Czym jest alergia na trawy?

Choroby alergiczne występują bardzo często w społeczeństwie. Szacuje się, że około ¼ populacji choruje na przewlekłe choroby alergiczne układu oddechowego. Pyłki traw odpowiadają za bardzo dużą część uczuleń – nawet 90% diagnozowanego kataru siennego wynika z alergii na pyłki traw [1,2].

Czy wszystkie trawy mogą być przyczyną alergii?

W Polsce istnieje około 300 gatunków traw (łac. Poaceae; Wiechlinowate). Możemy tu wyróżnić głównie kostrzewę (łac. Festuca), stokłosę (łac. Bromus) lub wiechlinę (łac. Poa). Z racji mnogości rodzajów traw, które występują w środowisku, nie rozróżnia się alergii względem poszczególnych gatunków. Przy wykonywaniu skórnych lub oddechowych testów alergicznych również alergię klasyfikuję się jako “alergię na trawy”. Podobnie wygląda to w kwestii leczenia i odczulania [2,3].

Kiedy trawy pylą  najmocniej?

Pyłki traw pojawiają się w okresie kwitnienia trawy. W Polsce przypada to najczęściej na okres od maja do lipca lub nawet października. Intensywność pylenia zależy od konkretnego gatunku trawy, jednak te miesiące cechują się najwyższym stężeniem pyłków w powietrzu. W zależności od warunków pogodowych mogą wystąpić pewne wahania (zwykle od 3 do 4 tygodni) związane z początkiem lub końcem sezonu alergicznego. W innych miesiącach – szczególnie graniczących z wymienionymi – pyłki traw również mogą utrzymywać się w powietrzu, jednak zwykle ich stężenie nie jest na tyle duże, aby wywołać reakcję alergiczną. Pyłki traw zawierają alergeny, które wywołują reakcję alergiczną. Wdychanie związków alergizujących prowadzi do rozwoju objawów alergii [2-4].

Jakie są objawy alergii na pyłki traw?

Objawy uczulenia na pyłki są różne i zależą od stopnia, i intensywności rozwoju reakcji alergicznej. Do najczęstszych objawów należy katar alergiczny (katar sienny). Pacjent skarży się wtedy najczęściej na cieknący, wodnisty  katar, któremu towarzyszy zatkany nos. Często do tego dochodzi uczucie swędzenia i szczypania w nosie. Przy katarze siennym pojawia się intensywne kichanie, a nawet kaszel.

Drugim bardzo częstym objawem uczulenia na trawy jest zapalenie spojówek. Objawia się ono piekącymi oczami i obfitym łzawieniem. Spojówki zwykle są dość zaczerwienione. Może pojawiać się obrzęk i gromadzenie wydzieliny. Często dochodzi też do alergicznego zapalenia brzegów powiek. W niektórych przypadkach alergiczne zapalenie spojówek może być na tyle mocne, że utrudnia widzenie.

Bardzo niebezpieczne są reakcje związane z układem oddechowym u osób uczulonych na alergeny traw. Szczególnie mocne reakcje mogą występować u osób chorych na astmę alergiczną. Dochodzi wtedy do duszności, trudności w oddychaniu. Pacjent może skarżyć się na nasilony kaszel i świsty podczas wdechów i wydechów. Często towarzyszy mu uczucie ciężkości w klatce piersiowej. Jednym z objawów alergii na trawy mogą być też reakcje skórne. Pojawia się to stosunkowo najrzadziej, jednak również występuje. Alergia skórna na pyłki traw może objawiać się występowaniem egzemy, wysypki oraz uporczywego swędzenia.

Leczenie alergii na trawy

Jeśli została u ciebie zdiagnozowana alergia na pyłki traw, to dzięki lekom przeciwalergicznym i odczulaniu, możesz skutecznie kontrolować jej objawy. Bardzo ważne, aby terapię rozpocząć nawet przed sezonem pylenia – około tygodnia lub dwóch – da to wtedy najlepsze efekty. Stosowanie leków przeciwalergicznych powinno zostać utrzymane przez cały okres pylenia. Jakie leki są najskuteczniejsze w leczeniu alergii na trawy?

Leki kontrolujące objawy alergii

Pierwszą grupę leków, które stosuje się u pacjenta cierpiące na alergię na trawy, można nazwać lekami kontrolującymi objawy. Nie leczą one przyczyny problemu, ale poprzez działanie przeciwhistaminowe lub przeciwzapalne niwelują objawy, takie jak zatkany nos, katar, łzawiące oczy lub świąd skóry.

Leki przeciwhistaminowe

Najbardziej popularne są leki przeciwhistaminowe. Histamina jest jednym ze związków uwalnianych podczas kontaktu z alergenem. Aktywuje ona pewne struktury (receptory) w organizmie, które odpowiadają za powstanie alergii. Leki przeciwhistaminowe blokują te receptory i nie dopuszczają do rozwoju alergii. Przy już aktywnej reakcji alergicznej zmniejszają jej objawy. Leki przeciwhistaminowe II generacji są bezpieczne i skuteczne oraz nie usypiają (w przeciwieństwie do starszych odpowiedników). Przykładowe leki, które są dostępne bez recepty, przedstawiamy poniżej:

• bilastyna (Clatra Allergy, Bilastyna Hitaxa, Allertec Effect);
• lewocetyryzyna (Lirra Gem, Contrahist Allergy);
• <a href="https://leki.pl/poradnik/cetyryzyna-czy-loratadyna-porownanie-klasycznych-lekow-na-alergie/”>cetyryzyna (Allertec WZF, Amertil Bio, Zyrtec UCB);
• loratadyna (Claritine Allergy, Flonidan Control, Loratan pro);
• desloratadyna (Aleric Deslo Active, Hitaxa Fast Junior, AlergoTeva);
• feksofenadyna (Allegra).

Cetyryzynę w syropie (Duozinal) można stosować już u dzieci od 2. roku życia. Przy intensywnych objawach związanych z alergicznym zapaleniem spojówek warto zastosować dodatkowo leki przeciwhistaminowe w formie kropli do oczu. Wyróżniamy tutaj olopatadynę (Starazolin Alergia, Oftahist), ketotifen (Zabak) lub azelastynę (Allergodil, Azelastin Comod, Azelamed, Azel-Drop Alergia). Leki przeciwhistaminowe występują także do podania bezpośrednio do nosa. Jest to azelastyna w preparatach takich jak Allergodil, Acatar Allergy i Azelastin POS).

Glikokortykosteroidy

Przy braku kontroli alergii lekami z grupy przeciwhistaminowych należy włączyć donosowe glikokortykosteroidy. To bezpieczne i bardzo skuteczne leki. Może stosować je w połączeniu z doustnymi i donosowymi lekami przeciwhistaminowymi. Bez recepty mamy tu do dyspozycji furoinian mometazonu (np. Nasometin Control, Hitaxa Metmin-Spray, Aleric Spray, Pronasal Control).

Odczulanie, czyli immunoterapia

Najskuteczniejszą metodą leczenia alergii IgE-zależnej jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Alergeny pyłków traw u zdrowych ludzi nie wywołują żadnej reakcji. U osoby uczulonej zachodzi nadmierna reakcja układu immunologicznego na taki związek. Jest on traktowany jako coś złego, patologicznego – a nie powinno to być tak traktowane. Dzięki odczulaniu wygaszamy nadmierną reakcję organizmu i przestawiamy układ immunologiczny na właściwe tory. Eksperci zalecają ciągłe odczulanie przez minimum 3 lata, aby nasz organizm nabrał tolerancji na alergen, która utrzyma się przez wiele lat. Jest to zdecydowanie korzystniejsze dla osoby uczulonej niż długotrwałe stosowanie leków przeciwhistaminowych. Możemy tu wyróżnić preparaty do podawania podjęzykowego (Staloral, Itulazax) oraz podskórnego (Purethal, Allergovit) [5].

Gdzie szukać pomocy?

Istnieje wiele grup wsparcia dla osób z alergią. Jedną z nich jest Fundacja Centrum walki z alergią. Celem Fundacji jest połączenie sił w walce z alergią określaną dzisiaj jako „Epidemia XXI wieku”. Nieleczona alergia przyczynia się do rozwoju astmy alergicznej, którą zdecydowanie trudniej się leczy. W związku z coraz większą zachorowalnością na te schorzenia Fundacja w swoich działaniach dąży do edukowania społeczeństwa w zakresie profilaktyki, istniejących i pojawiających się możliwości diagnostycznych, leczenia objawowego i przyczynowego, jak również dąży do systemowych zmian mających poprawić dostęp polskich pacjentów do tych świadczeń.

Czy da się uniknąć alergii?

Trawy, a co za tym idzie i alergeny są wszechobecne, dlatego nie ma skutecznego sposobu na wyeliminowanie pyłków z naszego życia. Natomiast istnieją pewne sposoby zmniejszenia ekspozycji na nie. Najwięcej pyłków w sezonie pylenia obserwuje się rano i przez dzień, dlatego jeśli decydujemy się na zewnętrzną aktywność, to warto wybierać wieczorne pory. Wietrzna pogoda wzmaga intensywność pylenia, więc powinniśmy wtedy unikać spacerów. Najmniej pyłków będzie, np. po deszczu.

Pyłki bardzo łatwo wnieść z zewnątrz do mieszkania, np. na butach lub ubraniach. W celu zmniejszenia tego problemu należy zdjąć i wyprać ubranie po spacerze, a buty najlepiej zostawić przed drzwiami. Warto wziąć również prysznic lub co najmniej umyć twarz. Nie poleca się także suszenia ubrań na świeżym powietrzu w wysokim sezonie pylenia. Problematyczne może być również wietrzenie pomieszczenie. Aby zminimalizować ilość alergenów, warto wyposażyć się w oczyszczacz powietrza. Warto dbać także o swój trawnik. W sezonie pylenia zaleca się częste koszenie trawy, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo jej zakwitnięcia i pylenia. Powinno się także zrezygnować z obecności traw ozdobnych w ogródku, gdyż one również generują pyłki.

Najskuteczniejszą metodą uniknięcia objawów alergii jest rozpoczęcie stosowania leków przeciwalergicznych już przed sezonem pylenia i kontynuowanie ich przyjmowania przez cały okres. Przy mocnych objawach alergii warto skonsultować się ze swoim lekarzem i rozważyć immunoterapię.