Dlaczego sportowcy zmagają się z otarciami?

Otarcia powstają głównie przez powtarzający się ruch i tarcie skóry o skórę lub o ubranie. Pot, który pojawia się podczas intensywnego wysiłku, dodatkowo nasila podrażnienia, osłabiając naturalną barierę ochronną skóry. Najczęstsze miejsca, w których pojawiają się otarcia, to uda, pachwiny, sutki, stopy, pośladki i pachy. Szczególnie narażone są osoby o większej masie ciała, ale problem może dotyczyć każdego sportowca [1,2].

Źle dobrana odzież, zwłaszcza ta z niewygodnymi szwami, metkami czy wykonana z bawełny (która chłonie wilgoć), znacząco zwiększa ryzyko powstania otarć. Podobnie jest z nieodpowiednim sprzętem sportowym, który może powodować podrażnienia skóry. Warunki atmosferyczne również mają wpływ na powstawanie otarć – deszcz, wysoka wilgotność powietrza czy upał, który zwiększa pocenie się, osłabiają naturalną barierę skóry [1-3].

Podczas długich treningów pot miesza się z brudem i bakteriami, co dodatkowo podrażnia skórę i może prowadzić do stanów zapalnych. Otarcia początkowo mogą wydawać się niegroźne, ale nieleczone mogą prowadzić do bolesnych ran i infekcji. Dlatego tak ważne jest, aby zapobiegać ich powstawaniu lub szybko reagować, gdy się pojawią [2,4].

Jak działa maść na otarcia?

Specjalistyczne maści i kremy na otarcia tworzą na powierzchni skóry warstwę ochronną, która znacząco zmniejsza tarcie. Działa ona jak niewidzialna bariera między skórą a ubraniem lub inną częścią ciała. Ta warstwa chroni również przed wilgocią, co jest niezwykle istotne podczas intensywnego wysiłku, kiedy się pocimy [5,6].

Składniki nawilżające zawarte w maściach, takie jak oleje roślinne, masło shea czy gliceryna, dbają o odpowiednie nawodnienie skóry. Dzięki temu staje się ona bardziej elastyczna i mniej podatna na uszkodzenia mechaniczne. Wiele preparatów zawiera również składniki, które wspierają regenerację naskórka i łagodzą już powstałe podrażnienia – pantenol, alantoina, cynk, witamina E czy aloes to substancje, które przyspieszają gojenie się mikrouszkodzeń i łagodzą zaczerwienienia [5,7].

Niektóre produkty posiadają dodatkowo działanie chłodzące (np. zawierają mentol), kojące lub antybakteryjne (np. zawierają olejek z drzewa herbacianego czy srebro koloidalne), co może przynieść ulgę przy już powstałych otarciach. Dobre maści na otarcia nie tylko zapobiegają ich powstawaniu, ale również pomagają w regeneracji skóry, jeśli otarcia już się pojawiły [7,8].

Na co zwrócić uwagę przy wyborze maści?

Wybierając maść na otarcia, warto zwrócić uwagę na jej skład. Niektóre składniki są szczególnie skuteczne w zapobieganiu i łagodzeniu otarć. Dimetikon tworzy gładką, śliską warstwę na skórze, która skutecznie minimalizuje tarcie. Oleje roślinne doskonale nawilżają skórę i wspierają jej regenerację. Cynk i tlenek cynku działają przeciwzapalnie, łagodzą podrażnienia i wspomagają gojenie [6,7,9].

Preparaty na otarcia dostępne są w różnych formach, a wybór zależy od indywidualnych preferencji i potrzeb. Kremy są łatwe do rozsmarowania, szybko się wchłaniają i nie zostawiają tłustej warstwy. Maści z kolei mają tłustszą konsystencję, długo utrzymują się na skórze i są idealne na długie treningi. Żele i pudrowe żele są lekkie, szybko się wchłaniają i nie brudzą ubrań. Balsamy i sticki są wygodne w aplikacji, zwłaszcza na większe powierzchnie lub w podróży [9,10].

Dla osób z wrażliwą skórą lub skłonnościami do alergii, hipoalergiczność i testy dermatologiczne są niezwykle ważnymi czynnikami przy wyborze maści na otarcia. Produkty przeznaczone dla sportowców często są bezzapachowe, bez barwników i testowane dermatologicznie, co minimalizuje ryzyko reakcji alergicznej. Warto również zwrócić uwagę na formuły wegańskie i nietestowane na zwierzętach, jeśli jest to dla nas ważne [8-10].

Poniżej przedstawiliśmy przykładowe preparaty dostępne na polskim rynku, które skutecznie będą chroniły przed otarciami spowodowanymi uprawianiem sportu:

Sixtus Sport Gesass Creme, krem na otarcia

O produkcie

• zawiera ekstrakty ziołowe (rumianek, nagietek, jodła syberyjska, kosodrzewina), a także olejek lawendowy i pantenol;
• zapobiega otarciom, pęcherzom i odparzeniom;
• oprócz ochrony zapewnia także nawilżenie skóry;
• szczególnie polecany przy sportach “siedzących” (jak kolarstwo);
• posiada przyjemny, ziołowy zapach;
• nie zawiera konserwantów;
• odpowiedni dla skóry wrażliwej, np. w miejscach intymnych.

Second Skin Xenofit, krem ochronny

O produkcie

• zawiera wazelinę, tłuszcz z jelenia, lanolinę i witaminę E;
• tworzy warstwę ochronną (“druga skóra”);
• chroni przed otarciami, odparzeniami i działaniem wody;
• może być również stosowany do pielęgnacji skóry suchej i wrażliwej;
• polecany dla biegaczy, kolarzy i triathlonistów;
• krem nie brudzi i może być łatwo usunięty z ubrań;
• bez konserwantów i barwników.

Sport Ready Anti-Friction, krem na otarcia

O produkcie

• chroni przed otarciami, odparzeniami i podrażnieniami;
• zawiera bisabolol, ekstrakt z imbiru i pantenol, które wspomagają gojenie i regenerację skóry;
• odporny na pot, dzięki czemu zapewnia długotrwałe działanie;
• szybko się wchłania i nie zostawia plam;
• przebadany dermatologicznie.

Jak prawidłowo stosować maść na otarcia?

Prawidłowe stosowanie maści na otarcia jest kluczowe dla ich skuteczności. Przede wszystkim, należy nakładać je na czystą, suchą skórę, najlepiej przed wysiłkiem fizycznym. Dzięki temu warstwa ochronna będzie mogła skutecznie chronić skórę przed tarciem. Maść należy aplikować na miejsca najbardziej narażone na tarcie, takie jak uda, pachwiny, sutki, stopy, pośladki czy pachy. Warto zwrócić szczególną uwagę na miejsca, w których wcześniej pojawiały się otarcia [11,12].

W przypadku dłuższych treningów lub w warunkach dużej wilgotności, może być konieczne powtórzenie aplikacji. Warto mieć przy sobie małe opakowanie maści, aby móc ją zastosować w razie potrzeby. Niektóre maści są odporne na pot i wodę, ale nawet one mogą wymagać ponownej aplikacji podczas bardzo intensywnego wysiłku. Po treningu należy dokładnie umyć skórę, aby usunąć pozostałości maści, potu i brudu, które mogłyby podrażnić skórę [5,11,12].

Jeśli otarcia już powstały, po oczyszczeniu skóry, należy delikatnie nałożyć maść regenerującą, na przykład z pantenolem, alantoiną, cynkiem lub aloesem. Te składniki przyspieszą gojenie i przyniosą ulgę podrażnionej skórze. W przypadku głębszych otarć lub oznak infekcji (zwiększone zaczerwienienie, obrzęk, ropna wydzielina) należy skonsultować się z lekarzem [11-13].

Poniżej przedstawiamy przykładowe preparaty dostępne w aptekach, które mogą wspomóc gojenie się i regenerację otartej skóry:

Alantan Plus, maść

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera alantoinę i deksopantenol – duet przyspieszający odnowę naskórka i łagodzący podrażnienia;
• tworzy ochronny film i wspomaga gojenie otarć;
• sprawdzi się także przy pęknięciach skóry, drobnych ranach, oparzeniach słonecznych czy odparzeniach u niemowląt;
• intensywnie nawilża i zmiękcza przesuszoną skórę, przywracając jej elastyczność;
• maść bezzapachowa, oparta na lanolinie, parafinie i wazelinie;
• bez barwników i konserwantów zapachowych;
• odpowiednia dla skóry wrażliwej.

Linomag, krem

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera olej lniany 20% (bogaty w NNKT), który odbudowuje barierę lipidową, zmiękcza i uspokaja podrażnioną skórę;
• wspomaga gojenie otarć, odparzeń, wyprzeń i łagodzi szorstkość w przebiegu łuszczycy.
• tworzy natłuszczający film, który chroni przed utratą wilgoci i zmniejsza pieczenie oraz świąd;
• tłusta baza lanolinowo-wazelinowa – dobrze się rozprowadza, lecz może lekko brudzić odzież;
• ma neutralny zapach.

Maść pięciornikowa złożona, maść ściągająco-kojąca

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera wyciąg z kłącza pięciornika, sulfobituminian amonowy (ichtiol) i tlenek cynku – trio o działaniu ściągającym, przeciwzapalnym i antyseptycznym;
• tworzy suchy, ochronny film i przyspiesza gojenie otarć, zadrapań oraz sączących się podrażnień skóry po treningu;
• baza lanolinowo-wazeliniowa zapewnia dobrą przyczepność, choć charakterystyczny brunatny kolor może lekko brudzić odzież;
• nie należy stosować na głębokie rany ani u osób uczulonych na lanolinę.

Profilaktyka otarć – 5 prostych zasad

Zapobieganie otarciom jest znacznie łatwiejsze niż ich leczenie. Poniżej przedstawiamy 5 prostych zasad, które pomogą uniknąć tego problemu:

• Noś dopasowaną, bezszwową odzież sportową z materiałów syntetycznych, które odprowadzają wilgoć. Unikaj bawełny, która chłonie pot i może powodować podrażnienia.
• Regularnie stosuj maści lub balsamy ochronne na miejsca narażone na otarcia. Warto zainwestować w dobry preparat i stosować go przed każdym treningiem.
• Utrzymuj skórę w czystości i suchości, szczególnie po wysiłku. Pot i brud mogą nasilać podrażnienia.
• Nawadniaj organizm, aby ograniczyć powstawanie soli na skórze, które mogą powodować dodatkowe podrażnienia.
• Regularnie kontroluj sprzęt sportowy, taki jak buty, rower czy plecak. Upewnij się, że jest dobrze dopasowany i nie powoduje niepotrzebnego tarcia [2-4].

Podsumowanie

Wybór odpowiedniej maści na otarcia dla sportowców zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj aktywności, indywidualne preferencje czy typ skóry. Najważniejsze jest, aby preparat zawierał składniki, które skutecznie chronią przed tarciem i wspierają regenerację skóry. Pamiętaj, że profilaktyka jest kluczowa – regularne stosowanie maści przed treningiem, noszenie odpowiedniej odzieży i dbanie o higienę skóry znacząco zmniejszają ryzyko powstania otarć. Jeśli jednak otarcia już się pojawią, wybieraj preparaty z pantenolem, alantoiną czy cynkiem, które przyspieszą gojenie i przyniosą ulgę.