Indeks substancji czynnych
strona nr 76
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Ostryż plamisty (biała kurkuma) to roślina lecznicza, której kłącze zawiera sesquiterpeny i kurkuminoidy. Tradycyjnie stosowany przy problemach trawiennych i stanach zapalnych. Przeciwwskazany w ciąży; ostrożność wskazana przy lekach przeciwzakrzepowych.
Oteracyl to miejscowy lek przeciwgrzybiczy, skuteczny zwłaszcza przeciw drożdżakom Candida. Hamuje syntezę kwasów nukleinowych, stosowany w kandydozie jamy ustnej i profilaktyce zakażeń grzybiczych.
- surowce roślinne
Otręby pszenne to bogate źródło błonnika (ok. 40 g/100 g), witamin z grupy B i związków bioaktywnych. Potwierdzono ich działanie na przyspieszenie tranzytu jelitowego i zwiększenie masy kałowej. Stosowane przy zaparciach, hemoroidach i zespole jelita drażliwego. Zawierają gluten – przeciwwskazane w celiakii.
- surowce roślinne
Otręby ryżowe to bogaty w γ-oryzanol, tokotrienole i błonnik produkt uboczny przemiału ryżu. Badania wskazują na ich działanie obniżające cholesterol LDL. Bezpieczna dawka to do 30 g dziennie, jednak mogą wchodzić w interakcje z lekami doustnymi.
- surowce roślinne
Wyciąg z nasion owsa czarnego (Avena strigosa) zawiera polisacharydy, aminokwasy i awenantrami dy. Wspiera nawilżenie skóry, działa łagodząco i antyoksydacyjnie. Stosowany głównie w dermokosmetyce.
- surowce roślinne
Owies zwyczajny to źródło beta-glukanów – błonnika, który obniża cholesterol i łagodzi skoki glukozy po posiłku. Działa przy odpowiednim dziennym spożyciu, potwierdzone przez Komisję Europejską.
- surowce roślinne
Owoc derenia jadalnego (Cornus mas) zawiera ponad 100 związków aktywnych – antocyjany, irydy, flawonoidy i witaminę C – badanych pod kątem działania antyoksydacyjnego, przeciwzapalnego i korzystnego wpływu na parametry metaboliczne. Może wchodzić w interakcje z lekami na cukrzycę i nadciśnienie.
- surowce roślinne
Owoc głogu strzępiastolistnego dostarcza polifenoli, flawonoidów i witaminy C. Tradycyjnie stosowany przy dolegliwościach serca, problemach trawiennych i gorączce. Bogaty skład fitochemiczny odpowiada za silne właściwości antyoksydacyjne.
- surowce roślinne
Owoc jabłka dzikiego zawiera polifenole, pektyny i triterpenoidy wykazujące właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i korzystne dla układu sercowo-naczyniowego. Sok jabłkowy może wchodzić w istotne interakcje z lekami, m.in. atenololem i warfaryną.
- surowce roślinne
Owoc jeżyny zawiera ok. 257 mg polifenoli na 100 g, głównie antocyjany, kwercetynę, elagotaniny i kwasy fenolowe. Badania laboratoryjne potwierdzają działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne; owoc jest bezpieczny w ilościach pokarmowych.
- surowce roślinne
Owoc poziomki (Fragaria vesca) jest bogaty w antocyjany, kwas elagowy, flawonoidy i witaminę C. Wykazuje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne, a tradycyjnie stosowany był przy dolegliwościach trawiennych, gorączce i problemach ze stawami. W większych dawkach może wpływać na krzepliwość krwi.
- Owoc truskawki
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Ozanimod to nowoczesny lek immunomodulujący stosowany w terapii rzutowo-remisyjnego stwardnienia rozsianego oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u dorosłych.
Ozateron to niezweryfikowana substancja czynna bez potwierdzonych danych o działaniu, zastosowaniu czy dawkowaniu. Brak oficjalnych informacji uniemożliwia ocenę jej bezpieczeństwa i skuteczności.
- syntetyczne i biologiczne
Ozokeryt to mineralna substancja woskowa stosowana w termoterapii (okłady 60–70°C) i jako składnik okluzyjny preparatów do skóry. Działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwobrzękowo. Do celów terapeutycznych stosuje się wyłącznie oczyszczoną postać, wolną od zanieczyszczeń.
- syntetyczne i biologiczne
Ozonoterapia to eksperymentalna metoda medyczna polegająca na podaniu mieszaniny ozonu i tlenu. Wytwarza cząsteczki sygnałowe modulujące stany zapalne i układ odpornościowy. Dowody kliniczne są obiecujące w wybranych wskazaniach, lecz niewystarczające do uznania jej za terapię standardową.
- syntetyczne i biologiczne
Ozymertynib to innowacyjny lek celowany, stosowany w terapii zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacją EGFR T790M, oferujący skuteczność i korzystny profil bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
p-Aminofenol to toksyczne zanieczyszczenie i produkt degradacji paracetamolu, normowane w lekach przeciwbólowych. Jest hepatotoksyczny, nefrotoksyczny i może wywoływać methemoglobinemię. W laboratoriach farmaceutycznych stosuje się go jako certyfikowany wzorzec odniesienia do kontroli jakości preparatów paracetamolowych.
- surowce roślinne
Pachnotka zwyczajna (Perilla frutescens) to zioło bogate w kwas rozmarynowy, luteolinę i kwas α-linolenowy (omega-3, 54–64% oleju z nasion). Stosowana tradycyjnie przy dolegliwościach układu oddechowego i pokarmowego. Olej i wyciągi są generalnie dobrze tolerowane przez okres do 12 miesięcy; nie zaleca się stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią.
- syntetyczne i biologiczne
Padeliporfina to innowacyjna substancja stosowana w terapii wczesnego raka prostaty. Umożliwia precyzyjne niszczenie komórek nowotworowych z minimalnym ryzykiem uszkodzenia zdrowych tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
Paklitaksel to lek przeciwnowotworowy z grupy taksanów, stosowany w terapii m.in. raka jajnika, piersi i płuca. Działa poprzez hamowanie podziału komórek nowotworowych, wymaga kontroli parametrów krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Palbocyklib to innowacyjny lek stosowany w terapii zaawansowanego raka piersi. Hamuje wzrost komórek nowotworowych i często łączony jest z leczeniem hormonalnym, wymagając ścisłej kontroli terapii.
- surowce roślinne
Palczatka cytronelowa (Cymbopogon citratus) zawiera olejek eteryczny bogaty w cytral (do 91% składu), a także flawonoidy, kwasy fenolowe i terpeny. Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują na działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Kobiety w ciąży powinny unikać stosowania rośliny i jej olejku.
- surowce roślinne
Palczatka cytrynowa (Cymbopogon citratus) zawiera citral (do 91% olejku), flawonoidy i fenolokwasy. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Kobiety w ciąży powinny jej unikać; możliwe interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP1A1 i CYP3A4.
- surowce roślinne
Olejek palmarozowy z palczatki imbirowej (Cymbopogon martinii) zawiera 70–85% geraniolu, który odpowiada za jego właściwości przeciwdrobnoustrojowe, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Stosuje się go wyłącznie zewnętrznie – rozcieńczony w oleju nośnikowym. Kobiety w ciąży i osoby przyjmujące leki powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Paliperydon to nowoczesny lek przeciwpsychotyczny, skuteczny w leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych, dostępny w różnych formach i dawkach, umożliwiający indywidualizację terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Paliwizumab to przeciwciało monoklonalne stosowane w profilaktyce zakażeń RSV u dzieci z grup ryzyka, skutecznie ograniczające ciężkie infekcje dróg oddechowych i ryzyko hospitalizacji.
- surowce roślinne
Palma sabalowa (Serenoa repens) to suplement stosowany przy objawach łagodnego rozrostu prostaty i wypadaniu włosów. Wyciąg z jej owoców zawiera kwasy tłuszczowe i fitosterole hamujące enzym 5-alfa-reduktazę. Dowody kliniczne są sprzeczne. Typowa dawka to 320 mg dziennie standaryzowanego ekstraktu. Kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitamid MEA to woskowy amid kwasu palmitynowego stosowany w kremach, szamponach i maściach jako emolient, środek zagęszczający i antystatyczny. Wbudowuje się w lipidy naskórka, ograniczając utratę wody i nadając skórze gładkość. Może podrażniać skórę głowy u osób wrażliwych.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitan sodu to sól sodowa kwasu palmitynowego – substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach aptecznych. Pełni rolę surfaktantu, emulgatora i środka zagęszczającego w mydeł leczniczych, kremach, maściach i emulsjach farmaceutycznych. Dopuszczony przez regulatorów UE i FDA.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-heksapeptyd-12 to syntetyczny lipopeptyd naśladujący fragment elastyny skóry. Pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu i elastyny, hamuje enzymy degradujące macierz skóry oraz działa przeciwzapalnie. Stosowany miejscowo w stężeniach poniżej 10 ppm; uważany za bezpieczny składnik kosmetyczny.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-heptapeptyd-18 to lipopeptyd stosowany w kosmetykach przeciwzmarszczkowych. W badaniach in vitro blokuje napływ wapnia do neuronów i hamuje uwalnianie acetylocholiny, zmniejszając mikrokurczenia mięśni skóry. Palmitoylacja zwiększa jego zdolność do przenikania przez naskórek.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-oligopeptyd to peptyd sygnałowy w dermokosmetykach, który pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu i kwasu hialuronowego, hamuje enzymy degradujące kolagen i łagodzi stan zapalny. Badania kliniczne potwierdzają redukcję zmarszczek o 20–68% w zależności od czasu stosowania, przy bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-pentapeptyd-4 (Matrixyl) to peptyd sygnałowy, który przenika do skóry właściwej i pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Badania kliniczne potwierdzają redukcję zmarszczek o kilkadziesiąt procent po kilku miesiącach stosowania. Uznany za bezpieczny przez panel CIR.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-tetrapeptyd-10 to peptyd kosmetyczny wzmacniający barierę naskórkową poprzez zwiększenie ekspresji filagryny i korneodezmozyny. W badaniach wykazuje działanie nawilżające, wygładzające i redukujące reaktywność skóry wrażliwej.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoilo-tetrapeptyd-7 to syntetyczny peptyd hamujący stan zapalny skóry i stymulujący produkcję kolagenu oraz elastyny. W badaniach klinicznych wykazano poprawę nawilżenia, gęstości kolagenu i redukcję zmarszczek. Stosowany w serumach i kremach przeciwstarzeniowych.
- Palmitoyl Tripeptide-1
Opis w przygotowaniu
- Palmitoyl Tripeptide-5
Opis w przygotowaniu
- Palmitoyl Tripeptide-7
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoylo-dipeptyd-5 to syntetyczny lipopeptyd wzmacniający połączenie skórno-naskórkowe poprzez stymulację kolagenu IV, VII, XVII, lamininy V i integryny β4. Stosowany w stężeniu 1–3% w dermokosmetykach, przyczynia się do zwiększenia sprężystości, zwartości i nawilżenia skóry oraz redukcji widocznych zmarszczek.
