Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak rozpoznać objawy zakażenia Helicobacter pylori
• Jaki jest najskuteczniejszy lek na Helicobacter pylori dostępny w Polsce i ile kosztuje leczenie
• W jaki sposób można się zarazić bakterią H. pylori i czy można zarazić innych domowników
• Jakie antybiotyki są skuteczne na zapalenie żołądka wywołane przez tę bakterię
• Czy możliwe jest leczenie Helicobacter pylori bez antybiotyków
• Jakie powikłania mogą wystąpić po eradykacji bakterii i jak sobie z nimi radzić
• Czy NFZ refunduje badania na H. pylori i jakie testy są najdokładniejsze
• Jak powinna wyglądać dieta podczas zakażenia i jakich produktów unikać

Czym jest bakteria Helicobacter pylori i jakie wywołuje objawy?

Helicobacter pylori to spiralna bakteria Gram-ujemna, która kolonizuje błonę śluzową żołądka i może prowadzić do poważnych schorzeń układu pokarmowego. Zakażenie tą bakterią dotyczy ponad połowy światowej populacji, przy czym wiele osób nie odczuwa żadnych objawów. Bakteria H. pylori została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za czynnik rakotwórczy grupy I, ponieważ może prowadzić do rozwoju raka żołądka. Helicobacter pylori zawsze powoduje zapalenie żołądka, niezależnie od tego, czy występują objawy, dlatego każde potwierdzone zakażenie powinno być leczone. Dodatkowo, niektóre badania sugerują, że H. pylori może mieć działanie ochronne przed refluksem przełykowym i astmą u dzieci, jednak korzyści z eradykacji znacznie przewyższają te potencjalne efekty ochronne^1,2,3,4,5.

Objawy zakażenia omawianą bakterią mogą być bardzo zróżnicowane i często niespecyficzne, co utrudnia wczesne rozpoznanie infekcji. Wiele osób przez lata może nie zdawać sobie sprawy z obecności bakterii w swoim organizmie, aż do momentu pojawienia się poważniejszych komplikacji. Najczęstsze objawy zakażenia obejmują:

• pieczenie lub ból w górnej części brzucha, które mogą nasilać się kilka godzin po posiłku lub na czczo;
• nieprzyjemny zapach z ust, metaliczny posmak, problemy z dziąsłami;
• wzdęcia i uczucie pełności powodujące powiększenie obwodu brzucha;
• niedokrwistość z niedoboru żelaza;
• także afty i zapalenie języka^1,3,6,7.

Drogi transmisji bakterii H. pylori

Bakteria przenosi się głównie z człowieka na człowieka, najczęściej poprzez kontakt ze śliną, wymiocinami lub kałem osoby zakażonej. Zakażenie następuje zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie, często w obrębie rodziny, gdzie transmisja może nastąpić poprzez wspólne używanie sztućców lub bliski kontakt. Zanieczyszczona woda i żywność również mogą być źródłem zakażenia, szczególnie w regionach o niskich standardach sanitarnych. Ryzyko zakażenia wzrasta w warunkach przeludnienia, przy braku dostępu do czystej wody oraz w przypadku nieprzestrzegania zasad higieny. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po korzystaniu z toalety i przed jedzeniem, dokładne mycie warzyw i owoców oraz picie tylko bezpiecznej wody. Należy również zdawać sobie sprawę z tego, że ryzyko ponownego zakażenia po skutecznej eradykacji jest w Polsce niskie i wynosi około 1% rocznie, co oznacza, że większość przypadków “nawrotu” to tak naprawdę niepowodzenie leczenia, a nie nowa infekcja^{1,2,3,5,7,8,9}.

Najskuteczniejsze leczenie zakażenia H. pylori – terapia poczwórna z bizmutem

Najskuteczniejszą metodą leczenia zakażenia Helicobacter pylori jest obecnie terapia poczwórna z bizmutem, która jest rekomendowana jako leczenie pierwszego rzutu w Polsce i innych krajach z wysoką opornością na klarytromycynę. Schemat ten składa się z inhibitora pompy protonowej, bizmutu, tetracykliny i metronidazolu, stosowanych przez 10-14 dni. Skuteczność tej terapii wynosi ponad 90% w eradykacji pierwszego rzutu, co czyni ją najbardziej niezawodną opcją^4,5,10,11.

Prawidłowe dawkowanie leków jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i minimalizacji ryzyka rozwoju oporności bakteryjnej. Każdy składnik terapii poczwórnej ma swoją określoną rolę i musi być przyjmowany zgodnie z zaleceniami lekarza. Konkretne dawkowanie w schemacie terapii poczwórnej z bizmutem:

• inhibitor pompy protonowej – 2 razy dziennie;
• bizmut – 120 mg 4 razy dziennie;
• metronidazol – 500 mg 3-4 razy dziennie;
• tetracyklina – 500 mg 3-4 razy dziennie^4,10.

Na uwagę zasługuje lek złożony Pylera, który łączy w jednej kapsułce trzy substancje czynne: bizmut, metronidazol i tetracyklinę. Preparat stosuje się wyłącznie w leczeniu zakażenia bakterią Helicobacter pylori, zawsze w połączeniu z omeprazolem (czyli lekiem z grupy inhibitorów pompy protonowej). Koszt pełnej terapii wynosi zazwyczaj kilkaset złotych, aczkolwiek może się różnić w zależności od apteki i regionu. Choć cena wydaje się wysoka, uzasadnia ją wygoda stosowania: pacjent przyjmuje gotową kombinację leków w jednej kapsułce, co ułatwia regularne zażywanie i zwiększa skuteczność leczenia. Alternatywą jest przyjmowanie poszczególnych składników osobno, co bywa tańsze, ale wymaga zażywania większej liczby tabletek i wiąże się z większym ryzykiem pominięcia dawki.^4,10,12.

Co zabija Helicobacter pylori – mechanizmy działania leków

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori opiera się na połączeniu kilku leków działających różnymi mechanizmami. Antybiotyki takie jak tetracyklina (też amoksycylina) mają działanie bakteriobójcze – niszczą ścianę komórkową bakterii. Metronidazol (i również klarytromycyna) hamują syntezę DNA i białek, co uniemożliwia bakteriom dalszy rozwój. Związki bizmutu wspierają działanie antybiotyków, osłabiając naturalne mechanizmy obronne bakterii i zwiększając skuteczność terapii. Inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol) podnoszą pH żołądka, co nie tylko chroni antybiotyki przed działaniem kwasu, ale także pobudza bakterie do intensywniejszego namnażania się, dzięki czemu stają się one bardziej wrażliwe na leczenie. Na skuteczność terapii wpływa również styl życia. Wiadomo, że palenie papierosów obniża szanse wyleczenia – nikotyna nasila wydzielanie kwasu żołądkowego i zmniejsza ukrwienie błony śluzowej, co utrudnia działanie antybiotyków. Dlatego jednym z ważnych elementów terapii, obok farmakologii, jest także unikanie nałogów i wspieranie regeneracji żołądka poprzez zdrowe nawyki^4,5,11,12,13.

Wybór antybiotyku w leczeniu zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori zależy przede wszystkim od lokalnych wzorców oporności bakterii. W Polsce, ze względu na wysoką oporność na klarytromycynę (sięgającą 28-50%), nie zaleca się już klasycznej terapii potrójnej opartej na tym antybiotyku. Skuteczność zachowują natomiast amoksycylina i tetracyklina, ponieważ oporność na nie pozostaje niska i wynosi poniżej 5%. W przypadku niepowodzenia terapii pierwszego wyboru (najczęściej terapii poczwórnej z bizmutem lub bez bizmutu) stosuje się terapię drugiej linii, np. potrójną z lewofloksacyną. Jeśli i ta metoda okaże się nieskuteczna, wdraża się terapię trzeciej linii, w której można wykorzystać ryfabutynę – antybiotyk rezerwowy, na który oporność jest wyjątkowo rzadka (ok. 0,13%). Takie stopniowe podejście zwiększa szansę na całkowite wyeliminowanie zakażenia i zapobiega dalszemu narastaniu oporności bakterii^4,10,12,13.

Alternatywne metody leczenia zakażenia H. pylori

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori bez antybiotyków budzi duże zainteresowanie, zwłaszcza wśród osób obawiających się skutków ubocznych antybiotykoterapii. Badania pokazują, że niektóre naturalne substancje mogą hamować rozwój bakterii, jednak nie prowadzą do całkowitego jej usunięcia. Dlatego metody pozbawione antybiotyków nie dorównują skutecznością standardowym schematom eradykacji. Ciekawą alternatywą jest również tzw. terapia podwójna, polegająca na stosowaniu dużych dawek inhibitora pompy protonowej (np. omeprazolu 20 mg cztery razy dziennie) w połączeniu z amoksycyliną (750 mg również cztery razy dziennie) przez 14 dni. Badania wskazują, że taki schemat może osiągać skuteczność sięgającą około 89%, przy mniejszej liczbie antybiotyków w porównaniu do tradycyjnych terapii^4,9,12,14.

Wspomagająco można stosować probiotyki, zwłaszcza szczepy Lactobacillus oraz Saccharomyces boulardii. Dodane do terapii antybiotykowej zwiększają szanse wyleczenia o około 10% i jednocześnie zmniejszają ryzyko działań niepożądanych. Korzystne działanie wykazuje także laktoferyna (białko z mleka krowiego), która ma właściwości antybakteryjne i może podnosić skuteczność klasycznej terapii. Do innych preparatów, które mogą wspierać leczenie, należą także naturalne substancje roślinne. Badania laboratoryjne wskazują, że kiełki brokuła bogate w sulforafan, zielona herbata zawierająca katechiny, czosnek z alliiną czy miód manuka mogą hamować wzrost H. pylori. Choć samodzielnie nie są w stanie całkowicie usunąć zakażenia i nie mogą zastąpić antybiotykoterapii, mogą wspierać organizm, ograniczać kolonizację bakterii i łagodzić objawy. Dodatkowo, dieta bogata w warzywa kapustne, owoce jagodowe i fermentowane produkty mleczne może korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową i sprzyjać redukcji bakterii^9,14,15.

Objawy neurologiczne i powikłania po eradykacji

Objawy neurologiczne w przebiegu zakażenia Helicobacter pylori to rzadziej omawiany, ale istotny temat. Coraz więcej badań wskazuje na możliwy związek tej infekcji z chorobami neurodegeneracyjnymi, migreną czy zespołem przewlekłego zmęczenia. Objawy takie często bywają niedoceniane lub są przeoczane. Mechanizm może wynikać z przewlekłego stanu zapalnego i zwiększonej produkcji cytokin prozapalnych, które oddziałują na układ nerwowy. Zakażenie H. pylori sprzyja także niedoborom witaminy B12 i żelaza, a to z kolei może prowadzić do takich dolegliwości jak mrowienie i drętwienie kończyn (parestezje), zaburzenia równowagi czy trudności z koncentracją^1,3,6.

Powikłania po eradykacji Helicobacter pylori zazwyczaj mają łagodny i przemijający charakter. Najczęściej pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, metaliczny posmak w ustach czy bóle brzucha, które zwykle ustępują po zakończeniu kuracji. Poważniejsze problemy, np. reakcje alergiczne czy zaburzenia składu mikrobioty jelitowej, należą do rzadkości. U części pacjentów może wystąpić przejściowe nasilenie objawów refluksu, co jest związane ze zmianą wydzielania kwasu żołądkowego po skutecznym leczeniu. Warto pamiętać, że stosowanie probiotyków podczas terapii i po jej zakończeniu znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz łagodzi ich przebieg. Dzięki temu większość osób przechodzi leczenie dobrze i bez długotrwałych powikłań^1,4,11,12.

Kiedy i jak wykonać badanie na Helicobacter pylori?

Diagnostyka zakażenia H. pylori powinna być przeprowadzona u wszystkich pacjentów z objawami dyspepsji, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, oraz u osób z rodzinnym wywiadem w kierunku raka żołądka. Nieinwazyjne testy obejmują test oddechowy z mocznikiem znakowanym węglem C13, test antygenowy w kale oraz badania serologiczne. Test oddechowy i badanie antygenu w kale są najdokładniejsze, z czułością przekraczającą 95%. Ważne jest, że testy oddechowe i badanie kału mogą dawać fałszywie ujemne wyniki podczas aktywnego krwawienia z wrzodu żołądka, dlatego w takiej sytuacji lepiej odłożyć badanie lub zastosować test serologiczny. Kontrola wyleczenia powinna być wykonana nie wcześniej niż 4-6 tygodni po zakończeniu leczenia, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^1,4,6,10.

Badania serologiczne (oznaczanie przeciwciał IgG) nie są refundowane przez NFZ i nie są zalecane jako metoda pierwszego wyboru ze względu na niższą dokładność. NFZ refunduje za to test antygenowy w kale, który jest dostępny w koszyku świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Przed wykonaniem testów należy odstawić inhibitory pompy protonowej na 14 dni oraz antybiotyki i bizmut na 4 tygodnie, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^4,10,16.

Praktyczne wskazówki dotyczące diety przy zakażeniu H. pylori

W przypadku zakażenia H. pylori dieta może pełnić istotną rolę wspomagającą. Odpowiednio dobrane produkty spożywcze mogą wpłynąć na komfort pacjenta oraz wspierać regenerację błony śluzowej żołądka. Warto unikać produktów drażniących błonę śluzową:

• ostre przyprawy (chili, pieprz cayenne);
• mocna kawa;
• alkohol;
• potrawy tłuste i smażone;
• bardzo gorące i bardzo zimne potrawy^1,15.

Zaleca się spożywanie 5-6 małych posiłków dziennie w regularnych odstępach 2-3 godzinnych, co pomaga zmniejszyć obciążenie żołądka i poprawia trawienie. Właściwy dobór produktów spożywczych może zminimalizować dolegliwości związane z zakażeniem. Dieta powinna być lekkostrawna, bogata w składniki odżywcze wspierające regenerację błony śluzowej. Produkty, które mogą korzystnie wpływać na przebieg zakażenia H. pylori¹⁵:

• jasne pieczywo;
• drobne kasze (jaglana, manna, kuskus);
• ryż biały;
• gotowane warzywa bez skórki;
• chude mięsa (szczególnie drób);
• naturalne jogurty i kefiry¹⁵.

Metody przygotowania potraw powinny obejmować gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie w folii lub pergaminie bez dodatku tłuszczu. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie – należy wypijać minimum 1,5-2 litry płynów dziennie, przede wszystkim wodę niegazowaną oraz słabe napary herbaty¹⁵.

Należy jednak pamiętać, że podczas samego leczenia wcześniej wspomnianym lekiem Pylera nie wszystkie wymienione wyżej produkty powinny być spożywane. Dotyczy to w szczególności produktów mlecznych (jogurtów, kefirów, mleka) oraz napojów z dodatkiem wapnia, ponieważ mogą one wpływać na działanie leku¹⁷.

Podsumowanie

Zakażenie Helicobacter pylori to poważny problem zdrowotny, który wymaga skutecznego leczenia. Obecnie najskuteczniejszą metodą jest terapia poczwórna z bizmutem, osiągająca ponad 90% skuteczności w leczeniu pierwszego rzutu. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka, ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza oraz kontrola efektów terapii po jej zakończeniu. Choć istnieją naturalne metody wspomagające, pełne wyleczenie bakterii wymaga zastosowania antybiotyków pod nadzorem specjalisty. Warto pamiętać, że nieleczone zakażenie może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa czy rak żołądka. Dlatego tak istotne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniej terapii. Na sukces leczenia wpływa nie tylko sam schemat antybiotykowy, ale również współpraca pacjenta z lekarzem i stosowanie się do zaleceń. Wspierająco działają też probiotyki, które zmniejszają ryzyko działań niepożądanych i poprawiają tolerancję terapii. Odpowiednia dieta, rezygnacja z palenia papierosów oraz przestrzeganie zasad higieny dodatkowo wspomagają proces leczenia i zmniejszają ryzyko ponownego zakażenia^3,4,15.

• Skąd się bierze czkawka i od czego najczęściej występuje
• Jak pozbyć się czkawki – najskuteczniejsze domowe sposoby
• Kiedy czkawka wymaga wizyty u lekarza i może być niebezpieczna
• Jakie leki na czkawkę wybrać? Czy jakieś istnieją
• Jak zapobiegać czkawce poprzez zmianę codziennych nawyków
• Czym różni się częsta pojedyncza czkawka od uporczywej
• Dlaczego czkawka w chorobie nowotworowej wymaga szczególnej uwagi

Czym jest czkawka i skąd się bierze?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego nagle zaczynasz czkać po wypicu gazowanego napoju? Czkawka to niespodziewany i mimowolny skurcz przepony – płaskiego mięśnia znajdującego się pod płucami, który pomaga nam oddychać. ¹ Gdy przepona nagle się kurczy, powoduje to gwałtowny wdech, który zostaje natychmiast przerwany przez zamknięcie się więzadeł głosowych, tworząc charakterystyczny dźwięk “hik”. ² Skąd się bierze czkawka? Najczęściej powstaje w wyniku podrażnienia nerwów kontrolujących przeponę – głównie nerwu błędnego i nerwu przeponowego, które tworzą tak zwany łuk odruchowy zarządzający mimowolnymi funkcjami organizmu. ³ Ciekawostką jest fakt, że każda osoba ma swój charakterystyczny rytm czkawki – zwykle występuje w częstotliwości 4-60 czkawek na minutę. ¹

Od czego jest czkawka? Przyczyny mogą być bardzo różne – od zbyt szybkiego jedzenia, przez picie napojów gazowanych, po spożywanie pikantnych potraw czy alkoholu. ⁴ Może też wystąpić po przełknięciu zbyt dużej ilości powietrza podczas śmiechu lub w stanie stresu. ⁵ Od czego jest czkawka? Czasami zależy ona od nagłych zmian temperatury w żołądku – na przykład, gdy zaraz po gorącej zupie wypijemy lodowatą wodę. ⁶ Warto wiedzieć, że czkawka może dotknąć każdego – od niemowląt po osoby starsze, a nawet psy! ² Czkawka u niemowląt jest normalna i może pomagać w treningu mięśni oddechowych już w łonie matki. ⁵

Jak pozbyć się czkawki – najskuteczniejsze sposoby

Kiedy czkawka nas dopadnie, chcemy pozbyć się jej jak najszybciej. Większość domowych metod na to, jak pozbyć się czkawki, działa poprzez stymulację nerwu błędnego lub nerwu przeponowego, co może przerwać cykl czkawki. ⁶ Oto najskuteczniejsze sposoby, które możesz wypróbować:

• wstrzymanie oddechu – na około 10-20 sekund, a następnie powolne wydychanie ⁶;
• oddychanie do papierowej torby – zwiększa poziom dwutlenku węgla w organizmie (nigdy nie używaj plastikowej torby!) ⁷;
• powolne popijanie lodowatej wody – stymuluje nerw błędny ⁷;
• ssanie kostki lodu – działa podobnie jak zimna woda ⁶;
• połknięcie łyżeczki cukru – zmienia rytm połykania ⁶;
• ugryzienie plasterka cytryny – wysoka kwasowość zakłóca normalne skurcze ⁷.

Czy techniki oddechowe rzeczywiście pomagają pozbyć się czkawki?

Tak! Zmiana sposobu oddychania może rozluźnić przeponę i zatrzymać czkawkę. ⁶ Technika kontrolowanego oddychania polega na powolnym wdychaniu przez nos przez 5 sekund, a następnie wydychaniu przez usta również przez 5 sekund. ⁶ Można też spróbować manewru Valsalvy – próby wydychania powietrza przy zatkanych nozdrzach i zamkniętych ustach. ⁷ Skuteczna może być również pozycja, w której przyciągamy kolana do klatki piersiowej – wywiera to bezpośredni nacisk na przeponę. ⁷ Delikatne pociąganie za język także może stymulować nerwy w gardle i zatrzymać czkawkę. ⁷

Kiedy czkawka wymaga wizyty u lekarza?

Większość przypadków czkawki jest nieszkodliwa i przemija sama w ciągu kilku minut, ale czy wiesz, kiedy powinieneś się zaniepokoić? ³ Jeśli czkawka trwa dłużej niż 48 godzin, należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ może wskazywać na schorzenia wymagające leczenia. ⁴ Uporczywa czkawka może znacząco wpływać na jakość życia, utrudniając jedzenie, spanie i prowadząc do odwodnienia czy utraty wagi. ⁵ Statystyki pokazują, że w USA rocznie hospitalizuje się około 4000 osób z powodu czkawki. ⁵

Najczęstszą przyczyną długotrwałej czkawki jest choroba refluksowa przełyku (GERD), która występuje u nawet 80% przypadków uporczywej czkawki. ⁵ Inne przyczyny to udary mózgu, choroba Parkinsona, nowotwory czy niektóre leki – szczególnie chemioterapeutyki i deksametazon. ⁵ Uporczywa czkawka w chorobie nowotworowej występuje u 4-9% pacjentów z zaawansowanym nowotworem i może być szczególnie uciążliwa dla chorych. ⁵ Ważnym objawem diagnostycznym jest fakt, że czkawka podczas snu jest rzadka i może wskazywać na problemy neurologiczne, wykluczając przyczyny psychiczne. ⁵

Sygnały alarmowe – kiedy natychmiast wezwać pomoc?

Czy wiesz, że czkawka może być wczesnym objawem zawału serca? ⁷ Należy natychmiast wezwać pogotowie, jeśli nagłe pojawienie się czkawki towarzyszy:

• bólowi w klatce piersiowej lub uczuciu ucisku;
• bólowi promieniującemu do ramienia, pleców, szyi czy żuchwy;
• zimnym potom i szybkiemu biciu serca;
• nagłemu skrajnemu zmęczeniu;
• zawrotom głowy i duszności ⁷.

Lek na czkawkę bez recepty – czy istnieje?

Gdy domowe sposoby na czkawkę nie pomagają, a czkawka trwa dłużej niż 48 godzin, lekarz może przepisać odpowiednie leki. ⁴ Chlorpromazyna jest jedynym lekiem zatwierdzonym przez FDA do leczenia czkawki, ale ma poważne skutki uboczne i nie jest już pierwszym wyborem. ¹ Czy istnieją inne leki na czkawkę bez recepty? Jedynym rozwiązaniem mogłyby być inhibitory pompy protonowej, ale one są polecane jedynie przy czkawce, która trwa długo. Nie powinno się ich stosować jako leki na czkawkę bez recepty na własną rękę, a jedynie po konsultacji lekarskiej. A jakie jeszcze inne leki stosuje się na czkawkę? Obecnie preferowane są bezpieczniejsze leki niż chlorpromazyna, np.:

• baklofen – obecnie uważany za lek pierwszego wyboru ¹;
• gabapentyna – skuteczna u 66-88% pacjentów ¹;
• metoklopramid – działa na motorykę żołądka ⁵;
• inhibitory pompy protonowej (niektóre wersje dostępne też jako leki na czkawkę bez recepty z apteki) – dostępny lek na czkawkę bez recepty i na receptę przy refluksie ¹.

Warto wiedzieć, że niektóre leki na czkawkę bez recepty, takie jak inhibitory pompy protonowej czy symetikon, mogą pomóc szczególnie gdy czkawka jest związana z problemami żołądkowymi. ¹ W najcięższych przypadkach lekarze mogą zastosować akupunkturę, która ma obiecujące wyniki, lub bardziej inwazyjne metody jak blokady nerwów czy stymulatory nerwu błędnego. ⁵

Jak zapobiegać czkawce – od czego zależy jej występowanie?

Czy można uniknąć czkawki? Najlepszym sposobem jest zapobieganie poprzez unikanie czynników wyzwalających. ⁶ Od czego jest czkawka najczęściej zależy od naszych codziennych nawyków. Oto praktyczne rady:

• jedz wolniej i przyjmuj mniejsze porcje ⁷;
• unikaj napojów gazowanych, szczególnie przez słomkę ⁷;
• ogranicz bardzo pikantne potrawy i alkohol ⁷;
• nie jedz w pozycji leżącej – uciska to przeponę ⁷;
• unikaj nagłych zmian temperatury pokarmu ⁶;
• zarządzaj stresem technikami relaksacyjnymi ⁶.

Pamiętaj, że częsta pojedyncza czkawka to naturalna reakcja organizmu i nie stanowi powodu do niepokoju. ⁸ Jednak jeśli zauważasz, że częsta pojedyncza czkawka występuje w określonych sytuacjach – prowadź dziennik, aby zidentyfikować swoje osobiste wyzwalacze. ⁷

Ciekawostka na koniec Według Księgi Rekordów Guinnessa, Charles Osborne czkał nieprzerwanie przez 68 lat (1922-1990) – to najdłuższy atak czkawki w historii! ⁸ Na szczęście tak ekstremalne przypadki są niezwykle rzadkie. ²

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Czkawka to powszechne doświadczenie, które w większości przypadków jest nieszkodliwe i przemija samo. ⁵ Zrozumienie tego, skąd się bierze czkawka i jak pozbyć się czkawki, pomaga nam lepiej radzić sobie z tym problemem. ³ Domowe sposoby często przynoszą ulgę, ale gdy czkawka trwa dłużej niż 48 godzin, warto skonsultować się z lekarzem, który może przepisać odpowiedni lek na czkawkę bez recepty lub z przepisem. ⁴ Najważniejsze jest zapobieganie poprzez zmianę nawyków żywieniowych i zarządzanie stresem. ⁷ Pamiętaj – większość przypadków czkawki to tylko krótka niedogodność, a nie powód do paniki!

Z tego artykułu dowiesz się:

• Dlaczego probiotyki są kluczowe przed podróżą do Egiptu i jak chronią przed biegunką podróżnych?
• Które szczepy probiotyczne są najskuteczniejsze w profilaktyce biegunki podróżnych?
• Jak prawidłowo stosować probiotyki – kiedy zacząć, jak długo przyjmować i w jakiej dawce?
• Jakie probiotyki są dostępne w polskich aptekach?
• Kto szczególnie powinien rozważyć profilaktykę probiotyczną przed podróżą?
• Jakie dodatkowe korzyści dają probiotyki podczas podróży?
• Jakie zasady higieny żywności i bezpieczeństwa obowiązują w Egipcie?
• Jak przygotować apteczkę podróżną i jakie dokumenty zabrać ze sobą?

Dlaczego probiotyki przed wyjazdem do Egiptu są tak ważne?

Podróż do Egiptu wiąże się ze zmianą środowiska, diety, strefy czasowej oraz kontaktem z nową florą bakteryjną, co może zaburzyć równowagę mikrobioty jelitowej. Nasze jelita są przyzwyczajone do określonych mikroorganizmów występujących w naszym regionie, a kontakt z nowymi patogenami może prowadzić do zakażeń przewodu pokarmowego. Flora bakteryjna jelit mieszkańców Egiptu różni się znacząco od europejskiej – miejscowa ludność ma naturalną odporność na drobnoustroje występujące w tym regionie, podczas gdy przyjezdni są na nie narażeni. Probiotyki działają jak naturalna tarcza ochronna – wprowadzają do jelit korzystne bakterie, które konkurują z chorobotwórczymi mikroorganizmami o miejsce i składniki odżywcze. Dzięki temu zmniejszają ryzyko kolonizacji jelit przez patogeny odpowiedzialne za biegunkę podróżnych.²

Badania naukowe potwierdzają skuteczność probiotyków w zapobieganiu dolegliwościom żołądkowo-jelitowym podczas podróży. Meta-analiza obejmująca 11 badań wykazała, że probiotyki zmniejszają ryzyko wystąpienia biegunki podróżnych o około 15%. Dodatkowo probiotyki mogą skrócić czas trwania biegunki o około 25 godzin w porównaniu do grupy kontrolnej. Szczególnie istotne jest to, że probiotyki nie tylko chronią przed biegunką, ale także wspierają ogólną odporność organizmu, co jest kluczowe podczas kontaktu z nowymi patogenami w egzotycznym kraju jak Egipt.^3,4

Jakie probiotyki przed wyjazdem do Egiptu wybrać?

Wybór odpowiedniego probiotyku przed wyjazdem do Egiptu nie jest przypadkowy – różne szczepy bakterii mają różne właściwości i skuteczność w zapobieganiu konkretnym dolegliwościom. Najlepiej udokumentowane działanie w profilaktyce biegunki podróżnych mają szczepy Saccharomyces boulardii, Lactobacillus rhamnosus GG (np. Dicoflor) oraz niektóre szczepy Bifidobacterium (np. Osłonka Gastro). Mikroorganizmy te wykazują szczególną odporność na niekorzystne warunki panujące w przewodzie pokarmowym i są w stanie skutecznie kolonizować jelita, tworząc barierę ochronną przed patogenami.⁴

Saccharomyces boulardii to probiotyczny drożdż, który wyróżnia się wyjątkową odpornością na antybiotyki i wysokie temperatury, co czyni go idealnym wyborem na podróże do krajów o ciepłym klimacie jak Egipt. Badania wykazują, że może zmniejszyć ryzyko biegunki podróżnych nawet o 51%. W obserwacyjnym badaniu przeprowadzonym w Egipcie – kraju o najwyższym ryzyku wystąpienia biegunki podróżnych (≥80%) – synbiotyki chroniły ponad 90% podróżnych. Lactobacillus rhamnosus GG (np. Dicoflor) to z kolei jeden z najlepiej przebadanych szczepów bakteryjnych, który nie tylko chroni przed infekcjami, ale także wspiera regenerację nabłonka jelitowego po ewentualnych uszkodzeniach.^5,6

Jak stosować probiotyk przed i podczas wyjazdu do Egiptu?

Stosowanie probiotyków przed podróżą do Egiptu może skutecznie przygotować układ pokarmowy na kontakt z nowym środowiskiem i mikroflorą. Zaleca się rozpoczęcie suplementacji około 5–7 dni przed wyjazdem, aby dać korzystnym bakteriom czas na kolonizację jelit i ustabilizowanie mikrobioty. Takie wyprzedzenie pozwala probiotycznym mikroorganizmom wytworzyć stabilną populację, która będzie mogła konkurować z patogenami napotkanymi podczas podróży^7,9.

Równie ważne jest kontynuowanie probiotykoterapii przez cały okres pobytu w Egipcie oraz przez kolejne 3–5 dni po powrocie. Dzięki temu mikrobiota ma zapewnioną ciągłą ochronę przed ewentualnymi zaburzeniami wynikającymi z kontaktu z nową dietą, stresem podróżnym czy mikroorganizmami obecnymi w lokalnym jedzeniu i wodzie. Po powrocie probiotyki wspomagają także adaptację układu pokarmowego do domowych warunków żywieniowych i środowiskowych^2,8.

Dawkowanie probiotyków powinno być zgodne z zaleceniami producenta, ale skuteczność zwykle zapewniają preparaty zawierające minimum 10 miliardów CFU (Colony Forming Units). Najlepiej przyjmować je na pusty żołądek lub 1–2 godziny przed posiłkiem, co zwiększa szanse przeżycia bakterii w kwaśnym środowisku żołądka. Niektóre preparaty wymagają chłodzenia, inne są stabilne w temperaturze pokojowej – dlatego ważne jest właściwe przechowywanie w trakcie podróży. Dodatkowym wsparciem może być łączenie probiotyków z fermentowanymi produktami spożywczymi, jak jogurt czy kefir, które naturalnie wspomagają mikrobiotę^5,7.

Jaki probiotyk do Egiptu – przegląd najlepszych produktów

Rynek probiotyków oferuje szeroką gamę produktów różniących się składem, formą podania oraz przeznaczeniem, co może utrudniać wybór odpowiedniego preparatu. Kluczowe znaczenie mają udokumentowana skuteczność szczepów, stabilność preparatu w różnych warunkach temperaturowych oraz indywidualne potrzeby podróżnego. Warto zwrócić uwagę na to, czy dany preparat został specjalnie opracowany z myślą o podróżach do krajów egzotycznych, czy zawiera szczepy o potwierdzonej skuteczności w profilaktyce biegunki podróżnych. Pytanie “jaki probiotyk do Egiptu” pojawia się często wśród planujących podróż, dlatego warto poznać najlepsze opcje dostępne na polskim rynku.

Enterol, kapsułki

O produkcie

• lek (nie suplement diety) z udokumentowaną skutecznością kliniczną;
• zawiera Saccharomyces boulardii (250 mg) – drożdże probiotyczne odporne na antybiotyki;
• działa profilaktycznie i leczniczo w biegunkach różnego pochodzenia;
• bezpieczny dla dzieci i dorosłych, ponad 100 badań klinicznych;
• odporny na wysokie temperatury, wygodne opakowanie na podróż;
• występuje w opakowaniach po 10, 20 i 30 kapsułek;
• dostępny także w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej o owocowym smaku.

Dicoflor Forte, kapsułki

O produkcie

• jest to suplement diety;
• zawiera Lactobacillus rhamnosus GG – jeden z najlepiej przebadanych szczepów;
• jedna kapsułka zawiera 6 mld CFU;
• należy stosować 2 kapsułki raz dziennie;
• odpowiedni dla dzieci od 3. roku życia i dorosłych;
• bezglutenowy, bez laktozy i białka mleka krowiego;
• wspiera profilaktykę biegunek i wzmacnia odporność;
• stabilny podczas transportu, nie wymaga chłodzenia;
• dostępny w opakowaniach po 10 i 20 kapsułek;
• dostępne także inne produkty marki Dicoflor (np. Dicoflor Baby, Dicoflor Junior czy Dicoflor Ibsium).

Osłonka Normal, kapsułki

O produkcie

• suplement diety (synbiotyk – połączenie probiotyku i prebiotyku);
• 1 kapsułka zawiera 5 mld CFU żywych bakterii kwasu mlekowego – 4 wyselekcjonowane szczepy: Lactobacillus rhamnosus FloraActive 19070-2 (szczep inny niż Lactobacillus rhamnosus GG), Bifidobacterium lactis FloraActive 32269, Streptococcus thermophilus FloraActive 32319 i Lactobacillus plantarum FloraActive 32383;
• zawiera prebiotyk Actilight (fruktooligosacharydy) oraz witaminę C, która pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego;
• przeznaczony do stosowania jako uzupełnienie diety w trakcie i po antybiotykoterapii;
• wytwarzany w technologii CRYO-PROTECTION, chroniącej bakterie m.in. przed kwasem żołądkowym i żółcią;
• bez glutenu, bez laktozy, bez GMO;
• dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia; dawkowanie: 1 kapsułka dziennie;
• opakowanie: 10 kapsułek.

Osłonka Gastro, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• 1–2 saszetki dziennie;
• przeznaczony dla dzieci powyżej 3. roku życia oraz dorosłych;
• zawiera 5 mld CFU bakterii probiotycznych; najważniejsze szczepy to Bifidobacterium lactis FloraActive 32269, Lactobacillus rhamnosus FloraActive 19070-2, Lactobacillus acidophilus FloraActive 32418, Bifidobacterium longum FloraActive 32409 i Bifidobacterium bifidum FloraActive 32403;
• dodatkowe składniki: fruktooligosacharydy (Actilight) jako prebiotyk oraz witamina C;
• synbiotyk do uzupełniania diety, pomaga w zachowaniu równowagi mikroflory jelitowej;
• opakowanie: 20 saszetek.

Lactibiane Podróż, kapsułki

O produkcie

• jest to suplement diety;
• specjalnie opracowany dla podróżujących do krajów egzotycznych;
• zawiera 3 szczepy: Lactobacillus acidophilus, Lactiplantibacillus plantarum, Lacticaseibacillus casei;
• 20 miliardów CFU w jednej kapsułce;
• odporny na temperatury do 40°C, nie wymaga lodówki;
• bez glutenu i laktozy, odpowiedni dla alergików;
• dla osób dorosłych i dzieci powyżej 5. roku życia;
• należy stosować 1 kapsułkę dziennie;
• dostepny w opakowaniach po 14 kapsułek.

Sanprobi Barrier, kapsułki

O produkcie

• jest to suplement diety;
• wieloszczepowy preparat zawierający 9 różnych szczepów bakterii;
• zawiera m.in. szczepy Lactobacillus i Bifidobacterium o udokumentowanym działaniu;
• jedna kapsułka zawiera 2,5 mld CFU;
• wspiera profilaktykę biegunek i równowagę mikrobioty;
• dla dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia;
• dorośli powinni przyjmować od 2 do 4 kapsułek dziennie;
• stabilny w temperaturze pokojowej;
• występuje w opakowaniach po 40 kapsułek;
• dostępnych jest wiele różnych wariantów probiotyków Sanprobi, dedykowanych przy różnych wskazaniach.

CDS22-formula 450 mld, saszetki

O produkcie

• jest to suplement diety (dawniej znany pod nazwą Vivomixx);
• zawiera 8 różnych szczepów bakteryjnych – przede wszystkim Lactobacillus i Bifidobacterium;
• bardzo wysoka zawartość – ponad 450 miliardów bakterii w saszetce;
• szybka kolonizacja jelit dzięki wysokiej koncentracji;
• rekomendowany przy zaburzeniach spowodowanych zmianą klimatu i diety;
• dla osób dorosłych i dzieci powyżej 3. roku życia;
• należy przyjmować 1-2 saszetki dziennie, rozpuszczając zawartość np. w wodzie;
• opakowanie zawiera 10 saszetek;
• dostępny również w postaci kropli i kapsułek.

Wybór odpowiedniego probiotyku na wyjazd do Egiptu zależy od wielu czynników – od wieku podróżującego, po formę preparatu i jego stabilność temperaturową. Warto sięgać po produkty zawierające szczepy o udokumentowanej skuteczności w profilaktyce biegunki podróżnych, takie jak Saccharomyces boulardii czy Lactobacillus rhamnosus GG (np. Dicoflor). Oprócz wymienionych wcześniej preparatów, w aptekach dostępne są również inne sprawdzone opcje, jak np. Osłonka Gastro, Osłonka Normal, Multilac Synbiotyk czy lek Lacidofil, które także cieszą się dużą popularnością wśród podróżnych. Duża różnorodność dostępnych probiotyków pozwala dobrać preparat najlepiej dopasowany do indywidualnych potrzeb i warunków podróży – zarówno pod względem składu, jak i wygody stosowania.

Dodatkowe korzyści probiotyków podczas podróży do Egiptu

Probiotyki oferują znacznie więcej korzyści niż tylko ochronę przed biegunką podróżnych. Podczas lotu i zmiany strefy czasowej mogą wspierać walkę z jet lagiem (zespołem nagłej zmiany strefy czasowej), pomagając w regulacji rytmu okołodobowego. W przypadku wyjazdu do Egiptu różnica czasu wynosi jedynie 1 godzinę, więc objawy jet lagu są zwykle minimalne. Jednak w przypadku dalszych, tropikalnych kierunków, takich jak Tajlandia, Indonezja czy Filipiny, przesunięcie rytmu dobowego może znacząco wpłynąć na samopoczucie. Badania pokazują, że probiotyki mogą poprawiać jakość snu i wspierać szybszą adaptację organizmu do nowego rytmu dnia i nocy.⁵

Podczas pobytu w klimatyzowanych hotelach i narażenia na różne patogeny, probiotyki wspierają również odporność przeciwko infekcjom dróg oddechowych, takim jak przeziębienia. Dodatkowo pomagają w adaptacji do nowej diety i lokalnych składników, które mogą być nietypowe dla polskiego podniebienia. Dzięki wzmocnieniu bariery jelitowej organizm lepiej radzi sobie z przyswajaniem nowych smaków i składników odżywczych, co pozwala w pełni cieszyć się lokalnymi przysmakami bez obawy o dolegliwości trawienne. Właściwy probiotyk do Egiptu może znacząco wpłynąć na komfort całej podróży.⁵

Kto szczególnie powinien rozważyć probiotyki przed wyjazdem?

Podróż do Egiptu może stanowić większe wyzwanie dla niektórych grup osób, które ze względu na swój stan zdrowia lub wiek są bardziej narażone na rozwój infekcji przewodu pokarmowego. Identyfikacja tych grup ryzyka pozwala na odpowiednie dostosowanie profilaktyki i zwiększenie szans na bezpieczny i komfortowy pobyt. Warto pamiętać, że u osób z obniżoną odpornością lub przewlekłymi schorzeniami biegunka podróżnych może przebiegać ciężej i wymagać dłuższego leczenia. Osoby należące do grup podwyższonego ryzyka to:

• osoby po 65. roku życia – mają większe ryzyko ciężkiego przebiegu biegunki i jej powikłań;
• osoby z chorobami przewlekłymi – cukrzyca, choroby serca;
• osoby przyjmujące leki zmniejszające kwasowość żołądka – inhibitory pompy protonowej, leki blokujące receptory H2;
• osoby po przebytych operacjach żołądka;
• osoby z niedoborami odporności;
• osoby przyjmujące leki immunosupresyjne.

Te leki i schorzenia zmniejszają naturalną barierę ochronną żołądka przed patogenami, co ułatwia rozwój infekcji. Seniorzy często mają osłabioną odporność i gorzej znoszą odwodnienie, które może wystąpić w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego.^1,4

Dodatkowe zalecenia profilaktyczne przed wyjazdem do Egiptu

Probiotyki stanowią istotny element profilaktyki zdrowotnej przed wyjazdem do Egiptu, jednak nie powinny być jedynym środkiem ochrony. Kluczowe znaczenie ma kompleksowe przygotowanie do podróży — zarówno pod kątem zdrowotnym, jak i organizacyjnym. Warto zadbać o odpowiednio skompletowaną apteczkę podróżną, w której – oprócz probiotyków – powinny znaleźć się m.in. elektrolity do nawadniania, leki przeciwbiegunkowe, środki przeciwgorączkowe oraz preparaty wspomagające trawienie. Niezbędnym elementem zabezpieczenia przed nieprzewidzianymi problemami zdrowotnymi jest także prywatne ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) nie obowiązuje w Egipcie. Przed wyjazdem warto również zasięgnąć porady w poradniach medycyny podróży, które działają w większych miastach w Polsce (np. Warszawa, Gdańsk, Kraków, Poznań) i oferują aktualne informacje dotyczące profilaktyki chorób tropikalnych. Dodatkowo, w przypadku przewożenia większej ilości leków lub preparatów na receptę, zaleca się posiadanie zaświadczenia lekarskiego w języku polskim i angielskim potwierdzającego konieczność ich stosowania.²

Higiena i bezpieczeństwo żywności w Egipcie

Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa żywności w Egipcie jest równie ważne jak profilaktyka probiotyczna. Podstawową regułą jest unikanie surowych lub niedogotowanych produktów, szczególnie mięsa, ryb i jaj. Warzywa i owoce powinny być dokładnie umyte przegotowaną wodą i obrane ze skórki bezpośrednio przed spożyciem. Produktów, których należy szczególnie unikać to:

• sałatki z surowych warzyw;
• sosy przechowywane w temperaturze pokojowej;
• produkty mleczne o nieznanym pochodzeniu;
• lody i desery lodowe z niepasteryzowanego mleka;
• woda i napoje o wątpliwej jakości.

Higiena rąk ma fundamentalne znaczenie w zapobieganiu infekcjom przewodu pokarmowego podczas pobytu w Egipcie. Należy często myć ręce mydłem i ciepłą wodą, szczególnie w następujących sytuacjach:

• przed jedzeniem;
• po skorzystaniu z toalety;
• po dotykaniu powierzchni publicznych;
• po kontakcie z zwierzętami;
• przed przygotowywaniem posiłków.

W sytuacjach, gdy mydło i woda nie są dostępne, warto używać żeli antybakteryjnych na bazie alkoholu o stężeniu co najmniej 60%. Unikanie dotykania twarzy, ust i nosa brudnymi rękami znacząco zmniejsza ryzyko przeniesienia patogenów do organizmu. Te proste zasady, w połączeniu z probiotykoterapią, tworzą skuteczną barierę ochronną przed biegunką podróżnych.

Podsumowanie

Probiotyki przed wyjazdem do Egiptu to skuteczna i bezpieczna metoda profilaktyki biegunki podróżnych, która może znacząco poprawić komfort wakacyjnego wypoczynku. Najlepiej udokumentowaną skuteczność wykazują preparaty zawierające Saccharomyces boulardii (Enterol) oraz Lactobacillus rhamnosus GG (np. Dicoflor), które należy rozpocząć stosować około tygodnia przed wyjazdem i kontynuować przez cały pobyt. Wśród dostępnych w aptece synbiotyków wieloszczepowych znajdują się także Osłonka Normal (kapsułki) oraz Osłonka Gastro (saszetki), zawierające m.in. bakterie z rodzaju Bifidobacterium i prebiotyk Actilight. Należy jednak pamiętać, że probiotyki stanowią tylko jeden element kompleksowej profilaktyki zdrowotnej, która powinna obejmować również przestrzeganie zasad higieny żywności, odpowiednie przygotowanie apteczki podróżnej oraz ubezpieczenie zdrowotne. Właściwe przygotowanie przed wyjazdem pozwoli w pełni cieszyć się pięknem i kulturą Egiptu bez obawy o problemy żołądkowo-jelitowe.

• Dlaczego magnez nazywany jest “naturalnym uspokajaczem” i jak wpływa na Twoje nerwy
• Jakie są najczęstsze objawy niedoboru magnezu, które możesz łatwo przeoczyć
• Kto jest najbardziej narażony na niedobór tego ważnego minerału
• Jak magnez może pomóc w walce z migreną, depresją i lękiem
• Czy magnez rzeczywiście chroni przed udarem mózgu
• Które produkty są najlepszymi naturalnymi źródłami magnezu
• Kiedy warto rozważyć suplementację i jak robić to bezpiecznie
• Praktyczne wskazówki, jak zwiększyć spożycie magnezu w codziennej diecie

Dlaczego magnez jest tak ważny dla naszego układu nerwowego?

Magnez działa jak naturalny strażnik naszych komórek nerwowych, chroniąc je przed nadmierną aktywacją¹. Ten minerał pełni kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów między neuronami – blokuje kanały wapniowe w receptorach NMDA, kontrolując poziom pobudzenia nerwów¹. Dzięki temu zapobiega przeciążeniu układu nerwowego i chroni przed uszkodzeniem komórek.

Magnez reguluje również neuroprzekaźniki – chemiczne posłańce w mózgu². Wspomaga działanie GABA (naturalnego “uspokajacza”) i ogranicza uwalnianie glutaminianu (neuroprzekaźnika pobudzającego). Ta podwójna akcja sprawia, że magnez działa jak naturalne lekarstwo przeciwlękowe, ale bez skutków ubocznych.

W jaki sposób magnez wpływa na nasze samopoczucie?

Magnez reguluje poziom kortyzolu – hormonu stresu – pomagając organizmowi lepiej radzić sobie z codziennymi napięciami³. Dodatkowo wspomaga produkcję melatoniny, co przekłada się na lepszą jakość snu⁴. Badania pokazują, że magnez może naśladować działanie niektórych leków przeciwlękowych, ale w sposób naturalny².

Jakie objawy mogą wskazywać na niedobór magnezu?

Niedobór magnezu objawia się różnorodnymi sygnałami ostrzegawczymi, które często są mylone z innymi problemami zdrowotnymi. Oto najczęstsze objawy:

• skurcze i napięcie mięśni – magnez pomaga mięśniom się rozluźnić⁵;
• częste bóle głowy i migreny¹;
• problemy ze snem i bezsenność⁴;
• wewnętrzny niepokój i trudności z koncentracją⁵;
• wahania nastroju i zwiększona drażliwość;
• Zzmęczenie i osłabienie³.

Kto jest najbardziej narażony na niedobór magnezu?

Niektóre grupy osób mają szczególnie wysokie ryzyko niedoboru magnezu:

1. Osoby starsze – z wiekiem zmniejsza się wchłanianie magnezu⁴.
2. Sportowcy – tracą magnez z potem podczas intensywnych treningów⁵.
3. Osoby z cukrzycą – zwiększone wydalanie przez nerki⁴.
4. Kobiety w ciąży i karmiące – zwiększone zapotrzebowanie.
5. Osoby przewlekle stresowane – stres zwiększa wydalanie magnezu³.
6. Osoby przyjmujące niektóre leki – np. inhibitory pompy protonowej, diuretyki⁵.

W jakich problemach zdrowotnych pomaga magnez?

Jak magnez pomaga przy migrenie?

Magnez jest jednym z najlepiej przebadanych naturalnych środków przeciw migrenie. Osoby cierpiące na migreny mają znacznie niższe poziomy magnezu we krwi i mózgu¹. Badania pokazują, że:

• dożylny magnez skutecznie łagodzi ostre napady migreny w ciągu 15-45 minut¹;
• regularne przyjmowanie magnezu zmniejsza częstotliwość i intensywność ataków;
• amerykańska Akademia Neurologii zaleca 600 mg dziennie w zapobieganiu migrenom⁶;
• do 50% osób z migreną ma niedobór magnezu podczas napadu⁷.

Czy magnez pomaga przy depresji i lęku?

Badania pokazują obiecujące wyniki w leczeniu zaburzeń nastroju magnezem. Osoby z depresją często mają niższe poziomy tego minerału¹. Najważniejsze odkrycia:

• 248 mg magnezu dziennie poprawia objawy depresji już w ciągu 2 tygodni¹;
• większe spożycie magnezu wiąże się z 19% zmniejszeniem ryzyka depresji;
• magnez może działać równie skutecznie jak niektóre leki przeciwdepresyjne¹;
• pomaga kontrolować poziom kortyzolu – hormonu stresu².

W jaki sposób magnez chroni przed udarem?

Magnez ma podwójne działanie ochronne – wpływa na naczynia krwionośne i chroni komórki nerwowe¹. Badania wykazują:

• każde dodatkowe 100 mg magnezu dziennie zmniejsza ryzyko udaru o 2-13%¹;
• osoby z najwyższym spożyciem magnezu mają 22% mniejsze ryzyko udaru;
• niskie poziomy magnezu zwiększają ryzyko śmiertelności po udarze¹.

Skąd czerpać magnez i jak go suplementować?

Które produkty są najlepszymi źródłami magnezu?

Najlepsze naturalne źródła magnezu to:

• orzechy i nasiona – migdały (80 mg w 28g), pestki dyni, sezam⁷;
• zielone warzywa liściaste – szpinak, jarmuż;
• produkty pełnoziarniste – chleb, ryż, płatki owsiane⁵;
• strączki – fasola, soczewica, groch;
• woda mineralna – zawartość od 1 do 120 mg/l⁵.

*Na podstawie dziennego zapotrzebowania 400 mg dla dorosłego mężczyzny

Kiedy warto rozważyć suplementy magnezu?

Suplementacja może być potrzebna, gdy dieta nie dostarcza wystarczających ilości lub należysz do grup ryzyka. Ważne informacje o suplementach:

• bezpieczna dawka – maksymalnie 350 mg dziennie z suplementów⁴
• rodzaje – cytrynian magnezu, tlenek magnezu, chlorek magnezu⁴
• skutki uboczne – biegunka, nudności przy przedawkowaniu³
• interakcje – może wpływać na wchłanianie niektórych leków³
• jakość – wybierajmy suplementy od renomowanych dostawców, którzy przeprowadzają badania jakościowe i ilościowe swoich produktów oraz takich, którzy mają certyfikaty potwierdzające jakość.

Jakie są zalecane dawki magnezu?

Dzienne zapotrzebowanie na magnez wynosi:

• kobiety – 310-360 mg⁴;
• mężczyźni – 400-420 mg⁴;
• w migrenie – 400-600 mg (pod kontrolą lekarza)⁷;
• w depresji – 248-250 mg w badaniach klinicznych¹.

Podsumowanie

Magnez odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego – chroni neurony, wspomaga produkcję neuroprzekaźników i zmniejsza poziom stresu. Jego niedobór może objawiać się skurczami mięśni, lękiem, bezsennością czy bólami głowy. Magnez pomaga naturalnie łagodzić migreny i wspiera leczenie depresji. Warto zadbać o jego obecność w diecie poprzez orzechy, warzywa i produkty pełnoziarniste. W razie potrzeby można sięgnąć po suplementy – najlepiej po konsultacji z lekarzem.

Wapń to jeden z najważniejszych minerałów w naszym organizmie, który pełni kluczową rolę nie tylko w budowie kości i zębów, ale także w wielu procesach życiowych. Prawie 99% wapnia znajduje się w naszych kościach i zębach, co zapewnia im twardość i wytrzymałość [1,2]. Pozostała część krąży we krwi i tkankach, gdzie bierze udział w skurczach mięśni i naczyń krwionośnych, przewodzeniu impulsów nerwowych, działaniu enzymów i funkcjonowaniu hormonów [1]. Nasz organizm bardzo dokładnie reguluje poziom wapnia we krwi. Jeśli nie dostarczamy go wystarczająco dużo z dietą, zaczyna pobierać go z kości, co z czasem prowadzi do ich osłabienia i może skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi [1]. Jakie objawy powinny być dla nas sygnałem do niepokoju? Kiedy możemy podejrzewać, że nasz organizm ma zbyt mało wapnia?

Objawy niedoboru wapnia – co musisz wiedzieć? 

Niedobór wapnia (hipokalcemia) może długo rozwijać się bez wyraźnych objawów [2]. Często pierwsze symptomy pojawiają się dopiero, gdy nasze kości są już znacznie osłabione. Do najczęstszych objawów niskiego poziomu wapnia należą skurcze, mrowienie i drętwienie (zwłaszcza w dłoniach, stopach oraz wokół ust) [2]. Warto zaznaczyć, że hipokalcemia jest zaliczana do czynników ryzyka takich chorób, jak nadciśnienie, miażdżyca lub zwyrodnienie stawów, dlatego warto dbać o prawidłowy poziom tego związku we krwi [3]. Zanim przejdziemy do dobrych sposobów na to, jak uzupełnić wapń, to dowiedzmy się, dlaczego tego wapnia nam brakuje. Jakie są przyczyny niedoboru wapnia?

Jakie są najczęstsze przyczyny niedoboru wapnia?

Najczęstszą przyczyną niedoboru wapnia jest po prostu zbyt mała ilość tego pierwiastka w codziennym jadłospisie. Niektóre badania szacują, że nawet połowa globalnej populacji może mieć niewystarczającą ilość wapnia w diecie [1]! Osoby, które spożywają mało produktów bogatych w wapń (np. unikają nabiału i nie zastępują go innymi źródłami), są narażone na stopniowe uszczuplanie zapasów wapnia w organizmie. Równie istotnym czynnikiem jest niedobór witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania wapnia z jelit. Bez odpowiedniego poziomu witaminy D nawet dieta bogata w wapń może okazać się niewystarczająca, ponieważ organizm nie będzie w stanie go wykorzystać [4].

Niektóre schorzenia układu pokarmowego, takie jak celiakia czy nieswoiste zapalenia jelit, znacząco utrudniają przyswajanie wapnia z pożywienia [4]. W takich sytuacjach nawet prawidłowa dieta może nie dostarczać organizmowi wystarczającej ilości tego pierwiastka. Długotrwałe przyjmowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów czy inhibitorów pompy protonowej) również może sprzyjać obniżeniu poziomu wapnia [2,4]. Wiek i zmiany hormonalne także wpływają na gospodarkę wapniową – wraz z wiekiem nasz organizm gorzej wchłania wapń z pokarmu. Kobiety po menopauzie są jedną z najbardziej zagrożonych grup niedoborem wapnia. Z uwagi na spadek poziomu estrogenów i związane z tym szybsze ubytki wapnia z kości, u około 30% kobiet w wieku postmenopauzalnym rozwija się osteoporoza [2,5]. Dlatego panie (jak i panowie) w tym okresie życia powinny szczególnie dbać o dietę bogatą w wapń oraz witaminę D, a także o regularną aktywność fizyczną [6].

Nie można zapomnieć także o najmłodszych! Dzieci i młodzież w okresie intensywnego wzrostu mają duże zapotrzebowanie na wapń do budowy szkieletu [7]. Niewystarczająca podaż tego pierwiastka może skutkować niższą szczytową masą kostną, co zwiększa ryzyko osteoporozy w późniejszym życiu [8]. A co z ciężarnymi? Kobiety w ciąży i karmiące piersią również potrzebują więcej wapnia, ponieważ jest on niezbędny do prawidłowego rozwoju szkieletu dziecka, a później jest wydzielany z mlekiem matki [7]. Pamiętajmy też o seniorach! Seniorzy, ze względu na gorszy apetyt, mniej zróżnicowaną dietę i słabsze wchłanianie wapnia, także powinni zwrócić szczególną uwagę na jego podaż. Co możemy zrobić, aby zapobiegać niedoborom wapnia?

Jak wybrać dobry lek z wapniem?

W idealnym świecie wystarczyłoby spożywać odpowiednią ilość pokarmów bogatych w wapń i problem niedoboru wapnia byłby rozwiązany. Jednak nie zawsze jest to takie proste. Czasami warto sięgnąć po sprawdzone leki z wapniem. Co zyskujemy dzięki nim? Dostarczamy organizmowi dokładną porcję wapnia a dodatkowo wiemy w jakiej występuje formie, dzięki temu mamy pewność, co do jego wchłaniania. Z tego względu możemy bezpiecznie uzupełnić niedobory i dostarczyć tyle wapnia, ile potrzebujemy – bez ryzyka przedawkowania.

Leki z wapniem dostępne bez recepty to rozsądny sposób na uzupełnienie niedoborów wapnia. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających wapń, często w połączeniu z witaminą D. Czy wybór odpowiedniego produktu ma znaczenie? Oczywiście! To co najważniejsze to fakt czy mamy do czynienia z lekiem, czy z suplementem. Zawsze warto wybierać leki, bo są to produkty sprawdzone i przebadane, a dodatkowo mamy pewność co do ilości składnika czynnego i jego jakości. Druga kwestia to ilość i rodzaj wapnia. Jak pewnie się domyślasz wapń wapniowi nie równy. Jedna forma to cytrynian wapnia. Jego przyswajalność nie zależy od pH żołądka – można go przyjmować niezależnie od posiłku. pH żołądka ma natomiast wpływ na przyswajalność węglanu wapnia. Ta forma powinna być przyjmowana razem z posiłkiem, aby zwiększyć jej przyswajalność. Przyjmowanie na czczo będzie mniej efektywne niż po posiłku [9]. A ile tego wapnia nam potrzeba? Średnie dzienne zapotrzebowanie dla dorosłego to około 1000 mg do 1200 mg [10]. Z tego względu warto wybierać leki z dużą zawartością jonów wapnia, aby łatwo uzupełnić niedobory.

Czy dieta pełna wapnia to zawsze najlepszy wybór?

Dobrym sposobem na uzupełnienie wapnia jest zbilansowana dieta bogata w produkty zawierające ten pierwiastek. Nabiał (mleko, jogurty, kefiry, sery) to najbogatsze naturalne źródła wapnia – szacuje się, że w populacji krajów zachodnich, np. USA ok. 72% wapnia w diecie pochodzi właśnie z nabiału [2]. Jeśli nie możesz spożywać nabiału, sięgaj po inne produkty bogate w wapń, takie jak ryby z drobnymi ośćmi (sardynki, szprotki), które są doskonałym źródłem tego pierwiastka – porcja około 80 g sardynek w oleju to aż około 300 mg wapnia [2].

Warzywa zielonolistne (jarmuż, brokuły) również zawierają sporo wapnia o dobrej przyswajalności. Przykładowo 1 szklanka ugotowanego jarmużu dostarcza około 100 mg wapnia [2]. Rośliny strączkowe, orzechy i nasiona (migdały, sezam, chia, fasola, soja i produkty sojowe) zawierają umiarkowane ilości wapnia, ale mogą stanowić istotne uzupełnienie jego puli w diecie [2]. Na rynku dostępne są także produkty wzbogacane w wapń – napoje roślinne (np. „mleko” sojowe, migdałowe), płatki śniadaniowe czy pieczywo. Zawsze warto przeczytać etykietę, aby sprawdzić zawartość wapnia w takich produktach.

Teoria brzmi pięknie, ale nie zawsze mamy możliwość, aby dostarczyć wymaganą ilość wapnia z diety. Co wtedy zrobić? Rozwiązaniem może być włączenie dodatkowej suplementacji preparatami z wapniem. Pamiętajmy, aby leki i suplementy z wapniem przyjmować najlepiej po konsultacji lekarskiej lub farmaceutycznej, stosując się do zaleconego dawkowania i tylko wtedy, kiedy jest to potrzebne.

Podsumowanie

Aby skutecznie zapobiegać niedoborom wapnia, pamiętaj o pięciu podstawowych zasadach. Po pierwsze, dbaj o codzienną dietę bogatą w wapń – spożywaj nabiał lub jego zamienniki, warzywa liściaste, orzechy, ryby z ośćmi i produkty wzbogacane w wapń. Po drugie, zapewnij sobie odpowiedni poziom witaminy D – bez niej nawet wapń z diety czy suplementów się nie wchłonie. Po trzecie, bądź aktywny fizycznie – regularne ćwiczenia stymulują kości do wzmacniania się i pomagają utrzymać wapń w organizmie. Po czwarte, unikaj czynników osłabiających kości, takich jak palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu czy duże ilości kofeiny i soli. Po piąte, rozważ stosowanie leków z wapniem i suplementację witaminy D w razie potrzeby, zawsze konsultując to z lekarzem lub farmaceutą. Profilaktyka niedoborów wapnia to inwestycja w przyszłość. Silne kości i zdrowe zęby w młodości oznaczają lepszą jakość życia na starość, mniejsze ryzyko złamań osteoporotycznych i utrzymanie samodzielności.

Chrząkanie jest nieartykułowanym dźwiękiem, który pojawia się, gdy chcemy pozbyć się zalegającej flegmy lub ciała obcego z gardła. Pomimo że jest to naturalny mechanizm obronny organizmu, to jeżeli występuje przez dłuższy czas, może wskazywać na problemy zdrowotne. Flegma w gardle często jest związana z infekcją, rzadziej z alergią czy różnego rodzaju podrażnieniami. Jest to związane ze ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, przełyku lub oskrzelach. Chrząkanie może też być spowodowane przez nerwicę. Ma ono wtedy charakter nawykowy i najczęściej pojawiają się w przypadku konkretnych sytuacji. Często chrząkanie jest efektem refluksu żołądkowo-przełykowego lub alergii pokarmowych. Jak w takim razie pozbyć się flegmy z gardła? Co będzie najlepsze na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [1]? 

Jak pozbyć się ciągłej flegmy w gardle i chrząkania?

Ciągła flegma w gardle i chrząkanie to uciążliwa przypadłość. Często może wymagać wizyty u lekarza, w szczególności jeżeli nie jest znana jej przyczyna. Niezależnie od przyczyny, kluczowe jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Dzięki temu śluzówka jest odpowiednio nawilżona, co rozrzedza zalegająca wydzielinę. Warto również ograniczyć nabiał, ponieważ może on prowadzić do zwiększonej produkcji flegmy. Samo leczenie powinno opierać się na wyeliminowaniu przyczyny, np. refluks żołądkowo-przełykowy, alergia czy infekcja. Czy istnieją jakieś dobre leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie [2]? 

Przegląd leków na rozrzedzenie flegmy w gardle

Leki na rozrzedzenie flegmy w gardle dzielą się na leki mukolityczne, leki przeciwhistaminowe i leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku. To jedna z metod tego, jak pozbyć się flegmy z gardła. Poniżej omawiamy każdą grupę i wymieniamy wybrane leki na ciągłą flegmę w gardle i chrząkanie. 

Leki mukolityczne 

Substancje wykrztuśne zmniejszają lepkość śluzu, upłynniają go i ułatwiają odkrztuszanie. Najczęściej okażą się one pomocne, jeżeli flegma jest spowodowana przez infekcję. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej.

Ambroksol Orifarm, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 30 mg ambroksolu chlorowodorku;
• może być stosowany od 1. roku życia;
• produkt leczniczy stosuje się w ostrych i przewlekłych schorzeniach dróg oddechowych przebiegających z utrudnieniem odkrztuszania lepkiej wydzieliny w drogach oddechowych; 
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [3].

Flegamina bez cukru o smaku miętowym, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 4 mg bromoheksyny chlorowodorku;
• lek ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny, stosowany jest w przypadku kaszlu mokrego;
• bezwzględnie nie powinien być stosowany w I trymestrze ciąży;
• w kolejnych miesiącach ciąży może być stosowany jedynie pod nadzorem lekarza [4].

Actifed, syrop

O produkcie 

• 5 ml syropu zawiera 1,25 mg chlorowodorku triprolidyny, 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny i 10 mg bromowodorku dekstrometorfanu;
• lek jest zalecany osobom dorosłym oraz dzieciom od 7 roku życia;
• odblokowuje nos, zmniejsza ilość wydzieliny i łagodzi suchy kaszel;
• ma smak jeżynowy;
• ze względu na zawartość pseudoefedryny i dekstrometorfanu może być kupiony jedynie przez osoby dorosłe i w ilości tylko 1 opakowania [5]. 

Leki przeciwhistaminowe na flegmę w gardle 

Kolejnym powodem zalegającej flegmy może być alergia. W takim przypadku, aby zwalczyć przyczynę, należy zastosować leki przeciwhistaminowe. Kilka przykładowych przedstawiono poniżej.

Amertil Bio, tabletki

O produkcie

• lek zawierający 10 mg dichlorowodorku cetyryzyny w 1 tabletce;
• działa przeciwalergiczne;
• może być stosowany powyżej 6. roku życia;
• należy pamiętać, że jest to lek I generacji, może więc powodować senność [6].

Hitaxa Fast, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

O produkcie

• produkt leczniczy zawiera 5 mg desloratadyny w 1 tabletce;
• może być stosowana dopiero od 12. roku życia;
• zawiera aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią;
• stosowany w przypadku objawów alergicznych;
• nie powinien powodować senności;
• występuje w postaci wygodnych do stosowania tabletek rozpadających się w jamie ustnej [7].

Aleric Deslo Active, syrop

O produkcie 

• 1 ml syropu zawiera 0,5 ml desloratadyny;
• może być stosowany przez dzieci i dorosłych od 6. roku życia;
• jest stosowany w przebiegu alergii, gdzie zmniejsza ilość wydzieliny z nosa, łagodzi kichanie i świąd, zmniejsza uczucie zatkanego nosa, łagodzi zaczerwienienie i łzawienie oczu i objawy pokrzywki;
• lek nie powinien powodować sedacji, zmniejszać koncentracji czy utrudniać prowadzenia pojazdów [8]. 

Jak pozbyć się flegmy z gardła? Spróbuj leków na zgagę!

Często przyczyną ciągłej flegmy w gardle może być także refluks żołądkowo-przełykowy lub zgaga. W takim przypadku najlepiej zająć się przyczyną i zastosować inhibitory pompy protonowej. Przykładowe preparaty przedstawiono poniżej. 

Controloc Control 20 mg, tabletki dojelitowe 

O produkcie 

• każda tabletka zawiera 20 mg pantoprazolu;
• lek stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów choroby refluksowej przełyku u dorosłych;
• zaleca się przyjmowanie 1 tabletki na dobę, przed posiłkiem [9].

Helicid Control 10 mg, kapsułki 

O produkcie 

• 1 kapsułka zawiera 10 mg omeprazolu;
• jest stosowany podczas krótkotrwałego leczenia refluksu żołądkowo-przełykowego j zgagi;
• zaleca się 2 kapsułki dziennie, najlepiej na czczo;
• powinien być stosowany jedynie przez osoby dorosłe [10]. 

Ortanol Max, kapsułki dojelitowe 

O produkcie 

• każda kapsułka zawiera 20 mg omeprazolu;
• stosuje się 1 kapsułkę na dobę, najlepiej rano przed jedzeniem;
• produkt leczniczy stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, takich jak zgaga, refluks, zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej czy kwaśne odbijanie;
• może być stosowany tylko przez dorosłych [11].

Podsumowanie 

Chrząkanie spowodowane zaleganiem flegmy, może mieć różne podłoża. Najczęściej jest związane z infekcją. Można wtedy zadać sobie pytanie, jak pozbyć się flegmy z gardła? Stosuje się wtedy leki mukolityczne, takie jak ambroksol czy bromoheksyna. Zaleganie flegmy może mieć również podłoże alergiczne. Warto zastosować wtedy leki przeciwhistaminowe, takie jak np. desloratadyna czy cetyryzyna. Jeżeli chrząkanie jest spowodowane refluksem żołądkowo-przełykowym, pomóc może zastosowanie inhibitorów pompy protonowej, takich jak omeprazol czy pantoprazol. Jednak, gdy doskwiera ciągła flegma w gardle i chrząkanie leki nie zawsze są konieczne. Należy pamiętać również o odpowiednim nawodnieniu organizmu, diecie i aktywności fizycznej.

Zgaga to jeden z głównych objawów, który towarzyszy pacjentom cierpiącym na refluks żołądkowo-przełykowy (GERD). Do najczęstszych objawów tego schorzenia należy uczucie pieczenia w żołądku i klatce piersiowej oraz mimowolne cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku, któremu towarzyszy pieczenie i uczucie gorzkości w ustach. Dzieje się tak najczęściej, jeśli zwieracz przełyku niedokładnie się domyka. Inne objawy refluksu są dość niespecyficzne, bo może to być przewlekły kaszel, chrypka, zapalenie gardła, strun głosowych, przełyku lub migdałków. Pieczenie w klatce może być na tyle silne, że chory rozpoznaje to jako ból i łączy z problemami z sercem. Co zrobić, jeśli dokucza ci zgaga? Jakie są najlepsze tabletki na zgagę [1]?

Które tabletki na zgagę wybrać?

Do leczenia zgagi i objawów refluksu żołądkowo-przełykowego można skorzystać z tabletek na zgagę bez recepty. Są to klasyczne preparaty do połykania, ale również istnieją tabletki na zgagę do ssania. Poniżej omówimy główne grupy tych leków i wyjaśnimy kiedy je najlepiej przyjmować.

Tabletki na zgagę bez recepty

Dlaczego się tak dzieje, że mamy zgagę? W ścianie żołądka są specjalne komórki, które produkują kwas solny. Jest on niezbędny do trawienia pokarmów, jednak jeśli zachodzi jego nadprodukcja lub zwieracz, który oddziela przełyk od żołądka działa nieprawidłowo, to dochodzi do cofania się treści żołądka do przełyku, co powoduje pieczenie. Naszym celem jest zmniejszenie wydzielania kwasu żołądkowego. Taki efekt można uzyskać, stosując leki z grupy Inhibitorów Pompy Protonowej (IPP). Tabletki na zgagę bez recepty z IPP to substancje, takie jak pantoprazol (np. Anesteloc Max, Controloc Control, Contix ZRD, Gerdin Max, Panzol Pro), omperazol (np. Goprazol Max, Helicid Control, Bioprazol Bio Max, Ortanol Max, Polprazol Max) lub esomeprazol (Esomeprazol Alugastrin). Jak je stosować i czy któryś jest lepszy [1,2]?

Leki z grupy IPP zwykle stosuje się raz na dobę – na czczo, czyli 1 godzinę przed posiłkiem. Przy mocnych objawach, takich jak zgaga można zastosować dawkę podwójną, czyli 2 tabletki. Można je przyjąć rano lub rano i wieczorem, pamiętając o godzinnej przerwie przed kolacją. IPP swoją pełną moc działania prezentują z lekkim opóźnieniem – zwykle trwa to 2 lub 3 dni.

Jakie tabletki na zgagę z IPP są najlepsze? Ogólnie wszystkie działają dobrze i największą różnicę prezentują w sile hamowania produkcji kwasu solnego. Pantoprazol wypada najgorzej, potem jest omeprazol, a najsilniejszy jest esomeprazol [1].

Goprazol Max, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• Lek dostępny bez recepty.
• Bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni.
• Lek zawiera omeprazol, czyli substancję z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Całkowita siła działania leku zostaje osiągnięta najczęściej 2 do 3 dni po rozpoczęciu leczenia.
• Podczas długiego stosowania leku (np. 3 miesiące) może wystąpić hipomagnezemia. U pacjentów cierpiących na niedobór magnezu można rozważyć suplementację magnezem.
• Lek może powodować zmniejszenie stężenia witaminy B12 podczas długiego stosowania.
• Lek może być stosowany podczas ciąży i karmienia piersią.

Anesteloc Max, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• jeden z tańszych względem liderów rynku.

Istnieją także tabletki na zgagę bez recepty z inną substancją – famotydyną (Famotydyna Ranigast). Efekt działania leku jest podobny jak wcześniej wymieniony, jednak mechanizm jest odmienny. Famotydyna nie jest polecana jako lek I rzutu w terapii refluksu, gdyż badania wykazały, że IPP lepiej i szybciej radzą sobie z terapią stanów zapalnych. Jednak famotydyna jest bardziej polecana dla ludzi, u których zgaga pojawia się w nocy. Plusem tej substancji jest też to, że może być przyjmowana niezależnie od posiłku. Zwykle stosuje się jedną tabletkę na dobę, ale w intensywnych objawach można dawkę zwiększyć do dwóch tabletek [1,3].

Famotydyna Ranigast, tabletki powlekane

O produkcie

• Lek dostępny bez recepty.
• Bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni.  Po ustąpieniu objawów leczenie należy zakończyć. Jeśli nie ma poprawy po 14 dniach stosowania leku, to należy skontaktować się z lekarzem.
• Jeśli pacjent cierpi na zaburzenia czynności nerek, to należy skonsultować się z lekarzem i rozważyć decyzję o zmniejszeniu dawki leku lub wydłużeniu odstępów pomiędzy stosowaniem.
• Lek nie powinien być stosowany podczas ciąży i karmienia piersią.
• Pełne działanie leku osiągane jest szybciej niż podczas stosowania IPP. Famotydyna to antagonista receptorów H2. Lek działa przez około 10 do 12 godzin po podaniu.

Tabletki na zgagę do ssania

Kolejna grupa leków, którą stosuje się do leczenia zgagi, to tzw. tabletki na zgagę do ssania, czyli leki zobojętniające. Zawierają one związki glinu, wapnia, magnezu lub alginiany. Działają bezpośrednio na kwas żołądkowy i zobojętniają go, czyli sprawiają, że jest mniej kwaśny (powodują wzrost pH). To zdecydowanie najszybciej działające tabletki na zgagę, bo efekt obserwuje się już nawet po minucie. Niestety działanie nie utrzymuje się długo [1,4].

Tabletki na zgagę do ssania ze związkami wapnia i magnezu (np. Rennie) bądź glinu (np. Alugastrin, Maalox) działają dość podobnie. Warto wybierać preparaty zawierające dodatkowo alginiany, gdyż niektóre badania wykazują przewagę tego związku nad innymi (np. Ranigast SOS, Gaviscon). Jak stosować te tabletki? Zwykle przyjmuje się od 1 do 2 jednocześnie po posiłku. Najlepiej przyjmować je doraźnie – nie częściej niż kilka razy na dobę (od 4 do 6 razy). Są to tabletki do ssania, ale można je również gryźć. Co warto wspomnieć, mogą być one stosowane podczas ciąży. Przeciwwskazane są jedynie te, które zawierają związki glinu. Do najczęstszych działań niepożądanych należą biegunka i wymioty, ale zwykle pojawiają się jedynie przy przedawkowaniu [1].

Rennie, tabletki do ssania

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• występuje w dwóch smakach (miętowy i owocowy);
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi;
• może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Ranigast SOS, tabletki do ssania

O produkcie

• wyrób medyczny;
• nie zawiera laktozy;
• ma dobry smak;
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi;
• może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• zawiera związki alginianowe, które najmocniej działają na zgagę.

Gaviscon, tabletki do rozgryzania i żucia

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie zawiera laktozy;
• bez dodatku cukru i glutenu;
• zawiera substancje słodzące;
• ma miętowy smak;
• występuje w opakowaniach o dwóch wielkościach;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi;
• może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• zawiera związki alginianowe, które najmocniej działają na zgagę.

Maalox, tabletki do ssania i żucia

O produkcie

• duże opakowanie;
• łatwe do podania;
• może wchodzić w liczne interakcje;
• lek dostępny bez recepty;
• dobry do doraźnej i szybkiej neutralizacji zgagi;
• nie może być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• zawiera związki glinu.
• ma miętowy smak;
• nie zawiera laktozy.

Czy tabletki na zgagę można stosować razem?

Przedstawiliśmy 3 grupy leków, które stosuje się w terapii refluksu. Czy można je stosować razem? Substancji z grupy IPP i famotydyny nie stosuje się razem, gdyż działają podobnie. Nie ma tam co prawda interakcji, jednak zwykle nie łączy się ich w terapii. Do tabletek na zgagę bez recepty można dołączyć tabletki na zgagę do ssania. Istnieje nawet produkt leczniczy o nazwie Manti Extra, który zawiera famotydynę i związki wapnia i magnezu. Są to tabletki do rozgryzania i żucia, które stosuje się zwykle maksymalnie dwa razy na dobę po 1 tabletce. Dzięki temu uzyskujemy bardzo szybki efekt zmniejszenia zgagi, który utrzymuje się długo.

Manti Extra, tabletki do rozgryzania i żucia

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny lek, który zawiera substancje na zgagę z dwóch grup;
• działa szybko, a efekt utrzymuje się długo;
• ma miętowy smak;
• nie zawiera laktozy, ale ma glukozę.

Podsumowanie

Utrzymująca się zgaga to poważny problem, który wymaga szerszej diagnostyki. Zwykle zalecenia obejmują wykonanie gastroskopii, aby odkryć przyczynę problemu. Jakie tabletki na zgagę wybrać? Do doraźnej terapii można wykorzystać tabletki na zgagę bez recepty do połykania. Stosuje się je na czczo, a najsilniejszy efekt osiąga się po paru dniach. Bez konsultacji lekarskiej nie powinno się ich stosować dłużej, niż 2 tygodnie. Pomocniczo warto stosować tabletki na zgagę do ssania, które przynoszą ulgę szybko, ale i na krótko.

Oprócz farmakoterapii ważna jest także zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych. Zaleca się stosowanie diety lekkostrawnej i unikanie potraw pikantnych i mocno pieczonych lub smażonych. Lepiej spożywać więcej posiłków, ale o mniejszych objętościach. Nie zaleca się także objadania na noc. Warto wprowadzić aktywność fizyczną do swojej codziennej rutyny.

Tytułowe pytanie jest dosyć przewrotne, bo każdy organ jest nam potrzebny. Jednak tarczyca odpowiada za wiele funkcji w naszym organizmie, dlatego jeśli nie działa tak, jak powinna, to możemy cierpieć na wiele różnych dolegliwości. Nadczynność, niedoczynności lub inne choroby zapalne dają początkowo dość nieswoiste objawy, dlatego często początkowo ciężko stwierdzić, że to tarczyca działa nieprawidłowo.

Przy niepoprawnym działaniu tarczycy możemy doświadczać szeregu spektrum objawów, np. trudności w schudnięciu, nadmiernej potliwości, wypadaniu włosów, pękaniu paznokci, problemów skórnych, zaburzeń rytmu serca, a nawet depresji. Częstym objawem są również zaburzenia gospodarki węglowodanowej, ale i lipidowej. Pacjenci skarżą się także na zaparcia, ale i biegunki. Z tego względu powinniśmy – najlepiej raz w roku – badać się kompleksowo i nie zapominać o badaniach związanych z tarczycą, takich jak fT3, fT4 i TSH.

Jakie suplementy na tarczycę?

Zawsze lepiej przeciwdziałać niż leczyć, dlatego warto dbać o zdrowie tarczycy nawet wtedy, kiedy wszystkie badania są prawidłowe. Istnieją pewne witaminy i suplementy, które warto wdrożyć do codziennego użycia – nawet wtedy, kiedy tarczyca pracuje prawidłowo. 

Pacjenci są bardzo często diagnozowani z niedoczynnością tarczycy. Diagnostykę opiera się o badanie poziomów hormonów tarczycy oraz badania obrazowe USG. Przy niedoczynności tarczycy, organ nie produkuje tyle hormonów, ile potrzeba organizmowi. Najczęściej obserwuje się wtedy podwyższenie poziomu TSH i obniżenie poziomu hormonów fT3 i fT4. Z kolei wysoki poziom fT3 i fT4 a niski poziom TSH wskazują na nadczynność. Oprócz tego diagnozuje się także szereg chorób zapalnych tarczycy.

Witamina D

Przy niedoczynności tarczycy, ale również przy nadczynności i będąc zdrowym, ważna jest witamina D3, gdyż wtedy bardzo często obserwuje się jej niedobory. Badania pokazują, że suplementacja witaminą D3 przez dłuższy czas (kilka miesięcy) pozwala znacząco obniżyć poziom TSH. Jest to działanie wspomagające i oczywiście nie zastąpi leczenia, jednak witamina D3 wydaje się być niezbędna przy niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto [1].

Suplementację witaminą D najlepiej rozpocząć od zbadania jej poziomu. Idealnie jeśli jej poziom oscyluje w granicach 50 ng/ml. Dawkę dobową warto dobrać po konsultacji lekarskiej. Jeśli twój poziom witaminy D jest poprawny, to zwykle wystarczy codzienne przyjmowanie 2000 IU. Przy niedoborach rozsądne może być zwiększenie dawki do 4000 IU, a nawet więcej. Przy wyborze preparatów warto wybierać leki z witaminą D, np. Vigalex, Ibuvit D, Vigantol.

Witamina B12

Jakie inne witaminy brać przy niedoczynności tarczycy? Okazuje się, że warto zwrócić uwagę i zbadać stężenie witaminy B12. Bardzo często pacjenci z niedoczynnością tarczycy cierpią na jej niedobory. Nie obserwuje się tego u chorych na nadczynność tarczycy i chorobami zapalnymi [2].

Oprócz tego na niedobory witaminy B12 najbardziej są narażone osoby, które cierpią na cukrzycę i przyjmują metforminę, a także pacjenci z chorobami zapalnymi żołądka i dwunastnicy, którzy muszą brać inhibitory pompy protonowej. Niedobory obserwuje się także u osób, które nie jedzą mięsa. Witamina B12 jest dostępna jedynie jako suplement diety w preparatach bez recepty. Przykładowe produkty to: Naturell Witamina B12, Max Vitaminum B12 Colfarm, diaB12, Olimp B12 MAX, Cefavit B12. Najczęstsze dawkowanie to 1 tabletka na dobę.

Tiamina

Pozostając przy temacie witamin z grupy B, warto wspomnieć o tiaminie, czyli witaminie B1. Nie jest to typowy suplement przy niedoczynności tarczycy, jednak istnieją pewne pojedyncze badania, które wskazują na redukcję pewnego klasycznego objawu niedoczynności tarczycy. Chodzi o zmęczenie. U pacjentów, którzy przyjmowali witaminę B1, obserwowano wyraźny spadek zmęczenia. Jednak, aby zaobserwować efekty, należy przyjmować tiaminę w dawce 600 mg na dobę przez dłuższy czas [3]. Tiaminę znajdziemy w leku jako kompleks witamina z grupy B, np. Vitaminum B complex.

Jakie inne witaminy na tarczycę?

Istnieją także pewne doniesienia o pozytywnym działaniu innych witamina na tarczycę. Uważa się, że witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Niektóre badania wskazują na jej niedobór u pacjentów z subkliniczną niedoczynnością [4,5].

Czy warto stosować witaminę C przy niedoczynności i nadczynności tarczycy? Co prawda w internecie czasami można przeczytać o pozytywnym wpływie witaminy C na tarczycę, jednak nie jest to prawda. Doustna witamina C w żaden sposób nie wpływa na funkcjonowanie tarczycy [6].

Inne suplementy na tarczycę

Powyższe preparaty to głównie suplementy przy niedoczynności tarczycy, jak i produkty, które wspomagają jej prawidłowe funkcjonowanie. Natomiast szereg chorób tarczycy to choroby autoimmunologiczne, jak np. choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa. Przy diagnostyce chorób zapalnych tarczycy pomocne jest badanie USG, w którym możemy określić echogeniczność i perfuzję (przepływ krwi) miąższu tarczyc. Zaburzenia na tym poziomie mogą świadczyć o niedoborach związków, takich jak magnez, selen lub koenzym Q10 [7].

Magnez

Niedobory magnezu najlepiej leczyć z użyciem leków. Warto wybierać formy organiczne, np. cytrynian lub mleczan, które cechują się lepszą przyswajalnością. Badania wskazują, że najkorzystniej przyjmować około 300 mg magnezu na dobę. Chodzi tutaj o magnez elementarny (Mg2+), a nie ilość formy organicznej [7]. Z racji dość sporego zapotrzebowania na ten pierwiastek warto wybrać preparaty o dość dużym stężeniu, np. Magnefar B6 Forte, Magne B6 Forte, Magvit B6 lub Maglek B6.

Selen

Kolejny ważny składnik dla funkcjonowania tarczycy to selen. To suplement na nadczynność tarczycy oraz niedoczynność. Suplementacja selenu przy orbitopatii charakterystycznej dla choroby Gravesa-Basedowa opóźnia jej przebieg. Przy chorobie Hashimoto selen wpływa na obniżenie poziomu przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej [7,8]. Selen występuje jedynie jako suplement diety. Przy wyborze preparatu warto zwracać uwagę na ilość i formę selenu. W badaniach stosowano selen w dawce dobowej 200 µg. Preparaty dostępne w aptekach to, np.: Naturell Selen Organiczny + E, Selen Walmark, Cefasel 100 nutri, Selen + cynk z witaminami Aflofarm [7].

Koenzym Q10

Trzeci składnik, którego niedobory obserwuje się przy chorobach zapalnych tarczycy to koenzym Q10. W cytowanym badaniu stosowano koenzym Q10 w dawce dobowej 60 mg. W aptekach koenzym występuje w formie suplementów, np.: Naturell Koenzym Q10 + E, Koenzym Q10 Max Walmark, Doppelherz aktiv Koenzym Q10 Forte [7].

Cynk na niedoczynność tarczycy

Ostatnim, ważnym elementem jest cynk. Ten mikroelement jest ważny dla funkcjonowania całego organizmu, m.in. układu odpornościowego oraz tarczycy. Wykazano, że jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy, a jego niedobór może powodować niedoczynność [9]. Cynk występuje w formie suplementów diety oraz leków. Lekiem jest preparat Zincas forte.

A co z jodem?

Jod jest niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy. Nasze dzienne zapotrzebowanie na jod wynosi około 150 µg. Jednak niedobory jodu są dość rzadkie w społeczeństwie, a łatwo go przedawkować. Nadmiar jodu może powodować niedoczynność jak i nadczynność tarczycy, a także być przyczyną rozwoju chorób zapalnych lub autoimmunologicznych. Jod występuje naturalnie w produktach takich jak: sól jodowana, ryby, a nawet mleko lub jajka. Z tego powodu nie zalecamy suplementacji jodem bez wyraźnego wskazania lekarskiego. Jod występuje w takich suplementach diety jak Naturell Jod, Kelp lub Endokrinol. Osoby z zaburzeniami funkcjonowania tarczycy powinny uważać na ich przyjmowanie.

Potas to kluczowy elektrolit odpowiadający za prawidłową pracę serca i mięśni. W przypadku hipokaliemii – spowodowanej np. długotrwałymi wymiotami, biegunką, zaburzeniami wchłaniania lub żywieniem pozajelitowym – niezbędna jest natychmiastowa suplementacja. Coraz częściej podkreśla się, że utrzymanie prawidłowego stężenia potasu we krwi pomaga zapobiegać i leczyć nadciśnienie, a jego niedobór sprzyja arytmiom. Pacjenci przyjmujący leki hipotensyjne powinni jednak uważnie monitorować poziom potasu oraz możliwe interakcje z terapią. Dlatego decyzję o tym, kiedy przyjmować preparaty potasu – rano czy wieczorem, przed snem czy łącznie z magnezem – najlepiej podjąć wspólnie z lekarzem, biorąc pod uwagę wszystkie stosowane leki i suplementy, w tym zioła wpływające na poziom tego pierwiastka [1].

Z czym nie łączyć potasu?

Poniżej wymieniamy najważniejsze grupy leków, których nie należy łączyć z potasem, ponieważ może to prowadzić do hiperkaliemii – niebezpiecznie wysokiego stężenia potasu we krwi.

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) to leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi. Blokują konwersję angiotensyny I w II. Oprócz zmniejszenia ilości angiotensyny II dochodzi też do spadku poziomu aldosteronu. Aldosteron powoduje reabsorpcję sodu i wody, przez co potas wydala się z moczem. Zmniejszenie jego ilości powoduje odwrotny proces i wzrost stężenia potasu, dlatego suplementów i leków z potasem nie łączymy z IKA [2,3].

Przykładowe IKA wraz z wybranymi lekami to:

• Enalapril (Enarenal, Benalapril);
• Perindopril (Prenessa, Vidotin, Prestarium);
• Ramipril (Piramil, Ampril, Axtil, Vivace);
• Lisinopril (Lisiprol, Prinivil, Ranopril);
• Kaptopril (Captopril Jelfa, Captopril Polfarmex).

Blokery receptora angiotensyny II – sartany

Pozostając w temacie nadciśnienia i angiotensyny, należy wspomnieć o sartanach, czyli blokerach receptora angiotensyny II. Tutaj mechanizm jest inny. Substancja blokuje receptor dla angiotensyny II (a nie przemianę), przez co osiągamy podobny efekt. Mechanizm zwiększenia poziomu potasu w surowicy jest podobny, jak powyżej [4].

Przykładowe sartany to:

• Walsartan (Valsacor, Valzek, Vanatex);
• Telmisartan (Actelsar, Micardis, Polsart, Telmix, Telmizek, Tezeo);
• Olmesartan (Revival);
• Losartan (Lorista, Lozap, Xartan).

Diuretyki oszczędzające potas

W leczeniu nadciśnienia stosuje się też leki moczopędne określane jako diuretyki oszczędzające potas. Nie wolno łączyć ich z doustnymi preparatami potasu, ponieważ takie zestawienie może spowodować niebezpieczny wzrost jego stężenia we krwi. Do tej grupy możemy zaliczyć:

• antagonistów aldosteronu (spironolakton, eplerenon, finerenon, kanrenoinian potasu), które blokując receptor aldosteronowy zmniejszają wydalanie potasu;
• leki blokujące kanały sodowe (amiloryd i triamteren), które bezpośrednio hamują wchłanianie sodu w dalszym nefronie oraz nadmierne wydalanie potasu.

Oba mechanizmy prowadzą do zmniejszenia wydalania potasu z moczem, a w konsekwencji do możliwego wzrostu jego stężenia w surowicy, zwłaszcza gdy pacjent jednocześnie suplementuje potas lub spożywa dietę bogatą w ten elektrolit [5].

Przykładowe leki z tej grupy to:

• Spironolakton (Spironol, Verospiron, Finospir);
• Eplerenon (Eplenocard, Espiro, Inspra, Nonpres);
• Amilorid (Tialorid, Tialorid mite);
• Finerenon (Kerendia);
• Kanrenoinian potasu (Aldactone).

Bezpośrednie inhibitory reniny

W leczeniu nadciśnienia wykorzystuje się również leki z grupy bezpośrednich inhibitorów reniny. Inhibitor reniny powoduje zablokowanie przemiany angiotensynogenu do angiotensyny I. To pociąga za sobą zmniejszenie ilości angiotensyny II, co podobnie jak w IKA powoduje spadek poziomu aldosteronu i w efekcie zwiększone stężenie potasu [6].

Inhibitorem reniny jest aliskiren. Występuje w preparatach, takich jak Rasilez i Rasilez HCT. Niestety nie są aktualnie dostępne.

Beta blokery

Wzrostu poziomu potasu w surowicy krwi obserwuje się także w trakcie terapii beta blokerami, czyli lekami beta adrenolitycznymi. Co prawda większe ryzyko zachodzi w przypadku beta blokerów nieselektywnych, np. propranolol (Propranolol Accord, Propranolol WZF), sotalol (np. Biosotal), ale istnieją podobne przypadki kliniczne, np. po metoprololu (Beto ZK, Betaloc ZOK, Metocard ZK). W tym wypadku również należy być ostrożnym w trakcie suplementacji potasu i badać poziom surowicy we krwi [2,7,8].

Inhibitory pompy protonowej

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to kolejna grupa leków, które mogą wywołać wzrost stężenia potasu w surowicy krwi. Z tego powodu lepiej nie łączyć z nimi potasu. Wynika to z tego, że IPP mogą zmniejszyć syntezę hormonów kory nadnerczy – w tym aldosteronu. Bywa to obserwowane szczególnie przy długotrwałej terapii dużymi dawkami. Należy wtedy ostrożnie podchodzić do suplementacji potasem [9].

Przykładowe leki z grupy IPP to:

• Pantoprazol (Anesteloc, Contix, Controloc, Nolpaza, Ozzion, Panzol);
• Omeprazol (Bioprazol, Helicid, Polprazol);
• Esomeprazol (Helides, Emanera, Texibax, Mesopral);
• Lanzoprazol (Lanzul S, Zalanzo);
• Rabeprazol (Zulbex).

Inne leki

Z suplementacją potasu trzeba uważać również przy innych lekach stosowanych w chorobach serca i układu krążenia:

• Glikozydy nasercowe (np. digoksyna) – hamują pompę sodowo-potasową w błonie komórkowej, co zaburza wymianę jonów i może podnieść stężenie potasu w surowicy; podczas terapii digoksyną (preparat Digoxin Teva) poziom potasu należy regularnie kontrolować [10].
• Heparyna i heparyny drobnocząsteczkowe (np. enoksaparyna – Clexane, Neoparin) – mogą osłabiać działanie aldosteronu, co sporadycznie prowadzi do retencji potasu; choć dowody na dużą istotność kliniczną są ograniczone, podczas leczenia warto okresowo oznaczać stężenie potasu [11].
• Cyklosporyna (Euoral, Cyclaid) – zwiększa ryzyko nadmiernej retencji potasu; w czasie terapii suplementację potasu zwykle się odstawia lub ogranicza [2].

W każdej z powyższych sytuacji decyzję o przyjmowaniu preparatów potasu należy podejmować wspólnie z lekarzem, uzależniając ją od aktualnych wyników badań laboratoryjnych i oceny ryzyka hiperkaliemii.

Potas – z czym nie łączyć oprócz leków?

Kiedy jeszcze rozważyć zaprzestanie suplementacji potasem? Dotyczy to diety bogatej w produkty obfite w potas. Należą do nich banany, pomidory, sok pomarańczowy, ale również rośliny, np. liście i korzenie mniszka lekarskiego. Ten ostatni często występuje w innych suplementach, dlatego należy zwrócić na to uwagę [2]. Przed rozpoczęciem suplementacji potasem zawsze warto zrobić kontrolne badania krwi (głównie elektrolitów) i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie

Suplementuj potas głównie wtedy, gdy jego niedobór (hipokaliemia) wynika z wymiotów, biegunki lub problemów z wchłanianiem, bo niski poziom zaburza pracę serca i mięśni. Nie łącz preparatów potasu z lekami na nadciśnienie, takimi jak inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, diuretyki oszczędzające potas ani aliskiren, a także z niektórymi β-blokerami i inhibitorami pompy protonowej. Zachowaj ostrożność przy digoksynie, heparynie oraz cyklosporynie, które również mogą podnieść stężenie potasu. Uważaj na dietę obfitującą w banany, pomidory, sok pomarańczowy i zioła z mniszkiem lekarskim, bo one też zwiększają poziom tego elektrolitu. Przed rozpoczęciem suplementacji wykonaj badanie krwi i ustal dawkę z lekarzem. Regularnie kontroluj stężenie potasu, by uniknąć zarówno niedoboru, jak i groźnej hiperkaliemii.

Nerki to organ, który odpowiada za filtrację niepotrzebnych i niebezpiecznych związków z krwi. Leki oraz ich metabolity, czyli związki powstałe w wyniku skomplikowanym przemian w dużej mierze są wydalane wraz z moczem przez nerki. Jeśli twoje nerki nie pracują prawidłowo, to niektóre leki mogą się, np. nadmiernie gromadzić w organizmie. W efekcie lek, który miał pomóc na jedną dolegliwość, będzie niszczył inne organy. Z tego powodu warto poznać leki, których nie wolno brać przy chorobach nerek.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

NLPZ, czyli Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne to grupa leków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwgorączkowym i przeciwbólowym. Są dostępne szeroko jako leki OTC (dostępne bez recepty) oraz Rx (dostępne wyłącznie na receptę). NLPZ to leki I wyboru na często spotykane problemy, z którymi pacjenci przychodzą do apteki, np. ból głowy, gorączka lub przeziębienie. NLPZ to również jedne z głównych leków stosowanych w poważniejszych schorzeniach, np. chorobach zwyrodnieniowych lub reumatologicznych. Jednak pomimo pozornego łatwego do nich dostępu i bezpieczeństwa stosowania nie powinny być one stosowane przez osoby z poważnymi chorobami nerek.

NLPZ działają jako inhibitory enzymów COX-1 i COX-2. Ich działanie jest skomplikowane, natomiast warto wiedzieć, że biorą udział w prawidłowym funkcjonowaniu nerek. Z tego powodu ich inhibicja, czyli blokada, może negatywnie wpłynąć na nerki [1].

Długotrwałe stosowanie NLPZ, szczególnie w dużych dawkach, to główny czynnik rozwoju chorób nerek. Stosowanie NLPZ przez krótki czas w jak najmniejszych, działających dawkach jest bezpieczne. Jednak należy tu pamiętać o osobach, które już cierpią na choroby nerek. W tym przypadku (w zależności od schorzenia) może być wymagane zmniejszenie dawki, a najbezpieczniej całkowicie wyeliminować taki lek [2]. Leki, których powinieneś unikać przy chorobach nerek z grupy NLPZ, to np.:

• diklofenak (np. Diclac, Majamil PPH, Voltaren Express Forte, Olfen);
• ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Mig);
• meloksykam (np. Mel, Moilec, Opokan, Aglan, Trosicam);
• naproksen (np. Naxii, Apo-Napro, Anapran, Aleve, Nalgesin);
• piroksykam (np. Piroxicam, Flamexin);
• celekoksyb (np. Aclexa, Celebrex);
• kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Polopiryna S) [3].

Co na przeziębienie?

Jakie leki na przeziębienie, katar i ból gardła są bezpieczne dla osób z chorobami nerek? Na podstawie rozdziału wcześniej, wiemy już, że klasyczne NLPZ, takie jak ibuprofen, naproksen czy kwas acetylosalicylowy są przeciwwskazane u pacjentów z chorobą nerek. Co w takim razie brać na ból głowy i gorączkę? Najbezpieczniejszym lekiem będzie paracetamol.

Skoro paracetamol to bezpieczny lek, to czy popularne saszetki na przeziębienie są wskazane do objawowego leczenia przeziębienia i grypy u osób z chorobami nerek? Niestety nie. Oprócz paracetamolu znajdują się tam substancje, które redukują przekrwienie błony śluzowej nosa, takie jak fenylefryna lub pseudoefedryna. Są one przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością nerek oraz chorujących na nadciśnienie tętnicze krwi. Jedynym rozwiązaniem jest klasyczny paracetamol w tabletkach lub formach płynnych.

Ból gardła to kolejny objaw przeziębienia. Wiemy już, że nie możemy stosować ibuprofenu, ale co z innymi preparatami, np. w formie sprayu lub tabletek do ssania? Z pewnością należy unikać tych, które zawierają flurbiprofen (np. Polopiryna Gardło lub Strepsils Intensive), bo należy on do przeciwwskazanych NLPZ. Bezpiecznie będzie stosować leki z substancjami odkażającymi i znieczulającymi, np. Uniben, Tantum Verde, Hascosept, Gardimax, Orofar Max lub Orofar Total Action.

W przypadku kataru najbezpieczniejsza będzie sól morska w formie sprayu lub do nebulizacji. Przy mocno zatkanym nosie można rozważyć włączenie sprayu z ksylometazoliną lub oksymetazoliną (np. Nasic, Otrivin, Nasivin Vicks Classic) – nie powinno się go stosować dłużej niż kilka dni. Warto wybierać preparaty wzbogacone o składniki nawilżające i wspomagające regenerację błony śluzowej, takie jak dekspantenol (np. wcześniej wspomniany Nasic, SeptaNazal) czy kwas hialuronowy (np. Sudafed Xylospray HA), które łagodzą podrażnienia i chronią śluzówkę przed wysuszeniem.

Leki na wrzody i zgagę

Wrzody i nadżerki żołądka oraz dwunastnicy powodują ból. Zgaga to nieprzyjemny objaw refluksu żołądkowo-jelitowego. Z tymi schorzeniami często zmagamy się po zbyt obfitym, pełnym tłustego i smażonego jedzenia posiłku. Czasami pomaga zmiana diety na lekkostrawną, jednak nie zawsze i wtedy pacjenci często sięgają po leki na zgagę, które są też dostępne bez recepty.

Istnieją pewne doniesienia, że długotrwałe przyjmowanie leków z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP) może zwiększać ryzyko rozwoju przewlekłej choroby nerek. Sam mechanizm zaburzeń związanych z nerkami nie został do końca poznany. Uznaje się, że może to wynikać ze zmian mikrobioty jelit, niedoborów magnezu lub zaburzeń elektrolitowych. Jedno jest pewne – jeśli cierpisz na chorobę nerek, to przed terapią IPP powinieneś skontaktować się z lekarzem. Pacjenci dializowani również powinni zasięgnąć opinii lekarskiej przed włączeniem IPP. Nie ma co prawda ogólnych zasad, które wskazują na przerwanie terapii bądź zmniejszenie dawki. Jednak w niektórych przypadkach może dojść do zaburzeń elektrolitowych [4,5]. Przykładowe leki z grupy IPP to:

• omeprazol (Bioprazol, Helicid, Polprazol);
• pantoprazol (Anesteloc, Contix, Nolpaza, IPP);
• lansoprazol (Lanzul, Zalanzo);
• dekslansoprazol (Dexilant);
• rabeprazol (Zulbex).

IPP to nie jedyne leki na wrzody i zgagę. Stosuje się także antagonistów receptora H2 – famotydynę (Famotydyna Ranigast, Famogast). W przypadku osób cierpiących na przewlekłą chorobę nerek (III i IV stopień) wymagana jest modyfikacja dawki. Zaleca się zmniejszenie dawki do połowy stosowanej lub wydłużenie okresu pomiędzy dawkami do 36 bądź 48 godzin [3,6].

Leki na cukrzycę

Kolejne grupy leków, na które muszą uważać pacjenci z chorobami nerek to leki na cukrzycę. Lekiem I wyboru w leczeniu cukrzycy typu 2 jest metformina (np. Avamina, Formetic, Glucophage). Kiedyś była przeciwwskazana u pacjentów z poziomem kreatyniny wynoszącym od 1,5 mg/dl u mężczyzn i od 1,4 mg/dl u kobiet. Przyjmowanie leku wiązano z ryzykiem wystąpienia kwasicy mleczanowej. Ryzyko jest bardzo małe, dlatego teraz takich rekomendacji nie ma. Przy III stopniu PChN zalecane jest ewentualne zmniejszenie dawki, ale przy IV stopniu rozważa się wyeliminowanie leku na rzecz bezpieczniejszych [3,7].

Glimepiryd (Amaryl, Glibetic, Symglic) powiniene być wprowadzany od jak najniższych dawek u pacjentów z cukrzycą i PChN, gdyż jego metabolity są wydalane przez nerki i przy niewydolności może dojść do ich nagromadzenia [7]. Akarboza (Adeksa, Glucobay) jest przeciwwskazana w przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens poniżej 25 ml/min) ze względu na ryzyko niebezpiecznej akumulacji [3].

Antybiotyki

Antybiotyki to kolejna grupa leków, na którą powinni uważać pacjenci z chorobami nerek. W tym przypadku najczęściej potrzebna jest modyfikacja dawki i wiele zależy od aktualnego wyniku eGFR, czyli wskaźnika filtracji kłębuszkowej. W Tabeli 1. zebraliśmy najczęściej spotykane antybiotyki wraz ze wskazaniami do ewentualnej modyfikacji dawki lub zaniechania terapii.

Leki na cholesterol – statyny

Statyny to kolejne leki, na które powinni uważać pacjenci cierpiący na PChN. Nie znaczy to, że są one przeciwwskazane całkowicie, bo utrzymywanie poziomu cholesterolu na prawidłowym poziomie jest bardzo ważne, ale należy zwrócić uwagę na pewne aspekty i poziomy eGFR. U pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 60 ml/min należy rozpocząć terapię od 5 mg na dobę i powoli zwiększać dawkę [11].

U niektórych pacjentów, którzy leczeni są wysokimi dawkami statyn (powyżej 20 mg), obserwuje się działania niepożądane związane z układem mięśniowym (bóle mięśni, miopatia czy nawet rabdomioliza). Są to zwykle działania nasilające się wraz ze wzrostem dawki. Czynnikiem, który sprzyja szczególnie rabdomiolizie, czyli niebezpiecznemu rozpadowi mięśni, są zaburzenia czynności nerek (już poniżej 60 ml/min klirensu). W tym przypadku nie zaleca się stosowania dawek 30 mg i 40 mg rosuwastatyny (Rosutrox, Roswera, Suvardio, Zahron). Jeśli klirens jest poniżej 30 ml/min, to rosuwastatyna jest przeciwwskazana [11].

Gdzie szukać pomocy?

Choroby nerek i problemy z nimi związane są obszarem zainteresowań wielu organizacji propacjenckich. Jednym z nich jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki.

­­Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki (OSMN) zrzesza osoby z chorobami nerek na różnym etapie rozwoju choroby. Wspiera pacjentów z Przewlekłą Chorobą Nerek oraz ich bliskich, pomaga uporać się z przeciwnościami, jakie niesie konieczność leczenia. Służy dobrym słowem, radą i pomocą w znajdowaniu rozwiązań problemów zdrowotnych. Promuje badania profilaktyczne nerek oraz ideę transplantacji jako najlepszą metodę ratowania życia ciężko chorych osób.