Czy szczepienia dla dorosłych są ważne? 

Wśród wielu pacjentów istnieje błędne przeświadczenie, że szczepienia dzieci zapewniają ochronę na całe życie. W rzeczywistości szczepienia dla dorosłych obejmują szczepienia uzupełniające, czyli takie, które podaje się w sytuacji, kiedy nie otrzymano w wieku dziecięcym pełnej liczby szczepionek oraz przypominające, nawet coroczne, dla wzmocnienia odporności. Dodatkowo, wraz z rozwojem wiedzy, Program Szczepień Ochronnych obowiązkowych i zalecanych jest ciągle aktualizowany. Szczepienia dla dorosłych można podzielić na obowiązkowe i zalecane. W takim razie, które szczepienia dla dorosłych są ważne? Jak wygląda kalendarz szczepień dla dorosłych [1]?

Jakie są obowiązkowe szczepienia dla dorosłych?

Polski Program Szczepień Ochronnych przewidzianych na 2025 rok nie przewiduje obowiązkowych szczepień dla dorosłych dla ogółu populacji dorosłych. Dla pewnych grupy dorosłych przewidziane są jednak obowiązkowe i bezpłatne szczepienia. Są to m.in. pacjenci przed lub po przeszczepieniu narządów, szpiku lub po usunięciu śledziony. Szczepienia dla dorosłych u tych pacjentów są wykonywane zgodnie ze schematem ustalonym indywidualnie przez lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne, w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań. Takim pacjentom przysługują bezpłatne szczepienia m.in. przeciw 10 chorobom zakaźnym, takim jak krztusiec czy pneumokoki [2].

Obowiązkowi szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) podlegają z kolei niektóre grupy osób. Są to studenci szkół medycznych, osoby wykonujące zawód medyczny, osoby chore na WZW typu C, chorzy z zaawansowaną chorobą nerek i kobiety planujące ciąże. Te szczepienia dla dorosłych są bezpłatne dla określonych grup zawodowych. Które szczepienia dla dorosłych warto wykonać, mimo że są nieobowiązkowe [2]?

Które nieobowiązkowe szczepienia dla dorosłych są zalecane?

Poza kilkoma wyjątkami szczepienia dla dorosłych należą do szczepień zalecanych i odpłatnych. Kalendarze szczepień dla dorosłych przedstawiają zalecenia dostosowane do wieku, stanu zdrowia, zawodu i stylu życia. Ostateczną decyzję o szczepieniu podejmuje osoba kwalifikująca (najczęściej lekarz). Trzeba pamiętać, że do zakupu szczepionek wymagana jest recepta. Program szczepień dla dorosłych jest na bieżąco aktualizowany pod tym adresem. Najważniejsze szczepienia dla dorosłych przedstawiono w poniższej tabeli [3,4].

Jakie szczepienia dla dorosłych przed wyjazdem do krajów tropikalnych? 

Kolejną grupą szczepionek, które mogą przyjąć dorośli, są szczepionki skierowane przeciwko chorobom, które w Polsce nie występują, ale można się nimi zarazić w miejscu, do którego się udajemy. Szczepienia dla dorosłych przed podróżą obejmują preparaty przeciwko chorobom tropikalnym. W przypadku wizyty w krajach tropikalnych warto skonsultować się z lekarzem medycyny tropikalnej. Trzeba pamiętać o tym, że organizm po szczepieniu potrzebuje czasu, aby wytworzyć odporność. Z tego względu na wizytę w poradni medycyny podróży warto umówić się co najmniej 2 miesiące przed planowanym wyjazdem. Podczas takiej wizyty może zostać ustalony optymalny zestaw szczepień dla dorosłych i schemat ich podawania. Najczęściej pacjenci są szczepieni na dur brzuszny (szczepionka Typhim Vi), żółtą gorączkę (Stamaril), cholerę (Dukoral) czy japońskie zapalenie mózgu (Ixiaro) [2,4]. 

Podsumowanie

Szczepienia dla dorosłych stanowią kluczowy element ochrony zdrowia w każdym wieku. Wiele chorób zakaźnych przebiega ciężko u nieuodpornionych dorosłych, szczególnie u osób starszych. Program szczepień dla dorosłych obejmuje zarówno szczepienia uzupełniające dla osób, które nie były szczepione w dzieciństwie, jak i dawki przypominające, które wymagają regularnego odnawiania. Szczepienia dla dorosłych przed podróżą do krajów tropikalnych mogą uchronić przed poważnymi chorobami egzotycznymi. Decyzję o szczepieniu warto zawsze skonsultować z lekarzem, który oceni indywidualne potrzeby i ryzyko.