Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 36
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- Glukam
Opis w przygotowaniu
- Glukoamylaza
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glukomannan to błonnik z korzenia konjac tworzący w żołądku lepki żel, który spowalnia wchłanianie cukrów i tłuszczów, zwiększa uczucie sytości i wspiera prawidłowy poziom cholesterolu. Skuteczność potwierdzają zatwierdzone oświadczenia zdrowotne UE i liczne badania kliniczne. Wymaga przyjmowania z dużą ilością wody.
- syntetyczne i biologiczne
Glukonian sodu to substancja pomocnicza stosowana w lekach i suplementach jako stabilizator, bufor pH (6–8) i środek chelatujący jony metali. Posiada status GRAS (FDA) i jest dopuszczony przez EFSA jako dodatek E576 bez określonego ADI ze względu na niską toksyczność.
- syntetyczne i biologiczne
Glukonolakton to łagodny kwas PHA, który złuszcza naskórek, intensywnie nawilża i działa antyoksydacyjnie. Nie uczula na słońce, nadaje się dla skóry wrażliwej. Stosowany w stężeniach 2–15% w peelingu, kremach i leczeniu trądziku.
- Glukooligosacharyd
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glukoza to cukier prosty będący głównym paliwem mózgu i ciała. Prawidłowy poziom na czczo wynosi 70–100 mg/dl. Przewlekle podwyższona glikemia i duże wahania po posiłkach zwiększają ryzyko chorób serca, nerek i demencji. Regularna aktywność fizyczna, właściwa kolejność posiłków i dieta bogata w błonnik pomagają utrzymać stabilny poziom glukozy.
- syntetyczne i biologiczne
Glukozamina wspiera zdrowie stawów, szczególnie przy chorobie zwyrodnieniowej. Pomaga łagodzić ból i poprawia ruchomość, będąc popularnym wyborem wśród osób dbających o sprawność układu kostno-stawowego.
- syntetyczne i biologiczne
Glukozamylaza to enzym, który bierze udział w procesie rozkładu glukozaminy, substancji leczniczej stosowanej w leczeniu chorób stawów.
- Glukozyd askorbylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glukozyd decylowy to łagodny surfaktant roślinny stosowany w kosmetykach myjących. Oczyszcza skórę przez tworzenie miceli, nie narusza bariery hydrolipidowej i jest metabolizowany przez enzymy skórne do bezpiecznych składników. Rzadko, ale może powodować alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
- Glukozyd kokosowy
Opis w przygotowaniu
Glukozyd maltooligozylu to stabilny, skrobiowy sacharyd stosowany w dermokosmetykach. Nawilża skórę, ogranicza jej szorstkość i chroni przed podrażnieniami surfaktantami. Używany też w produktach do pielęgnacji włosów i jamy ustnej.
- syntetyczne i biologiczne
Glukozyd piperonalu to składnik aktywny kosmetyków przeznaczonych dla skóry naczynkowej i z trądzikiem różowatym. Hamuje receptory TRPA1 i TRPV1, zmniejszając reakcje skóry na temperaturę, stres i pikantne potrawy. Redukuje rumień, uczucie rozgrzania i podrażnienia. Stosowany w stężeniu do 2% w serum, kremach i maskach.
- Glukozyd tokoferylu
Opis w przygotowaniu
- Glukuronid enoksolonu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glukuronolakton to naturalny metabolit glukozy uczestniczący w detoksykacji wątrobowej. Obecny głównie w napojach energetycznych – w dawkach nawet 600 razy wyższych niż z diety. Kliniczne dowody na jego samodzielne działanie u ludzi są bardzo skąpe.
- Gluten pszenny
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Gojnik (Sideritis scardica) to bezkofeionowa roślina lecznicza bogata w flawonoidy i kwasy fenolowe. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i potencjalnie neuroprotekcyjne. Jedno kontrolowane badanie kliniczne potwierdziło poprawę funkcji poznawczych i redukcję lęku po 28 dniach suplementacji ekstraktem.
- syntetyczne i biologiczne
Golimumab to lek biologiczny o działaniu przeciwzapalnym, stosowany w terapii chorób autoimmunologicznych, m.in. RZS i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, wpływający na TNF-α.
- surowce roślinne
Golteria rozesłana to roślina, z której liści destyluje się olejek wintergreenowy zawierający niemal wyłącznie salicylan metylu. Stosuje się go zewnętrznie przy bólach mięśni i stawów. Ze względu na wysoką toksyczność olejek nigdy nie powinien być przyjmowany doustnie – już kilka mililitrów może być śmiertelne.
- surowce roślinne
Gomfrena kulista to roślina bogata w betacyjaniny, flawonoidy i saponiny. W tradycyjnej medycynie stosowana przy kaszlu, nadciśnieniu i problemach z układem moczowym. Badania na zwierzętach sugerują działanie antyoksydacyjne, hipotensyjne i hipoglikemiczne – brak jednak potwierdzenia w badaniach klinicznych na ludziach.
Gonadorelina to syntetyczny decapeptyd stymulujący przysadkę do wydzielania LH i FSH, kluczowych hormonów regulujących funkcje rozrodcze. Wykorzystywana jest głównie w diagnostyce zaburzeń hormonalnych i ocenie osi podwzgórze–przysadka–gonady.
Gonadotropina końska (eCG) to hormon glikoproteinowy o działaniu FSH- i LH-podobnym, stosowany w weterynarii do synchronizacji rui i indukcji owulacji oraz w leczeniu niepłodności u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Gonadotropina kosmówkowa to hormon wykorzystywany w leczeniu niepłodności i zaburzeń rozwojowych, wspomagający owulację oraz produkcję hormonów płciowych. Podawana jest w formie iniekcji.
- syntetyczne i biologiczne
Gonadotropiny (FSH, LH, hCG) to hormony regulujące owulację, spermatogenezę i produkcję hormonów płciowych. Stosuje się je w leczeniu niepłodności, hipogonadyzmu i zaburzeń hormonalnych – wyłącznie pod kontrolą specjalisty, bo wymagają precyzyjnego dawkowania i monitorowania.
- surowce roślinne
Gorczyca czarna (Brassica nigra) zawiera sinigrinę i allilo-izotiocyjanian odpowiedzialne za działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Tradycyjnie stosowana jako plaster na bóle mięśni i schorzenia dróg oddechowych. W dużych dawkach może być toksyczna; przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Goryczka letnia (Gentiana septemfida) zawiera gorzkie glikozydy sekoirydoidowe, flawonoidy i antocyjany. W medycynie ludowej stosowana przy problemach trawiennych i stanach zapalnych; ekstrakt z kwiatów i łodyg wykorzystywany jest w kosmetyce pielęgnacyjnej.
- surowce roślinne
Goryczka żółta (Gentiana lutea) to silny gorzki tonik trawienny. Jej składniki aktywne – gentiopikrozyd i amarogentyna – pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, żółci i enzymów, poprawiając apetyt i trawienie. Stosowana jako herbata, nalewka lub kapsułki przed posiłkami. Przeciwwskazana przy wrzodach, refluksie, ciąży i laktacji.
- Gorzka czekolada
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Gorzka pomarańcza (Citrus aurantium) zawiera p-synefrynę, flawonoidy i olejki eteryczne. Olejek z owocni może pomagać w grzybicach skóry; suplementy z wyciągiem są reklamowane jako wsparcie odchudzania, lecz dowody są niespójne. Synefryna w połączeniu ze stymulantami zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Roślina wchodzi w interakcje z wieloma lekami metabolizowanymi przez CYP3A4.
- surowce roślinne
Gorzki melon (Momordica charantia) to roślina lecznicza stosowana głównie w celu wsparcia prawidłowego poziomu cukru we krwi. Zawiera charantynę, polipeptyd-p i alkaloidy. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi i jest przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Gorzkla właściwa (Quassia amara) zawiera kwassynę i neokwassynę – wyjątkowo gorzkie kwassynoidy pobudzające trawienie i wykazujące działanie przeciwpasożytnicze. Jest przeciwwskazana w ciąży; może obniżać poziom cukru we krwi i wchodzić w interakcje z digoksyną oraz lekami moczopędnymi.
- surowce roślinne
Gorzknik kanadyjski to zioło zawierające berberynę, hydrastynę i kanadynę. Tradycyjnie stosowany przy problemach trawiennych i infekcjach błon śluzowych. Słaba wchłanialność berberyny ogranicza efekty ogólnoustrojowe. Wykazuje poważne interakcje z wieloma lekami. Przeciwwskazany w ciąży, laktacji i u noworodków.
- surowce roślinne
Goździkowiec (Syzygium aromaticum) zawiera olejek eteryczny bogaty w eugenol (70–90%), który działa miejscowo znieczulająco, przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. Tradycyjnie stosowany przy bólach zęba i dolegliwościach trawiennych, może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Goździkowiec korzenny (Syzygium aromaticum) to roślina bogata w eugenol – związek o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Olejek eteryczny stanowi 15–20% suchej masy pąków. Dopuszczalne dzienne spożycie według WHO wynosi 2,5 mg/kg masy ciała. Duże dawki olejku są toksyczne i wymagają ostrożności.
- surowce roślinne
Goździkowiec wonny (Syzygium aromaticum) zawiera eugenol – główny składnik olejku goździkowego (70–90%) – o działaniu znieczulającym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Stosuje się go przy bólu zębów, dolegliwościach trawiennych i stanach zapalnych jamy ustnej. Wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i przeciwcukrzycowe.
- syntetyczne i biologiczne
Gozetotyd to innowacyjny środek stosowany w diagnostyce raka prostaty, umożliwiający dokładne obrazowanie zmian nowotworowych i ocenę zaawansowania choroby oraz ewentualnych nawrotów.