,

Co warto wiedzieć o gruźlicy?

Gruźlica — podstępna choroba. Światowy Dzień Gruźlicy

Błędnie uważano, że na gruźlicę chorują wyłącznie ludzie biedni i z marginesu społecznego. Dziś pogląd ten ulega zmianie i rośnie świadomość, że choroba ta może dotknąć każdego człowieka. Gruźlica jest chorobą zakaźną wywołaną przez prątki należące do Mycobacterium tuberculosis complex. Najczęstszą odmianą gruźlicy jest postać płucna. Zmiany gruźlicze mogą umiejscowić się także w każdym narządzie ciała — mówimy wtedy o gruźlicy pozapłucnej.

Przyczyny gruźlicy

Prątki gruźlicy przenoszą się głównie drogą kropelkową — w związku z tym zakażenie następuje przez bliski kontakt z osobą chorą, która mocno kaszle i głośno odkrztusza [3].

Po drugiej wojnie światowej gruźlica była jedną z najczęstszych przyczyn śmierci w Polsce. Chorują na nią głównie mężczyźni — z jej powodu umiera ich w Europie trzy razy więcej niż kobiet. Dotyka najczęściej ludzi dorosłych. Spowodowane jest to faktem, że duży odsetek starszych osób w czasach, kiedy gruźlica była bardziej powszechnym zjawiskiem, zaraziło się prątkiem gruźlicy i zachorowania te są efektem reaktywacji wcześniejszego zakażenia. Stwarza to ogromny problem w walce z eliminacją choroby. Niestety, chorują również dzieci — najczęściej te do 5. roku życia [2].

Warto pamiętać, że każdego roku obchodzimy Światowy Dzień Gruźlicy. Przypada on na 24 marca. Data została wyznaczona przez WHO w rocznicę wyizolowania prątka gruźlicy przez Roberta Kocha w 1882.

Choroba ta jest jedną z częstszych chorób zakaźnych występujących na świecie. W Polsce dane o przypadkach gruźlicy gromadzi Krajowy Rejestr Zachorowań na Gruźlicę. Powstał w 1957 roku i od tego czasu prowadzi go Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Inne czynniki sprzyjające rozwojowi choroby

-obniżona odporność,

-cukrzyca,

-niedożywienie,

-palenie papierosów.

Gruźlica a wirus HIV

Osłabienie układu immunologicznego (np. przy zakażeniu wirusem HIV) powoduje ogromną ilość utajonych infekcji szacowaną na ponad 2 miliardy przypadków. W związku z tym gruźlica charakteryzuje się wtedy dużo cięższym przebiegiem. Niestety co dziesiąty chory na tę chorobę jest zakażony wirusem HIV — z czego ponad 70% pacjentów to mieszkańcy Afryki. W 2016 roku z jej powodu zmarło ponad 1,2 miliona osób niezakażonych wirusem HIV oraz blisko 400 tysięcy zakażonych [5].

Walka z chorobą

Diagnozowanie gruźlicy z powodu bardzo mało charakterystycznych objawów jest utrudnione. Poza kaszlem, osłabieniem oraz gorączką z nocnymi potami choroba może objawiać się również spadkiem masy ciała.

Zasadniczą metodą leczenia tej choroby jest stosowanie antybiotyków oraz leków przeciwzapalnych. Jeżeli leczenie rozpocznie się we wczesnej fazie choroby i prowadzi się je z zaleceniami, w rezultacie w 90% może to doprowadzić do eliminacji choroby. 

Standardowa terapia farmakologiczna trwa około pół roku. W pierwszych dwóch tygodniach choremu podaje się co najmniej trzy odmiennie działające leki. Celem następnego etapu kuracji jest usunięcie pozostałej ilości bakterii.

Podstawowym wskazaniem do rozpoczęcia leczenia jest stwierdzenie prątków w pobranym od chorego materiale biologicznym. Niestety, ze względu na bardzo trudne różnicowanie i czas oczekiwania na wyniki badań laboratoryjnych i histopatologicznych, często konieczne jest rozpoczęcie leczenia empirycznego tylko na podstawie RTG klatki piersiowej.

Z pewnością poważnym problemem walki z tą chorobą jest rozwój oporności przeciw lekom przeciwgruźliczym. Zjawisku temu istotnie sprzyja nieprzestrzeganie przez pacjentów zaleceń dotyczących przyjmowania leków [4].

Zapobieganie chorobie

W wyjątkowych sytuacjach, np. przy kontakcie zdrowej osoby z chorą, lekarz może zdecydować się na zapobiegawcze podanie jednego leku (najczęściej izoniazydu). Ma to na celu zminimalizowanie ryzyka zakażenia gruźlicą [1].

W Polsce od wielu lat na rynku dostępna jest szczepionka przeciwko gruźlicy (czytaj także: Obowiązkowe szczepienia w Polsce). Obowiązkowemu, jednorazowemu szczepieniu poddany zostaje noworodek w swojej pierwszej dobie życia [1,3].

Podsumowanie

Bez wątpienia, w wyniku postępującej terapii farmakologicznej w ostatnich 50 latach gruźlica z choroby bardzo powszechnej stała się chorobą rzadką, jednak niestety wciąż obecną. W Polsce w 2018 i 2019 roku stwierdzono łącznie ponad 10 000 nowych przypadków [1].

Bibliografia

  1. 1. European Centre for Disease Prevention and Control/WHO Regional Office for Europe. Tuberculosis surveillance in Europe 2020 – 2018 data. Stockholm: ECDC; 2020.
  2. 2. World Health Organization (WHO). Tuberculosis Fact sheet N°104 – Global and regional incidence. March 2006, Retrieved on 6 October 2006.
  3. 3. Andrzej Szczeklik (red.) Choroby wewnętrzne. tom I, II Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0 .
  4. 4. Diagnosis and treatment of disease caused by nontuberculous mycobacteria. This official statement of the American Thoracic Society was approved by the Board of Directors, March 1997. Medical Section of the American Lung Association. „Am J Respir Crit Care Med”. 156 (2 Pt 2), s. S1–25, 1997
  5. 5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Division of Tuberculosis Elimination. Core Curriculum on Tuberculosis: What the Clinician Should Know. 4th edition (2000). Updated Aug 2003.

Omawiane substancje

  • Izoniazyd

    Izoniazyd jest lekiem stosowanym w leczeniu gruźlicy. Izoniazyd działa poprzez hamowanie syntezy kwasów mykolowych, które są niezbędne dla bakterii gruźlicy.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Gruźlica układu nerwowego

    Gruźlica układu nerwowego jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterie Mycobacterium tuberculosis, które atakują układ nerwowy człowieka. Objawy choroby mogą obejmować bóle głowy, drgawki, zaburzenia mowy i koordynacji ruchowej oraz paraliż. Leczenie polega na długotrwałej antybiotykoterapii oraz rehabilitacji.
  • Gruźlica układu oddechowego

    Gruźlica układu oddechowego jest chorobą zakaźną, która atakuje płuca i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Wymaga długotrwałego leczenia antybiotykami i ścisłej kontroli medycznej.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .