Na co pomaga Sylimarol? Właściwości sylimaryny i jej zastosowanie w leczeniu

Silybum marianum L. (Ostropest plamisty), to roślina lecznicza wykorzystywana w medycynie ludowej od wieków w leczeniu licznych chorób. Stosowano ją w schorzeniach wątroby i woreczka żółciowego oraz jako odtrutkę na jad węża, toksyczne grzyby czy też nadmiar alkoholu. Ostropest plamisty był już w XVII wieku uprawiany w Europie i stosowany w lecznictwie jako środek wzmacniający wątrobę [1].

Najważniejszą substancją czynną w ostropeście jest sylimaryna. Jest silnym przeciwutleniaczem oraz środkiem hepatoprotekcyjnym. Składnik ten jest właściwie kompleksem różnych związków chemicznych, takich jak sylibiny A, sylibiny B, izosylibiny A, izosylibiny B oraz flawonoligantów [3].

Właściwości sylimaryny

Sylimaryna wykazuje działanie przeciwwłóknieniowe, immunomodulujące, przeciwzapalne oraz przeciwutleniające. Jej podanie skutkuje również zwiększeniem stężenia glutationu w wątrobie. Dzięki tym właściwościom w terapii zapalenia i marskości wątroby oraz doraźnie przy zatruciu grzybami (w warunkach szpitalnych). Sylimarynie przypisywane są również właściwości przeciwnowotworowe. Eksperci są jednak zdania, że konieczne jest znacznie więcej wiarygodnych badań klinicznych. Obecnie nie jest możliwe uznanie potencjału ostropestu plamistego w leczeniu lub zapobieganiu nowotworom [2].

Na podstawie badań farmakologicznych, uznano sylimarynę za bezpieczny ziołowy lek na wątrobę. Substancja ta podana w dawkach terapeutycznych nie wykazuje toksyczności. Głównymi zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, stany zapalne w obrębie przewodu pokarmowego oraz zmiany dermatologiczne [1].

Leki zawierające sylimarynę

Wśród leków zawierających sylimarynę można znaleźć zarówno preparaty jednoskładnikowe, dostępne w formie kapsułek lub tabletek, jak i produkty, w których wyciąg z ostropestu plamistego pozostaje głównym składnikiem, ale został uzupełniony o dodatkowe substancje, np. witaminy z grupy B lub wyciąg z ziela karczocha. Warto także wspomnieć o preparatach wieloskładnikowych, takich jak Iberogast w kroplach, w których ostropest plamisty jest jednym z kilku surowców roślinnych tworzących bardziej złożoną kompozycję. Warto również zwrócić uwagę na leki zawierające kompleks sylimarynowo-fosfolipidowy (Sylimarol Plus), stosowane wspomagająco w zaburzeniach czynności wątroby.

Do przykładowych leków zawierających sylimarynę należą:

Sylimarol Plus

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w swoim składzie zawiera 100 mg kompleksu sylimarynowo-fosfolipidowego;
• wskazany w leczeniu wspomagającym zaburzeń czynności wątroby;
• może być stosowany u młodzieży 12-18 lat po uprzedniej konsultacji z lekarzem;
• dawkowanie wynosi 1 tabletkę 3 razy dziennie w stanach przewlekłych i 2 tabletki 3 razy dziennie w stanach ostrych;
• nie zaleca się przyjmowania leku przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• dostępny w opakowaniach po 45 tabletek.

Sylimarol 70 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• zarejestrowany jako lek dostępny bez recepty;
• tabletki zawierają wysoką dawkę standaryzowanych wyciągów z ostropestu plamistego (100 mg), odpowiadającą nie mniej niż 77 mg sylimaryny;
• wyciąg z polskiej odmiany ostropestu plamistego “Silma”;
• lek zawiera składniki aktywne o udowodnionym wpływie na regenerację wątroby;
• nie stwierdzono interakcji z innymi lekami;
• lek przeznaczony jest wyłącznie dla osób dorosłych;
• dawkowanie: 1 tabletka 3 razy na dobę po posiłku;
• lek należy przyjmować systematycznie przez 2-4 tygodnie;
• ze względu na brak badań na kobietach w ciąży oraz karmiących piersią nie zaleca się podawania go w tym okresie;
• lek może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym łagodne działanie przeczyszczające;
• dostępny także w dawce 35 mg;
• dostępny w opakowaniach po 30 tabletek.

Sylimarol Vita 150, kapsułki 

O produkcie

• zarejestrowany jako lek;
• każda kapsułka zawiera wyciąg suchy z łuski ostropestu plamistego (214,3 mg), witaminę B1, witaminę B2, witaminę B6, witaminę PP oraz pantotenian wapnia;
• jest to wzmocniony produkt zawierający większą ilość wyciągu z ostropestu oraz dodatkowe witaminy w porównaniu do tradycyjnych produktów z serii;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie: 1 kapsułka 2 razy dziennie po jedzeniu.
• lek należy przyjmować systematycznie przez 2-4 tygodnie;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dostępny w opakowaniach zawierających 30 kapsułek.

Lipocynar, tabletki powlekane

O produkcie

• produkt leczniczy;
• zawiera wyciągi z ostropestu plamistego (28,6 mg – co najmniej 20 mg sylimaryny) i ziela karczocha (140 mg);
• wskazany w stanach po toksycznych uszkodzeniach wątroby oraz wspomagająco przy zaburzeniach jej czynności;
• stosowany również przy podwyższonym poziomie cholesterolu i trójglicerydów;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie wynosi 2 tabletki 3 razy dziennie;
• lek może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią jedynie po uprzedniej konsultacji z lekarzem;
• dawniej znany pod nazwą Sylicynar;
• dostępny w opakowaniach po 30 i 60 tabletek.

Silimax, kapsułki twarde

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera 70 mg sylimaryny;
• wskazany tradycyjnie po toksycznych uszkodzeniach wątroby oraz wspomagająco po ostrych i przewlekłych chorobach tego narządu;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie to 1 kapsułka 3 razy na dobę;
• leczenie powinno trwać 4 tygodnie;
• nie jest zalecany u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• zawiera laktozę;
• dostępny w opakowaniach po 36 kapsułek.

Badania naukowe potwierdzające działanie terapeutyczne

Istnieją badania kliniczne potwierdzające korzystne działanie ostropestu plamistego lub sylimaryny w leczeniu zapalenia i marskości wątroby lub zaburzeń dróg żółciowych. W jednym testów z udziałem pacjentów cierpiących na przewlekłe zapalenie wątroby poddawanych leczeniu mającemu na celu wzmocnienie układu odpornościowego, u osób przyjmujące sylimarynę zaobserwowano redukcję objawów chorobowych oraz poprawę jakości życia. Korzystny efekt działania substancji zawartych w ostropeście, wykazany w testach klinicznych I fazy wskazuje na to, że mogą być one pomocne w zapobieganiu zapaleniu wątroby oraz rakowi tego narządu [2]. 

W testach na zwierzętach aktywne składniki sylimaryny zaprezentowały działanie ochronne wobec wątroby przed uszkodzeniem przez toksyczne leki [4]. Jednocześnie w badaniach laboratoryjnych naukowcy wykazali, że substancja ta może wpływać na błonę hepatocytów, blokując przedostawanie się toksyn do komórek poprzez krążenie jelitowo-wątrobowe [5]. Doświadczenia in vitro na zwierzętach potwierdzają, że dwa składniki sylimaryny: sylibina A i B, są zdolne do hamowania proliferacji limfocytów T oraz uwalniania przez komórki odpornościowe cytokin prozapalnych. Dzięki temu przeciwdziałają stanowi zapalnemu wątroby i łagodzą dolegliwości [1].

Podsumowanie

Sylimaryna to dobrze poznana substancja pochodzenia roślinnego, która wspiera ochronę i regenerację wątroby, wykazując jednocześnie działanie przeciwzapalne oraz antyoksydacyjne. Jest składnikiem wielu dostępnych w aptekach leków, zarówno jednoskładnikowych, jak i bardziej złożonych (np. Sylimarol 70 mg, Sylimarol Plus, Lipocynar czy Silimax). Choć wyniki badań wskazują na jej korzystny wpływ na funkcjonowanie wątroby, preparaty z sylimaryną powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza.