Indeks substancji czynnych
strona nr 32
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Flutamid to niesteroidowy antyandrogen stosowany głównie w leczeniu raka prostaty. Hamuje działanie androgenów, spowalniając rozwój nowotworu. Terapia wymaga kontroli lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Flutykazon to kortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, stosowany w leczeniu astmy, POChP i alergii. Skutecznie łagodzi objawy oddechowe, dostępny w różnych formach i dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Fluwastatyna to statyna hamująca enzym HMG-CoA reduktazę, obniżająca LDL-cholesterol o 22–36% i zmniejszająca ryzyko zawału oraz udaru. Dostępna w dawkach 20–80 mg, wyróżnia się niskim ryzykiem bólu mięśni i korzystnym profilem interakcji lekowych dzięki metabolizmowi przez CYP2C9.
- syntetyczne i biologiczne
Fluwoksamina to SSRI wykorzystywany w terapii depresji i zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, poprawiający samopoczucie oraz redukujący objawy lękowe, co przekłada się na lepsze funkcjonowanie psychiczne.
- Folia poliuretanowa
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Foliany (witamina B9) są niezbędne do syntezy DNA, podziału komórek i prawidłowego tworzenia krwi. Dorosłe osoby potrzebują 400 µg DFE dziennie, kobiety w ciąży 600 µg DFE. Suplementacja kwasem foliowym przed i w czasie ciąży chroni płód przed wadami cewy nerwowej. Górna granica bezpiecznego spożycia to 1000 µg syntetycznego kwasu foliowego na dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Folitropina (rekombinowany FSH) stosowana jest w leczeniu niepłodności u kobiet i mężczyzn. Pobudza wzrost pęcherzyków jajnikowych i spermatogenezę. Dostępna jako folitropina alfa, beta i delta; podawana podskórnie pod kontrolą lekarza specjalisty.
- syntetyczne i biologiczneFomblin
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Fondaparynuks to nowoczesny lek przeciwzakrzepowy stosowany w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy oraz zatorowości płucnej, szczególnie po operacjach ortopedycznych.
- Formaldehyd
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Formosulfatiazol to sulfonamidowy antybiotyk bakteriostatyczny, który hamuje syntezę kwasu foliowego w bakteriach poprzez blokowanie enzymu DHPS. Stosowany historycznie w zakażeniach bakteryjnych, dziś rzadziej przepisywany niż nowoczesne antybiotyki – czasem nadal używany miejscowo.
- syntetyczne i biologiczne
MUCOBIONE™ to substancja lecznicza stosowana w leczeniu chorób układu oddechowego. Zawiera witaminy z grupy B oraz substancje o działaniu wykrztuśnym i przeciwzapalnym.
- syntetyczne i biologiczne
Forskolina pochodzi z korzeni Coleus forskohlii i działa przez podniesienie poziomu cAMP w komórkach. Małe badania sugerują możliwy wpływ na skład ciała, ciśnienie śródgałkowe i astmę, lecz dowody kliniczne są wstępne. Może wchodzić w interakcje z lekami na ciśnienie i lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Forsycja (Forsythia suspensa) to zioło tradycyjnej medycyny chińskiej zawierające lignany, glikozydy i flawonoidy o działaniu przeciwzapalnym i antybakteryjnym. Dowody kliniczne u ludzi są ograniczone; stosowanie wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i jest przeciwwskazane w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Fosamprenawir, inhibitor proteazy HIV-1, wspomaga leczenie zakażenia wirusem u dorosłych i dzieci. Dostępny w różnych formach umożliwia indywidualizację terapii przeciwwirusowej.
- syntetyczne i biologiczne
Fosfatydylocholina to fosfolipid błon komórkowych wspierający pracę wątroby, jelit i mózgu. Metaanaliza badań klinicznych potwierdza jej skuteczność w wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego. Typowe dawki w badaniach wynoszą 1–6 g na dobę. Jest dobrze tolerowana, choć może powodować łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
- Fosfatydyloetanoloamina
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Fosfatydyloseryna to fosfolipid budujący błony neuronów, stanowiący ok. 13–15% fosfolipidów kory mózgowej. Wspiera komunikację między komórkami nerwowymi i reguluje poziom kortyzolu w stresie. Suplementacja 300 mg/dobę była badana w próbach klinicznych przy pogorszeniu pamięci związanym z wiekiem. Ostrożność wskazana przy lekach przeciwzakrzepowych i cholinergicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Fosfokreatyna to naturalny związek wysokoenergetyczny w mięśniach i sercu, który błyskawicznie odtwarza ATP poprzez reakcję z ADP katalizowaną przez kinazę kreatynową. Dożylnie stosowana jest jako lek kardioprotekcyjny w chirurgii serca, ostrym zawale i niewydolności serca, a badania kliniczne oceniają jej działanie neuroprotekcyjne.
- syntetyczne i biologiczne
Fosfolipidy budują błony każdej komórki ciała i pełnią kluczowe role w trawieniu, transporcie lipidów, pracy mózgu i wątroby. Główne źródła to żółtka jaj, soja, tłuste ryby i podroby. Najlepiej zbadane klinicznie formy to fosfatydylocholina, fosfatydyloseryna i glicerofosforocholina.
- witaminy i minerały
Fosfor buduje kości, zęby i błony komórkowe, a jako ATP napędza każdą reakcję energetyczną w organizmie. Fosforan sodu stosuje się jako lek przeczyszczający przed kolonoskopią i dożylnie w hipofosfatemii – wymaga ścisłego przestrzegania dawkowania ze względu na ryzyko uszkodzenia nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan askorbylu sodu to stabilna pochodna witaminy C, która po aplikacji na skórę ulega enzymatycznej przemianie w aktywny kwas askorbinowy. Działa antyoksydacyjnie, rozjaśnia przebarwienia, wspiera syntezę kolagenu i wykazuje aktywność przeciwbakteryjną wobec bakterii wywołujących trądzik. Jest łagodniejszy od czystej witaminy C i dobrze tolerowany przez skóry wrażliwe.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan cetylowy potasu to anionowy emulgator olejowo-wodny w kremach, balsamach i filtrach UV. Stosowany w stężeniu 0,5–5%, zatwierdzony przez UE i CIR jako bezpieczny. Skoncentrowany proszek może drażnić oczy, gotowe produkty są dobrze tolerowane przez skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan diamonu to sól dostarczająca fosforanów, stosowana w warunkach szpitalnych – głównie w żywieniu pozajelitowym i uzupełnianiu niedoborów fosforu u pacjentów z hipofosfatemią. To preparat kliniczny, nie suplement dostępny w aptece.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan glinu skutecznie neutralizuje nadmiar kwasu żołądkowego, łagodząc objawy zgagi, refluksu i wrzodów. Stosowany doustnie, przynosi szybką ulgę w dolegliwościach żołądkowych.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan skrobi (E1412) to substancja pomocnicza – spoiwo i środek rozsypujący w tabletkach oraz zagęstnik w żywności specjalnej. Bardzo niska toksyczność, dopuszczony przez FDA i EFSA. Nie działa leczniczo, ale odpowiada za jakość i trwałość preparatu.
- syntetyczne i biologiczne
Fosforan trisodowy (TSP, Na₃PO₄) to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach – buforuje pH, stabilizuje emulsje i poprawia trwałość preparatów. Znajdziesz go m.in. w pastach do zębów z fluorem (1–4%), roztworach doustnych i preparatach okulistycznych.
- witaminy i minerały
Fosforokrzemian sodowo-wapniowy (CSPS) to bioaktywne szkło stosowane w pastach do zębów na nadwrażliwość. Po kontakcie ze śliną uwalnia jony wapnia i fosforanów, które tworzą mineralną warstwę zamykającą kanaliki zębinowe. Badania potwierdzają skuteczność już od 3. dnia stosowania.
- syntetyczne i biologiczne
Foskarbidopa to innowacyjny lek stosowany w terapii zaawansowanej choroby Parkinsona, podawany podskórnie, który stabilizuje poziom dopaminy i poprawia kontrolę objawów ruchowych.
Foskarnet to syntetyczny lek przeciwwirusowy hamujący polimerazę DNA wirusów Herpesviridae, stosowany głównie u pacjentów z opornymi zakażeniami CMV, HSV i VZV, wymagający dożylnego podania i monitorowania funkcji nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Foslewodopa to innowacyjna forma leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona, umożliwiająca ciągłe dostarczanie lewodopy i skuteczną kontrolę objawów ruchowych u trudnych przypadków.
Fostamatynib to inhibitor kinazy SYK stosowany u dorosłych z przewlekłą plamistą małopłytkowością immunologiczną, regulujący odpowiedź immunologiczną i zmniejszający niszczenie płytek krwi.
- Frakcjonowana melanina
Opis w przygotowaniu
