Co to jest neuropatia po chemioterapii?

Pomimo dynamicznego rozwoju terapii celowanych, chemioterapia nadal pozostaje najbardziej skuteczną metodą leczenia wielu rodzajów nowotworów. Niestety, ze względu na jej specyficzny mechanizm działania niszczy nie tylko chore komórki (komórki nowotworowe), ale także komórki zdrowie, co jest przyczyną występowania wielu działań niepożądanych związanych z chemioterapią. Jednym z najpoważniejszych i najczęściej występujących skutków ubocznych chemioterapii jest neurotoksyczność i związana z tym neuropatia po chemioterapii. A co to tak właściwie jest?

Objawy neurotoksyczność pojawiają się zazwyczaj w ciągu 2 miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Neuropatia obwodowa dotyka między 60% a 80% pacjentów onkologicznych, a u 30% z nich, utrzymuje się ona przez co najmniej pół roku po zakończeniu ostatniego cyklu leczenia. Neuropatia to ogólne określenie uszkodzenia nerwów obwodowych, czyli tych, które znajdują się poza mózgiem i rdzeniem kręgowym. Jej objawem może być drętwienie rąk i nóg, mrowienie kończyń, osłabienie mięśni lub ich ból. Mogą pojawić się też problemy z równowagą i koncentracją. Kluczowe w ograniczeniu negatywnego wpływu neurotoksyczności jest jej wczesne zdiagnozowanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Istotne jest zatem dokonanie oceny obecności objawów neurotoksyczności przed rozpoczęciem każdego kolejnego cyklu chemioterapii [1].

Dlaczego po chemioterapii drętwieją nogi i ręce?

Najczęstszym objawem neuropatii w przebiegu chemioterapii są zaburzenia czucia (np. drętwienie rąk i nóg lub palców), rzadziej funkcji ruchowych czy wegetatywnych. Objawami występującymi w przebiegu neurotoksyczności ostrej są: ból, uczucie kłucia i pieczenia, drętwienie i mrowienie dłoni oraz stóp, zaburzenia normalnego czucia, uczucie bólu wywołane bodźcami, które nie powinny wywoływać, na przykład ból odczuwany podczas „normalnego” dotyku czy schodzenia po schodach. Z uwagi na to, że zaburzenia czucia pojawiają się głównie w okolicach rąk i stóp, określane są mianem „skarpetek i rękawiczek”. Czynniki ryzyka wystąpienia neurotoksyczności w trakcie chemioterapii nie są dokładnie znane, uznaje się, że następujące czynniki predysponują do rozwoju neurotoksyczności [2]:

• wiek > 75 lat;
• cukrzyca;
• współistniejąca neuropatia;
• uzależnienie od alkoholu;
• zaburzenia funkcji nerek;
• nikotynizm;
• niedoczynność tarczycy;
• zakażenie wirusem HIV;
• choroby stawów o podłożu autoimmunulogicznym.

Jak leczyć drętwienie oraz ból rąk i nóg po chemioterapii?

Czy istnieją leki na drętwienie nóg po chemioterapii? Czy można jakoś leczyć problemy z chodzeniem po chemioteraii, które są wynikiem neuropatii? Leczenie przewlekłej neuropatii polega na redukcji bólu. Lekami stosowanymi w tym celu są tak zwane inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): duloksetyna, wenlafaksyna.

W przypadku niepowodzenia terapii przy użyciu leków z grupy SSRI, można użyć leków z grupy trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TLPD): amitryptylina lub leków przeciwdrgawkowych takich jak: gabapentyna, pregabalina. Ulgę i poprawę komfortu życia przynosi również Thiogamma 600, preparat zawierający w swoim składzie kwas alfa-liponowy, który wskazany jest do stosowania w zaburzeniach czucia związanych z polineuropatią. Wszystkie wymienione leki dostępne są tylko na receptę, zatem mogą być włączone do leczenia tylko i wyłącznie pod kontrolą lekarza. W łagodzeniu objawów bólu neuropatycznego ulgę mogą przynieść również ćwiczenia fizyczne, akupunktura, masaże oraz fizjoterapia. Natomiast warto wiedzieć, że istnieją różne kapsułki i tabletki na drętwienie rąk lub leki na drętwienie palców u rąk, stóp bądź nóg. Są to najczęściej suplementy diety, a poniżej zapoznamy Państwa ze składnikami, na które warto zwrócić uwagę.

Drętwienie rąk i nóg – co stosować?

Jeśli mamy problemy z chodzeniem po chemioterapii lub cierpimy na neuropatię po chemioterapii, która objawia się mrowieniem lub drętwieniem rąk i nóg, to pierwszorzędowo należy udać się do lekarza na konsultację. Dodatkowo można rozważyć włączenie kapsułek i tabletek na drętwienie rąk. Przy wyborze suplementu diety warto kierować się jego renomą, obecnością badań, które potwierdzają skład jakościowy i ilościowy, certyfikatów, ale najważniejszy jest skład. Na co zwracać uwagę? Podstawę powinien stanowić monofosforan urydyny, który może wspomagać procesy regeneracji osłonek mielinowych w komórkach nerwowych oraz regulować przekaźnictwo nerwowe. Urydynę w formie monofosforanu, czyli w formie dostępnej dla naszego organizmu znajdziemy w Streboxar Se+, Fosydyna Plus, Mieloguard lub Urydynox [3-5].

Streboxar Se+kapsułki

Suplement diety

O produkcie

• zawiera monofosforan urydyny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania włókien nerwowych;
• witaminy z grupy B (B1, B6, B12) zawarte w suplemencie wspierają właściwe działanie układu nerwowego;
• witaminy B6, B12 oraz kwas foliowy przyczyniają się do utrzymania właściwych funkcji psychologicznych;
• zawiera cholinę, która uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych;
• zawarty w produkcie selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy;
• opakowanie wystarcza na 1 miesiąc terapii.

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku zmęczenia, stresu, osłabienia, zaburzeń koncentracji, zaburzeń pamięci oraz zaburzeń nastroju (afektywnych).

Skład

Substancjami czynnymi produktu są: monofosforan urydyny, selen, kwas foliowy, witamina b1 (tiamina), witamina b6, witamina b12 (kobalamina) oraz cholina.

Dawkowanie

Zalecane spożycie dla dorosłych to 1 kapsułka dziennie. Należy popić ją szklanką wody.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Mieloguard, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• dla dorosłych;
• zawiera 9 składników, które wspierają obwodowy układ nerwowy, mięśnie i kości;
• posiada urydynę, witaminy z grupy B, a także cytydynę, witaminę D i magnez;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• receptura opracowana zgodnie ze standardami jakościowymi;
• działanie składników potwierdzone badaniami naukowymi.

Urydynox, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminy B1, B6, B12 i kwas foliowy, a także urydynę;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• nie zawiera laktozy.

Fosydyna Plus, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminy B1, B6, B12 i kwas foliowy, a także urydynę i miedź;
• dla dorosłych;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera żelatynę.

Drugi ważny składnik dla naszego układu nerwowego i problemów z funkcjonowaniem nerwów jest kwas alfa-liponowy. Działa ochronnie na neuronu, które doświadczają stresu oksydacyjnego, a podczas chemioterapii jest go dużo w naszym organizmie. Kwas alfa-liponowy znajdziemy w preparatach takich, jak Liponexin, Alfarydyna, AlaNervOn [6]. Jeśli mówimy o stresie oksydacyjnym, to warto wspomnić o selenie, bo to składnik, który chroni komórki przed nim. Możemy postawić na preparaty, które zawierają jedynie selen, np. Naturell Selen Organiczny, Nuion, Swanson SelenoExcell Selen, ale także te, które mają selen razem, np. z monofosforanem urydyny lub choliną, np. Streboxar Se+ [5,7]. Wspomnieliśmy o cholinie – czy ona też działa pozytywnie na komórki nerwowe? Oczywiście! Cholina uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych [3-5].

ALAnerv ON, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kwas alfa-liponowy, kwas gamma-linolenowy, honokiol, witaminy B1, B2, B5, B6, E i selen;
• nie zawiera laktozy;
• stosuje się od 1 do 2 kapsułek dziennie.

Naturell Selen Organiczny, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera 200 µg selenu pochodzenia drożdżowego;
• małe tabletki;
• może zawierać śladowe ilości skorupiaków, ryb, soi i ich produktów pochodnych;
• produkt wegański;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• bez laktozy, cukru i glutenu;
• 1 tabletka na dobę;
• dla dorosłych.

Inny ważny element do prawidłowego funkcjonowanie komórek nerwowych i wsparcia ich prawidłowego działania to witaminy. Ważne dla układu nerwowego są głównie te z grupy B, a dokładnie B1, B6, B12. Wybierajmy preparaty, które mają je w swoim składzie (np. Streboxar Se+, Vitaminum B Complex, Prewenit Intesiv B, Vitaminum B12-SF).

Vitaminum B12-SF, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera największą ilość witaminy B12 dostępnej bez recepty;
• witamina B12 w formie cyjanokobalaminy;
• przeznaczony do leczenia niedoborów witaminy B12;
• nie zawiera laktozy.

Neurobion Advance, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera największą ilość witaminy B12 dostępnej bez recepty;
• witamina B12 w formie cyjanokobalaminy;
• przeznaczony do leczenia niedoborów witaminy B12;
• dodatkowo zawiera witaminę B1 i B6;
• nie zawiera laktozy;
• 1 tabletka na dobę.

Czy jest coś jeszcze? Jako metodę przynoszącą ulgę w neurotoksyczności wykorzystuje się także między innymi zabiegi schładzające — preparatem dostępnym bez recepty jest REUMO TERAPIA – żel zawierający w swoim składzie mentol. W łagodzeniu uciążliwych objawów neurotoksyczności oraz często towarzyszącego bólu, pomocne są plastry z kapsaicyną: Czarci Plaster, Super Plast, Hot Plast.

Podsumowanie

Neuropatia po chemioterapii to uszkodzenie nerwów obwodowych objawiające się bólem, mrowieniem oraz drętwieniem kończyn. Występuje u większości pacjentów onkologicznych i może się utrzymywać nawet przez wiele miesięcy po zakończeniu leczenia. W terapii stosuje się leki na receptę, takie jak duloksetyna, gabapentyna czy pregabalina, a także suplementy zawierające urydynę, witaminy z grupy B, selen czy kwas alfa-liponowy. Objawy mogą złagodzić także ćwiczenia, masaże, fizjoterapia i produkty z kapsaicyną. Wczesne rozpoznanie objawów i odpowiednia suplementacja wspomagają proces regeneracji nerwów i poprawiają komfort życia pacjenta.