Jakie są przyczyny stłuszczenia wątroby?

Choć dokładna patogeneza choroby nie została w pełni poznana, uważa się, że nagromadzenie tłuszczu w wątrobie może być powiązane z insulinoopornością. Dolegliwość ta nasila bowiem rozpad obwodowej tkanki tłuszczowej, a to prowadzi do nadmiernego napływu wolnych kwasów tłuszczowych do wątroby.

Insulinooporność spowalnia proces utleniania kwasów tłuszczowych, a także sprzyja akumulacji trójglicerydów. Poprawa wrażliwości komórek na insulinę jest więc kluczowa w leczeniu stłuszczenia wątroby.

Większość osób zmagających się z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby boryka się jednocześnie z nadwagą lub zaburzeniem metabolicznym, np. nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, podwyższonym poziomem cholesterolu, stanem przedcukrzycowym czy cukrzycą typu 2 [1]. 

Stłuszczenie wątroby — jak wpływa na organizm?

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że osoby, u których stwierdzono stłuszczenie wątroby, będą bardziej narażone na rozwój nadciśnienia tętniczego (dotyczy to nawet 32-46% spośród nich), a także wystąpienie podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi (45-76%). 

Hiperlipidemia przebiega zwykle z podwyższonym stężeniem trójglicerydów, obniżonym stężeniem tzw. dobrego cholesterolu (frakcji HDL) i jednoczesnym prawidłowym lub podwyższonym poziomem „złego cholesterolu” (frakcji LDL). Stąd też tak ważne jest wykonywanie pełnego panelu lipidowego (lipidogramu) podczas badań kontrolnych [2].

W jaki sposób diagnozuje się stłuszczenie wątroby?

Rozpoznania dokonuje się nie tylko na podstawie dokładnego wywiadu dotyczącego chorób przewlekłych, przyjmowanych leków (np. metotreksat, amiodaron, kortykosteroidy), oceny czynników ryzyka (nadciśnienie tętnicze, stan przedcukrzycowy/cukrzyca, hiperlipidemia, otyłość). Kluczowe znaczenie mają także wyniki badań laboratoryjnych, a w szczególności próby wątrobowe (aktywność transaminaz wyższa niż 19 IU/l u kobiet oraz 30 IU/l u mężczyzn). Rutynowo zlecane jest także badanie obrazowe (USG jamy brzusznej), podczas którego obserwuje się cechy stłuszczenia wątroby [2].

Jak odwrócić stłuszczenie wątroby?

Zmiana stylu życia ma ogromne znaczenie w walce o zdrowie wątroby. Modyfikacjom powinna podlegać nie tylko dieta, ale również codzienna aktywność fizyczna. 

Bardzo ważne jest odstawienie alkoholu. Pomocne może okazać się wprowadzenie diety śródziemnomorskiej polegającej m.in. na ograniczeniu spożywania tłuszczów pochodzenia zwierzęcego na korzyść tłuszczów roślinnych (np. oliwy z oliwek, oleju rzepakowego), zwiększeniu spożywania warzyw i owoców, roślin strączkowych oraz produktów zbożowych. Należy również oczywiście pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu [1, 2].

Jak leczyć stłuszczenie wątroby?

Leczenie stłuszczenia wątroby powinno być skoncentrowane na uregulowaniu masy ciała, a także “wyrównaniu” zespołów metabolicznych, z którymi może zmagać się dana osoba (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, hiperlipidemia). 

Zmiany trybu życia oraz wprowadzenie skutecznych leków na stłuszczenie wątroby może pomóc odwrócić zmiany chorobowe. Część leków na stłuszczenie wątroby można dostać w aptekach bez recepty.

Stłuszczenie wątroby a sylimaryna

Substancją, która może wspomóc redukcję transaminaz wątrobowych jest sylimaryna (Sylimarol, Silimax). Korzystny wpływ na wątrobę przypisuje się działaniu antyoksydacyjnemu, przeciwzapalnemu oraz zapobiegającego włóknieniu narządu. Sylimaryna uszczelnia i stabilizuje błony komórkowe hepatocytów, a to chroni komórki wątroby przed czynnikami toksycznymi [3].

Czy fosfolipidy są pomocne przy stłuszczeniu wątroby?

Fosfolipidy z nasion soi (EPL — Phospolipidum essentiale) są stosowane w celu regeneracji wątroby uszkodzonej m.in. działaniem substancji toksycznych, niewłaściwą dietą lub stanem zapalnym narządu. 

Wykazano, że zmiana nawyków żywieniowych, wprowadzenie umiarkowanej aktywności fizycznej oraz zażywanie leków zawierających fosfolipidy sojowe (Essentiale Forte, Essentiale Max, Esseliv) w przebiegu niealkoholowego stłuszczenia wątroby wspomaga regenerację narządu, normalizuje jego rozmiary (w przypadku powiększenia wątroby, czyli hepatomegalii) oraz przyczynia się do redukcji poziomu transaminaz. Fosfolipidy sojowe hamują syntezę kolagenu w narządzie, a to przeciwdziała procesom włóknienia wątroby [4].

Leczenie stłuszczenia wątroby witaminą E

Co ciekawe, słabsze efekty obserwuje się u osób stosujących podstawowe leczenie (dieta, ruch, rezygnacja z alkoholu) oraz dodatkowo wysokie dawki witaminy E, rzędu 800 IU (lek pierwszego wyboru w leczeniu stłuszczenia wątroby bez towarzyszącej cukrzycy). Na polskim rynku aptecznym dostępne są zarówno preparaty bez recepty (np. Tokovit E), jak i wydawane z przepisu lekarza.

Preparaty tego typu poprawiają co prawda parametry histologiczne i biochemiczne wątroby, jednak pozostają bez wpływu na włóknienie narządu (w przeciwieństwie do fosfolipidów sojowych). Ponadto długotrwałe zażywanie wysokich dawek witaminy E może sprzyjać rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych oraz raka prostaty [4, 5]. Leczenie powinno więc odbywać się pod ścisłą kontrolą specjalisty.