Leki na COVID-19 w badaniach klinicznych

Do lipca 2020 roku, wyniki wszystkich badań klinicznych wskazywały na brak skuteczności jakichkolwiek leków, w porównaniu do placebo. Największe i najpoważniejsze badanie SOLIDARITY, prowadzone przez WHO na całym świecie, nie wykazało skuteczności żadnego z badanych preparatów.

W badaniu tym oceniono następujące leki:

• chlorochina + hydroksychlorochina;
• remdesiwir;
• rytonawir i lopinawir;
• rytonawir i lopinawir + interferon beta.

Przełomowa okazała się publikacja The New England Journal of Medicine, dotycząca deksametazonu, który jako pierwszy wykazał statystycznie istotną korzyść w leczeniu pacjentów chorych na COVID-19 [1,2].

Czym jest deksametazon? Czy pomaga na COVID-19?

Lek ten należy do grupy glikokortykosteroidów, czyli leków o silnym działaniu przeciwzapalnym. Mechanizm jego działania w chorobie COVID-19 polega na hamowaniu wytwarzania prozapalnych cytokin tzw. burzy cytokinowej. Warto podkreślić, że skuteczność tego leku dotyczy jedynie pacjentów poddanych hospitalizacji z powodu niewydolności oddechowej. Lek ten nie daje korzyści u pacjentów bezobjawowych i skąpoobjawowych (jest wręcz przeciwwskazany w tych grupach) [1], [3].

Remdesiwir na COVID-19?

Remdesiwir to lek przeciwwirusowy, który dotychczas stosowano w leczeniu pacjentów zakażonych wirusem Ebola. Jako pierwszy uzyskał aprobatę amerykańskiej i europejskiej agencji do spraw leków, w leczeniu COVID-19. Jednocześnie w tym samym czasie, wynik wcześniej wspomnianego badania SOLIDARITY nie potwierdził skuteczności tego leku w leczeniu COVID-19. Wynik badania, a także utrudniona dostępność preparatu sprawiła, że większość lekarzy w Polsce nie stosowała tego leku.

Biorąc pod uwagę mechanizm działania remdesiwiru (lek blokuje wirusową polimerazę RNA, hamując replikację wirusa), w przeciwieństwie do deksametazonu, najwyższą skuteczność wykazywał w pierwszych dniach infekcji. Zalecano go do stosowania u pacjentów hospitalizowanych z powodu niewydolności oddechowej [4].

Osocze ozdrowieńców

Jedną z metod leczenia, o której szczególnie dużo mówiło się na początku pandemii, jest osocze ozdrowieńców. Jednak w dotychczasowych badaniach klinicznych nie udało się wykazać związku pomiędzy terapią osoczem ozdrowieńców a zmniejszeniem śmiertelności u chorych na COVID-19. Nadal jednak trwają duże, randomizowane badania kliniczne, które prowadzi się na znacznie większych grupach chorych niż dotychczas. Mają one ostatecznie ocenić skuteczność osocza ozdrowieńców w leczeniu COVID-19 [5].

Polska firma biotechnologiczna Biomed-Lublin Wytwórnia Surowic i Szczepionek, aktualnie prowadzi badania nad lekiem przeciwko COVID-19, który ma zostać wytworzony właśnie na bazie osocza ozdrowieńców. Produkt leczniczy ma zawierać immunoglobuliny, czyli przeciwciała do zastosowania u chorych zakażonych wirusem SARS-CoV-2. Polska firma jest jedną z nielicznych w Europie, która dysponuje technologią pozwalającą na wytwarzanie immunoglobulin z osocza ozdrowieńców [6].

Czy amantadyna jest skuteczna w leczeniu COVID-19?

Amantadyna (Viregyt-K) to lek, który wzbudza wiele kontrowersji w związku z rzekomą jego skutecznością w leczeniu chorych na COVID-19.

To lek, który był stosowany w leczeniu grypy (od jakiegoś czasu nie jest już używany w tym celu, ze względu na oporność większości szczepów wirusa grypy). Amantadynę stosują także pacjenci chorzy na Parkinsona.

Na chwilę obecną brak dowodów naukowych na skuteczność amantadyny w leczeniu COVID-19 – stosowana jest poza wskazaniami rejestracyjnymi.

Polska Agencja Badań Medycznych na zlecenie Ministra Zdrowia, prowadzi badania nad skutecznością amantadyny w leczeniu chorych na COVID-19 [7].

Leczenie COVID-19 — nowe nadzieje

W styczniu 2021 pojawiła się informacja o dwóch nowych lekach, które wykazały skuteczność w leczeniu choroby COVID-19. Tocilizumab i sarilumab – przeciwciała monoklonalne, które dotychczas stosowano w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. W badaniu klinicznym, podczas leczenia pacjentów z ciężką postacią COVID-19 wykazały skuteczność, zmniejszając śmiertelność w tej grupie. Prace potwierdzające skuteczność nadal trwają [8], [9].

Czy istnieją skuteczne leki na COVID-19?

Przyczynowe leczenie choroby COVID-19, jak w przypadku większości infekcji wirusowych, jest mało skuteczne. Pozostaje więc leczenie objawowe  m.in. obniżanie gorączki oraz nawadnianie pacjentów.

Skuteczniejszą opcją w tym przypadku wydaje się profilaktyka, czyli szczepienie. Obecne szczepionki, dopuszczone do obrotu w Europie (Pfizer/BioNTech oraz Moderna), wykazują  95% skuteczność. Aktualnie na całym świecie trwa masowa akcja szczepień, która ma zapewnić tzw. odporność populacyjną. Więcej informacji na temat szczepionek COVID-19 znajdziesz tutaj.