Węzły chłonne — co to za część ciała?

Węzły chłonne są elementem układu limfatycznego, który zbiera limfę schodzącą z różnych części ciała. Zlokalizowane są niemal na całym ciele, ale ich najliczniejsze skupiska znajdują się w okolicach szyi, pachwin, pod żuchwą i za uszami. Limfa wychwytuje toksyny i niebezpieczne dla organizmu patogeny. Właśnie podczas wyłapywania przez węzły chłonne patogenów dochodzi do ich powiększenia, czyli tzw. limfadenopatii. Wiąże się to z namnażaniem limfocytów i makrofagów, które mają za zadanie chronić organizm. Z tego względu powiększone węzły chłonne wskazują na toczący się w organizmie stan chorobowy [1].

Jakie są funkcje węzłów chłonnych?

Węzły chłonne, zlokalizowane w różnych częściach naszego ciała, stanowią kluczową część naszego układu odpornościowego. Pełnią przede wszystkim funkcję obronną – filtrują limfę z toksyn i drobnoustrojów oraz wytwarzają limfocyty, które z kolei produkują przeciwciała. W przypadku, gdy drobnoustroje zostaną w nich wykryte, dochodzi do znacznego zwiększenia przepływu krwi przez węzły chłonne i ich powiększenia (limfadenopatia). To naturalna reakcja obronna organizmu, która pomaga w walce z infekcją.

Jakie są przyczyny powiększonych węzłów chłonnych?

Węzły chłonne stają się wyczuwalne w dotyku, miękkie, zdarza się, że bolą, gdy w organizmie toczy się jakaś infekcja. W większości przypadków ich powiększenie będzie wiązało się z infekcją wirusową (np. ospa wietrzna, odra czy różyczka), bakteryjną (np. angina, gruźlica czy salmonella), grzybiczą (blastomykoza czy histoplazmoza) lub pasożytniczą, taką jak np. wszawica, która zaatakowała organizm.

Jednak powiększone węzły chłonne mogą wiązać się również z chorobą autoimmunologiczną, taką jak chociażby reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń, chorobą przyzębia lub reakcją alergiczną. Bolące węzły chłonne mogą również świadczyć o nowotworze lub przerzutach, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno ich lekceważyć [1,2].

Kiedy trzeba pójść do lekarza z powiększonymi węzłami chłonnymi?

Zawsze w przypadku powiększonych węzłów chłonnych warto udać się do lekarza, aby wykluczyć poważne przyczyny ich powiększenia. Bezwzględnie konsultacji wymagają powiększone węzły chłonne powyżej 1 cm, w szczególności, gdy są bolesne, twarde i nie da się ich swobodnie przesunąć. Jeżeli dochodzą do tego spadek masy ciała, brak apetytu i osłabienie może to świadczyć o postępującej chorobie nowotworowej.

Czasami lekarz w celu postawienia swojej diagnozy może zlecić badanie USG węzłów chłonnych szyi lub nawet wykonać biopsję (wykonuje się badanie histopatologiczne węzła chłonnego). Szybka diagnostyka pozwala wykluczyć poważne schorzenia i wdrożyć odpowiednie leczenie [1,3].

Jak długo węzły chłonne mogą być powiększone?

Powiększenie węzłów chłonnych, z reguły wskutek podjętego leczenia bądź też samoistnego wyleczenia, utrzymuje się od kilku do kilkunastu tygodni. Leki na zmniejszenie węzłów chłonnych nie zawsze są konieczne i ich użycie jest uzależnione od przyczyny powiększenia węzłów chłonnych. Dla przykładu węzły chłonne mogą być powiększone w przebiegu zwyczajnego przeziębienia, gdzie nie stosuje się antybiotyków, a jedynie leczenie objawowe.

Ważne jest, aby monitorować stan powiększonych węzłów chłonnych. Jeśli nie zmniejszają się po 2-3 tygodniach lub nadal rosną, należy ponownie skonsultować się z lekarzem. Może to wskazywać na konieczność zmiany terapii lub przeprowadzenia dodatkowych badań diagnostycznych [1,3].

Co na powiększone węzły chłonne – domowe sposoby

Niezależnie od przyczyny, czasami powiększone węzły są bolesne i wymagają łagodzenia objawów. Warto zastosować wtedy metody domowe, stosując preparaty dostępne w aptece bez recepty. Ulgę w takim przypadku mogą przynieść przede wszystkim okłady wykonane na bolące węzły chłonne. Jeżeli użyte będą roślinne surowce, to należy je umyć, osuszyć i dokładnie rozgnieść.

Następnie przygotować napar (można też go zrobić od razu z gotowych torebek typu fix), w którym namoczyć gazę i przyłożyć taki kompres na bolące i powiększone węzły chłonne. Jako surowce można wykorzystać dostępne w aptece preparaty ze skrzypu polnego (np. Herbapol Ziele Skrzypu czy Zioła Ziele Skrzypu), kory dębu (np. Zioła Kora Dębu Fix czy Zioła Kora Dębowa) lub nagietek (np. Zioła Kwiat Nagietka Flos lub Zioła Nagietek Fix). Pomocny może okazać się również olejek majerankowy (np. Naturalny Olejek Eteryczny Majerankowy), który można delikatnie wmasować w okolicę powiększonych węzłów.

Jaki lek na węzły chłonne bez recepty?

Szukając odpowiedzi na pytanie, jaki dobry lek na węzły chłonne można kupić bez recepty, warto zwrócić uwagę na preparaty przeciwzapalne i przeciwbólowe. Ulgę przyniosą dostępne w aptekach leki przeciwzapalne bez recepty na węzły chłonne, zawierające m.in. ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Nurofen czy MIG), które łagodzą ból i zmniejszają stan zapalny.

Alternatywą może być paracetamol (np. Panadol, Apap czy Efferalgan), który działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Inne leki bez recepty zależą od pozostałych objawów, jak np. gorączka, ból gardła czy osłabienie. Warto również wspomóc organizm preparatami zawierającymi witaminę C (np. Celaskon, Vitaminum C czy Acerola), które wzmacniają odporność.

Trzeba jednak pamiętać, że powyższe metody nie zastąpią konsultacji z lekarzem i nie powinny być stosowane jako główna metoda leczenia. Lek na węzły chłonne bez recepty może jedynie łagodzić objawy, ale nie leczy przyczyny ich powiększenia [2,3].

Czy węzły chłonne można wygrzewać?

Powiększone węzły chłonne można wygrzewać za pomocą suchego lub wilgotnego, ciepłego kompresu (może być z dodatkiem wcześniej wymienionych naparów) lub poduszki elektrycznej. Ciepło pomaga złagodzić dyskomfort i poprawia krążenie w okolicy powiększonych węzłów, co może przyspieszyć proces gojenia.

Warto jednak pamiętać, że ogrzewanie nie jest wskazane w przypadku podejrzenia infekcji ropnej lub gdy węzły są bardzo gorące w dotyku. W takich sytuacjach należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Ciepłe kompresy stosuje się zwykle 2-3 razy dziennie przez około 15-20 minut [1].

Jaki antybiotyk na zapalenie węzłów chłonnych?

Antybiotyki (dostępne wyłącznie na receptę) są najczęściej konieczne w ostrej postaci procesu zapalnego w węzłach chłonnych, spowodowanego infekcją bakteryjną. Użycie konkretnego antybiotyku na zapalenie węzłów chłonnych może się różnić w zależności od drobnoustrojów, które spowodowały daną infekcję.

Niemniej jednak lekarze najczęściej przepisują antybiotyki z grupy penicylin, takie jak np. amoksycylina (Amoxicillin, Duomox, Hiconcil) czy ampicylina (Ampicillin). Równie często mogą być wypisane makrolidy, np. klarytromycyna (Clarithromycin, Fromilid, Klacid) lub azytromycyna (Sumamed, Azitrocin, Azitrox), które są szczególnie skuteczne w przypadku alergii na penicylinę. Inną opcją są cefalosporyny, np. cefuroksym (Zinnat, Cefuroxime, Axetine).

Oczywiście użycie konkretnego antybiotyku powinno być poparte wykonaniem antybiotykogramu. W czasie oczekiwania na wynik lekarze najczęściej przepisują wspomniane penicyliny ze względu na szerokie spektrum działania. Jeżeli okaże się, że dany antybiotyk nie będzie działał na dany szczep, to wtedy lekarz po 3-4 dniach może zdecydować o zmianie zastosowanego antybiotyku. Ważne jest, aby zawsze dokończyć przepisaną kurację antybiotykową, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej [1,2].

Antybiotyki mogą wchodzić w interakcje lekowe m.in. z lekami przeciwzakrzepowymi, antykoncepcją hormonalną czy preparatami zobojętniającymi sok żołądkowy. Takie interakcje mogą osłabiać działanie antybiotyku lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych, dlatego o wszystkich stosowanych lekach należy poinformować lekarza.

Co jeszcze pomaga na powiększone węzły chłonne?

Oprócz leków i domowych sposobów, istotne znaczenie ma odpowiedni tryb życia i wsparcie układu odpornościowego. Warto zadbać o odpowiednią ilość snu (minimum 7-8 godzin dziennie), ponieważ podczas odpoczynku organizm regeneruje się i skuteczniej walczy z infekcją. Należy również pić dużo płynów – minimum 2 litry wody dziennie, co pomaga w oczyszczaniu organizmu z toksyn.

Dieta bogata w witaminy i minerały również wspiera proces zdrowienia. Szczególnie ważne są witamina C (owoce cytrusowe, papryka, brokuły), witamina D (ryby tłuste, jaja) oraz cynk (nasiona dyni, orzechy). Unikanie stresu i nadmiernego wysiłku fizycznego również przyspiesza powrót do zdrowia. W przypadku uporczywych dolegliwości warto rozważyć konsultację z immunologiem.

Podsumowanie

Leczenie powiększonych węzłów chłonnych różni się w zależności od przyczyny, która je wywołała. Z reguły za większość takich przypadków odpowiada infekcja, dlatego leczy się ją objawowo, takimi lekami jak leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwzapalne (np. ibuprofen w preparatach Ibuprom, Ibum czy paracetamol w Apap, Panadol), witamina C (np. Celaskon, Vitaminum C) i koniecznie odpoczynek.

W przypadku infekcji bakteryjnych lekarz może zdecydować o konieczności zastosowania antybiotyku – najczęściej są to preparaty z grupy penicylin (amoksycylina w Duomox, Hiconcil), makrolidów (azytromycyna w Sumamed, Azitrox) lub cefalosporyn (cefuroksym w Zinnat). Dodatkowo, na bolące powiększone węzły chłonne warto zastosować ich ogrzewanie za pomocą kompresów, które mogą być dodatkowo nasączone naparem ze skrzypu polnego (Herbapol Ziele Skrzypu), kory dębu (Zioła Kora Dębu Fix) lub nagietka (Zioła Kwiat Nagietka).

Trzeba jednak pamiętać, że powiększone węzły chłonne nie zawsze powstają w wyniku infekcji. Czasami mogą być objawem bardzo poważnej choroby nowotworowej, dlatego nie warto unikać wizyty u lekarza i odpowiedniej diagnostyki. Szybka reakcja i właściwe leczenie są kluczowe dla zdrowia.