Czym jest menopauza?

Menopauza, zwana również klimakterium, zaczyna się z reguły pomiędzy 40. a 60. rokiem życia kobiety. Polega na trwałym ustaniu cykli miesiączkowych w następstwie niedoczynności jajników. Dokładnie, definicja menopauzy przez WHO (Światowa Organizacja Zdrowia), mówi o ostatniej miesiączce, po której przez co najmniej 12 miesięcy nie nastąpiło krwawienie. Oczywiście o menopauzie mówimy wtedy, kiedy tego typu zatrzymanie krwawienia nie jest następstwem zabiegów chirurgicznych, chorób przewlekłych, leczenia farmakologicznego, ciąży lub karmienia albo nagłej utraty masy ciała w krótkim okresie czasu, tylko nastąpiło w wyniki procesów fizjologicznych [1].

Skąd wiadomo, że to menopauza?

Kobiety z reguły są w stanie samodzielnie ocenić, na podstawie obserwacji swojego ciała, czy wkroczyły już w stadium klimakterium. Aby mieć pewność, można wykonać test na menopauzę, który ma analogiczne działanie i skuteczność jak testy ciążowe. Wyniki mogą być jednak zafałszowane w przypadku stosowania leków, w szczególności hormonalnej terapii zastępczej. Aby mieć 100% pewność należy wykonać szereg badań diagnostycznych, określających poziom estradiolu, progesteronu, hormonu luteotropowego (LH) i hormonu folikulotropowego (FSH) [2].

Co boli przy menopauzie? Jakie są jej objawy?

Pierwszym objawem zbliżającej się menopauzy są zmiany w miesiączkowaniu, miesiączki  z reguły stają się krótsze, ale często bardziej bolesne. Najczęstszym pierwszym objawem są jednak uderzenia gorąca, pojawić się mogą również problemy ze snem oraz nadmierna potliwość. Mogą wystąpić także reakcje bólowe:

• częściej niż w przeszłości mogą wystąpić bóle głowy, które są jednocześnie bardziej nasilone;
• stosunki płciowe mogą być bardziej bolesne, pochwa jest bardziej sucha i odczuwalny może być jej świąd;
• zdarzają się bóle mięśniowe;
• podobnie jak podczas okresu, mogą być odczuwalne bóle brzucha;
• niedobór estrogenu oraz nadmierne uwalnianie gonadotropin przysadkowych z reguły powoduje ból i obrzęk piersi oraz pleców [1,3]. 

Czy styl życia kobiety ma wpływ na ból piersi?

Styl życia ma kolosalny wpływ na ludzkie zdrowie. Odpowiednia dieta, jak również aktywność fizyczna, pozwala na zachowanie zdrowia i jest profilaktyką dla wielu chorób. Podobnie jest w przypadku bólu piersi w przypadku menopauzy, ponieważ dieta i aktywność fizyczna może znacznie go zredukować. Dodatkowo odpowiednie ćwiczenia fizyczne poprawiają krążenie i wzmacniają mięśnie, co bardzo redukuje te bóle.

W przypadku diety, najbardziej pomocne jest ograniczenie alkoholu i kofeiny. Warto również ograniczyć spożycie tłustych produktów zwierzęcych oraz przetworzonej żywności. Do diety z kolei warto wprowadzić więcej warzyw, owoców, orzechów i nasion. Bardzo ważne jest również picie odpowiedniej ilości wody. Wszystkie te wymienione czynności powinny zmniejszyć odczuwanie bólów piersi [2,3].

Jaki powinien być pierwszy krok w przypadku bólu piersi podczas menopauzy?

Silny ból piersi podczas menopauzy, nie powinien być bagatelizowany. Szczególnie, że może być błędnie zdiagnozowany przez pacjentkę jako następstwo menopauzy, a nie groźnej choroby, takiej jak np. rak piersi. Dlatego w przypadku bólu piersi warto pójść do lekarza i wykonać mammografię, żeby wykluczyć groźniejsze schorzenia. Dodatkowo, jeżeli zmiany hormonalne w przebiegu menopauzy są odpowiedzialne za ból piersi, to i tak najlepszym sposobem będzie leczenie na receptę zaordynowane przez lekarza.

Terapia hormonalna (HT) ma na celu zrównoważenie poziomu hormonów, co zmniejszenia objawy menopauzy, w tym właśnie ból piersi. Należy pamiętać jednocześnie o wielu potencjalnych działaniach niepożądanych takiej terapii, dlatego o jej zastosowaniu zawsze będzie decydował lekarz na podstawie dostępnych wyników badań [1,3]. 

Co można jeszcze zrobić, gdy bolą sutki i piersi w okresie menopauzy?

Jak wspomniano, najskuteczniejszą metodą leczenia będzie dostępna na receptę terapia hormonalna. Bez recepty można stosować inne preparaty, które mogą okazać się pomocne, przynajmniej jako dodatek do terapii:

• dziurawiec – nie należy go stosować, gdy przebywa się na słońcu, zmniejsza ból i poprawia nastrój;
• wiesiołek – jest bogaty w kwasy gamma-linolenowe, łagodzi bóle piersi;
• szałwia – pomaga w regulacji poziomu hormonów;
• witamina E – jej przyjmowanie może złagodzić ból piersi;
• magnez – jego niedobór może powodować tkliwość piersi;
• maści, kremy lub żele zawierające kamforę lub mentol – będą działały przeciwbólowo. 

Dodatkowo, wiele kobiet wskazuje, że ulgę przynosił im masaż piersi lub przykładanie na piersi na zmianę zimnych i ciepłych kompresów. Nie powinno się również zapominać o noszeniu wygodnych staników [1,2]. 

Podsumowanie

Jednym z często występujących objawów menopauzy jest ból piersi. Jest on związany ze zmianami hormonalnymi zachodzącymi w ciele kobiet. Z tego względu, jeżeli podczas klimakterium objawy są dla kobiet zbyt uciążliwe, lekarz może zlecić hormonalną terapię zastępczą. Pomocne w przypadku bólu piersi mogą być niektóre zioła, jak wiesiołek czy dziurawiec. Czasami pomocne są magnez czy żele, które mogą złagodzić ból. Najważniejsza jest jednak odpowiednia dieta i aktywność fizyczna. W wielu przypadkach zmiana stylu życia wystarczy, żeby pozbyć się niechcianych konsekwencji menopauzy.