Co to jest osteoporoza?

Osteoporoza to postępująca choroba, która związana jest z układem kostnym. W trakcie choroby dochodzi do zmniejszenia się gęstości i spadku masy kości. Sama tkanka kostna może ulec także niekorzystnym zmianom, które w efekcie będą zwiększały ryzyko złamań. Kości stają się wtedy mniej wytrzymałe i bardziej “kruche” [1,2].

Niestety w początkowej fazie osteoporoza nie daje widocznych objawów. Pacjent nie odczuwa problemów. Osteoporoza często występuje u kobiet w wieku pomenopauzalnym oraz u starszych mężczyzn. Najczęściej pacjenci dowiadują się o schorzeniu po złamaniu kości. Zwykle złamania dotyczą kości biodrowych i kręgów kręgosłupa, dlatego zbyt późno zdiagnozowana choroba może być bardzo niebezpieczna dla człowieka [1].

Jakie są czynniki ryzyka osteoporozy?

Czynniki ryzyka osteoporozy mogą obejmować:

1. Czynniki genetyczne i demograficzne: Występowanie osteoporozy może być częściowo związane z czynnikami dziedzicznymi, takimi jak predyspozycja rodzinna. Zaawansowany wiek, płeć żeńska, rasa biała i żółta oraz niski wskaźnik masy ciała (BMI poniżej 18 kg/m^2) również mogą zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy.
2. Czynniki hormonalne: Niedobór hormonów płciowych, zwłaszcza u kobiet po menopauzie, jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju osteoporozy. Zmniejszenie poziomu estrogenów u kobiet po menopauzie może prowadzić do szybszej utraty masy kostnej.
3. Styl życia i czynniki środowiskowe: Brak regularnej aktywności fizycznej, niska aktywność fizyczna, palenie papierosów, nadmierna konsumpcja alkoholu, niedobór witaminy D i wapnia w diecie oraz niewłaściwe nawyki żywieniowe mogą przyczyniać się do osłabienia kości i zwiększenia ryzyka osteoporozy.
4. Choroby i leki: Istnieje wiele chorób, które mogą zwiększać ryzyko osteoporozy, takich jak nadczynność tarczycy, cukrzyca, choroby układu pokarmowego prowadzące do zaburzeń wchłaniania, a także przewlekłe zapalne choroby reumatyczne. Niektóre leki, takie jak kortykosteroidy długotrwałego stosowania, mogą również wpływać na gęstość kości i zwiększać ryzyko osteoporozy [16].

Osteoporoza – badania. Jak się diagnozuje osteoporozę?

Osteoporozę najczęściej diagnozuje się poprzez wykonanie badania densytometrycznego kości. To badanie z wykorzystaniem promieni Roentgena, które daje nam informację na temat gęstości kości. Najczęściej wykonuje się densytometrię szyjki kości udowej lub odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Badanie jest szybkie i bezbolesne, a jego wyniki pozwalają lekarzowi określić, czy pacjent wymaga leczenia lekami na osteoporozę na receptę [1].

Do czego może doprowadzić osteoporoza?

Osteoporoza jest chorobą, która prowadzi do zmniejszenia gęstości mineralnej kości. Może to zwiększyć ryzyko wystąpienia złamań osteoporotycznych, szczególnie w obrębie kręgów, kości udowej, przedramienia i stawów. Najczęstsze objawy osteoporozy to ból, deformacja i złamania kości. W przypadku osteoporozy, kości stają się kruche i słabe, co zwiększa ryzyko złamań nawet przy niewielkich urazach lub codziennych czynnościach.

Złamania kości w wyniku osteoporozy mogą znacząco ograniczyć funkcjonalność i jakość życia pacjenta. Osteoporoza może też prowadzić do utraty wzrostu ciała, postawy garbatej, utraty siły mięśniowej i ograniczenia aktywności fizycznej. Istnieje również ryzyko pogorszenia jakości życia, niepełnosprawności oraz zwiększonej śmiertelności w wyniku złamań osteoporotycznych. Dlatego tak ważne jest wczesne wdrożenie odpowiedniego leczenia, w tym najskuteczniejszych leków na osteoporozę.

Jakie są najskuteczniejsze leki na osteoporozę?

Metody leczenia osteoporozy dzielą się na dwa rodzaje — farmakologiczne oraz niefarmakologiczne. Postępowanie farmakologiczne opiera się przede wszystkim na stosowaniu preparatów z bisfosfonianami, które uznawane są za najskuteczniejsze leki na osteoporozę. Bisfosfoniany to grupa leków, które wykazują wysoką skuteczność w zapobieganiu złamaniom osteoporotycznym. Dodatkowo w terapii może być stosowana terapia hormonalna oraz inne specjalistyczne preparaty.

Natomiast metody niefarmakologiczne obejmują m.in. odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, terapię fizyczną, unikanie uzależnień oraz regularne badania krwi i moczu.

Należy jednak pamiętać, że forma leczenia musi być dostosowana do indywidualnego przypadku. W przypadku podejrzenia osteoporozy należy skonsultować się z lekarzem specjalistą, który przepisze odpowiednie leki na osteoporozę na receptę.

Jak działają leki na osteoporozę na receptę?

Główną grupą leków na osteoporozę na receptę są bisfosfoniany. W osteoporozie dochodzi do zwiększenia aktywności osteoklastów, czyli tzw. komórek kościogubnych. Powodują one niszczenie kości poprzez wydzielanie specyficznych enzymów, które rozpuszczają tkankę kostną. W normalnym procesie fizjologicznym osteoklasty również działają, jednak w osteoporozie działają one zbyt aktywnie i w efekcie nie dochodzi do naturalnej i wystarczającej odbudowy kości.

Preparaty z bisfosfonianami to leki, które działają poprzez hamowanie aktywności osteoklastów. Odkładają się one w rejonach kości, gdzie aktywność osteoklastów jest duża. Dochodzi do zmniejszenia procesów niszczenia kości, dzięki czemu prawidłowo działają mechanizmy odpowiedzialne za odbudowywanie kości [3-5]. To właśnie dlatego bisfosfoniany są uznawane za najskuteczniejsze leki na osteoporozę.

Bisfosfoniany można stosować także w chorobie Pageta, nowotworze sutka i gruczołu krokowego lub szpiczaku mnogim [6].

Jakie tabletki na osteoporozę można kupić w aptece?

W aptekach znajdziemy różne preparaty z bisfosfonianami dostępne na receptę. Niektóre z nich zażywa się codziennie, a inne raz na tydzień. Istnieją także tabletki na osteoporozę raz w miesiącu, które są szczególnie wygodne dla pacjentów. Bisfosfoniany przyjmuje się doustnie albo pozajelitowo w formie zastrzyków na osteoporozę.

Jak stosować tabletki na osteoporozę na receptę?

Dawkowanie preparatów z bisfosfonianami różni się w zależności od substancji leczniczej. Sposób stosowania leków na osteoporozę na receptę ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii.

Doustne preparaty z bisfosfonianami

Najczęściej terapię rozpoczyna od doustnych preparatów z bisfosfonianami, tj. kwasu alendronowego lub ryzedronowego. Kwas alendronowy w dawce 70 mg i kwas ryzedronowy w dawce 35 mg przyjmuje się raz w tygodniu – zawsze w tym samym dniu [4,7]. Te tabletki na osteoporozę są bardzo skuteczne w zapobieganiu złamaniom kości.

Oba leki są skuteczne. Ciężko stwierdzić, czy któryś z nich jest lepszy. Istnieje randomizowane badanie kliniczne, które stwierdza, że gęstość kości zwiększyła się bardziej po leczeniu kwas alendronowym niż ryzedronowym po roku terapii. Jednak nie miało to znaczącego wpływu na częstotliwość złamań kości [8,9].

Które tabletki na osteoporozę stosuje się raz w miesiącu?

Istnieją również preparaty z bisfosfonianami, które stosuje się rzadziej niż raz na tydzień. Kwas ibandronowy, dostępny w preparatach takich jak Ossica czy Bonviva, to tabletki na osteoporozę raz w miesiącu. Pomimo rzadszego interwału dawkowania, efekty terapeutyczne są również bardzo dobre [10]. Tabletki na osteoporozę raz w miesiącu są szczególnie wygodne dla pacjentów, którzy mają problemy z regularnym przyjmowaniem leków.

Pozajelitowe preparaty z bisfosfonianami – zastrzyki na osteoporozę

Pozajelitowo w formie roztworu do wstrzykiwań podaje się kwas ibandronowy. Te zastrzyki na osteoporozę są o tyle korzystne dla pacjenta, że podaje się je raz na 3 miesiące – we wstrzyknięciu dożylnym [11,12]. Zastrzyki na osteoporozę są szczególnie zalecane dla pacjentów, którzy nie tolerują doustnych preparatów.

Ciekawym lekiem na osteoporozę na receptę jest kwas zoledronowy, gdyż w przypadku osteoporozy podaje się go jedynie raz na rok [3,13,14]. To jeden z najbardziej wygodnych zastrzyków na osteoporozę dostępnych w terapii.

Czy są dostępne bisfosfoniany bez recepty?

Jeśli chodzi o leki na osteoporozę, to nie można kupić preparatów z bisfosfonianami bez recepty. To leki dostępne wyłącznie z przepisu lekarza. Wszystkie najskuteczniejsze leki na osteoporozę, w tym tabletki na osteoporozę i zastrzyki na osteoporozę, wymagają recepty lekarskiej i nadzoru specjalisty.

Jakie skutki uboczne mogą powodować preparaty z bisfosfonianami?

Preparaty z bisfosfonianami to bardzo dobre leki na osteoporozę na receptę, które faktycznie zmniejszają ryzyko złamań kości i poprawiają ich strukturę. Jednak czy są to leki bezpieczne dla pacjenta?

W przypadku preparatów z bisfosfonianami stosowanych w postaci doustnej mogą wystąpić objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, bóle brzucha oraz objawy przypominające zgagę. W przypadku preparatów podawanych dożylnie możliwe skutki uboczne to gorączka, bóle głowy oraz bóle mięśniowe. Ponadto, bardzo rzadko może wystąpić powikłanie w postaci złamania lub pęknięcia środka kości udowej. Większość skutków ubocznych może być złagodzona poprzez prawidłowe stosowanie leku [5,15].

Jak prawidłowo stosować bisfosfoniany?

Powyższe działania niepożądane są najczęściej związane z nieprawidłową techniką przyjęcia tabletek. Poniżej prezentujemy kilka ważnych zasad przy przyjmowaniu preparatów z bisfosfonianami:

1. Tabletek nie należy gryźć ani żuć. Trzeba połknąć je w całości.
2. Tabletki należy przyjąć na czczo (minimum 30 do 60 minut). Powinno przyjmować się je rano – przed śniadaniem. Pokarm bardzo mocno ogranicza wchłanianie leku.
3. Leki należy popić szklanką wody. Ważne, aby pamiętać o tym, żeby wypić wodę.
4. Po przyjęciu bisfosfonianów przez 60 minut nie można się kłaść. Najlepiej utrzymywać pionową pozycję [5,15].
   

Jeśli występują przeciwwskazania do stosowania doustnych preparatów z bisfosfonianami, to można rozważyć podawanie ich dożylnie w formie zastrzyków na osteoporozę. Jednak tutaj czasami może wystąpić, tzw. “ostra” reakcja, która trwa od 24 do 72 godzin i charakteryzuje się gorączką i bólami mięśni. Najczęściej pojawia się ona po pierwszej dawce leku i rzadziej występuje później, a czasami może wystąpić nawet po lekach doustnych. Przyjmowanie paracetamolu jest tutaj wystarczające, aby przeczekać ten okres [5].

Aktywność fizyczna a osteoporoza. Dlaczego warto uprawiać sport chorując na osteoporozę?

Aktywność fizyczna jest ważna w leczeniu osteoporozy z kilku powodów. Regularne wykonywanie ćwiczeń i aktywność fizyczna może przynieść następujące korzyści w leczeniu osteoporozy:

1. Zwiększenie siły mięśniowej: Ćwiczenia mają wpływ na wzrost siły mięśniowej, co może pomóc w utrzymaniu odpowiedniego wspomagania dla kości i zmniejszeniu ryzyka złamań.
2. Poprawa równowagi: Ćwiczenia, które poprawiają równowagę, mogą zmniejszyć ryzyko upadków i złamań, które są częstymi powikłaniami osteoporozy;
3. Zmniejszenie ryzyka złamań: Aktywność fizyczna może pomóc w utrzymaniu gęstości kości i zmniejszeniu ryzyka złamań, zwłaszcza jeśli jest łączona z suplementacją.
4. Poprawa postawy: Pewne ćwiczenia i aktywność fizyczna mogą pomóc poprawić postawę ciała, co może przynieść ulgę w bólu i zmniejszyć obciążenie kości.
5. Złagodzenie bólu: Pewne rodzaje aktywności fizycznej mogą pomóc złagodzić ból związany z osteoporozą poprzez wzmacnianie mięśni, poprawę krążenia i uwolnienie endorfin.
6. Ogólnie zdrowy styl życia: Regularna aktywność fizyczna jest ważna dla ogólnego zdrowia i dobrze samopoczucia. Może pomóc w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, redukcji stresu i wzrostu poziomu energii.

Dlaczego dieta jest ważna w leczeniu osteoporozy?

Dieta odgrywa istotną rolę w leczeniu osteoporozy, ponieważ wpływa na zdrowie kości. Właściwe odżywianie może wspierać działanie leków na osteoporozę na receptę i zwiększać skuteczność terapii. Oto kilka kluczowych elementów diety, które mogą pomóc w leczeniu osteoporozy:

1. Wapń: Wapń jest ważnym składnikiem odżywczym dla zdrowia kości. Dieta bogata w produkty mleczne, jak mleko, jogurt i sery, a także w inne źródła wapnia, takie jak ciemnozielone warzywa, orzechy i nasiona, może pomóc w wzmocnieniu kości.
2. Witamina D: Witamina D pomaga organizmowi wchłaniać i wykorzystywać wapń. Można ją znaleźć w tłustych rybach (np. łosoś, sardynki), wątrobie, żółtkach jaj, a także wzbogaconych produktach spożywczych lub poprzez ekspozycję na słońce.
3. Białko: Białko jest niezbędne do utrzymania siły mięśniowej i zdrowia kości. Można je znaleźć w mięsie, rybach, nabiale, jajach, fasoli, orzechach i nasionach.
4. Ograniczenie sodu: Spożywanie nadmiaru sodu może zwiększać utratę wapnia z organizmu. W związku z tym zaleca się ograniczenie spożycia soli, przetworzonej żywności i produktów bogatych w sód.
5. Unikanie nadużywania alkoholu i kofeiny: Nadmierne spożycie alkoholu i kofeiny może wpływać negatywnie na zdrowie kości, dlatego zaleca się unikanie ich nadmiernej konsumpcji.
6. Zbilansowana dieta: Ważne jest spożywanie zróżnicowanej i zbilansowanej diety, bogatej w świeże owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, zdrowe tłuszcze i odpowiednie ilości białka.

Podsumowanie

Leki na osteoporozę na receptę, szczególnie preparaty z bisfosfonianami, stanowią podstawę skutecznego leczenia osteoporozy. Najskuteczniejsze leki na osteoporozę działają poprzez hamowanie nadmiernej aktywności osteoklastów, co pozwala na odbudowę struktury kostnej. Tabletki na osteoporozę raz w miesiącu, takie jak kwas ibandronowy, oraz zastrzyki na osteoporozę oferują pacjentom wygodne opcje terapeutyczne. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe stosowanie tych leków zgodnie z zaleceniami lekarza, połączone z odpowiednią dietą i aktywnością fizyczną. Bisfosfoniany, będące najczęściej przepisywanymi lekami na osteoporozę na receptę, wykazują wysoką skuteczność w zapobieganiu złamaniom osteoporotycznym, szczególnie gdy są stosowane zgodnie z zasadami bezpiecznego dawkowania.