Inhibitory pompy protonowej — co to za leki?

Inhibitory pompy protonowej (IPP; PPI – Proton Pump Inhibitors) to grupa leków stosowana w leczeniu choroby refluksowej przełyku (GERD). Często substancje te używane są również do łagodzenia objawów zgagi i nadkwaśności żołądkowej (czytaj więcej: fakty i mity). Mechanizm działania IPP polega na blokowaniu wydzielania kwasu solnego w żołądku, co w efekcie redukuje wspomniane wcześniej objawy [1-3].

Oprócz powyższych FDA zaleca stosowanie IPP także w przypadku:

Anesteloc MAX – skuteczny lek na zgagę

REKLAMA
REKLAMA

Jakie leki osłonowe są dostępne bez recepty?

IPP są jednymi z najczęściej przepisywanych leków na refluks żołądkowo-jelitowy. W tej grupie znajduje się kilka substancji chemicznych, które działają podobnie, jednak w niektórych aspektach nieco różnią się od siebie. Co ciekawe, te same związki chemiczne są dostępne z przepisu lekarza, jak i w formie preparatów OTC – dostępnych bez recepty [5].

Do grupy inhibitorów pompy protonowej możemy zaliczyć substancje, takie jak:

  • omeprazol,
  • pantoprazol,
  • lanzoprazol,
  • dekslanzoprazol,
  • esomeprazol,
  • rabeprazol.

Bez recepty dostępne są tylko dwie substancje chemiczne: omeprazol i pantoprazol.

Omeprazol i pantoprazol – te same substancje a różne oblicza

Na półkach aptecznych znajdziemy wiele leków OTC, które zawierają wspomniane wyżej związki chemiczne. Czy warto zastanawiać się, który preparat wybrać, skoro w gruncie rzeczy są to praktycznie te same leki? Poniższa tabela przedstawia charakterystykę wybranych leków OTC, zawierających pantoprazol lub omeprazol.

Tabela 1. Porównanie leków dostępnych bez recepty z omeprazolem lub pantoprazolem.

 

Nazwa handlowaSubstancja chemicznaPostać lekuIlośćDawka [mg]
Bioprazol Bio MAXomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde7, 10, 1420
Goprazol MAXomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde7, 1420
Helicid Controlomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde14,  2810
Ortanol MAXomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde7, 1420
Polprazol Acidcontrolomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde7, 14, 2810
Polprazol MAXomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde5, 7, 1420
Piastprazolomeprazolkapsułki dojelitowe, twarde1420
Anesteloc MAXpantoprazoltabletki dojelitowe7, 1420
Contix ZRDpantoprazoltabletki dojelitowe7, 10, 1420
CONTROLOC Controlpantoprazoltabletki dojelitowe7, 1420
Nolpaza Controlpantoprazoltabletki dojelitowe7, 1420
Pantoprazol Tevapantoprazoltabletki dojelitowe7, 14, 2820
Panzol Propantoprazoltabletki dojelitowe7, 1420

 

IPP i postacie dojelitowe

Inhibitory pompy protonowej występują w postaci kapsułek dojelitowych, twardych (omeprazol, np. Ortanol MAX, Polprazol MAX) lub tabletek dojelitowych (pantoprazol, np. Anesteloc MAX, CONTROLOC Control). Leki te są nietrwałe w środowisku soku żołądkowego, który ma niskie pH. Z tego względu substancję chemiczną należy zamknąć w takiej postaci leku, żeby nie uległa rozpadowi w żołądku, a dopiero poza nim. Dzięki formulacjom dojelitowym tabletki lub kapsułki uwalniają substancję chemiczną dopiero poza żołądkiem [6-7].

Omeprazol i pantoprazol – jak dawkować?

Leki z pantoprazolem i omeprazolem dostępne bez recepty występują głównie w dawce 20 mg, ale zdarzają się też preparaty z 10 mg substancji czynnej. Jak powinniśmy je przyjmować?

Tabela 2. Dawkowanie IPP u dorosłych podczas terapii refluksu żołądkowo-przełykowego wg. NICE [1].

 

Substancja chemicznaDawka standardowaDawka wysokaDawka w terapii doraźnej
Omeprazol20 mg raz dziennie40 mg raz dziennie10 mg raz dziennie
Pantoprazol40 mg raz dziennie40 mg dwa razy dziennie20 mg raz dziennie

 

Tabela 3. Dawkowanie IPP u dorosłych podczas terapii przewlekłego zapalenia przełyku wg. NICE [1].

 

Substancja chemicznaDawka standardowaDawka wysokaDawka w terapii doraźnej
Omeprazol40 mg raz dziennie40 mg dwa raz dziennie20 mg raz dziennie
Pantoprazol40 mg raz dziennie40 mg dwa razy dziennie20 mg raz dziennie

Powyższe dawkowanie stosuje się w stwierdzonych i poważnych dolegliwościach z przepisu lekarza. W innych przypadkach zaleca się stosować 20 mg omeprazolu lub pantoprazolu, raz dziennie. Leki najlepiej zażywać minimum pół godziny przed posiłkiem.

Jak długo można stosować IPP?

Bez konsultacji z lekarzem nie powinniśmy stosować inhibitorów pompy protonowej dłużej niż 4 tygodnie. Co więcej, jeśli nie obserwujemy poprawy po tygodniu, to powinniśmy skonsultować się z lekarzem, gdyż brak redukcji objawów w tym okresie może wskazywać na poważniejszy problem [2-3].

Według wytycznych NICE, leczenie krótkoterminowe powinno trwać od 4 do 8 tygodni [8-9].

Który lek osłonowy wybrać? Co na ból żołądka?

Ciężko wybrać zwycięzcę w tym pojedynku. Pod względem efektywności klinicznej, omeprazol i pantoprazol wypadają podobnie. Niektóre wytyczne zalecają wdrożenie omeprazolu, jako lek pierwszego wyboru, jednak często podyktowane jest to względami ekonomicznymi [1,8].

W przypadku leków OTC można kierować się preferencjami pacjenta ze względu na postać leku. Możemy tu wybrać pomiędzy tabletką dojelitową (np. Anesteloc MAX, Nolpaza Control) lub kapsułką dojelitową (np. Ortanol MAX lub Polprazol MAX).

W większości przypadków pacjent powinien przyjmować 20 mg omeprazolu lub pantoprazolu. Jeśli terapia wymaga dawki 10 mg, to dobrym rozwiązaniem będzie Helicid Control lub Polprazol Acidcontrol, które w jednej kapsułce zawierają 10 mg omeprazolu.