Czym jest mikrobiota jelitowa?

Mikrobiota jelitowa, znana również jako mikroflora jelitowa lub flora bakteryjna jelit, to zespół mikroorganizmów głównie bakteryjnych, które tworzą złożony ekosystem w układzie pokarmowym.

Mikrobiota jelitowa odgrywa istotną rolę w zdrowiu człowieka. Pełni wiele ważnych funkcji, w tym:

1. Pomoc w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z pożywienia.
2. Wspomaganie układu odpornościowego, poprzez aktywację i regulację odpowiedzi immunologicznej.
3. Synteza witamin, takich jak witamina K i witaminy z grupy B.
4. Utrzymywanie równowagi pH w jelitach.
5. Konkurowanie z patogennymi mikroorganizmami, co przyczynia się do utrzymania zdrowej flory jelitowej.

Badanie mikrobioty jelitowej ma duże znaczenie w diagnostyce i badaniach naukowych. Testy kału pozwalają na ocenę składu i obecności określonych bakterii, grzybów i innych mikroorganizmów, co umożliwia wykrycie ewentualnych dysbioz jelitowych. Warto zauważyć, że mikrobiota jelitowa jest dynamicznym i złożonym systemem, który może być kształtowany przez wiele czynników, takich jak dieta, styl życia, stosowanie antybiotyków i wiele innych. Dlatego dbanie o zdrową mikrobiotę jelitową jest istotne dla ogólnego zdrowia i samopoczucia [11,12].

Jak działają probiotyki?

Probiotyki określane są jako niechorobotwórcze mikroorganizmy, które wzbogacając mikrobiotę jelitową wtórnie zapobiegają rozwojowi określonych patogenów. Oznacza to, że dostarczanie pewnych szczepów (np. bakteryjnych) doprowadza do wyparcia niekorzystnych dla zdrowia drobnoustrojów. Zjawisko to określamy mianem konkurencji międzygatunkowej [1].

Jak się okazuje, korzystny wpływ na organizm wywierają nie tylko żywe kultury probiotyczne, ale również martwe szczepy (posiadające odpowiednie antygeny powierzchniowe) oraz DNA izolowane z bakterii. Przypuszcza się, że mechanizm działania jest we wszystkich przypadkach jednakowy i polega na modulowaniu odpowiedzi układu immunologicznego (wzmocnieniu odporności). Jednakże istnieje kilka innych teorii dotyczących sposobu oddziaływania probiotyków na organizm, m.in. konkurowanie o receptory dla konkretnych toksyn bakteryjnych czy pobudzanie ekspresji genów [2].

Jakie mikroorganizmy są obecne w przewodzie pokarmowym dziecka?

Mikroorganizmami, które jako pierwsze zasiedlają jelita dziecka, są bakterie kwasu mlekowego: Bifidobacterium (B. infantis, B. longum, B. breve, B. bifidum, B. adolescentis) oraz Lactobacillus (L. casei, L. reuteri, L. plantarum, L. acidophilus, L. rhamnosus, L. johnsonii). Wymienione szczepy są jednocześnie tymi, które najczęściej pojawiają się w preparatach probiotycznych.

W ramach ciekawostki dodam, że zasiedlenie jelit przez mikroorganizmy ma miejsce dopiero podczas porodu (w wyniku kontaktu z drogami rodnymi matki). Oznacza to, że jelita płodu są całkowicie jałowe, czyli pozbawione dobroczynnych bakterii. Względna stałość środowiska mikrobiotycznego ustala się już około 2. roku życia dziecka [1].

Skuteczny probiotyk dla dzieci, czyli jaki?

Aby probiotyk wywarł pożądany efekt terapeutyczny, powinien zawierać co najmniej 100 mln bakterii w przeliczeniu na 1 g preparatu. Jest to ważne ze względu na degradację części drobnoustrojów przez żółć oraz kwas solny. Moc preparatu probiotycznego jest wyrażana w liczbie żywych komórek (jednostek tworzących kolonię – CFU ang. colony-forming unit) [3].

Wśród najczęściej stosowanych szczepów wymienia się:

• Lactobacillus rhamnosus – może być stosowany zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu antybiotykoterapii. Wykazano, że łagodzi przebieg biegunki, zakażeń rotawirusowych, a także redukuje zaburzenia żołądkowo-jelitowe w przebiegu IBS [4].
• Lactobacillus reuteri – stosowany pomocniczo w przypadku infekcji żołądkowo-jelitowych oraz zakażeniach H. pylori. Uważa się, że szczep łagodzi stany zapalne jelit oraz dolegliwości kolkowe u dzieci [5].
• Lactobacillus casei – wykazuje właściwości przeciwutleniające, wspomaga pracę wątroby, działa przeciwzapalnie i wzmacnia układ immunologiczny [6].
• Lactobacillus acidophilus – łagodzi przebieg infekcji, wspiera odporność, ułatwia wchłanianie niektórych składników, m.in. żelaza. Jest polecany przy antybiotykoterapii (zwłaszcza amoksycyliną i kwasem klawulanowym) [7, 8].
• Bifidobacterium breve – przeciwdziała biegunkom i zaparciom, łagodzi infekcje żołądkowo-jelitowe, a także alergie i stany zapalne jelit [9].
• Bifidobacterium longum – pomaga zwalczyć infekcje wirusowe, a także redukuje objawy związane z IBS [10].
• Saccharomyces boulardii – szczep probiotyczny pozyskiwany z drożdży, oporny (czyli odporny) na działanie antybiotyków i większości chemioterapeutyków (może być stosowany łącznie z tymi grupami leków). Działa przeciwbiegunkowo,przeciwzapalnie [1] oraz immunostymulująco (stymulacja systemu odporności) i neutralizująco na toksyny bakteryjne .

Niektóre preparaty zawierają w swoim składzie substancje, które pobudzają aktywność i wzrost bakterii probiotycznych, zaś same nie ulegają strawieniu. Są to tzw. prebiotyki, wśród których możemy wymienić np. fruktooligosacharydy czy inulinę (np. Osłonka Balance, Multilac Baby, Estabiom Baby, Asecurin Junior). Preparaty zawierające zarówno probiotyk, jak i prebiotyk określamy mianem synbiotyków.

Probiotyki dla dzieci – przykłady preparatów. Co możesz kupić w aptece?

Warto zaznaczyć, że większość probiotyków dla dzieci to suplementy diety. Jednak w aptekach znajdziemy również preparaty posiadające status leku (np. Enterol, Lakcid, Lacidofil). Probiotyki z reguły dawkuje się 1-2 razy dziennie. Przed użyciem preparatu w kroplach warto wstrząsnąć buteleczką, aby rozproszyć bakterie probiotyczne równomiernie w całej objętości produktu. Jeśli bezpośrednie podanie spotyka się z oporem dziecka, możemy wówczas zmieszać odpowiednią ilość kropli preparatu z mlekiem, wodą lub półpłynnym pokarmem (jedzenie nie może być gorące!). Tyczy się to również kapsułek, które można otworzyć i przesypać ich zawartość do pokarmu (zwłaszcza jeśli istnieje ryzyko zadławienia). Pamiętajmy jednak, aby tak przygotowany posiłek był natychmiastowo spożyty.

Enterolproszek, 250 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• 1 kapsułka zawiera 250 mg liofilizowanych drożdżaków Saccharomyces boulardii CNCM I-745;
• skuteczność szczepów drożdżaków została potwierdzona i przebadana na podstawie ponad 100 badań klinicznych;
• leczy biegunki infekcyjne, zapobiega biegunkom podróżnych i związanych ze stosowaniem antybiotyku;
• ten probiotyk można stosować razem z antybiotykiem;
• owocowy smak;
• można stosować w każdym wieku.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu biegunki, zaburzeń mikroflory jelitowej, biegunki podróżnych, zespołu drażliwego jelita oraz wyjałowionej flory bakteryjnej po antybiotykoterapii.

Skład

Do substancji czynnych zawartych w produkcie należą saccharomyces boulardii.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Symbiosys Bifibabykrople

Suplement diety

O produkcie

• probiotyk w kroplach dla niemowląt od pierwszych dni życia (od urodzenia);
• zawiera w butelce 6,4 miliarda bakterii precyzyjnie dobranych szczepów probiotycznych Bifidobacterium breve BR03 i Bifidobacterium breve B632;
• suplement diety o zawartości 8 ml produktu w butelce;
• nie trzeba przechowywać w lodówce, zalecana temperatura pokojowa;
• produkt bez laktozy, bez glutenu, bez konserwantów;
• pipeta umożliwia precyzyjne odmierzanie kropel (5 dziennie);
• dzięki mikroenkapsulacji szczepy bakteryjne są chronione przed sokiem żołądkowym.

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku zaburzeń mikroflory jelitowej oraz dysbiozy jelitowej.

Skład

Substancjami czynnymi produktu są: .

Dawkowanie

Standardowa dawka wynosi 5 kropli dziennie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Osłonka Balancekrople

Suplement diety

O produkcie

• synbiotyk — zawiera bakterie kwasu mlekowego ze szczepów Lactobacillus rhamnosus FloraActive 12246 i Lactobacillus reuteri 19070-2 oraz fruktooligosacharydy (Actilight®);
• zastosowana specjalną technologię CRYO-PROTECTION, która zwiększa przeżywalność bakterii probiotycznych, podczas całego okresu przydatności do spożycia. Chroni bakterie przed stresem mechanicznym i termicznym;
• składniki produktu pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt przeznaczony do uzupełnienia diety w trakcie i po antybiotykoterapii;
• bez laktozy, glutenu i GMO;
• neutralny smak;
• można przechowywać w temperaturze pokojowej;
• od 1. dnia życia;
• gatunki szczepów wchodzące w skład Osłonki Balance przebadane klinicznie pod kątem eliminacji rotawirusa z przewodu pokarmowego.

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu dysbiozy jelitowej oraz wyjałowionej flory bakteryjnej po antybiotykoterapii.

Skład

Produkt złożony jest z fruktooligosacharydu, lactobacillus rhamnosus oraz lactobacillus reuteri.

Dawkowanie

Dla niemowląt i dzieci zalecana porcja do spożycia to 5 kropli dziennie. W butelce znajduje się pipeta-dozownik, która ułatwia odmierzenie właściwej ilości produktu.
Przed użyciem należy energicznie wstrząsnąć butelką przez 20-30 sekund. Następnie, trzymając butelkę pionowo, nabrać płyn do pipety, a potem odmierzyć 5 kropli.
Krople można dodać do niedużej ilości letniego pokarmu lub płynu, takiego jak przegotowana woda, mleko czy jogurt.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Uwaga! Producenci zalecają przechowywanie niektórych probiotyków w lodówce (np. Lakcid, CDS-22 formula (dawniej Vivomixx) 2-8 st. C, Floractin 2-15 st. C). Przed użyciem danego preparatu należy więc sprawdzić, w jaki sposób go przechowywać, aby zachować jego trwałość. Lacidofil zaleca się trzymać w lodówce w temperaturze od 2 do 8 stopni Celsjusza, ale poza nią może być trzymany w temperaturze poniżej 25 stopni przez 14 dni.

*Dawkowanie może nieznacznie różnić się w określonych grupach wiekowych (noworodki, niemowlęta, dzieci pow. 3. r. ż.). Przed zastosowaniem określonego preparatu należy zapoznać się z ulotką dołączoną do produktu.

Flostrum Plus, krople

O produkcie

• zawarta w produkcie siara jest standaryzowana na obecność immunoglobulin G;
• krople przechowuje się w temperaturze poniżej 25 stopni Celsjusza;
• w suplemencie wykorzystana jest otoczka Lab2Pro, która zwiększa przeżywalność szczepów bakteryjnych;
• produkt zawiera szczepy bakteryjne, których skuteczność jest potwierdzona badaniami klinicznymi;
• produkt bezglutenowy.

Dicoflor baby, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera przebadane naukowo szczepy bakterii probiotycznych;
• producent zapewnia trwałość bakterii do końca daty ważności;
• produkt bezlaktozowy i bezglutenowy;
• krople można stosować od 1. dnia życia;
• probiotyk nie musi być przechowywany w lodówce;
• prosty sposób aplikacji;
• występuje również w formie preparatu w saszetkach (Dicoflor Junior) do stosowania od 3. roku życia.

Symbiosys Bifibaby, krople

O produkcie

• suplement diety;
• produkt przechowuje się w temperaturze pokojowej;
• krople można używać przez 30 dni od otwarcia;
• dzięki mikroenkapsulacji szczepy bakteryjne są chronione przed sokiem żołądkowym.

CDS-22 formula (dawniej Vivomixx), saszetki

O produkcie

• 1 saszetka zawiera 1×10⁹ liofilizowanych żywych kultur bakteri: Streptococcus thermophilus DSM24731^®/NCIMB 30438, Bifidobacterium breve DSM24732^®/NCIMB 30441, Bifidobacterium longum DSM24736^®/NCIMB 30435, Bifidobacterium infantis DSM24737^®/NCIMB 30436, Lactobacillus acidophilus DSM24735^®/NCIMB 30442, Lactobacillus plantarum DSM24730^®/NCIMB 30437, Lactobacillus paracasei DSM24733^®/NCIMB 30439, Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus DSM24734^®/NCIMB 30440;
• dzieci powyżej 3 lat i dorośli powinny przyjmować 1-2 saszetki dziennie. Saszetkę należy rozpuścić w letniej wodzie lub soku;
• uzupełnienie diety w baterie probiotyczne;
• produkt nie zawiera laktozy ani glutenu;
• saszetki należy przechowywać w lodówce w temperaturze 2-8 stopni Celsjusza;
• produkt był poddany badaniom klinicznym.

Acidolac Baby, krople

O produkcie

• 5 kropli produktu zawiera 1×10⁹ Lactobacillus rhamnosus GG ATCC 53103;
• zaleca się podawać: 5 kropli/2x dziennie w trakcie antybiotykoterapii lub 5 kropli/1x dziennie po zakończeniu antybiotykoterapii;
• uzupełnienie diety w bakterie probiotyczne w trakcie lub po zakończeniu antybiotykoterapi;
• krople zawierają szczep bakteryjny którego działanie jest potwierdzone badaniami klinicznymi;
• produkt można przechowywać w temperaturze pokojowej;
• krople należy zużyć w ciągu 30 dni od otwarcia butelki;
• produkt nie zawiera laktozy oraz glutenu.

Multilac baby, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera przebadane naukowo szczepy bakterii oraz podłoże wzrostowe – jest to synbiotyk;
• produkt bezlaktozowy i bez konserwantów;
• produkt wykonany w specjalnej technologii, która zapobiega degradacji bakterii w kwasie solnym żołądka, przez co zwiększa ich przyswajalność;
• prosta aplikacja dzięki kroplomierzowi;
• do stosowania bez ograniczeń wiekowych;
• do przechowywania w temperaturze pokojowej;
• po otwarciu ważny 30 dni.

Compliflora Baby, krople

O produkcie

• 5 kropli zawiera 5 miliardów żywych kultur bakterii: Lactobacillus rhamnosus GG 2,5x10CFU oraz Bifidobacterium lactis BS01 2,5x10CFU;
• niemowlęta i dzieci w wieku poniżej 12 lat powinny przyjmować 5 kropli dziennie. Dawkowanie dla osób powyżej 12 lat wynosi 2 razy dziennie po 5 kropli;
• uzupełnienie diety w bakterie probiotyczne;
• umieszczenie bakterii w mikrokapsułkach MICROBAC zwiększa ich odporność i przeżywalność;
• po pierwszym otwariu krople są ważne przez 30 dni;
• przechowywać w temperaturze pokojowej.

Vitis GG, krople

O produkcie

• przechowywać w temperaturze pokojowej;
• po otwarciu krople należy zużyć w ciągu 30 dni;
• krople zawierają szczep bakterii który został przebadany klinicznie.

Dlaczego należy brać probiotyk w trakcie antybiotykoterapii u dziecka?

Badania wykazały, że przyjmowanie probiotyków w trakcie antybiotykoterapii u dzieci może być korzystne. Antybiotyki działają nie tylko na szkodliwe bakterie, ale również mogą zaburzać naturalną równowagę mikroflory jelitowej. Skutkiem tego zaburzenia może być wystąpienie efektów ubocznych, takich jak biegunka, zaparcia lub niestrawność.

Probiotyki są żywymi mikroorganizmami, które mogą wspomagać odbudowę mikroflory jelitowej. Przyjmowanie probiotyków podczas antybiotykoterapii może pomóc w przywróceniu równowagi jelitowej, poprawie trawienia i zmniejszeniu ryzyka wystąpienia biegunki związaną z antybiotykami [13,14].

Co innego na florę bakteryjną u dziecka? Żródła probiotyków w diecie

Naturalne źródła probiotyków w diecie obejmują różne produkty spożywcze, takie jak:

1. Jogurt: Jest dobrym źródłem probiotyków, zwłaszcza gdy zawiera żywe kultury bakterii, takie jak Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium lactis. Ważne jest, aby sprawdzić etykietę jogurtu i upewnić się, że zawiera żywe kultury bakterii.
2. Kiszonki: Kiszona kapusta, ogórki kiszone, kimchi i inne fermentowane warzywa są naturalnym źródłem probiotyków. Podczas procesu fermentacji powstają korzystne dla zdrowia bakterie.
3. Kefir: Jest to napój otrzymywany przez fermentację mleka przy pomocy różnych kultur bakterii i drożdży. Kefir zawiera różne rodzaje probiotycznych kultur bakterii, które mogą wpływać na zdrowie jelit.
4. Maślanka: Jest to napój otrzymywany w wyniku fermentacji mleka przez bakterie probiotyczne. Maślanka może być źródłem przyjaznych dla jelit mikroorganizmów, takich jak Lactobacillus casei czy Streptococcus thermophilus.
5. Serki topione: Niektóre sery topione mogą zawierać żywe kultury bakterii probiotycznych, szczególnie Lactobacillus acidophilus.
6. Miso: Jest to pasta sojowa otrzymywana z fermentacji soi i często używana w kuchni japońskiej. Miso zawiera korzystne probiotyczne bakterie i może być dodawane do zup i sosów.

Przy wyborze naturalnych źródeł probiotyków w diecie, ważne jest, aby czytać etykiety produktów i upewnić się, że zawierają one żywe i aktywne kultury bakterii probiotycznych [15-18].

O czym należy pamiętać przed rozpoczęciem probiotykoterapii u dziecka?

Właściwa konsultacja z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji probiotykowej u dzieci z istniejącymi problemami zdrowotnymi, takimi jak alergie, choroby przewlekłe czy zaburzenia układu immunologicznego, jest niezwykle istotna. Lekarz będzie w stanie ocenić, czy suplementacja probiotykowa jest odpowiednia w danym przypadku i zaproponować odpowiednie preparaty i dawkowanie.

Podsumowanie

Mikrobiota jelitowa dziecka to złożony ekosystem, który wspiera odporność, trawienie i ochronę przed patogenami. Probiotyki dla dzieci, szczególnie zawierające szczepy Lactobacillus i Bifidobacterium, są skutecznym wsparciem podczas i po antybiotykoterapii. Warto wybierać preparaty dopasowane do wieku, zawierające odpowiednią ilość CFU, a także zwrócić uwagę na przechowywanie i sposób aplikacji. Naturalne probiotyki w diecie, jak jogurt, kefir czy kiszonki, także wspomagają florę jelitową. Przed rozpoczęciem probiotykoterapii u dziecka warto skonsultować się z lekarzem.