Bólami krzyża (low back pain) przyjęto nazywać bóle zlokalizowane w dolnym odcinku kręgosłupa, często z promieniowaniem nie dalej niż do pośladków. Są to najczęstsze dolegliwości występujące u człowieka, a ich częstość narasta z wiekiem. Z licznych danych epidemiologicznych wynika, że 85–95% populacji odczuwa, odczuwało lub będzie odczuwać przynajmniej raz w życiu ból w dolnym odcinku kręgosłupa. 

Jakie są przyczyny rwy kulszowej?

Jak wspomniano wyżej, korzenie nerwowe łączą się i tworzą między innymi nerw kulszowy. Uciśnięcie któregoś z korzeni tworzących nerw lub samego nerwu może powodować charakterystyczny ból promieniujący do kończyny dolnej. Najczęstszą przyczyną dolegliwości (ok. 90% przypadków) jest przepuklina krążka międzykręgowego, która uważana jest za dyskopatię, czyli schorzenie krążków międzykręgowych. Innymi możliwymi przyczynami rwy kulszowej mogą być [2]:

• ciasnota kanału kręgowego (spowodowana masywnymi zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa);
• kręgozmyk (przemieszczenie kręgów wraz z całym odcinkiem kręgosłupa powyżej);
• uraz (upadek powodujący uszkodzenie nerwu, złamanie kości udowej, zastrzyk domięśniowy w miejscu przebiegu nerwu);
• zespół mięśni gruszkowatych (nadwyrężenie mięśnia będącego w bezpośrednim sąsiedztwie nerwu kulszowego w obrębie pośladka);
• choroby ogólnoustrojowe wpływające na nerwy (w szczególności cukrzyca);
• stany zapalne w obrębie kręgosłupa.

Prawdopodobieństwo rozwoju rwy kulszowej zwiększa także wykonywany zawód (najbardziej praca w pozycji siedzącej), a także zbyt duża masa ciała, która wynika z nieprawidłowej diety. 

Jakie są objawy rwy kulszowej?

Schorzenie to charakteryzuje się ostrym, kłującym bólem w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Ból ten promieniuje w kierunku biodra i pośladków, a następnie przez udo, łydkę aż do stopy. Rwie kulszowej towarzyszy skurcz mięśni przykręgosłupowych, który dodatkowo potęguje ból przy każdym ruchu. Ulgę może przynieść znalezienie odpowiedniej pozycji, która nie jest w żaden sposób zdefiniowana – jest inna dla każdej osoby, a zatem trzeba ją “znaleźć”.

Co zrobić kiedy nie wiadomo czy ból spowodowany jest rwą kulszową?

Instrukcja jest prosta: należy położyć się na wznak, wyprostować nogę w kolanie i spróbować podnieść ją do góry. Jeśli ta czynność sprawia trudność i ból – prawdopodobnie jest to atak rwy kulszowej. 

Jak leczyć rwę kulszową?

Pewne jest jedno – nie ma złotego środka. Podstawą jest stosowanie niesteroidowych leków o działaniu przeciwzapalnym oraz przeciwbólowym. Ulgę również mogą przynieść zabiegi fizjoterapeutyczne. W celu leczenia rwy kulszowej można praktykować także smarowanie maścią przeciwbólową oraz przeciwzapalną. Jest wiele substancji, które wchodzą do grupy tak zwanych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NPLZ). Maści na rwę mogą zawierać:

• tak zwane słabe NLPZ, na przykład ibuprofen;
• NLP o umiarkowanej sile działania, na przykład naproksen;
• silne NLPZ o szybkim czasie działania, na przykład diklofenak lub ketoprofen.

Czy stosować maść rozgrzewającą albo chłodzącą na rwę kulszową?

Ciepło i zimno to czynniki, które potrafią zmniejszać ból. Zimno jednak, dodatkowo zwiększa napięcie mięśni, które w przypadku bólów związanych z kręgosłupem są i tak nadmiernie napięte. Zatem stosowanie maści chłodzącej doprowadzi do zjawiska sensytyzacji bólu, czyli do sytuacji w której boleć będzie jeszcze bardziej. Większą korzyść w tym przypadku przyniosą maści rozgrzewające, które rozgrzewając mięśnie, spowodują ich relaksację. Dlatego, przed wyborem rodzaju maści, warto skonsultować swoje dolegliwości z lekarzem lub z farmaceutą. 

Neo-Capsiderm, maść

Voltaren MAX, żel

Naproxen Emo, żel

Viprosal, maść

Traumon, żel

Podsumowanie

Rwę kulszową leczy się tabletkami i maściami, ale to leczenie objawowe. Najważniejsze jest ustalenie przyczyny bólu i określenie czy możliwe jest tylko postępowanie farmakologiczne czy raczej konieczna będzie interwencja neuroortopedy.