Czym jest zespół jelita drażliwego?

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) występuje zarówno u dzieci jak i dorosłych. Najczęstszymi objawami są bóle brzucha, biegunki, zaparcia, wzdęcia. Może występować tylko część z nich, lub wszystkie na zmianę. Charakterystyczne dla choroby jest to, że objawy występują często i przewlekle. Dokładna przyczyna występowania zespołu jelita drażliwego nie jest do końca znana. Uważa się, że u chorych dochodzi do zaburzenia na osi jelitowo-mózgowej. W leczeniu wykorzystujemy przede wszystkim leki łagodzące objawy. Skąd bierze się IBS [1]?

Jakie są przyczyny zespołu jelita drażliwego?

Na występowanie zespołu jelita drażliwego składa się wiele przyczyn. Między innymi są to zaburzenia równowagi mikroflory jelitowej. Zmniejsza się ilość bakterii szczepów Lactobacillus i Bifidobacterium, a zwiększa Escherichia Coli, Streptococcus i Clostridium. Wynikiem tego jest powstanie nieprawidłowości w interakcji jelitowo-mózgowej. Podłożem zaburzeń mogą być czynniki genetyczne oraz niewłaściwa dieta. Czy możemy w jakiś prosty sposób zdiagnozować IBS? Gdzie boli jelito drażliwe [2,3]?

Zespół jelita drażliwego — gdzie boli?

W zespole jelita drażliwego występuje nawracający ból brzucha, który jest bezpośrednio związany z pracą przewodu pokarmowego. Określamy go jako nadwrażliwość trzewna, ponieważ występuje w związku z pasażem jelitowym, zbyt częstym, lub zbyt rzadkim oddawaniem stolca. Oprócz tego w zespole jelita drażliwego można zauważyć niespecyficzne bóle w okolicach odcinka lędźwiowego pleców oraz bóle głowy. Ale gdzie dokładnie boli jelito drażliwe? Czy możemy to określić? Ból w zespole jelita drażliwego może pojawić się wszędzie, ale pacjenci bardzo często przy IBS skarżą się na ból w lewym boku. Jest on najczęściej kłujący lub rozpierający. Zwykle bywa związany z nagromadzeniem gazów i może mieć charakter kolki [2,3].

Jak diagnozuje się IBS?

W diagnostyce zespołu jelita drażliwego  kluczowe znaczenie ma dokładne wywiad medyczny, badanie fizykalne oraz wykluczenie innych schorzeń, które mogą wywoływać podobne objawy. Nie istnieje jednoznaczny test laboratoryjny lub obrazowe, który potwierdzałby obecność IBS. Diagnoza opiera się głównie na klinicznych kryteriach diagnostycznych, takich jak kryteria Rzymskie IV. Podczas wywiadu medycznego lekarz może zadać pytania dotyczące charakterystyki objawów, jak często występują, jak długo trwają, a także ich wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjenta. Ważne jest również ustalenie obecności objawów alarmowych, które mogą sugerować konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań mających na celu wykluczenie innych chorób, takich jak choroba zapalna jelit (IBD), celiakia czy rak jelita grubego.

Badanie fizykalne może obejmować palpacyjne ocenę jamy brzusznej w celu wykrycia zmian w obrębie jelit, a także ocenę obecności obrzęków, wzdęć czy bolesności uciskowej. Badanie per rectum (PR) może być również przeprowadzone w celu oceny narządów miednicy mniejszej i odbytnicy. Przy podejrzeniu IBS nie zawsze są potrzebne badania dodatkowe, ale lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu testów w celu wykluczenia innych chorób. Niektóre z możliwych badań obejmować mogą:

• badania krwi – w celu wykluczenia innych schorzeń, takich jak celiakia czy niedobory żelaza;
• badania kału – w celu oceny obecności krwi utajonej, infekcji czy problemy z wchłanianiem;
• endoskopia – mogą być przeprowadzone badanie gastroskopowe lub kolonoskopia w celu oceny błony śluzowej przewodu pokarmowego i wykluczenia innych chorób, takich jak wrzodziejące zapalenie jelit (UC) czy choroba Leśniowskiego-Crohna (CD) [4-6].

Ważne jest, aby zgłosić się do specjalisty, takiego jak gastroenterolog, który na podstawie zebranych informacji oraz wyników badań będzie w stanie postawić dokładną diagnozę. Co zrobić, jeśli wiesz, że cierpisz na IBS? Czy istnieją skuteczne leki na jelito drażliwe? Jakie są najnowsze leki na zespół jelita drażliwego?

Skuteczne leki na jelito drażliwe – poznaj polecane preparaty

Na półkach aptecznych znajdziemy skuteczne preparaty na jelito drażliwe, które pomogą złagodzić objawy zespołu jelita drażliwego. Do najpopularniejszych oraz najnowszych leków na zespół jelita drażliwego bez recepty należą Iberogast, Debutir oraz Ibesan. Nie są one co prawda zarejestrowane jako leki OTC, ale to żywność specjalistyczna wyprodukowana typowo pod to schorzenie. Warto zwrócić także uwagę na probiotyki, które pozwalają na odbudowę mikrobioty jelit i często skutecznie redukują nieprzyjemne objawy. Poniżej przedstawiamy ich krótką charakterystykę.

Skuteczne preparaty na IBS z maślanem sodu

Kolejna grupa dobrych produktów na uspokojenie jelit to preparaty zawierające maślan sodu. Jest to substancja należąca do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, która bierze udział w trawieniu za sprawą wpływu na florę jelitową przewodu pokarmowego. Ponadto ma działanie przeciwzapalne polegające na hamowaniu cytokin zapalnych. Przyspiesza gojenie nabłonka jelitowego i utrzymywanie jego prawidłowej struktury. Ze względu na tak złożony mechanizm działania, substancja zaczyna działać dopiero po jakimś czasie od rozpoczęcia terapii. Jest to skuteczny lek na jelito drażliwe (a dokładniej żywność specjalnego przeznaczenia medycznego), który przyjmujemy przez długi okres, aby przyniosło spodziewane efekty [1,2].

Preparaty z maślanem sodu na IBS – przedstawienie produktów

Jeśli chodzi o zamienniki Debutiru to mamy dość duży wybór na rynku aptecznym. Będą to właśnie takie preparaty jak Ibesan maślan, Intesta MAX, Gastrobutin IBS, Rebutestin forte, Rebutestin. Warto wspomnieć też o Ibesanie w wersji forte. Na co stosować Ibesan maślan forte? Z racji tego, że zawiera maślan sodu będzie dobrym preparatem do normalizacji pracy jelit przy IBS. Zaleca sie jego dłuższe stosowanie. W aptece znajdziemy także produkty, które są połączeniem probiotyków, prebiotyków i maślanu sodu. Działają kompleksowo, wzmacniając naszą mikrobiotę. Przykłądem może być Tributron.

Tributronkapsułki

Suplement diety

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku
  • maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
  • 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
  • Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• składniki przebadane naukowo.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zaparcia, zaburzenia trawienia, zaburzenia mikroflory jelitowej oraz zespół jelita drażliwego (ibs).

Skład

Produkt złożony jest z fruktooligosacharydu, lactobacillus rhamnosus, lactobacillus acidophilus, maślanu sodu, bifidobacterium bifidum, bifidobacterium lactis oraz bifidobacterium longum.

Dawkowanie

Aby prawidłowo stosować suplement diety Tributron w postaci kapsułek, dorośli powinni zażywać 1 do 2 kapsułek dziennie. Liczba kapsułek zależy od indywidualnych potrzeb.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Debutir Forte, kapsułki twarde

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• wysoka dawka maślanu sodu;
• występuje również w opakowaniu o mniejszej dawce;
• maślan sodu bierze udział w trawieniu za sprawą wpływu na florę jelitową przewodu pokarmowego;
• ma działanie przeciwzapalne polegające na hamowaniu cytokin zapalnych;
• przyspiesza gojenie nabłonka jelitowego i utrzymywanie jego prawidłowej struktury;
• skutki uboczne stosowania preparatu Debutir nie są znane. Preparat jest uważany za bezpieczny;
• ze względu na tak złożony mechanizm działania, Debutir zaczyna działać dopiero po jakimś czasie od rozpoczęcia terapii. Jest to preparat, który przyjmujemy przez długi okres, aby przyniosło spodziewane efekty.

Ibesan maślan, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego
• producent specjalizujący się w IBS;
• stosunkowo wysoka cena;
• niska zawartość maślanu sodu;
• trzeba przyjmować sporo kapsułek dziennie;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania powyżej 7. roku życia;
• u dorosłych dawkowanie to nawet do 4. kapsułek na dobę;
• stosować przez 3. miesiące;
• istnieje wersja o większej zawartości maślanu sodu – Ibesan maślan forte.

Rebutestin Forte, kapsułki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania powyżej 7. roku życia;
• duża zawartość maślanu sodu w 1 kapsułce – 340 mg.

Intesta Max, saszetki

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego
• nie zawiera laktozy;
• forma do rozpuszczenia w wodzie;
• żurawinowy smak;
• zawiera słodzik
• 750 mg maślanu sodu w 1 saszetce – bardzo duża ilość.

Gastrobutin IBS, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• nie zawiera laktozy;
• preparat w formie tabletek, co jest dość wyjątkowe.

Czy probiotyk może wpływać na produkcję kwasu masłowego w jelitach?

Jednak zanim przejdziemy do omówienia produktów z maślanem sodu, to warto wspomnieć, że istnieją preparaty, które można określić jako “2w1”. Mowa tutaj o probiotykach, które, co prawda nie posiadają w składzie maślanu sodu, ale zwiększają poziom kwasu masłowego w jelitach. A czym się różni kwas masłowy od maślanu sodu? Maślan sodu to sól kwasu masłowego i jest wykorzystywany w suplementach, a kwas masłowy to naturalny związek występujący w jelitach. Ogólnie można uprościć, że to “podobne” związki – tak samo oddziałują na jelita. Warto dbać o to, aby nasze jelita miały odpowiednią ilość tego związku, bo to eubiotyk, czyli substancja, która prowadzi do rozwoju naszej naturalnej i prawidłowej mikrobioty jelit. Do takich preparatów można zaliczyć probiotyk Symbiosys Alflorex z unikatowym szczepem Bifidobacterium longum (infantis) 35624®, który dokładniej omawiamy w dalszej części artykułu. Podobne właściwości wykazywał szczep Lactobacillus plantarum (np. Sanprobi IBS, Sanprobi Super Formula, Doppelherz med Na drażliwe jelita, Biotilac IBSin) [10].

Probiotyki na IBS – które wybrać i dlaczego są ważne?

Probiotyki mogą znacząco wspomóc terapię zespołu jelita drażliwego (IBS), zwłaszcza jeśli problemy wynikają z zaburzeń mikrobioty jelitowej. Regularne stosowanie probiotyków może poprawić funkcjonowanie jelit, zmniejszyć wzdęcia, ustabilizować wypróżnienia oraz łagodzić bóle brzucha. Warto sięgnąć po probiotyki na IBS oparte na szczepach bakterii mlekowych takie jak Symbiosys Alflorex, Sanprobi IBS, Sanprobi Super Formula, Vivomixx albo grzybach, tj. Saccharomyces boulardii (Enterol, Lakcid Entero). Są one szczególnie polecane ze względu na swoje udokumentowane działanie wspierające zdrowie jelit i zmniejszające objawy IBS. Warto też wspomnieć, że niektóre szczepy mają zdolność do zwiększania poziomu kwasu masłowego w jelitach. Mowa tutaj o Bifidobacterium longum (infantis) 35624®, który został wyizolowany z przewodu pokarmowego zdrowej osoby i dostępny jest jedynie w suplemencie Symbiosys Alflorex. Aby uzyskać najlepsze efekty, probiotyki należy stosować przez co najmniej 4–8 tygodni, a w niektórych przypadkach nawet dłużej, aby odbudować właściwą florę bakteryjną. Ważne jest, aby przed rozpoczęciem suplementacji skonsultować się z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiedni preparat, ustalić optymalny czas kuracji i kontrolować jej efekty, szczególnie w przypadku bardziej nasilonych objawów [8,9].

Ziołowy i skuteczny lek na jelito drażliwe – Iberogast

Iberogast to skuteczny lek na jelito drażliwe w postaci płynu zawierający ekstrakty roślinne z następujących roślin: ubiorek gorzki, arcydzięgiel, rumianek, kminek, ostropest, mięta, glistnik jaskółcze ziele, lukrecja. Lek działa poprzez pobudzenie motoryki jelit, co dzieje się za sprawą wzmocnienia napięcia odcinków przewodu pokarmowego, które są osłabione. Drugi kierunek działania polega na rozkurczaniu mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co skutkuje uczuciem ulgi w bólu i towarzyszących wzdęciach bardzo częstych w zespole jelita drażliwego. Ponadto Iberogast stymuluje produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Ekstrakty roślinne zawarte w leku wykazują działanie przeciwzapalne, wiatropędne.

Jeśli chodzi o Iberogast, dawkowanie należy dobrać do wieku pacjenta. Zaleca się stosować 3 razy dziennie przed lub podczas posiłku rozpuszczając w niewielkiej ilości wody. Dla dzieci między 6, a 12 rokiem życia 15 kropel, a dla osób powyżej 12 roku życia 20 kropel. Iberogast jest lekiem dosyć drogim, w związku z tym nasuwa się pytanie o zamiennik? Na rynku aptecznym istnieją suplementy diety o zbliżonym składzie. Niestety nie ma identycznego preparatu tym bardziej o statusie leku. Często też pojawia się pytanie: “Ibesan czy Iberogast”? To są dwa odmienne preparaty o innym składzie, dlatego ciężko je porównywać [2].

Iberogast, krople doustne

O produkcie

• lek działa poprzez pobudzenie motoryki jelit, co dzieje się za sprawą wzmocnienia napięcia odcinków przewodu pokarmowego, które są osłabione;
• drugi kierunek działania polega na rozkurczaniu mięśni gładkich przewodu pokarmowego, co skutkuje uczuciem ulgi w bólu i towarzyszących wzdęciach bardzo częstych w zespole jelita drażliwego;
• iberogast stymuluje produkcję prostaglandyn, które chronią błonę śluzową żołądka. Ekstrakty roślinne zawarte w leku wykazują działanie przeciwzapalne, wiatropędne;
• przy długotrwałym stosowaniu może dojść do uszkodzenia wątroby, przy objawach takich jak zażółcenie oczu, bóle w nadbrzuszu powinno się udać do lekarza.

Czy istnieje zamiennik Iberogastu?

Iberogast to skuteczny lek na jelito drażliwe, który nie ma swojego zamiennika. Jednak istnieją preparaty o podobnym składzie (ale nie identycznym) – również oparte na ziołach. Możemy tu wyróżnić lek na zespół jelita drażliwego i uspokojenie jelit – Gastrobonisol lub suplement diety Igastrik. Gastrobonisol można stosować od 7. roku życia, a krople Igastrik od 12. roku życia.

Gastrobonisol, płyn doustny

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bogata kompozycja ziół, która poprawia trawienie;
• zwiększa produkcje soku żołądkowego, co ma zastosowanie przy niedokwaśności;
• do stosowania od 7. roku życia;
• może upośledzać zdolność do prowadzenia pojazdów maszynowych, gdyż zawiera etanol;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Igastrik, płyn doustny

O produkcie

• suplement diety;
• bogata kompozycja ziół, która poprawia trawienie;
• do stosowania od 12. roku życia;
• nie zawiera alkoholu;
• zawiera lukrecję – przy częstym i długotrwałym stosowaniu może podwyższać ciśnienie;
• dołączona miark, która ułatwia dawkowanie;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Coś na uspokojenie jelit – Colilen i Ibesan

Ciekawe preparaty na uspokojenie jelit to Colilen i Ibesan. Nie zawierają one typowych wyciągów ziołowych jak Iberogast lub maślanu sodu jak Ibesan forte maślan. Natomiast Colilen IBS ma w składzie naturalne składniki, które tworzą osłonkę w jelitach i zmniejszają ich aktywność na zewnętrzne, drażniące czynniki. Ibesan posiada w składzie naturalną glinkę mineralną, która ma zdolności absorbujące substancje w jelitach, co sprzyja zapobieganiu występowania biegunek. Ponadto badania dowiodły, że łagodzi objawy zespołu jelita wrażliwego, w szczególności ból brzucha i biegunki. Dzieje się to za sprawą poprawy integralności błony śluzowej jelit oraz stymulacji aktywności enzymów trawiennych. Wyrób medyczny na jelito wrażliwe Ibesan posiada w składzie także simetikon, który mechanicznie rozbija zgromadzony w jelitach gaz, który powoduje wzdęcia. W wyniku jego działania pęcherzyki gazu stają się mniejsze i są łatwiej usuwane razem z kałem. Jeśli chodzi o Ibesan i jego skutki uboczne, to należy zwrócić uwagę na to, że glinka powoduje wzrost mikroflory jelitowej. Nadmierna ilość flory może spowodować zaostrzenie dolegliwości zespołu jelita drażliwego [1,2].

Colilen IBS, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• według producenta tworzy ochronny film na jelitach, chroniąc je przed działaniem toksyn, bakterii czy innych środków drażniących;
• raczej nie pomoże na biegunki, czy zaparcia;
• może obniżać wchłanianie leków;
• drogi;
• przeciwwskazany dla kobiet w ciąży i w trakcie laktacji.

Ibesan, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• oprócz symetykonu zawiera inne substancje, które zmniejszają objawy IBS;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• bez laktozy.

Ibesan czy Iberogast – oto jest pytanie

Jeśli chodzi o leki na zespół jelita drażliwego, to pacjent staje przed wyborem czy wybrać Rebutestin, Debutir czy Intesta Max? Który z tych preparatów będzie skuteczny w leczeniu jelita drażliwego? A może lepiej wybrać skuteczny lek na jelito drażliwe Iberogast? Czy Ibesan będzie lepszy? Należy pamiętać, że leki stosowane w każdym schorzeniu muszą być dobierane indywidualnie do potrzeb pacjenta. W każdym wypadku jednak należy przed zastosowaniem któregokolwiek preparatu skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniej terapii.

Jeśli mielibyśmy tak krótko podsumować najlepsze preparaty na IBS, to warto rozważyć maślan sodu. Powinno się go stosować długoterminowo (minimum 3. miesiące), aby dostarczyć odpowiednie ilości składnika. Skutki uboczne, np. Ibesan maślan nie są poważne, więc można go stosować długoterminowo. Ibesan czy Iberogast – oto jest pytanie? Jeśli cierpisz głównie na wzdęcia i gazy, to z racji zawartości symetykonu Ibesan wydaje się lepszy. Jeśli chcesz działać szeroko, poprawić trawienie, zwiększyć wydzielanie soków trawiennych i uspokoić jelita, to lek Iberogast wydaje się lepszy.

Zespół jelita drażliwego i leki na receptę

W leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS) dostępne są leki na receptę, które pomagają normalizować ruchy jelit, takie jak trimebutyna (np. Tribux, Ircolon, Debridat, Debretin). Istnieje również jej słabsza wersja bez recepty – Tribux Bio. W celu redukcji skurczów jelit stosuje się środki rozkurczowe, np. mebewerynę (Auroverin MR, Duspatalin Retard), z których Duspatalin Gastro dostępny jest także bez recepty. Alternatywnie można sięgnąć po drotawerynę, która na receptę występuje jako No-Spa Forte, a w wersji bez recepty – No-Spa Max (o niższym stężeniu). W przypadku uciążliwych wzdęć i skurczów skuteczne jest połączenie alweryny i symetykonu (Meteospasmyl) lub sam symetykon bez recepty (Espumisan, Ulgix Wzdęcia Max, Spumax).

Pamiętaj o diecie przy IBS

Dieta odgrywa istotną rolę w zarządzaniu objawami zespołu jelita drażliwego (IBS). Jednym z popularnych podejść żywieniowych w leczeniu IBS jest dieta niskofodmapowa. FODMAP-y to grupa węglowodanów, które mogą powodować dolegliwości jelitowe u niektórych osób. Dieta niskofodmapowa polega na ograniczeniu spożycia pokarmów bogatych w FODMAP-y, takich jak laktoza, fruktoza, fruktany, galakto-oligosacharydy i poliole. Badania wykazały, że dieta niskofodmapowa może przynieść ulgę w objawach IBS, takich jak bóle brzucha, wzdęcia, biegunki czy zaparcia. Jednak dieta niskofodmapowa jest dietą eliminacyjną i wymaga ścisłego monitorowania, dlatego zaleca się konsultację z dietetykiem w celu ustalenia indywidualnego planu żywieniowego [7].

Oprócz diety niskofodmapowej, istnieją również inne strategie żywieniowe, które mogą pomóc w zarządzaniu objawami IBS, takie jak unikanie potencjalnych drażniących substancji (np. pikantne potrawy, alkohol, kofeina), regularne jedzenie posiłków o regularnych porach czy odpowiednie nawodnienie organizmu. Warto pamiętać, że każdy pacjent może reagować inaczej na różne pokarmy, dlatego ważne jest prowadzenie dziennika żywieniowego, w którym można rejestrować spożywane produkty i ich wpływ na objawy IBS [2,3].

Podsumowanie

Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekłe schorzenie, które objawia się bólem brzucha, wzdęciami, biegunkami lub zaparciami. Pacjenci często zastanawiają się, gdzie boli jelito drażliwe – najczęściej jest to lewa strona brzucha, choć dolegliwości mogą występować w różnych miejscach. W leczeniu stosuje się zarówno leki na zespół jelita drażliwego dostępne na receptę, jak trimebutyna (Tribux, Ircolon) czy mebeweryna (Duspatalin), jak i preparaty bez recepty, takie jak Iberogast, Ibesan czy Debutir. Warto pomyśleć także o wdrożeniu probiotyków, które wpływają na produkcję kwasu masłowego w jelitach, np. Symbiosys Alflorex, Sanprobi IBS, Biotilac IBSium. Skuteczny lek na jelito drażliwe powinien być dobrany indywidualnie – pacjenci często pytają, Ibesan czy Iberogast? Wybór zależy od objawów: Iberogast wspomaga trawienie i łagodzi skurcze, a Ibesan działa na wzdęcia i gazy. Dieta niskofodmapowa oraz długoterminowe stosowanie maślanu sodu (Debutir, Intesta Max, Ibesan maślan forte) może pomóc w uspokojeniu jelit. Jeśli objawy są uporczywe, warto skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednie leki na jelito drażliwe i zaleci skuteczne metody leczenia.