Jak działa loperamid, a jak nifuroksazyd?

Loperamid działa na receptory opioidowe w jelitach, co prowadzi do zmniejszenia perystaltyki jelit. W rezultacie pokarm przechodzi wolniej przez jelita, co daje więcej czasu na wchłanianie wody i elektrolitów, co z kolei zmniejsza objętość i częstotliwość stolców.

Nifuroksazyd jest chemioterapeutykiem, który działa miejscowo w przewodzie pokarmowym. Hamuje wzrost i rozmnażanie bakterii patogennych w jelitach, nie wpływając przy tym na naturalną florę bakteryjną jelit [1].

Jakie są wskazania do stosowania loperamidu i nifuroksazydu?

Loperamid jest stosowany głównie w leczeniu biegunki, zarówno ostrej, jak i przewlekłej, szczególnie biegunki pochodzenia nieswoistego (np. biegunki podróżnych). Nifuroksazyd jest stosowany w leczeniu biegunek bakteryjnych. Jest szczególnie skuteczny w przypadkach, gdy biegunka jest wynikiem zakażenia bakteryjnego jelit [1].

Jakie są skutki uboczne loperamidu i nifuroksazydu?

W przypadku stosowania loperamidu mogą pojawiać się zaparcia, wzdęcia, ból brzucha oraz, w rzadkich przypadkach, zatrzymanie moczu lub reakcje alergiczne. Loperamid jest zazwyczaj dobrze tolerowany, ale może powodować reakcje alergiczne, nudności, wymioty czy bóle brzucha [1].

Jakie stosuje się dawki loperamidu i nifuroksazydu?

Dawki loperamidu i nifuroksazydu różnią się w zależności od wieku pacjenta, nasilenia objawów oraz wskazania do stosowania. Loperamid u dorosłych powinien być dawkowany w następujący sposób [1]:

• Początkowa dawka: zazwyczaj 4 mg (2 kapsułki/tabletki) jednorazowo;
• Dawka podtrzymująca: następnie 2 mg (1 kapsułka/tabletka) po każdym luźnym stolcu;
• Maksymalna dawka dzienna: 16 mg (8 kapsułek/tabletek) na dobę.

Loperamid u dzieci powyżej 6. roku życia powinien być dawkowany w następujący sposób [1]:

• Początkowa dawka: 2 mg (1 kapsułka/tabletka) jednorazowo;
• Dawka podtrzymująca: następnie 2 mg po każdym luźnym stolcu;
• Maksymalna dawka dzienna: 6 mg na 20 kg masy ciała, nie więcej niż 16 mg na dobę.

W przypadku stosowania nifuroksazydu u osób dorosłych zalecany jest następujący schemat [1]:

• Standardowa dawka: 200 mg 4 razy na dobę (co 6 godzin);
• Czas trwania leczenia: zazwyczaj 5-7 dni, w zależności od zaleceń lekarza i nasilenia objawów.

W przypadku stosowania nifuroksazydu u dzieci powyżej 6. roku życia zalecany jest następujący schemat dawkowania [1]:

• Standardowa dawka: 200 mg 3-4 razy na dobę (co 6-8 godzin);
• Czas trwania leczenia: zazwyczaj 5-7 dni.

Profile bezpieczeństwa

Oba tytułowe związki na biegunkę różnią się profilami bezpieczeństwa.

Łączenie z alkoholem

Nie – podczas leczenia tymi lekami nie można spożywać alkoholu.

Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią

Dane z badań przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazują, żeby loperamid miał działanie teratogenne lub embriotoksyczne (powodujące wady w rozwoju zarodka lub płodu). Nie zaleca się jednak stosowania tego leku w I trymestrze ciąży. W II i III trymestrze loperamid może być stosowany tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Loperamid należy do kategorii ryzyka L2 według Hale’a, czyli do grupy, która obejmuje leki, dla których badania przeprowadzone na mniejszej liczbie kobiet nie wykazały zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią [2].
Nifuroksazyd nie wchłania się z przewodu pokarmowego – nie wywołuje działania ogólnego. Obecnie nie są dostępne żadne badania, które pozwoliłyby określić toksyczne działanie nifuroksazydu na płód, natomiast w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazano działania teratogennego. Nifuroksazyd jest preparatem bezpiecznym dla kobiet karmiących piersią [2].

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Loperamid i nifuroksazyd nie wpływają bezpośrednio na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługi maszyn. 

Choroby nerek i wątroby

Co do loperamidu, brak jest danych dotyczących losów leku u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Pomimo tego loperamid w tej grupie pacjentów należy stosować z ostrożnością z powodu zmniejszenia metabolizmu związanego z efektem pierwszego przejścia przez wątrobę. Większość leku jest metabolizowana w wątrobie, a metabolity wydalane są w postaci niezmienionej z kałem – nie ma zatem konieczności modyfikacji dawki i dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. 

W przypadku nifuroksazydu, nie ma przeciwwskazań do stosowania leku u pacjentów z niewydolnością wątroby i zaburzeniami czynności nerek – lek jest szybko wydalany z kałem. 

Stosowanie u seniorów

Loperamid i nifuroksazyd to leki skuteczne i bezpieczne w leczeniu biegunki u pacjentów starszych.

Czy loperamid jest lekiem bezpiecznym?

W sytuacji kiedy stosujemy go w sposób odpowiedni – tak. Istnieje jednak niebezpieczeństwo kiedy loperamid stosowany jest w celach pozamedycznych. Niebezpieczeństwo to związane jest z poważnymi efektami ubocznymi wynikającymi z nadużywania loperamidu (ciężkie arytmie, zatrzymanie akcji serca). W dawkach terapeutycznych (16 mg lub mniej na dobę) działanie psychoaktywne leku jest ograniczone przez jego słabe wchłanianie po podaniu doustnym. Stosowanie loperamidu ze względu na jego właściwości euforyczne lub złagodzenie objawów odstawienia opioidów obejmuje duże dawki doustne (ponad 70 mg na dobę).

Jakie są leki zawierające loperamid i nifuroksazyd?

Loperamid dostępny jest w postaci tabletek: Laremid, Loperamid WZF, tabletek ulegajcych rozpadowi w jamie ustnej: Imodium Instant, kapsułek twardych: Stoperan, Aurostop, Loperamid Apteo Med, Loperamide Aurovitas.
Nifuroksazyd dostępny jest w postaci tabletek powlekanych: Nifuroksazyd 200 Hasco, NIfuroksazyd Aflofarm, NIfuroksazyd Gedeon Richter, Nifuroksazyd Hasco, NIfuroksazyd Polfarmex, kapsułek twardych: Nifuroksazyd Gedeon Richter, zawiesiny doustnej: Nifuroksazyd Gedeon Richter, Nifuroksazyd Hasco, Nifuroksazyd Polfarmex.

Podsumowanie

Decyzję o wyborze leku należy podjąć, biorąc pod uwagę pewne aspekty dotyczące wieku oraz typu biegunki – czyli określić z jakim rodzajem biegunki mamy do czynienia, czy z biegunką wirusową czy z biegunką bakteryjną. W przypadku leczenia tej ostatniej najbardziej skuteczny będzie nifuroksazyd.