Co to jest cukrzyca?

Cukrzyca to choroba metaboliczna, która wpływa na sposób, w jaki Twój organizm przetwarza węglowodany. Głównym problemem w cukrzycy jest nieprawidłowe wydzielanie insuliny, hormonu regulującego poziom glukozy we krwi, oraz oporność na insulinę.

Wyróżniamy trzy główne rodzaje cukrzycy:

• Cukrzyca typu 1, znana również jako cukrzyca insulinozależna, najczęściej pojawia się u dzieci i młodzieży. Jej przyczyną jest stopniowa destrukcja komórek trzustki odpowiedzialnych za produkcję insuliny, co jest wynikiem działania autoprzeciwciał chorego. To autoimmunologiczne podłoże prowadzi ostatecznie do praktycznie całkowitego zaprzestania produkcji insuliny;
• Cukrzyca typu 2, czyli cukrzyca insulinoniezależna, jest najczęstszym rodzajem tej choroby i może dotknąć zarówno dorosłych, jak i dzieci. Jej rozwój spowodowany jest niewystarczającą produkcją insuliny oraz opornością na nią, co oznacza, że Twoje komórki nie reagują prawidłowo na ten hormon. Nadwaga i otyłość są często głównymi przyczynami cukrzycy typu 2, ponieważ prowadzą do insulinooporności;
• Cukrzyca typu 3 (wtórna) powstaje w wyniku innych przewlekłych chorób lub działania niepożądanych leków. Jest to rzadsza postać cukrzycy, która łączy w sobie objawy typów 1 i 2.

Dodatkowo istnieje także cukrzyca ciążowa, która występuje u kobiet w czasie ciąży i zazwyczaj zanika po porodzie.

Dlaczego trzeba leczyć cukrzycę?

Cukrzyca to stan, w którym Twój organizm nie potrafi samodzielnie obniżyć poziomu glukozy we krwi, co prowadzi do jej nieustannego podwyższenia. Jeśli nie jest odpowiednio leczona, może to prowadzić do uszkodzenia różnych narządów w organizmie oraz przyczyniać się do rozwoju otyłości. Właściwe leczenie cukrzycy, w tym podawanie leków obniżających poziom cukru, jest kluczowe dla Twojego zdrowia [1].

Jakie są rodzaje leków przeciwcukrzycowych? Poznaj dobre tabletki na cukrzycę na receptę

Leki przeciwcukrzycowe to szeroka grupa terapeutyczna, którą można podzielić na kilka podgrup. Jeśli szukasz skutecznych rozwiązań, warto poznać, jakie opcje masz do wyboru.

Biguanidy

Jednym z najczęściej stosowanych leków w tej grupie jest metformina, którą możesz znać pod nazwami takimi jak Glucophage, Avamina, Metformax czy Siofor. Metformina działa wielotorowo – zmniejsza stężenie glukozy we krwi, wpływając m.in. na produkcję kwasów tłuszczowych, co z kolei redukuje oporność komórek na insulinę. Dodatkowo hamuje syntezę glukagonu, co ogranicza uwalnianie glukozy do krwiobiegu. Zmniejsza też wchłanianie glukozy w jelitach, jednocześnie zwiększając jej wychwyt w wątrobie i mięśniach szkieletowych. Obecnie metformina jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu cukrzycy typu 2 [2].

Pochodne sulfonylomocznika

Jeśli potrzebujesz leków, które zwiększają uwalnianie insuliny z trzustki, zwróć uwagę na pochodne sulfonylomocznika, takie jak glipizyd (Glibense GITS), gliklazyd (Clazicon, Diaprel) i glimepiryd (Amaryl, GlimeHexal). Leki te nie tylko zwiększają produkcję insuliny, ale także pomagają komórkom efektywniej zużywać glukozę, co prowadzi do obniżenia jej poziomu we krwi [3].

Inhibitory SGLT2

Przedstawicielami tej grupy są flozyny, takie jak dapagliflozyna (Forxiga), empagliflozyna (Jardiance) i kanagliflozyna (Invokana). Inhibitory SGLT2 działają poprzez blokowanie transportera glukozy w nerkach, co hamuje jej wtórny wychwyt i tym samym obniża stężenie glukozy we krwi [4].

Tiazolidynediony

W tej grupie znajdziesz pioglitazon (Pioglitazone Accord, Pioglitazone Bioton), który działa na receptory PPAR-γ, wpływając na procesy związane z wytwarzaniem, transportem i metabolizmem glukozy oraz kwasów tłuszczowych. Dzięki temu zwiększa wrażliwość komórek na insulinę [5].

Inhibitory peptydazy dipeptydowej-4

Do tej grupy należą leki takie jak sitagliptyna (Januvia), linagliptyna (Trajenta) i wildagliptyna (Galvus). Działają poprzez hamowanie peptydazy dipeptydowej-4, co prowadzi do zwiększenia poziomu inkretyn GLP-1 i GIP. Te substancje znacznie poprawiają czynność wysepek Langerhansa w trzustce, które są bezpośrednio odpowiedzialne za wydzielanie insuliny pod wpływem wysokiego stężenia glukozy we krwi [6].

Inhibitory α-glukozydazy

W tej grupie leków przeciwcukrzycowych można wyróżnić akarbozę (Adeksa, Glucobay). Jej działanie polega na spowalnianiu trawienia węglowodanów w jelitach, co prowadzi do wolniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi. Dzięki temu insulina ma więcej czasu na skuteczne działanie [7].

Agoniści receptora GLP-1

Jeśli interesują Cię leki nowej generacji, agoniści receptora GLP-1 mogą być dobrym wyborem. Substancje takie jak dulaglutyd (Trulicity), liraglutyd (Saxenda, Victoza) i semaglutyd (Ozempic, Rybelsus) naśladują naturalny hormon GLP-1, który jest uwalniany po spożyciu pokarmu. Hormon ten sygnalizuje trzustce, aby uwolniła insulinę. W cukrzycy mechanizm ten jest zaburzony, dlatego podawanie analogów GLP-1 pomaga przywrócić prawidłowe uwalnianie insuliny. Wśród wymienionych leków tylko semaglutyd (Rybelsus) jest obecnie dostępny na rynku polskim w formie tabletek, pozostałe występują w postaci roztworów do wstrzykiwań.

Warto pamiętać, że powyższe leki są głównie stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2. W przypadku cukrzycy typu 1, leczenie opiera się przede wszystkim na podawaniu insuliny, której organizm nie jest w stanie sam produkować.

Czy można przestać brać tabletki na cukrzycę, gdy masz już dobry poziom cukru?

Nie przerywaj samodzielnie przyjmowania tabletek na cukrzycę bez konsultacji z lekarzem. Nawet jeśli Twój poziom cukru we krwi jest obecnie w normie, zaprzestanie przyjmowania leków bez porady specjalisty może spowodować, że poziom glukozy znów wzrośnie do niebezpiecznych wartości. Niekontrolowany wysoki poziom cukru może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak choroby serca, udar, uszkodzenie nerek, problemy ze wzrokiem, uszkodzenie nerwów czy choroby dziąseł.

Za zgodą lekarza, możesz dokonać zmian w stylu życia, takich jak zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna i redukcja stresu, które mogą pomóc Ci w lepszym kontrolowaniu cukrzycy. W konsekwencji może to skutkować zmniejszeniem dawki lub potrzeby stosowania leków, a w niektórych przypadkach nawet ich odstawieniem (ale zawsze należy pozostać pod ścisłą kontrolą medyczną).

Czy leki na cukrzycę trzeba brać do końca życia?

To, jak długo będziesz musiał przyjmować leki na cukrzycę, zależy od Twojej indywidualnej sytuacji, zaleceń lekarza oraz typu cukrzycy, na którą cierpisz. W przypadku cukrzycy typu 2, która jest przewlekłą chorobą, leczenie farmakologiczne zazwyczaj jest długoterminowe i może być konieczne przez całe życie. Z kolei cukrzyca typu 1, mająca podłoże autoimmunologiczne, wymaga leczenia insuliną, które niestety musi być kontynuowane do końca życia.

Tabletki na cukrzycę są przepisywane w celu kontrolowania poziomu cukru we krwi, poprawy wrażliwości na insulinę lub redukcji produkcji glukozy przez wątrobę. Dla leków takich jak metformina, pierwsze efekty mogą być zauważalne już po 1-2 tygodniach, jednak pełny efekt leczenia może pojawić się dopiero po 2-3 miesiącach regularnego stosowania.

Jakie mogą być powikłania cukrzycy?

Cukrzyca może prowadzić do wielu powikłań, zarówno w krótkim, jak i długim okresie czasu, dlatego tak ważne jest, abyś świadomie i regularnie dbał o swoje zdrowie.

Ostre powikłania cukrzycy pojawiają się nagle i mogą być niebezpieczne, jeśli nie zostaną szybko rozpoznane i leczone. Należą do nich hiperglikemia (wysoki poziom glukozy we krwi), hipoglikemia (niski poziom glukozy we krwi), ketoza (stan metaboliczny charakteryzujący się podwyższonym stężeniem ciał ketonowych) oraz kwasica mleczanowa (zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu).

Przewlekłe powikłania cukrzycy są wynikiem długotrwałej hiperglikemii (wysoki poziom glukozy we krwi) i mogą dotyczyć wielu układów i narządów w Twoim organizmie. Oto najważniejsze z nich:

• retinopatia cukrzycowa – uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki, które może prowadzić do utraty wzroku;
• neuropatia cukrzycowa – uszkodzenie nerwów, które może powodować ból, mrowienie, drętwienie lub osłabienie w różnych częściach ciała;
• nefropatia cukrzycowa – uszkodzenie nerek, które może prowadzić do niewydolności nerek;
• choroby serca i naczyń krwionośnych – cukrzyca zwiększa ryzyko wystąpienia chorób serca, takich jak zawał serca, choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze i udar mózgu;
• zmiany w układzie nerwowym – cukrzyca może powodować uszkodzenia nerwów, zwane również neuropatią, co prowadzi do różnych zaburzeń czucia i funkcjonowania układu nerwowego.

Rola stylu życia w leczeniu cukrzycy. Dlaczego warto o to zadbać?

Twój styl życia odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu cukrzycą. Regularna aktywność fizyczna może znacząco zmniejszyć oporność na insulinę, co z kolei obniża poziom cukru we krwi i poprawia zdrowie sercowo-naczyniowe. Z kolei zdrowa dieta, bogata w produkty o niskim indeksie glikemicznym, warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, białko roślinne i zdrowe tłuszcze, pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi i uniknąć gwałtownych skoków glikemii.

Ograniczenie spożycia cukru i przetworzonych produktów przyniesie korzyści nie tylko w postaci lepszej kontroli glikemii, ale także poprawy profilu lipidowego, co jest kluczowe dla zdrowia serca i naczyń krwionośnych.

Jeśli cierpisz na cukrzycę typu 1, pamiętaj, że Twój styl życia ma ogromne znaczenie. Każdego dnia musisz kontrolować poziom cukru we krwi i regularnie podawać insulinę. W przypadku cukrzycy typu 2, zdrowy styl życia może pomóc w ograniczeniu konieczności stosowania leków i lepszym zarządzaniu chorobą na co dzień [9,10].

Podsumowanie

Cukrzyca to poważna choroba metaboliczna, która wymaga stałej uwagi i leczenia, aby uniknąć groźnych powikłań, takich jak uszkodzenia nerek, nerwów czy utrata wzroku. Na szczęście, na rynku dostępnych jest wiele różnych grup lekowych, które mogą skutecznie pomóc w zarządzaniu tą chorobą. Regularne przyjmowanie leków, zdrowa dieta oraz aktywność fizyczna są kluczowe w utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi. Pamiętaj, że każdy krok, który podejmujesz w dbaniu o swoje zdrowie, ma znaczenie i może pomóc Ci żyć pełnią życia pomimo cukrzycy.