Co pomaga na ból brzucha?

Ból brzucha związany z infekcją

Infekcje wirusowe są najczęstszymi przyczynami bólu brzucha. Dotykają zarówno dzieci, jak i dorosłych. Przenoszą się drogą pokarmową i potrafią ponownie zaatakować organizm. Najczęściej wywołują je Rotawirusy. Infekcja może przebiegać z podwyższoną lub bardzo wysoką temperaturą ciała, dreszczami, rozbiciem i osłabieniem. Oprócz skurczowego i napadowego bólu nadbrzusza może wystąpić biegunka, a także wymioty. Chory nie ma apetytu, odczuwa nudności.

Co stosować na ból brzucha w wyniku infekcji?

Na ból brzucha sprawdzi się drotaweryna (np. No-Spa, No-Spa Max, Drotafemme, Drotafemme Forte), substancja o działaniu rozkurczowym. Jest zarejestrowana od szóstego roku życia. Oprócz stanów spastycznych żołądka i jelit jest z powodzeniem stosowana w skurczach dróg żółciowych i pomocniczo w chorobie wrzodowej i dwunastnicy. Trzeba jednak pamiętać, że w przypadku biegunki może nasilić jej przebieg. U starszych osób stosujących leki przeciwnadciśnieniowe, a także u pacjentów z niskim skurczowym ciśnieniem tętniczym może nasilić jego spadek.

No-Spa Max, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera drotawerynę;
• produkt z laktozą;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• dostępny preparat o niższej dawce (No-Spa);
• do stosowania od 12. roku życia.

Drotafemme Forte, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera drotawerynę;
• produkt z laktozą;
• tańszy niż lider kategorii;
• dostępny preparat o niższej dawce (Drotafemme);
• do stosowania od 12. roku życia.

Bezpiecznymi lekami w infekcjach wirusowych przewodu pokarmowego są probiotyki. Regulują one prawidłowy wzrost i rozwój pożądanej flory bakteryjnej jelit i przyczyniają się do wyrównania ich pracy. Pozytywny wpływ na jelita mają zarówno szczepy bytujące w jelicie cienkim (Lactobacillus), jak i te żyjące w jelicie grubym (Bifidobacterium). Bardzo dobre wyniki leczenia infekcji rotawirusowej i innych schorzeń (zakażenie Clostridium difficile, które też objawia się silną biegunką i bólami brzucha) ma szczep drożdży Saccharomyces boulardii. Może być on równocześnie stosowany z przepisanym przez lekarza antybiotykiem, gdyż jest odporny na jego działanie. Reguluje pracę jelit, gdyż stwarza niekorzystne dla wirusów i bakterii środowisko w jelitach, prowadząc do zahamowania namnażania się patogenów.

Ból brzucha wywołany stresem lub zespół jelita drażliwego

Stres i napięcie, szybkość życia i nadmiar obowiązków nie sprzyja dobremu funkcjonowaniu naszego przewodu pokarmowego. Nieregularne posiłki, niezdrowa dieta sprawiają, że odczuwamy dyskomfort i ból brzucha. W tych przypadkach najlepsza jest profilaktyka. Przeznaczenie odpowiedniej pory na posiłki z dbałością o ich jakość będzie kluczowe. Jeśli odczuwamy dolegliwości warto zastosować probiotyki. Przy wyborze odpowiedniego preparatu należy zwrócić uwagę na jego właściwe przechowywanie (niektóre wymagają przechowywania w lodówce w temperaturze od 2 do 8 stopni Celsjusza), a także na właściwe dawkowanie.

Maślan sodu jako wsparcie przy nadwrażliwych jelitach

Przy bólu brzucha związanym ze stresem lub zespołem jelita drażliwego pomocne może być także wsparcie prawidłowego funkcjonowania jelit. Preparaty z maślanem sodu nie działają doraźnie przeciwbólowo ani rozkurczowo, ale mogą wspierać błonę śluzową jelit i prawidłową pracę bariery jelitowej. Maślan jest ważnym źródłem energii dla komórek jelita grubego, a jego odpowiednia podaż może mieć znaczenie u osób z wrażliwym przewodem pokarmowym, u których ból brzucha, wzdęcia czy zaburzenia rytmu wypróżnień nawracają pod wpływem stresu. Przykładami preparatów zawierających maślan sodu są m.in. Tributron, który łączy go z wcześniej wspomnianymi probiotykami, oraz Debutir Forte.

Tributron, kapsułki

O produkcie

• kompleksowy preparat składający się z maślanu sodu, probiotyku i prebiotyku;
• maślan sodu to źródło energii dla komórek jelita;
• 5 wyselekcjonowanych szczepów bakterii kwasu mlekowego zasiedlających jelito cienkie i grube; 
• Actilight® (fruktooligosacharydy) – pożywka niezbędna do wzrostu bakterii probiotycznych (prebiotyk);
• zastosowana technologia chroni bakterie kwasu mlekowego przed tlenem, temperaturą, wilgocią i pH żołądka;
• składniki pomagają w zachowaniu równowagi mikrobioty jelit;
• produkt polecany jest podczas i w trakcie antybiotykoterapii, dla osób z wrażliwymi jelitami i stosujących dietę lekkostrawną i ubogobłonnikową;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Debutir forte, kapsułki twarde

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• zawiera maślan sodu;
• duże opakowanie;
• dość duże kapsułki – mogą być dla niektórych trudne do połknięcia;
• nie zawiera laktozy;
• przyjmować w trakcie posiłku;
• nie rozgryzać i nie otwierać kapsułki;
• do stosowania od 7. roku życia.

Trimebutyna przy bólu brzucha i zaburzeniach czynności jelit

W przypadku stanów skurczowych żołądka i jelit pomocna może okazać się trimebutyna. Jest to substancja regulująca czynność przewodu pokarmowego, dlatego stosuje się ją m.in. przy bólach brzucha, wzdęciach, uczuciu pełności, nudnościach oraz zaburzeniach czynności jelit wywołanych stresem, takich jak biegunka lub zaparcia. Przykładem leku z trimebutyną dostępnego bez recepty jest Tribux Bio.

Stosując trimebutynę, należy pamiętać o możliwości nasilenia działania antycholinergicznego, co może mieć znaczenie zwłaszcza u osób starszych. Objawami mogą być m.in. zawroty głowy, nasilenie zaparć, zaostrzenie jaskry czy zatrzymanie oddawania moczu. Trimebutyna może również wpływać na pracę serca, dlatego ostrożność powinny zachować osoby z zaburzeniami rytmu serca lub nadciśnieniem tętniczym.

Tribux Bio, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny lek z trimebutyną bez recepty;
• zawiera laktozę;
• stosować krótkotrwale – maksymalnie do 3. dni;
• przyjmować przed posiłkiem;
• nie stosować u kobiet w ciąży;
• do stosowania od 12. roku życia.

Ból brzucha związany z zaburzeniem wydzielania kwasu solnego przez komórki żołądka

Występuje najczęściej w chorobach błony śluzowej żołądka, gdzie dochodzi do powstania nadżerki, która jest podrażniona i nie może się wygoić pod wpływem wydzielania kwasu solnego.

Jakie leki stosować?

Lekami stosowanymi w chorobie wrzodowej żołądka i jelit, a także w refluksie są inhibitory pompy protonowej. Działają one poprzez hamowanie działania pompy protonowej zlokalizowanej na komórkach błony śluzowej żołądka, prowadząc do zahamowania wydzielania kwasu solnego.

Bez konsultacji lekarskiej leki te mogą być stosowane przez 14 dni, czyli najczęściej do wygojenia się nadżerki i zmniejszenia odczuwania bólu. Jeśli objawy się utrzymują, należy skierować pacjenta do lekarza. Jest to bardzo ważne, ponieważ ciągłe hamowanie wydzielania kwasu solnego jest niekorzystne, może prowadzić bowiem do wzrostu niekorzystnych patogenów, a także zmniejszać objawy bólowe w przypadku choroby nowotworowej żołądka. Leki z grupy IPP osłabiają ochronne działanie błony śluzowej żołądka i kwasu solnego, dlatego ważne jest ich stosowanie jedynie w uzasadnionych przypadkach.

Do najczęściej stosowanych, dostępnych bez recepty należą: omeprazol (Ortanol MAX, Polprazol Max, Helicid Control, Goprazol Max) i pantoprazol (Anesteloc Max, Controloc Control, Contix ZRD). Pantoprazol jest częściej polecany w przypadku pacjentów stosujących leki kardiologiczne, nie wchodzi on w interakcje z lekami przeciwpłytkowymi czy przeciwzakrzepowymi. Inhibitory pompy protonowej może polecić farmaceuta w przypadku silnej zgagi czy refluksu, a także w przypadku bólu brzucha związanego z infekcją żołądkowo-jelitową. Leki te należy przyjmować na czczo minimum pół godziny przed posiłkiem, raz na dobę. Mogą one zmniejszać stężenie magnezu i witaminy B12 w organizmie, należy o tym pamiętać jedynie podczas długotrwałego stosowania, zleconego przez lekarza.

Goprazol Max, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni;
• lek zawiera omeprazol, czyli substancję z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Całkowita siła działania leku zostaje osiągnięta najczęściej 2 do 3 dni po rozpoczęciu leczenia;
• podczas długiego stosowania leku (np. 3 miesiące) może wystąpić hipomagnezemia. U pacjentów cierpiących na niedobór magnezu można rozważyć suplementację magnezem;
• lek może powodować zmniejszenie stężenia witaminy B12 podczas długiego stosowania;
• lek może być stosowany podczas ciąży i karmienia piersią.

Controloc Control, tabletki dojelitowe

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bez konsultacji lekarskiej leczenie nie powinno trwać dłużej niż 14 dni;
• lek zawiera pantoprazol;
• nie zawiera laktozy;
• pierwsze efekty leczenia obserwuje sie po 2-3 dniach;
• podczas długiego stosowania leku (np. 3 miesiące) może wystąpić niedobór witaminy B12 i magnezu;
• lek może być stosowany podczas ciąży i karmienia piersią (po konsultacji lekarskiej).

Ból brzucha związany z długotrwałym stosowaniem leków przeciwzapalnych

Jest to bardzo niebezpieczny objaw wymagający interwencji lekarza. Ból brzucha pojawiający się podczas lub po stosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, a także krwawienie z przewodu pokarmowego świadczy o uszkodzeniu błony śluzowej żołądka, a nawet perforacji, przerwaniu jego ciągłości.

Jest to najczęstsza przyczyna hospitalizacji, szczególnie niebezpieczna dla pacjentów w podeszłym wieku.  Objawy u tych pacjentów są z reguły mniej nasilone, a konsekwencje bardzo poważne, włączając anemię i stan zagrożenia życia. Szczególnie narażeni są pacjenci leczeni przeciwzakrzepowo, bo krwawienie może być masywne i trudne do opanowania. Pacjent z podejrzeniem uszkodzenia błony śluzowej powinien zostać poinformowany o zaprzestaniu stosowania leków przeciwbólowych z grupy NLPZ i skierowany do lekarza.

Łagodne dolegliwości bólowe wynikające z niestrawności

Po zjedzeniu obfitego i ciężkostrawnego posiłku mogą pojawić się objawy dyspeptyczne. Częściej występują u osób po wycięciu woreczka żółciowego niż u osób zdrowych. Charakteryzują się uczuciem pełności, wzdęciami, zaparciami i odbijaniem.

Co pomaga na ból brzucha wywołany niestrawnością i wzdęciami?

Środkami z aptecznej półki, które mogą nam pomóc w tej sytuacji, są zioła takie jak: rozmaryn, karczoch, mięta, melisa, ostropest, dziurawiec. Występują one w formie tabletek ziołowych, herbat do zaparzania, kropli, a także wyciągów płynnych. Mięta i melisa zwiększają wydzielanie soków trawiennych, które pomagają strawić posiłek. Karczoch ma działanie obniżające poziom cholesterolu i również ułatwia trawienie. Dziurawiec zwiększa wydzielanie enzymów trawiennych i wspiera funkcje wątroby.

W problemach z niestrawnością pomocny może być także simtetikon (Spumax, Espumisan, Espumisan Max, Simetigast Forte). Jest substancją, która dobrze się sprawdza przy wzdęciach i nadmiarze gazów w jelitach. Rozbija pęcherzyki gazu i zmniejsza uczucie pełności i wzdęć. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego też jest lekiem bezpiecznym. Stosuje się go również w postaci kropli u niemowląt, cierpiących na bóle brzuszka wywołane kolką.

Espumisan, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• bardzo małe kapsułki, proste do połknięcia;
• mała dawka symetykonu – wymóg spożycia dużej ilości kapsułek, aby osiągnąć efekt;
• występują opakowania o różnych wielkościach;
• do stosowania od 6. roku życia;
• uznaje się za bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• substancja czynna nie wchłania się z przewodu pokarmowego;
• występuje również pod innymi nazwami, z większym stężeniem substancji czynnej, np. Espumisan MAX;
• występuje również w formie kropli.

Esputicon, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera dimetykon – substancję, która rozbija pęcherzyki gazu w jelitach i redukuje wzdęcia;
• nie zawiera cukru;
• do stosowania u osób dorosłych (u dzieci z przepisu lekarza);
• występuje również jako produkt z większą dawką (200 mg);
• dostępne również krople;
• duże opakowanie.

Simetigast Forte, kapsułki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• największa na rynku dawka substancji czynnej;
• małe kapsułki, łatwe do połknięcia;
• nie zawiera cukru;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia.

W tym miejscu należy wspomnieć również o laktazie, czyli enzymie trawiącym laktozę. W przypadku nietolerancji laktozy zarówno u dorosłych, jak i przy niewystarczającej aktywności naturalnej laktazy u niemowląt podawanie preparatu laktazy do posiłków mlecznych jest uzasadnione. Należy pamiętać, żeby niemowlętom podawać preparat po konsultacji z lekarzem i odstawiać go stopniowo najpóźniej po 3-4 miesiącach od pierwszego zastosowania. Organizm przyzwyczajony do podaży laktazy może zmniejszać jej endogenne wytwarzanie.

Leki przeciwbakteryjne i antybiotyki stosowane w infekcjach układu pokarmowego

Czasami, gdy przyczyną bólu brzucha jest infekcja, konieczne jest sięgnięcie po tabletki z antybiotykiem. Zleca je lekarz w wyniku przedłużających się objawów dyspeptycznych i biegunki. Jednym z antybiotyków jest ryfaksymina. Zalecana jest w zakażeniu bakteryjnym jelit, przebiegającym bez gorączki, gdy liczba luźnych stolców nie przekracza 8 na dobę i brak jest biegunek krwawych. Również stosuje się ją u pacjentów w biegunce podróżnych, a także u dorosłych pacjentów z encefalopatią wątrobową i w niepowikłanej uchyłkowej chorobie jelita grubego. Należy zachować ostrożność, stosując lek u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, gdyż obserwuje się wahania wartości wskaźnika INR.

Metronidazol ma szerokie zastosowanie w lecznictwie. Stosuje się go jako profilaktykę operacyjną i pooperacyjną, a także w leczeniu skojarzonym z innymi lekami wrzodu trawiennego. Metronidazol wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryną i acenokumarolem) nasilając ich działanie. Łączne stosowanie z fenytoiną i fenobarbitalem z kolei sprawia, że metronidazol działa słabiej. Pacjenci stosujący terfenadynę lub stemizol powinni zachować ostrożność, bowiem metronidazol z tymi lekami może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG i przyczynić się do zaburzenia rytmu serca.

Podsumowanie

Przyczyny i objawy bólu brzucha mogą być bardzo różne – od typowych dolegliwości dyspeptycznych wynikających z mniej efektywnego trawienia, przez kolki jelitowe, aż po ból i krwawienie związane z uszkodzeniem przewodu pokarmowego. Dlatego tak ważne są właściwa diagnoza i odpowiednio dobrane leczenie. Każdy niepokojący objaw warto skonsultować z farmaceutą, który w razie potrzeby skieruje pacjenta do lekarza. W aptece dostępny jest szeroki wybór preparatów bez recepty na dolegliwości bólowe brzucha, zarówno działających doraźnie, jak i preparatów wspomagających prawidłową pracę jelit (np. Tributron, Espumisan, Controloc Control, Tribux Bio).