aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

, , ,

Stosujesz leki z metforminą? Możesz mieć niedobór witaminy B12!

Sprawdź, czy jesteś narażony na niedobór witaminy B12! Jak szybko go uzupełnić?

Witaminę B12 inaczej nazywamy kobalaminą. Jej niedobór może skutkować nieodwracalnymi zaburzeniami neurologicznymi oraz anemią. Największe zagrożenie niedoborem mają osoby niespożywające produktów zwierzęcych, ponieważ to właśnie one są bogatym źródłem tej witaminy.
Niedobór witaminy B12 (foty. Canva).

Jakie funkcje pełni witamina B12?

Witamina B12 pełni bardzo istotną rolę w ludzkim organizmie. Wpływa na poprawną pracę układu nerwowego, ochraniając komórki nerwowe. Bierze udział w przekształceniu homocysteiny w metioninę, która jest niezbędna w syntezie DNA, RNA, hormonów, białek i tłuszczy w naszym organizmie. Kolejną kluczową funkcją kobalaminy jest produkcja czerwonych krwinek, dzięki którym do każdej komórki w naszym ciele dostarczany jest tlen [1-3].

W czym jest witamina B12? Co jeść przy niedoborze?

Witamina B12 naturalnie występuje w produktach spożywczych. Największą zawartość znajdziemy w rybach, mięsie, mleku oraz jajkach. Niestety żadna roślina nie wytwarza kobalaminy. Dlatego osoby zagrożone deficytem to głównie weganie. Z myślą o tych osobach do mleka sojowego i płatków owsianych dodaje się witaminę B12 — jest to przykład żywności funkcjonalnej [2,3].

Do czego prowadzi nadmiar i niedobór witaminy B12? Objawy

Deficyt witaminy B12 powoduje anemię megaloblastyczną. Taki typ niedokrwistości powstaje w wyniku zbyt niskiej podaży kobalaminy w żywności lub upośledzonego wchłaniania z jelit (anemia złośliwa).

Niedobór kobalaminy może objawiać się zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak: problemy z utrzymaniem równowagi, stany depresyjne czy zaniki pamięci. Jest to związane z uszkodzeniem osłonek mielinowych, które otaczają włókna nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym.

Zbyt wysokie spożycie witaminy B12 na ogół nie jest szkodliwe. Jej nadmiar zostaje wydalony przez nerki z organizmu. Jednak gdy stan nadwyżki trwa zbyt długo, może dojść do zaburzenia pracy nerek [3-4].

Ile dziennie witaminy B12 powinniśmy przyjmować?

Zapotrzebowanie na witaminę B12 jest różne dla osób w różnym wieku i stanie zdrowia. Poniżej znajduje się tabela dziennego zalecanego spożycia witaminy dla osób zdrowych.

Grupaμg kobalaminy/osobę/dobę (RDA)

Dzieci:

1-3 lat

4-6 lat

7-12 lat

13-18 lat

 

0,9

1,2

1,8

2,4

Dorośli2,4
Kobiety w ciąży2,6
Kobiety karmiące piersią2,8

Tabela nr 1. Opracowana na podstawie Norm Żywienia dla populacji Polski 2020 [3].

W lekach i suplementach diety z witaminą B12 najczęściej można spotkać ją w postaci cyjanokobalaminy. Jest to łatwiej przyswajalna forma kobalaminy. W organizmie przekształca się do swojej klasycznej postaci [2,5]. Jednak następuje to w ograniczonym stopniu, w związku z tym dawki w suplementach diety są przeważnie wyższe niż normy zawarte w tabelach [6]. W aptekach, w zależności od preparatu można spotkać w różne dawki:

  • 700 μg — Olimp B12 MAX
  • 500 μg — Olimp B12 Forte
  • 250 μg — Molekin B12
  • 100 μg — DiaB12
  • 10 μg — Witamina B12 Polfa Łódź, MAX VitaB12
  • 5 μg — Vegevit B12

Należy pamiętać, żeby dostosować odpowiedni preparat do indywidualnego zapotrzebowania.

Kto jest narażony na niedobór witaminy B12?

Weganie — witamina B12 nie występuje w roślinach. W związku z tym weganie, opierający swoją dietę wyłącznie o rośliny, powinni zadbać o dodatkową suplementację. Niektóre źródła podają, że algi są bogate w kobalaminę. Jest to mylne stwierdzenie, ponieważ występuje tam jej analog, który nie spełnia tych samych funkcji w ludzkim organizmie. Dawkę, jaką należy podawać to 250-300 μg.

Osoby starsze — w podeszłym wieku funkcjonowanie układu pokarmowego nieco się zmienia. Może dochodzić do zmniejszenia wydzielania soku żołądkowego oraz atrofii kosmków jelitowych. Te zmiany prowadzą do ograniczenia wchłaniania witaminy B12. Odpowiednia dawka dzienna suplementu diety to 250-500 μg.

Kobiety w ciąży i karmiące — w tych okresach organizm kobiety jest poddany na niedobory witaminowe. W związku z tym warto suplementować witaminę B12 w dawce 100 μg (500 μg dla kobiet niespożywających produktów zwierzęcych). [1,3,7]

Osoby zażywające leki — niektóre leki mogą ograniczać wchłanianie kobalaminy, tym samym powodować jej deficyt. Należy zachować szczególna ostrożność przy zażywaniu następujących leków:

  • Inhibitory pompy protonowej, np.: Polprazol, Nolpaza, IPP.
  • Chloramphenicol.
  • Antagoniści receptora H2: Famogast.
  • Metformina: Formetic, Glucophage, Metformax, Siofor [3,8-9].

Niedobór witaminy B12 przy metforminie

Metformina jest lekiem pierwszego rzutu w leczeniu cukrzycy typu II. Badania dowodzą, że obniża ona całkowity poziom witaminy B12 w ludzkim organizmie. Mechanizm tego zjawiska nie jest do końca poznany. Jednak najbardziej możliwą hipotezą jest ograniczenie wchłaniania kobalaminy poprzez oddziaływanie metforminy na kanały zależne od wapnia znajdujące się w jelicie krętym. Kanały te biorą udział w procesie wchłaniania kobalaminy z jelit. Dla pacjentów przyjmujących metforminę suplementacja witaminy B12 jest koniecznością. Należy mieć na uwadze fakt, że długi niedobór tej witaminy może skutkować nieodwracalnymi zmianami w mózgu [9-10].

Bibliografia

  1. Zittoun J, Zittoun R. Modern clinical testing strategies in cobalamin and folate deficiency. Sem Hematol 1999;36:35-46.
  2. Institute of Medicine. Food and Nutrition Board. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B6, Folate, Vitamin B12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, DC: National Academy Press, 1998.
  3. Jarosz M, Rychlik E, Stoś K, Charzewska J. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego 2020; 230-235
  4. Bottiglieri T. Folate, vitamin B12, and neuropsychiatric disorders. Nutr Rev 1996;54:382-90.
  5. Carmel R. How I treat cobalamin (vitamin B12) deficiency. Blood.2008;112:2214-21
  6. Donaldson MS. Metabolic vitamin B12 status on a mostly raw vegan diet with follow-up using tablets, nutritional yeast, or probiotic supplements. Ann Nutr Metab. 2000;44(5-6):229-34.
  7. Okuda K, Yashima K, Kitazaki T, Takara I. Intestinal absorption and concurrent chemical changes of methylcobalamin. J Lab Clin Med. 1973 Apr;81(4):557-67.
  8. Valuck RJ, Ruscin JM. A case-control study on adverse effects: H2 blocker or proton pump inhibitor use and risk of vitamin B12 deficiency in older adults. J Clin Epidemiol 2004;57:422-8
  9. Liu KW, Dai LK, Jean W. Metformin-related vitamin B12 deficiency. Age Ageing 2006;35:200-1
  10. J Kim, Chul Woo Ahn, Jong Suk Park. Association between metformin dose and vitamin B12 deficiency in patients with type 2 diabetes. Medicine 2019

Omawiane substancje

  • Witamina B12

    Witamina B12 jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i krwiotwórczego. Jest to substancja rozpuszczalna w wodzie, którą organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie wyprodukować.
    Witaminy i mikro- i makroelementy

Omawiane schorzenia

  • Cukrzyca

    Cukrzyca to choroba metaboliczna charakteryzująca się podwyższonym poziomem glukozy we krwi. Nieleczona cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie nerek, nerwów, oczu oraz serca.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , .