyrozynazowym i antyoksydacyjnym. W tradycyjnej medycynie chińskiej owoc stosowany jest przy zaburzeniach wzroku i obrzękach. Dowody kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Mosunetuzumab to innowacyjny lek immunoterapeutyczny stosowany u dorosłych z nawrotowym lub opornym chłoniakiem grudkowym. Wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu przeciw komórkom nowotworowym.
- surowce roślinne
Muira Puama to brazylijskie zioło afrodyzjakalne zawierające alkaloidy, fitosterole i kumaryny. Wstępne badania sugerują wsparcie libido i funkcji poznawczych, jednak dowody kliniczne są ograniczone. Przeciwwskazana w ciąży, przy nadciśnieniu i podczas stosowania leków przeciwzakrzepowych.
- syntetyczne i biologiczne
Mukopolisacharydowy polisiarczan łagodzi stany zapalne, obrzęki i krwiaki, wspomaga gojenie tkanek oraz regenerację po urazach. Stosowany miejscowo w żelach i maściach na mięśnie, stawy i żyły powierzchowne.
- Multikompleks aktywny H-VIT
Opis w przygotowaniu
- Multikompleks aktywny H-VIT PLUS
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Mumio (shilajit) to górska żywica bogata w kwas fulwowy i minerały śladowe, stosowana od tysięcy lat w medycynie ajurwedyjskiej. Wstępne badania sugerują wpływ na testosteron, gęstość kości i sprawność mięśni. Surowy produkt może zawierać metale ciężkie – bezpieczne są wyłącznie formy oczyszczone.
- syntetyczne i biologiczne
Munapsys (Acetyl Hexapeptide-1) to peptyd kosmetyczny działający podobnie do toksyny botulinowej – blokuje uwalnianie acetylocholiny i hamuje skurcz mięśni mimicznych. W badaniach producenta przy stężeniu 3% redukuje głębokość zmarszczek ekspresji o ok. 26–36% w ciągu 14 dni.
- syntetyczne i biologiczne
Mupirocyna to miejscowy antybiotyk skuteczny przeciw bakteriom, zwłaszcza gronkowcom. Stosowana na skórę i do nosa, znajduje zastosowanie u dorosłych i dzieci, hamując rozwój zakażeń bakteryjnych.
- surowce roślinne
Muszkatołowiec korzenny (Myristica fragrans) dostarcza gałki muszkatołowej, kwiatu i olejku eterycznego bogatego w myristicynę, eugenol i terpenoidy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i antyoksydacyjne, ale duże dawki olejku są toksyczne i mogą powodować poważne objawy zatrucia.
- surowce roślinne
Mydlnica lekarska (Saponaria officinalis) zawiera saponiny triterpenoidowe odpowiedzialne za działanie wykrztuśne, przeciwzapalne i myjące. Zewnętrznie stosowana przy problemach skórnych, doustnie przy kaszlu i zapaleniu oskrzeli. Wymaga ostrożności – może podrażniać przewód pokarmowy i jest przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Mydłoka (Quillaja saponaria) to drzewo z Ameryki Południowej, którego kora dostarcza saponin triterpenoidowych działających wykrztuśnie, przeciwzapalnie i immunostymulująco. Wyciąg stosuje się w kosmetyce, żywności (E 999) i badaniach nad szczepionkami, ale duże dawki są toksyczne – szczególnie dla kobiet w ciąży i osób z chorobami nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Mykafungina to innowacyjny lek przeciwgrzybiczy podawany dożylnie, skuteczny w leczeniu i profilaktyce ciężkich zakażeń Candida, także u pacjentów z obniżoną odpornością i noworodków.
- syntetyczne i biologiczne
Mykofenolan mofetylu to silny lek immunosupresyjny stosowany w profilaktyce odrzucania przeszczepów narządowych, wpływający na działanie układu odpornościowego i wymagający indywidualnego dawkowania.
- syntetyczne i biologiczne
Mykofenolan sodu to lek immunosupresyjny na receptę hamujący namnażanie limfocytów. Stosuje się go po przeszczepach narządów i w wybranych chorobach autoimmunologicznych. Postać dojelitowa uwalnia substancję czynną w jelicie cienkim. Jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży ze względu na ryzyko poważnych wad wrodzonych.
- syntetyczne i biologiczne
N-acetylo-L-cysteina (NAC) uzupełnia zasoby glutationu, rozrzedza wydzielinę w płucach i chroni wątrobę przed uszkodzeniem po przedawkowaniu paracetamolu. W badaniach klinicznych stosuje się ją w dawkach 600–2400 mg dziennie w zależności od wskazania. Jest dobrze tolerowana, choć przy chorobach nerek, wątroby i astmie wymagana jest ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
N-acetylo-L-tyrozyna (NALT) to acetylowana forma tyrozyny, która po przekształceniu w organizmie dostarcza substrat do produkcji dopaminy i norepinefryny. Stosowana w suplementach nootropowych jako wsparcie koncentracji i odporności na stres, choć jej konwersja do wolnej tyrozyny jest mniej efektywna niż w przypadku zwykłej L-tyrozyny.
- syntetyczne i biologiczne
N-acetylokarnozyna to prolek L-karnozyny stosowany w kroplach ocznych 1%. Przenika rogówkę i działa antyoksydacyjnie w komorze przedniej oka. Dowody kliniczne na skuteczność w zaćmie są jak dotąd niewystarczające.
- syntetyczne i biologiczne
N-dimetyloglicyna (DMG) to naturalny metabolit organizmu uczestniczący w metabolizmie jednego węgla jako donor grup metylowych. Badania kliniczne u ludzi są nieliczne i niejednoznaczne; krótkotrwałe stosowanie uznawane jest za prawdopodobnie bezpieczne, ale brak danych o długoterminowym bezpieczeństwie.
- syntetyczne i biologiczne
Nabumeton to NLPZ stosowany w chorobie zwyrodnieniowej i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Działa jako prolek – po przemianie wątrobowej do aktywnego metabolitu 6-MNA hamuje cyklooksygenazy i zmniejsza wytwarzanie prostaglandyn. Dawkowanie: 1000–2000 mg raz na dobę. Wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, serca i nerek.
- surowce roślinne
Nachyłek barwierski (Coreopsis tinctoria) to roślina bogata we flawonoidy – flawanonmareinę, mareinę, kwercetynę i luteoliny. W badaniach laboratoryjnych wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Brakuje jednak badań klinicznych u ludzi potwierdzających skuteczność i bezpieczeństwo.
- NADH (zredukowana forma dinukleotydu nikotynamidoadeninowego)
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Nadroparyna to przeciwzakrzepowa heparyna drobnocząsteczkowa, stosowana w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, szczególnie po operacjach i u pacjentów z grup ryzyka.
- syntetyczne i biologiczne
Nadtlenek benzoilu to sprawdzony składnik w terapii trądziku – działa bakteriobójczo na C. acnes, złuszcza naskórek i zmniejsza stan zapalny. Dostępny w stężeniach 2,5–10% bez ryzyka wywoływania oporności bakteryjnej. Efekty pojawiają się po 4–8 tygodniach stosowania.
- syntetyczne i biologiczne
Nadtlenek karbamidu to połączenie nadtlenku wodoru i mocznika. Stosuje się go do usuwania woskowiny usznej (6,5%), higieny jamy ustnej (10%) i wybielania zębów (16–44%). Uwalnia tlen, który mechanicznie rozkłada woskowinę, oraz utlenia cząsteczki barwników w szkliwie. Przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami jest bezpieczny – stężone preparaty mogą powodować podrażnienia.
- syntetyczne i biologiczne
Nadtlenek mocznika to substancja uwalniająca nadtlenek wodoru, stosowana głównie do usuwania woskowiny usznej i wybielania zębów. Mocznik stabilizuje uwalnianie aktywnego składnika, zmniejszając ryzyko podrażnień. Preparaty do uszu zawierają zwykle 6,5% tej substancji; przy wyższych stężeniach w produktach stomatologicznych możliwe jest podrażnienie błon śluzowych.
- Nadtlenek wapnia
Opis w przygotowaniu
- Nadtlenek węglanu sodu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Nadtlenek wodoru działa antyseptycznie, wspomaga oczyszczanie ran i dezynfekcję. Znajduje zastosowanie w różnych formach, skutecznie zwalczając bakterie, wirusy i grzyby.
- syntetyczne i biologiczne
Nafarelina to syntetyczny analog GnRH w sprayu do nosa. Stosowana w endometriozie i przedwczesnym dojrzewaniu u dzieci – obniża poziom estrogenów i testosteronu przez desensytyzację przysadki mózgowej. Efekt pojawia się po ok. miesiącu; kuracja trwa zwykle 6 miesięcy.
- syntetyczne i biologiczne
Nafazolina łagodzi objawy zapalenia błon śluzowych nosa i spojówek oraz podrażnień skóry, przynosząc szybką ulgę przy zatkanym nosie, zaczerwienieniu oczu czy świądzie po ukąszeniach owadów.
- syntetyczne i biologiczne
Nafcylina to dożylny antybiotyk beta-laktamowy oporny na penicylinazę, stosowany w ciężkich zakażeniach gronkowcowych (MSSA). Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Typowa dawka dorosłych wynosi 500 mg–2 g co 4 godziny dożylnie, zależnie od rodzaju i ciężkości infekcji.
- syntetyczne i biologiczne
Naftyfina to lek przeciwgrzybiczy stosowany miejscowo w leczeniu zakażeń skóry, wykazujący także działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, skutecznie łagodzący objawy grzybicy.
- surowce roślinne
Nagietek lekarski to roślina lecznicza o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym i wspomagającym gojenie ran. Jego kwiaty zawierają triterpenoidy, flawonoidy i karotenoidy. Stosowany zewnętrznie jako maść, krem lub nalewka; wewnętrznie jako herbata lub wyciąg. Nie stosować doustnie w ciąży; ostrożność u osób uczulonych na astrowate.
- syntetyczne i biologiczne
Naldemedyna łagodzi zaparcia wywołane opioidami, działając selektywnie w jelitach bez wpływu na efekt przeciwbólowy. Skuteczność i bezpieczeństwo potwierdzone w badaniach klinicznych.
- surowce roślinne
Nalewka gorzka to ziołowy wyciąg aktywujący receptory goryczy TAS2R, co pobudza wydzielanie żółci, enzymów trawiennych i kwasu solnego. Stosowana przy niestrawności, braku apetytu i wzdęciach. Wymaga ostrożności przy cukrzycy, kamicy żółciowej, wrzodach i w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Nalmefen pomaga ograniczyć spożycie alkoholu u dorosłych, działając na układ opioidowy mózgu i zmniejszając chęć picia. Stosowany w leczeniu uzależnienia, charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa.