Kiedy wyrzynają się ostatnie zęby mleczne?

Czy w wieku 3 lat wychodzą zęby? Mimo że ząbkowanie kojarzy się przede wszystkim z wiekiem niemowlęcym, warto pamiętać, że ostatnie zęby mleczne (drugie trzonowce, piątki) pojawiają się dopiero pomiędzy 30, a 36 miesiącem życia, a więc u dziecka w wieku niemal przedszkolnym.

Mimo ustalonych ram czasowych dla pojawienia się poszczególnych zębów proces ten może być nieco opóźniony lub przyspieszony. Ząbkowanie  zależy od wielu czynników jak na przykład czynniki genetyczne, hormonalne, czy też sposób odżywiania [3].

Jakie objawy mogą towarzyszyć ząbkowaniu ?

Jak odróżnić ząbkowanie od choroby? Do najczęściej występujących dolegliwości, towarzyszących ząbkowaniu lekarze stomatolodzy zaliczają następujące dolegliwości:

• stan zapalny dziąseł w okolicy wyrzynającego się zęba;
• zasinienie błony śluzowej;
• ropne zapalenie mieszka zębowego;
• uszkodzenie błony śluzowej o charakterze mechanicznym, powstałe w wyniku wkładania do jamy ustnej przedmiotów lub palców;
• nadmierne ślinienie;
• chęć gryzienia twardych przedmiotów;
• problemy ze snem; 
• ogólny niepokój.

Zgłaszanym przez rodziców objawem towarzyszącym ząbkowaniu jest również podwyższenie temperatury ciała. Zależność ta była przedmiotem kilku badań.  Jaber i wsp. odnotowali zależność pomiędzy ząbkowaniem a wzrostem temperatury ciała dziecka mierzonej w odbycie. Wzrost temperatury ciała o 0,5 stopnia pojawiał się w okresie na 3 dni przed zaobserwowanym ząbkowaniem. Mimo tych obserwacji badacze nie stwierdzili jednoznacznie, że wzrost temperatury ciała był spowodowany przez ząbkowanie, a powodem mogła być towarzysząca infekcja [1,2]. Nasilenie objawów towarzyszących ząbkowaniu zależy również od wyrzynającego się zęba. Badania wykazały, że najwięcej dolegliwości podczas ząbkowania towarzyszy wyrzynaniu siekaczy [1].

Bolesne ząbkowanie u przedszkolaka — jak złagodzić ból?

Dziecko w wieku przedszkolnym często jest już w stanie wskazać swoje dolegliwości, co zwiększa szansę na możliwość skutecznej pomocy.

• Przy wyrzynających się zębach, warto wykonać delikatny masaż dziąseł za pomocą silikonowej szczoteczki. Dodatkowo można zaaplikować na bolesne dziąsła  żel o działaniu miejscowo znieczulającym zawierający w składzie lidokainę (np. Dentinox N, Bobodent) lub bez lidokainy o działaniu ochronnym, zabezpieczającym dziąsła przed podrażnieniami (np. Nurodent, Pansoral, Anaftin baby).
• Na ból związany z ząbkowaniem można zastosować również leki przeciwbólowe jak paracetamol lub ibuprofen (będą szczególnie dobrym rozwiązaniem, jeśli jednocześnie występuje gorączka powyżej 38℃).
• Przy obolałych dziąsłach warto podawać dziecku chłodniejsze pokarmy, aby uniknąć dodatkowych podrażnień spowodowanych zbyt wysoką temperaturą jedzenia.

Dlaczego ząbkowanie dokucza w nocy?

Wielu rodziców zauważa, że dolegliwości związane z ząbkowaniem nasilają się przede wszystkim w nocy lub późnym wieczorem. Dlaczego tak się dzieje i czy można to w jakiś sposób wyjaśnić?

Wyrzynanie się zębów przebiega ze zmienną dynamiką — można wyróżnić fazę czynną, po której następuje faza przerwy. Dzięki temu tkanki dziąsła i ozębnej, które znajdują się w pobliżu wyrzynającego się zęba, mogą dopasować się do nowego położenia. Wykazano, że ząbkowanie to proces charakteryzujący się cyklem okołodobowym, który największe nasilenie wykazuje w godzinach późno wieczornych (22-24) [1].