Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 83
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Polisiloksan (silikon) to syntetyczny polimer nieorganiczny o wysokiej biokompatybilności, stosowany w implantach, cewnikach, soczewkach wewnątrzgałkowych, opatrunkach na blizny i systemach dostarczania leków. Badania toksykologiczne potwierdzają jego bezpieczeństwo w kontakcie z tkankami.
- Polisorbat 20
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Polisorbat 60 (E435, Tween 60) to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach – emulgator i solubilizator łączący fazy olejową i wodną. Stosowany w maściach, syropach, szczepionkach i kroplach do oczu. ADI wg JECFA: 0–25 mg/kg masy ciała. Uznany za bezpieczny przy stosowaniu w zalecanych stężeniach.
- Polisorbat 80
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Poliuretan w farmacji to substancja pomocnicza stosowana w systemach kontrolowanego uwalniania leków, plastrach transdermalnych, cewnikach, stentach i elastycznych rurkach. Bezpieczeństwo zależy od rodzaju użytych izocyjanianów – alifatyczne są preferowane w zastosowaniach medycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Poliwinylopirolidon (PVP) to substancja pomocnicza obecna w tabletkach, kapsułkach, kroplach do oczu i iniekcjach. Odpowiada za spójność tabletek, poprawia rozpuszczalność trudno wchłanialnych leków i stabilizuje zawiesiny. Różne odmiany (K12–K90) dobierane są do konkretnej postaci leku. Substancja spełnia normy farmakopei EP, USP i BP.
- syntetyczne i biologiczne
Poloksamina to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach. Pełni rolę emulgatora, solubilizatora i stabilizatora, poprawiając rozpuszczalność i wchłanianie składników aktywnych. Nie jest metabolizowana przez organizm i uchodzi za bezpieczną w standardowych stężeniach stosowanych w formulacjach.
- surowce roślinne
Połonicznik nagi to europejskie ziele stosowane tradycyjnie jako środek moczopędny i rozkurczowy, głównie przy kamicy nerkowej i zapaleniu pęcherza. Zawiera saponiny, flawonoidy i kumaryny. Nie stosować w ciąży i przy ciężkiej chorobie nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Poloxamer 188 to substancja pomocnicza stosowana w lekach do wstrzykiwań, kroplach do oczu, syropach i żelach. Stabilizuje emulsje, ułatwia rozpuszczanie substancji czynnych i chroni białkowe cząsteczki leku przed agregacją. Jest dobrze tolerowany i nie ulega metabolizmowi w organizmie.
- syntetyczne i biologiczne
Poloxamer 407 to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach, która w temperaturze ciała tworzy żel, ułatwiając kontrolowane uwalnianie substancji czynnych. Znajdziesz go w kroplach do oczu, żelach, syropach i preparatach do iniekcji. Jest zatwierdzony farmakopealnie i dobrze tolerowany przez organizm.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-1 to konserwant w kroplach do oczu i płynach do soczewek kontaktowych. Działa w stężeniu 0,001%, jest uznawany przez Farmakopeę Europejską i USA, a przy długotrwałym stosowaniu wymaga kontroli okulistycznej.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-10 to kationowy polimer celulozowy stosowany w kosmetykach i preparatach miejscowych jako środek kondycjonujący, antystatyczny, zagęszczający i tworzący film ochronny. Typowe stężenia w produktach wynoszą 0,1–2%; uznany za bezpieczny przez panel ekspertów CIR oraz dopuszczony w UE i USA.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-113 to syntetyczny polimer kationowy używany w kosmetykach do włosów. Tworzy hydrofobową powłokę na włosie, chroniąc kolor przed wypłukiwaniem i zapewniając kondycjonowanie, połysk oraz ułatwione rozczesywanie. Stosowany w stężeniu 1–5% w szamponach, odżywkach i innych produktach do stylizacji.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-7 to kationowy polimer stosowany w kosmetykach jako substancja kondycjonująca, antystatyczna i błonotwórcza. Przyciąga się do włosów i skóry, poprawia rozczesywalność i nawilżenie. Uznany za bezpieczny przy stężeniu do 5%, pod warunkiem kontroli poziomu resztkowego akrylamidu.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-70 to kationowy polimer syntetyczny stosowany w kosmetykach do włosów. Tworzy film na powierzchni włosa, redukuje elektryzowanie i ułatwia rozczesywanie. Ma postać bezbarwnej lub jasnożółtej cieczy, dobrze rozpuszczalnej w wodzie.
- surowce roślinne
Pomarańcza bergamota (Citrus bergamia) to owoc cytrusowy bogaty w polifenole – brutieridin, melitidin, naringinę i neohesperydynę. Badania kliniczne pokazują, że wyciąg z bergamoty może obniżać LDL i cholesterol całkowity, poprawiać poziom glukozy oraz działać antyoksydacyjnie. Olejek eteryczny stosowany w aromaterapii może łagodzić stres, ale nakładany na skórę powoduje fotouczulenie. Przed stosowaniem suplementów skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Pomarańcza chińska (Citrus sinensis) dostarcza witaminy C, hesperydyny, potasu i cytrynianu. Wyciąg z owoców wykazuje właściwości antyoksydacyjne i może wspierać prawidłowy poziom cholesterolu. Sok wchodzi w interakcje z niektórymi lekami – warto to wiedzieć przed poranną szklanką.
- surowce roślinne
Olejek neroli z kwiatów pomarańczy gorzkiej zawiera głównie linalool (30–54%) i wykazuje potwierdzone klinicznie działanie uspokajające, obniżające ciśnienie krwi i kortyzol. Stosuje się go w aromaterapii i pielęgnacji skóry, zawsze po rozcieńczeniu w oleju nośnikowym. Kobiety w ciąży, karmiące i osoby przyjmujące leki na ciśnienie lub uspokajające powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem.
- surowce roślinne
Pomarańcza słodka (Citrus sinensis) dostarcza witaminy C, potasu, cytrynianów i flawonoidów (hesperydyna, nobiletin). Jej sok wspiera profil lipidowy i może pomagać w profilaktyce kamicy nerkowej. Olejek eteryczny z limonem wykazuje działanie przeciwlękowe i przeciwdrobnoustrojowe. Uwaga na interakcje z niektórymi lekami.
- surowce roślinne
Pomidor zwyczajny jest bogatym źródłem likopenu, β-karotenu, witaminy C i polifenoli. Regularne spożycie przetworów pomidorowych wiązane jest z ochroną serca, niższym ciśnieniem i aktywnością antyoksydacyjną. Liście i niedojrzałe owoce zawierają toksyczną tomatynę i są niebezpieczne w dużych ilościach.
- syntetyczne i biologiczne
Ponatynib to inhibitor kinaz stosowany w terapii opornych na leczenie postaci białaczek, hamujący wzrost komórek nowotworowych przez blokowanie nieprawidłowych białek fuzyjnych.
Ponesimod to innowacyjny lek stosowany u dorosłych z nawracającą postacią stwardnienia rozsianego. Wpływa na układ odpornościowy, zmniejszając częstość i nasilenie rzutów choroby.
Popłoch pospolity (Thlaspi arvense) to roślina kapustowata o działaniu moczopędnym, wspierająca układ moczowy, trawienie i detoksykację organizmu dzięki glukozynolanom, flawonoidom oraz minerałom.
- surowce roślinne
Por to niskokaloryczne warzywo cebulowe zawierające potas, witaminę C, beta-karoten i polifenole. Dzięki allicynie wykazuje właściwości bakteriobójcze, a błonnik wspiera pracę jelit. Nie jest wskazany dla osób z chorobą wrzodową, refluksem ani zespołem jelita drażliwego.
- syntetyczne i biologiczne
Poraktant alfa to naturalny surfaktant płucny, kluczowy w leczeniu niewydolności oddechowej u wcześniaków. Szybko poprawia funkcje oddechowe i jest stosowany pod ścisłą kontrolą medyczną.
- PoreTect
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pornatka kokosowa (Poria cocos) to grzyb leczniczy z bogatą historią w medycynie chińskiej. Zawiera polisacharydy i triterpenoidy badane pod kątem działania przeciwzapalnego, immunomodulującego i uspokajającego. Kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
- surowce roślinne
Porost brodaty (Usnea barbata) to porost bogaty w kwas usnowy, wykazujący działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne potwierdzone w badaniach laboratoryjnych. Stosowany w infekcjach dróg oddechowych, moczowych i skórnych. Wymaga ostrożności – doustne przyjmowanie może obciążać wątrobę.
- surowce roślinne
Porost islandzki (Cetraria islandica) to surowiec zielarski bogaty w polisacharydy tworzące śluz łagodzący gardło i drogi oddechowe. EMA uznaje jego zastosowanie w suchym kaszlu, podrażnieniach jamy ustnej i chwilowym braku apetytu u dzieci od 6. roku życia i dorosłych. Dostępny jako syrop, pastylki, odwar i nalewka.
- syntetyczne i biologiczne
Porphyral HSP to substancja lecznicza, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające.
- surowce roślinne
Porphyridium purpureum to czerwona mikroalga produkująca siarczkowane polisacharydy, B-fikoeritryną, kwasy EPA i ARA oraz karotenoidy. Badania laboratoryjne wskazują na jej działanie antywirusowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. W kosmetyce stosowana jako składnik kondycjonujący skórę (INCI: Porphyridium Cruentum Extract).
- surowce roślinne
Portulaka (Portulaca oleracea) to roślina bogata w kwasy omega-3, witaminy A, C i E oraz flawonoidy. Wstępne badania wskazują na potencjalny wpływ na glikemię, profil lipidowy i stres oksydacyjny. Wysoka zawartość kwasu szczawiowego wyklucza jej stosowanie przy kamicy nerkowej.
- surowce roślinne
Czerwona porzeczka (Ribes rubrum) jest bogatym źródłem witaminy C (~41 mg/100 g), antocyjanów (~33 mg/100 g) i polifenoli. Zawiera też witaminę K, mangan, potas i błonnik. Wysoka kwasowość owoców wymaga ostrożności u osób z chorobami żołądka.
- witaminy i minerały
Potas reguluje ciśnienie krwi, pracę serca i przewodzenie nerwowe. Dorosły potrzebuje 2600–3400 mg dziennie. Niedobór grozi arytmią i osłabieniem mięśni, nadmiar – zatrzymaniem akcji serca. Suplementacja wyłącznie pod kontrolą lekarza.
- syntetyczne i biologiczne
Pozakonazol to nowoczesny lek przeciwgrzybiczy, stosowany w leczeniu i profilaktyce ciężkich zakażeń grzybiczych, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością. Dostępny w kilku wygodnych formach podania.
- surowce roślinne
Poziewnik pstry to roślina z rodziny jasnotowatych, bogata w krzemionkę, saponiny, irydoidy i flawonoidy. Wspiera drogi oddechowe, ułatwia odkrztuszanie, łagodzi stany zapalne skóry i wspomaga pracę układu moczowego. Stosowany tradycyjnie w formie naparów i nalewek; nie wolno go podawać kobietom w ciąży, karmiącym ani dzieciom.
- surowce roślinne
Poziomka pospolita (Fragaria vesca) dostarcza witaminy C, antocyjanów, elagitanin i flawonoidów. Liście działają ściągająco i moczopędnie, tradycyjnie stosowane przy biegunkach i dolegliwościach układu moczowego. Przy stosowaniu w większych dawkach możliwe interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Truskawka i poziomka zawierają antocyjany, elagitaniny, witaminę C i taniny o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Większe dawki mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i substratami P-glikoproteiny.
- surowce roślinne
Pozłotka kalifornijska (Eschscholzia californica) to zioło tradycyjnie stosowane na bezsenność, lęk i ból. Jej alkaloidy działają na receptory GABA-A i serotoninowe, nie wywołując uzależnienia. Ekstrakty mogą wchodzić w interakcje z lekami metabolizowanymi przez wątrobę – przed użyciem warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem.