• Czy suplementy diety można przedawkować i jakie są tego konsekwencje
• Czym różnią się suplementy od leków i dlaczego ma to znaczenie dla bezpieczeństwa
• Jakie witaminy i minerały najłatwiej przedawkować i jakie dają objawy
• O rzeczywistych przypadkach osób, które doświadczyły skutków ubocznych nadmiernej suplementacji
• Jakie są górne limity bezpiecznego spożycia najpopularniejszych suplementów
• Jak stosować suplementy bezpiecznie – 5 praktycznych kroków
• W jakich sytuacjach suplementacja jest naprawdę potrzebna i uzasadniona
• Na co zwracać uwagę przy zakupie suplementów, aby uniknąć produktów niskiej jakości

Czy można przedawkować suplementy? Najważniejsze fakty o ryzyku i skutkach ubocznych

Suplementy diety cieszą się ogromną popularnością jako sposób na wzmocnienie odporności, poprawę samopoczucia czy uzupełnienie niedoborów. Wiele osób traktuje je jako bezpieczną alternatywę dla leków, sięgając po nie bez większej refleksji. Ale czy rzeczywiście są one całkowicie bezpieczne? Czy można je przedawkować? Odpowiedź brzmi: zdecydowanie tak. Podobnie jak każdy produkt zawierający substancje aktywne, suplementy mogą w nadmiarze powodować poważne konsekwencje zdrowotne, zamieniając się z pomocników w potencjalne zagrożenie.

Czym różni się suplement diety od leku?

Zanim zagłębimy się w temat przedawkowania, warto zrozumieć podstawową różnicę między suplementem a lekiem. Leki to substancje o udowodnionym działaniu terapeutycznym, które przechodzą rygorystyczne badania kliniczne przed dopuszczeniem do obrotu. Muszą wykazać skuteczność i bezpieczeństwo w leczeniu konkretnych schorzeń. Suplementy diety natomiast są traktowane jako środki spożywcze, które mają jedynie uzupełniać normalną dietę. Czy to oznacza, że suplement diety jest zawsze gorszy niż lek? Nie do końca. Rzetelni producenci dobierają odpowiednie składniki do suplementów diety. Dobrze dobrane składniki, w rozsądnych ilościach mogą wspomagać działanie naszego organizmu. Z tego powodu ważne jest, aby wybierać produkty od rzetelnych producentów, którzy znają się na substancjach czynnych i potrafią tak skomponować skład, aby suplement pomógł nam uzupełnić niedobory. Pamiętajmy, że jeśli suplement w sobie – przysłowiowe 1000 składników – to nie znaczy, że jest najlepszy.

Różnica polega jeszcze na samym procesie wprowadzania produktu na rynek. Proces wprowadzania suplementu na rynek jest znacznie prostszy – wystarczy zgłoszenie składu do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, bez konieczności przeprowadzania badań klinicznych. Ta różnica w nadzorze znacząco zwiększa ryzyko przedawkowania, zwłaszcza gdy pacjenci samodzielnie decydują o dawkach lub łączą różne preparaty, nie zdając sobie sprawy z potencjalnych konsekwencji. To kolejny aspekt, aby wybierać takich producentów, którzy przeprowadzają badania czystości swoich produktów, prezentuję analizy jakościowe i ilościowe oraz produktują suplement zgodnie z zasadami, co mogą potwierdzić np. certyfikatami.

Dlaczego dochodzi do przedawkowania suplementów?

No dobrze, ale dlaczego mogą pojawić się sytuacje, że dochodzi do przedawkowania pewnych składników? Wynika to z wielu różnych sytuacji, które po krótce omawiamy poniżej.

Kumulacja składników w organizmie

Jednym z głównych mechanizmów przedawkowania jest akumulacja składników w tkankach. Dotyczy to szczególnie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz niektórych minerałów, jak żelazo czy selen. W przeciwieństwie do witamin rozpuszczalnych w wodzie, które organizm wydala z moczem, te składniki mogą gromadzić się w organizmie. Długotrwałe przyjmowanie nawet nieznacznie zawyżonych dawek może z czasem doprowadzić do toksycznego nagromadzenia tych substancji.

Problem nasila się, gdy stosujemy preparaty “megadawkowe“, które zawierają wielokrotność dziennego zapotrzebowania. Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego niektóre suplementy zawierają 500% czy nawet 1000% dziennej referencyjnej wartości spożycia? Takie dawki mogą być uzasadnione w niektórych przypadkach klinicznych, ale dla przeciętnej osoby często stanowią niepotrzebne obciążenie.

Nakładanie się źródeł składników odżywczych

Często zapominamy, że suplementy nie są jedynym źródłem witamin i minerałów w naszej diecie. Wiele produktów spożywczych jest wzbogacanych w dodatkowe składniki odżywcze – od płatków śniadaniowych po napoje. Jeśli jednocześnie przyjmujemy suplement zawierający te same składniki, łatwo przekroczyć bezpieczne dawki.

Szczególnie niebezpieczne jest łączenie multiwitamin z pojedynczymi preparatami. Na przykład, jeśli zażywamy kompleks witamin, osobno witaminę D i dodatkowo tran (bogaty w witaminę D), możemy nieświadomie przyjmować trzykrotną lub wyższą dawkę tej witaminy. Ta nieświadoma kumulacja składników z różnych źródeł to jedna z najczęstszych przyczyn przedawkowania suplementów.

Interakcje suplementów z lekami

Szczególną ostrożność należy zachować przy suplementach ziołowych, które mogą wchodzić w interakcje z przyjmowanymi lekami. Czy wiesz, że popularny dziurawiec może znacząco osłabiać działanie wielu leków, w tym tabletek antykoncepcyjnych, leków przeciwzakrzepowych czy przeciwdepresyjnych? Dzieje się tak, ponieważ przyspiesza on metabolizm tych substancji w wątrobie. Inne zioła, takie jak miłorząb japoński, mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zwiększając ryzyko krwawień. Te przykłady pokazują, że ziołowe suplementy, mimo swojego “naturalnego” pochodzenia, mogą istotnie wpływać na działanie leków, prowadząc do niebezpiecznych interakcji.

Jakie są objawy przedawkowania najpopularniejszych suplementów?

Objawy przedawkowania suplementów mogą być różnorodne i zależą od konkretnego składnika. Oto najważniejsze sygnały ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę:

• Witamina A: bóle głowy, nudności, suchość skóry, a w skrajnych przypadkach uszkodzenie wątroby;
• Witamina D: nudności, wymioty, osłabienie mięśni, nadmierne pragnienie i oddawanie moczu, a długotrwale – odkładanie wapnia w narządach;
• Witamina B6: drętwienie, mrowienie i ból kończyn (neuropatia obwodowa);
• Witamina C: biegunka, nudności, skurcze żołądka, zwiększone ryzyko kamieni nerkowych;
• Żelazo: bóle brzucha, wymioty, biegunka, a długotrwale – uszkodzenie wątroby i serca;
• Wapń: zaparcia, utrata apetytu, zwiększone ryzyko kamieni nerkowych;
• Magnez: biegunka, bóle głowy, a w skrajnych przypadkach – osłabienie mięśni i spadek ciśnienia.

Czy zauważyłeś kiedyś któryś z tych objawów po rozpoczęciu suplementacji? Jeśli tak, może to być sygnał, że dawka jest zbyt wysoka lub dany preparat nie jest dla Ciebie odpowiedni.

Rzeczywiste przypadki przedawkowania – studia przypadków

Aby lepiej zrozumieć skalę problemu, przyjrzyjmy się kilku udokumentowanym przypadkom przedawkowania suplementów. 5-miesięczne niemowlę otrzymywało krople z witaminą D, które zawierały 46-krotnie wyższą dawkę niż deklarowana na etykiecie. U dziecka rozwinęła się ciężka hiperkalcemia oraz toksyczne stężenie witaminy D, wymagające intensywnego leczenia, włącznie z dializą. Przypadek ten pokazuje, jak istotna jest jakość suplementów, zwłaszcza podawanych najmłodszym. Gdyby producent dysponował badaniami na temat ilości składnika, tj. witaminy D, to pewnie możnaby uniknąć tego problemu, bo taka partia nie trafiłaby na rynek.

73-letni pacjent przyjmował przez 3 lata preparat multiwitaminowy zawierający 50 mg witaminy B6 dziennie. Rozwinął postępującą neuropatię obwodową z drętwieniem i bólem kończyn. Po odstawieniu suplementu objawy częściowo ustąpiły, ale nie całkowicie – to przykład trwałego uszkodzenia układu nerwowego spowodowanego długotrwałym przedawkowaniem witaminy uważanej za bezpieczną. To również pokazuje jak ważne jest indywidualne badanie jakości każdego suplementu przez producenta, co niestety jest bardzo rzadkim zjawiskiem.

Górne limity bezpiecznego spożycia – ile to za dużo?

Dla bezpiecznej suplementacji kluczowe jest przestrzeganie górnych limitów spożycia (UL – Upper Limit). Oto wartości UL dla najważniejszych składników odżywczych dla osób dorosłych:

• Witamina A (retinol): 3000 μg RAE dziennie;
• Witamina D: 100 μg (4000 IU) dziennie;
• Witamina E: 300 mg dziennie;
• Witamina C: 2000 mg dziennie;
• Witamina B6: 12 mg dziennie (obniżono z wcześniejszych 25 mg);
• Żelazo: 45 mg dziennie;
• Wapń: 2500 mg dziennie;
• Magnez: 350 mg dziennie (tylko z suplementów);
• Cynk: 25 mg dziennie;
• Selen: 255 μg dziennie.

Warto zauważyć, że wartości te dotyczą całkowitego dziennego spożycia z suplementów i żywności wzbogacanej, ale nie obejmują naturalnego spożycia z dietą. Czy sprawdzasz czasem, jaki procent tych wartości zawierają Twoje suplementy? Warto też przed suplementacją wykonać, np. badanie poziomu witaminy D3, aby zobaczyć czy faktycznie cierpimy na niedobory. Jeszcze lepszym działaniem jest ponowienie badania, np. po 2 miesiącach stosowania suplementu, aby zobaczyć, jak nasz organizm na niego reaguje.

Jak bezpiecznie stosować suplementy? Praktyczny poradnik

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania suplementów, warto stosować się do następujących zasad:

1. Sprawdź źródła i jakość – Wybieraj suplementy od renomowanych producentów, którzy dbają o standardy wytwarzania. Unikaj produktów o nieokreślonym pochodzeniu, zwłaszcza tych dostępnych tylko w internecie i obiecujących cudowne efekty.
2. Zsumuj wszystkie źródła danego składnika – Policz, ile danej witaminy czy minerału przyjmujesz łącznie ze wszystkich suplementów i wzbogaconej żywności. Upewnij się, że suma nie przekracza górnego limitu bezpiecznego spożycia.
3. Monitoruj poziomy we krwi – Przy długotrwałej suplementacji warto okresowo badać poziom suplementowanych składników we krwi. Dotyczy to szczególnie witaminy D, B12, żelaza czy magnezu.
4. Konsultuj z lekarzem, zwłaszcza przy przyjmowaniu leków – Jeśli stosujesz leki na stałe, zawsze uzgadniaj nowe suplementy z lekarzem. Niektóre kombinacje mogą być niebezpieczne.
5. Obserwuj sygnały ostrzegawcze z organizmu – Naucz się rozpoznawać wczesne objawy przedawkowania, takie jak nudności, biegunka, nadmierne pragnienie, mrowienie palców czy dłoni, bóle głowy lub nietypowe zmęczenie.

Stosowanie tych pięciu prostych zasad znacząco zmniejsza ryzyko przedawkowania i pozwala czerpać korzyści z suplementacji bez narażania zdrowia. Czy stosujesz już któreś z tych zasad?

Kiedy suplementacja jest naprawdę potrzebna?

Mimo potencjalnych zagrożeń, suplementy diety mają swoje uzasadnione miejsce w dbaniu o zdrowie. W jakich sytuacjach suplementacja jest rzeczywiście wskazana?

• udokumentowane niedobory – jeśli badania krwi wykazały niedobór określonego składnika (np. żelaza, witaminy D czy B12), suplementacja pod kontrolą lekarza jest uzasadniona;
• szczególne okresy życia – kobiety w ciąży potrzebują kwasu foliowego, żelaza i DHA. Niemowlęta wymagają witaminy D i K. Seniorzy często potrzebują witaminy D, B12 i wapnia ze względu na zmienione wchłanianie i metabolizm;
• specyficzne diety – osoby na dietach wegańskich powinny suplementować witaminę B12. Przy innych dietach eliminacyjnych może być konieczne uzupełnianie składników, których brakuje w ograniczonym jadłospisie;
• choroby wpływające na wchłanianie – pacjenci z celiakią, chorobą Leśniowskiego-Crohna czy po operacjach bariatrycznych często wymagają suplementacji ze względu na zaburzone wchłanianie składników odżywczych.

W tych sytuacjach korzyści z właściwie dobranej suplementacji przewyższają potencjalne ryzyko. Kluczem jest jednak indywidualne podejście – to, co pomaga jednej osobie, dla innej może być zbędne lub nawet szkodliwe.

Na co uważać przy zakupie suplementów?

Oprócz ryzyka przedawkowania, istnieje również problem zanieczyszczeń w suplementach niskiej jakości. Kontrole wykazały obecność niepokojących substancji w niektórych produktach:

• metale ciężkie – w niektórych suplementach ziołowych wykryto podwyższone poziomy ołowiu, rtęci czy kadmu. Te toksyczne pierwiastki mogą kumulować się w organizmie;
• niedeklarowane substancje farmaceutyczne – w “naturalnych” środkach na potencję znajdowano sildenafil (składnik Viagry). W preparatach na odchudzanie wykrywano sibutraminę – lek wycofany z rynku ze względu na ryzyko sercowo-naczyniowe;
• niedokładne dawkowanie – badania wykazały, że rzeczywista zawartość składników aktywnych może znacząco odbiegać od deklarowanej na etykiecie – zarówno in plus, jak i in minus.

Wybór suplementów od renomowanych producentów, którzy prowadzą rygorystyczną kontrolę jakości, znacząco zmniejsza ryzyko narażenia na te zanieczyszczenia. Warto zwracać uwagę na certyfikaty jakości, transparentność informacji o pochodzeniu surowców oraz wyniki badań potwierdzających czystość produktu.

Pytania i odpowiedzi

Podsumowanie

Czy można przedawkować suplementy? Zdecydowanie tak. Mimo że są powszechnie dostępne i kojarzone ze zdrowiem, ich nadmierne spożycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Szczególnie narażone na kumulację w organizmie są witaminy rozpuszczalne w tłuszczach oraz niektóre minerały, jak żelazo czy wapń. Bezpieczna suplementacja opiera się na kilku kluczowych zasadach: konsultacji ze specjalistą, przestrzeganiu zalecanych dawek, uważnym łączeniu różnych preparatów oraz wyborze produktów wysokiej jakości. Pamiętaj, że suplementy mają uzupełniać dietę, a nie ją zastępować. Podstawą zdrowia powinna być zbilansowana dieta, bogata w naturalne źródła witamin i minerałów. Suplementy mają swoje miejsce w dbaniu o zdrowie, ale tylko wtedy, gdy są stosowane świadomie i odpowiedzialnie, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb organizmu. Wybierając produkty od renomowanych producentów, możemy cieszyć się korzyściami płynącymi z suplementacji, minimalizując jednocześnie ryzyko niepożądanych efektów. A Ty, jak podchodzisz do suplementacji? Czy sprawdzasz dawki i jakość produktów, które stosujesz?

Mechanizm działania tej grupy leków polega na hamowaniu nadpobudliwości neuronów, która – podobnie jak w padaczce – występuje w bólu neuropatycznym. Mechanizm komórkowy działania tej grupy leków polega na zmniejszeniu stężenia jonów wapniowych w komórkach ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Leki te nasilają procesy hamowania pre- i postsynaptycznego w strukturach OUN (hamują pobudliwość neuronów) [1]. 

Jakie są wskazania do stosowania obu tych leków?

Pregabalina oraz gabapentyna należą do grupy leków przeciwpadaczkowych. Innym wskazaniem do ich stosowania są bóle neuropatyczne i to na tym polu właśnie leki te odnoszą ostatnimi czasy największe sukcesy. Skuteczność gabapentyny wykazano w leczeniu neuropatii cukrzycowej i neuropatii obwodowych, natomiast w leczeniu neuralgii popółpaścowej jest ona ograniczona. Skuteczność pregabaliny wykazano w neuralgii popółpaścowej, neuropatii cukrzycowej, neuralgii trójdzielnej, u pacjentów z przetrwałym bólem pooperacyjnym, a także w przypadku bólu w dolnym odcinku kręgosłupa [1].

Czy można przyjąć gabapentynę zamiast pregabaliny?

Nie – pregabalina i gabapentyna nie są lekami równoważnymi, pomimo tego, że należą do tej samej grupy terapeutycznej.

Czy któryś z leków jest lepszy?

Odpowiadając na to pytanie należy odnieść się do profili bezpieczeństwa obu leków oraz cech wynikających z farmakokinetyki. Pierwszym aspektem (w kontekście leczenia przeciwbólowego) jest dawka [2]:

• leczenie gabapentyną należy rozpocząć od dawki 100-300 mg i zwiększać ją systematycznie do uzyskania oczekiwanego działania analgetycznego (Dawka maksymalna wynosi 3600 mg na dobę);
• W przypadku stosowania gabapentyny należy pamiętać, że dawki dobowe <1200 mg nie wykazują istotnego efektu terapeutycznego w leczeniu bólu.

Kolejnym aspektem jest efekt działania leku [2]:

• stopień wchłaniania gabapentyny z przewodu pokarmowego jest 3-krotnie mniejszy niż pregabaliny, a efekt działania występuje po około 3 godzinach od rozpoczęcia stosowania (rozumiane jako maksymalne stężenie w osoczu, faktyczne działanie może nastąpić później);
• stopień wchłaniania pregabaliny z przewodu pokarmowego jest 3-krotnie większy niż gabapentyny.

Ostatnia kwestia dotyczy profilu bezpieczeństwa leku [2]: 

• najczęstszym działaniem niepożądanym występującym podczas stosowania gabapentyny jest sedacja, która jest szczególnie niebezpieczna u pacjentów geriatrycznych;
• z najczęściej występujących działań niepożądanych pregabaliny należy wymienić: obrzęki obwodowe, sedację (która występuje rzadziej niż po gabapentynie) oraz zawroty głowy i uczucie “nóg jak z waty”. 

Wymienione działania niepożądane (zależne od stosowanej dawki) pojawiają się najczęściej w pierwszym tygodniu stosowania leków i sukcesywnie zmniejszają się w czasie.

Bezpieczeństwo pregabaliny i gabapentyny

Profil bezpieczeństwa gabapentyny i pregabaliny nieznacznie się od siebie różnią. Przyjrzyjmy się mu bliżej.

Czy gabapentynę i pregabalinę można stosować w chorobach wątroby?

Obydwa leki nie są metabolizowane w wątrobie przy udziale CYP450. Badania przedkliniczne na zwierzętach pozwalają sądzić, że farmakokinetyka obu leków nie powinna ulec zmianie, gdyż metabolizmowi w wątrobie podlega mniej niż w 1% dawki [3].

Czy gabapentynę i pregabaliną można stosować u chorych z niewydolnością nerek?

Obydwa leki są wydalane przez nerki, więc pacjenci z zaburzeniami czynności nerek wymagają dostosowania dawki do klirensu kreatyniny. Jest to praktycznie jedyna droga eliminacji obu leków z organizmu [3].

Czy gabapentynę i pregabalinę można łączyć z alkoholem?

Nie ponieważ może dochodzić do niepożądanych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Czy gabapentyna i pregabalina mogą być stosowane u kobiet w ciąży i u kobiet karmiących piersią?

Brak jest wystarczających danych, lub są one bardzo ograniczone dotyczących stosowania gabapentyny u kobiet w ciąży. Stosowanie tych leków w okresie ciąży jest zalecane tylko wtedy kiedy korzyści dla matki znacznie przewyższają ryzyko dla płodu. 

Gabapentyna i pregabalina powinny być stosowane u kobiet karmiących piersią jedynie wtedy, kiedy korzyści w sposób oczywisty przeważają nad zagrożeniami.

Jakie są leki zawierające pregabalinę i gabapentynę?

Pregabalina dostępna jest w postaci kapsułek twardych: Egzysta, Linefor, Lyrica, Pragiola, Pregabalin Aurovitas, Pregabalin Mylan, Pregabalin Pfizer, Pregamid, Tabagine. Gabapentyna występuje w postaci tabletek powlekanych: Epigapent, Neurontin oraz kapsułek twardych: Gabagamma, Gabapentin Aurovitas, Gabapentin Teva.

Podsumowanie

Omawiane leki różnią się profilem farmakokinetycznym. Optymalna dawka dobierana jest drogą miareczkowania aż do maksymalnej tolerowanej i/lub skutecznej dawki, którą pacjent powinien stosować przez kilka tygodni. Jeśli padnie pytanie o to, który lek jest bardziej bezpieczny, to  biorąc pod uwagę bardziej przewidywalną farmakokinetykę i to, że lepiej jest dobrać odpowiednie dawkowanie i przewidzieć efekty uboczne zależne od dawki – odpowiedź brzmi: pregabalina.

Uszkodzenie nerwów obwodowych można podzielić na uszkodzenie mechaniczne oraz uszkodzenie, do którego doszło na skutek choroby przewlekłej. Ten pierwszy rodzaj uszkodzenia dotyczy najczęściej nerwów, które przebiegają powierzchownie lub tych, które są najsłabiej osłonięte przez inne tkanki. Największa liczba tego typu urazów dotyczy zatem nerwów w obrębie kończyn górnych, a do ich najczęstszych przyczyn należą: złamania kości z przemieszczeniem w kierunku przebiegu nerwu, unieruchomienie w opatrunku gipsowym, opaska uciskowa, rozległy krwiak, sen w nieodpowiedniej pozycji, zatrzymanie dopływu krwi skutkujące ostrym niedokrwieniem.

Nerw obwodowy składa się z trzech komponent: ruchowej, czuciowej, wegetatywnej. Efektem uszkodzenia włókien ruchowych są porażenia wiotkie, w wyniku których powstają zaniki mięśni zaopatrywanych przez dany nerw. W przypadku uszkodzenia włókien czuciowych dochodzi do różnego rodzaju zaburzeń czucia. Uszkodzenie włókien wegetatywnych prowadzi początkowo do przekrwienia tkanek, a następnie do niedokrwienia i w konsekwencji do niedotlenienia tkanek. Do uszkodzeń nerwów spowodowanych przez choroby przewlekłe można zaliczyć stopę cukrzycową. Jest to defekt spowodowany uszkodzeniem gałęzi czuciowych, gałęzi wegetatywnych oraz hiperglikemią, która zwiększa ryzyko wystąpienia zakażeń [1].

Jakie tabletki stosować na uszkodzone nerwy?

Celem suplementacji jest wspomaganie odżywienia i funkcji metabolicznych włókien układu nerwowego, poddanych stresowi oksydacyjnemu oraz często zajętych przez toczący się stan zapalny. Jednym z suplementów zalecanych jest preparat ALAnerv. Zawiera składniki korzystnie wpływające na funkcjonowanie układu nerwowego: witamina B6 (pirydoksyna), witamina B5 (kwas pantotenowy), witamina B2 (ryboflawina), witamina B1 (tiamina) np. Benfogamma, witamina E oraz selen (wzajemnie nasilają swoje działanie przeciwutleniające), a także kwas gamma-linolenowy i kwas alfa-liponowy (Liponerv, ALAnerv ON). Preparatem o tym samym składzie, wzbogaconym dodatkowo o honokiol (ma właściwości przeciwutleniające) jest ALAnerv ON. Jeśli chodzi o produkty zawierające witaminy z grupy B, głównie B1, B6 i B12 [6], to można wybrać, np. Fosydyna Plus, Streboxar Se+, Prewenit Intensiv. Jeśli dodatkowo chcemy suplementować selen, to można wybrać preparaty, które zawierają jedynie ten składnik, np. Naturell Selen Organiczny, Nuion, Swanson SelenoExcell Selen albo skorzystać z preparaty wieloskładnikowego, np. Streboxar Se+.

Poza wymienionymi wyżej produktami warto włączyć do kuracji magnez, zwłaszcza w zestawieniu z witaminą B6. Taki duet stabilizuje błony komórkowe neuronów, poprawia przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i wspomaga wytwarzanie ATP – energii niezbędnej do regeneracji uszkodzonych włókien nerwowych. Pirydoksyna dodatkowo zwiększa przyswajanie magnezu w przewodzie pokarmowym i ogranicza jego utratę z moczem, dlatego ta kombinacja jest często polecana przy neuropatiach i stresie oksydacyjnym. Spośród wielu dostępnych preparatów najlepiej sięgnąć po lek OTC zamiast suplementu; przykładem jest Magvit B6, który w jednej tabletce zawiera 48 mg jonów magnezu w łatwo przyswajalnym mleczanie i 5 mg witaminy B6. Lek ten wyróżnia się wysoką biodostępnością i jest łagodny dla żołądka.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku zmęczenia, stresu, osteoporozy, nadpobudliwości, niewydolności serca, zaburzeń snu, bólu mięśni, niedoboru magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienia tętniczego.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

W jaki sposób jeszcze możemy wesprzeć nasz organizm i układ nerwowy? Wcześniej omówiliśmy niektóre składniki, ale warto przedstawić produkt, który zawiera komplet ważnych produktów uzupełniających codzienną dietę w składniki wspierające na układ nerwowy – Revitanerw. W regeneracji i ochronie nerwów dużą rolę odgrywają antyoksydanty i witaminy. Kwas alfa-liponowy (ALA) wspiera produkcję energii w neuronach i chroni je przed stresem oksydacyjnym, natomiast kwas gamma-linolenowy (GLA) wspomaga odbudowę i elastyczność błon komórkowych. Witamina E działa jako silny przeciwutleniacz, zabezpieczając komórki nerwowe przed uszkodzeniem. Witaminy z grupy B – tiamina (B1) np. Benfogamma, ryboflawina (B2), niacyna (B3), kwas pantotenowy (B5) i pirydoksyna (B6) – odpowiadają za prawidłowe przewodnictwo nerwowe, metabolizm energetyczny i syntezę neuroprzekaźników. Uzupełnieniem jest selen, który jako mikroelement o działaniu antyoksydacyjnym dodatkowo wspiera ochronę i długowieczność komórek nerwowych. Dzięki takiemu zestawowi składników organizm zyskuje lepsze warunki do regeneracji i sprawnego funkcjonowania układu nerwowego.

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku oraz .

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jeśli chodzi o inne składniki, które dobroczynnie działają na nasz układ nerwowy, to zdecydowanie nie można zapomnieć o monofosforanie urydyny (np. Fosydyna Plus, Streboxar). Urydyna uczestniczy w syntezie fosfolipidów i regulacji przekaźnictwa synaptycznego oraz tworzeniu nowych połączeń synaptycznych. Monofosforan urydyny to biodostępna postać urydyny – czyli taka, która najlepiej działa na nasz organizm. Monofosforan urydyny uczestniczy w procesach metabolicznych komórek nerwowych oraz wspiera funkcjonowanie układu nerwowego, a także może wspomagać procesy regeneracji i remienilizacji osłonki mielinowej, co jest bardzo ważne w kwestii regeneracji uszkodzonych nerwów [3-6]. Ważnym składnikiem, który uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych jest cholina (Streboxar Se+) [3-6].

Streboxar Se+kapsułki

Suplement diety

O produkcie

• zawiera monofosforan urydyny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania włókien nerwowych;
• witaminy z grupy B (B1, B6, B12) zawarte w suplemencie wspierają właściwe działanie układu nerwowego;
• witaminy B6, B12 oraz kwas foliowy przyczyniają się do utrzymania właściwych funkcji psychologicznych;
• zawiera cholinę, która uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych;
• zawarty w produkcie selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy;
• opakowanie wystarcza na 1 miesiąc terapii.

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku zmęczenia, stresu, osłabienia, zaburzeń koncentracji, zaburzeń pamięci oraz zaburzeń nastroju (afektywnych).

Dawkowanie

Zalecane spożycie dla dorosłych to 1 kapsułka dziennie. Należy popić ją szklanką wody.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Benfogamma 50 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• lek bez recepty;
• 1 tabletka zawiera 50 mg benfotiaminy;
• preparat z witaminą B1; stosowany przy niedoborach tiaminy i w stanach zwiększonego zapotrzebowania;
• Dawkowanie u dorosłych: zwykle 1 tabletka kilka razy dziennie;
• postać drażowana;
• opakowania: 100 tabletek drażowanych.

ALAnerv, kapsułki

O produkcie

• ALAnerv to suplement diety, który w swoim składzie zawiera zestaw witamin oraz minerałów wspomagających pracę układu nerwowego;
• oprócz wspierania układu nerwowego, pozytywnie działa na układ odpornościowy, zdrowy wygląd skóry oraz prawidłowe widzenie;
• wykazuje działanie antyoksydacyjne, wspomagając ochronę komórek;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy stosować 1-2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

ALAnerv ON, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• w swoim składzie zawiera kompleks witamin i minerałów, wzbogaconych o honokiol;
• honokiol to silna substancja antyoksydacyjna, pozyskiwana z kory magnolii;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy stosować 1-2 kapsułki dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Urydynox, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• w swoim składzie zawiera monofosforan urydyny oraz witaminy z grupy B, niezbędne do odbudowy i prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego;
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• należy przyjmować 1 kapsułkę dziennie;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Mieloguard, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• składa się z 9 aktywnych składników, w tym witamin z grupy B, monofosforanu urydyny i monofosforanu cytydyny;
• kompleksowa formuła zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, ale także prawidłową pracę mięśni i zdrowe kości;
• przeznaczony dla dorosłych;
• należy stosować 1 kapsułkę dziennie;
• występuje także w wersji Mieloguard Glyco, wzbogaconym o dodatkowe składniki;
• dostępny w opakowaniach po 30 kapsułek.

Czy nerwy się regenerują?

Nerwy obwodowe do pewnego stopnia potrafią same się regenerować, dlatego ważnym aspektem w przebiegu uszkodzeń nerwów obwodowych jest rehabilitacja, której celem jest przyspieszenie regeneracji nerwu oraz zapobieganie powikłaniom uszkodzenia. Odpowiednio prowadzona rehabilitacja pozwala na: spowolnienie procesu zaniku narządów czuciowych, zmniejszenie degeneracji włókien mięśniowych, utrzymanie zakresu ruchu w kończynie porażonej, zapobieganie powstawania przykurczów, wyeliminowanie niewłaściwych wzorców ruchowych.

Co przyśpiesza ich regenerację?

Wśród zabiegów prowadzących do przywrócenia równowagi bioelektrycznej komórek nerwowych wyróżnić można: elektroterapię, terapię energotonową, magneto stymulację, laserową biostymulację, diatermię krótkofalową. Pacjent musi mieć pełną świadomość długiego czasu rekonwalescencji, powolnych postępów oraz tego, że niezbędna jest pełna współpraca i zaangażowanie w proces fizjoterapii [2].

Podsumowanie

Uszkodzenie nerwów obwodowych może wynikać zarówno z urazów mechanicznych, jak i chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca. Typowe objawy to porażenia wiotkie, zaburzenia czucia i problemy z krążeniem. Nerwy obwodowe mają zdolność do regeneracji, co można wspomagać przez rehabilitację i różne metody fizjoterapeutyczne, takie jak elektroterapia czy laserowa biostymulacja. W leczeniu i wsparciu regeneracji nerwów pomocne są również suplementy diety, takie jak ALAnerv czy Fosydyna Plus które dostarczają niezbędnych składników odżywczych i wspomagają funkcje metaboliczne układu nerwowego.

Pomimo dynamicznego rozwoju terapii celowanych, chemioterapia nadal pozostaje najbardziej skuteczną metodą leczenia wielu rodzajów nowotworów. Niestety, ze względu na jej specyficzny mechanizm działania niszczy nie tylko chore komórki (komórki nowotworowe), ale także komórki zdrowie, co jest przyczyną występowania wielu działań niepożądanych związanych z chemioterapią. Jednym z najpoważniejszych i najczęściej występujących skutków ubocznych chemioterapii jest neurotoksyczność i związana z tym neuropatia po chemioterapii. A co to tak właściwie jest?

Objawy neurotoksyczność pojawiają się zazwyczaj w ciągu 2 miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Neuropatia obwodowa dotyka między 60% a 80% pacjentów onkologicznych, a u 30% z nich, utrzymuje się ona przez co najmniej pół roku po zakończeniu ostatniego cyklu leczenia. Neuropatia to ogólne określenie uszkodzenia nerwów obwodowych, czyli tych, które znajdują się poza mózgiem i rdzeniem kręgowym. Jej objawem może być drętwienie rąk i nóg, mrowienie kończyń, osłabienie mięśni lub ich ból. Mogą pojawić się też problemy z równowagą i koncentracją. Kluczowe w ograniczeniu negatywnego wpływu neurotoksyczności jest jej wczesne zdiagnozowanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Istotne jest zatem dokonanie oceny obecności objawów neurotoksyczności przed rozpoczęciem każdego kolejnego cyklu chemioterapii [1].

Dlaczego po chemioterapii drętwieją nogi i ręce?

Najczęstszym objawem neuropatii w przebiegu chemioterapii są zaburzenia czucia (np. drętwienie rąk i nóg lub palców), rzadziej funkcji ruchowych czy wegetatywnych. Objawami występującymi w przebiegu neurotoksyczności ostrej są: ból, uczucie kłucia i pieczenia, drętwienie i mrowienie dłoni oraz stóp, zaburzenia normalnego czucia, uczucie bólu wywołane bodźcami, które nie powinny wywoływać, na przykład ból odczuwany podczas „normalnego” dotyku czy schodzenia po schodach. Z uwagi na to, że zaburzenia czucia pojawiają się głównie w okolicach rąk i stóp, określane są mianem „skarpetek i rękawiczek”. Czynniki ryzyka wystąpienia neurotoksyczności w trakcie chemioterapii nie są dokładnie znane, uznaje się, że następujące czynniki predysponują do rozwoju neurotoksyczności [2]:

• wiek > 75 lat;
• cukrzyca;
• współistniejąca neuropatia;
• uzależnienie od alkoholu;
• zaburzenia funkcji nerek;
• nikotynizm;
• niedoczynność tarczycy;
• zakażenie wirusem HIV;
• choroby stawów o podłożu autoimmunulogicznym.

Jak leczyć drętwienie oraz ból rąk i nóg po chemioterapii?

Czy istnieją leki na drętwienie nóg po chemioterapii? Czy można jakoś leczyć problemy z chodzeniem po chemioteraii, które są wynikiem neuropatii? Leczenie przewlekłej neuropatii polega na redukcji bólu. Lekami stosowanymi w tym celu są tak zwane inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): duloksetyna, wenlafaksyna.

W przypadku niepowodzenia terapii przy użyciu leków z grupy SSRI, można użyć leków z grupy trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TLPD): amitryptylina lub leków przeciwdrgawkowych takich jak: gabapentyna, pregabalina. Ulgę i poprawę komfortu życia przynosi również Thiogamma 600, preparat zawierający w swoim składzie kwas alfa-liponowy, który wskazany jest do stosowania w zaburzeniach czucia związanych z polineuropatią. Wszystkie wymienione leki dostępne są tylko na receptę, zatem mogą być włączone do leczenia tylko i wyłącznie pod kontrolą lekarza. W łagodzeniu objawów bólu neuropatycznego ulgę mogą przynieść również ćwiczenia fizyczne, akupunktura, masaże oraz fizjoterapia. Natomiast warto wiedzieć, że istnieją różne kapsułki i tabletki na drętwienie rąk lub leki na drętwienie palców u rąk, stóp bądź nóg. Są to najczęściej suplementy diety, a poniżej zapoznamy Państwa ze składnikami, na które warto zwrócić uwagę.

Drętwienie rąk i nóg – co stosować?

Jeśli mamy problemy z chodzeniem po chemioterapii lub cierpimy na neuropatię po chemioterapii, która objawia się mrowieniem lub drętwieniem rąk i nóg, to pierwszorzędowo należy udać się do lekarza na konsultację. Dodatkowo można rozważyć włączenie kapsułek i tabletek na drętwienie rąk. Przy wyborze suplementu diety warto kierować się jego renomą, obecnością badań, które potwierdzają skład jakościowy i ilościowy, certyfikatów, ale najważniejszy jest skład. Na co zwracać uwagę? Podstawę powinien stanowić monofosforan urydyny, który może wspomagać procesy regeneracji osłonek mielinowych w komórkach nerwowych oraz regulować przekaźnictwo nerwowe. Urydynę w formie monofosforanu, czyli w formie dostępnej dla naszego organizmu znajdziemy w Streboxar Se+, Fosydyna Plus, Mieloguard lub Urydynox [3-5].

Streboxar Se+kapsułki

Suplement diety

O produkcie

• zawiera monofosforan urydyny, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania włókien nerwowych;
• witaminy z grupy B (B1, B6, B12) zawarte w suplemencie wspierają właściwe działanie układu nerwowego;
• witaminy B6, B12 oraz kwas foliowy przyczyniają się do utrzymania właściwych funkcji psychologicznych;
• zawiera cholinę, która uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych;
• zawarty w produkcie selen pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym oraz w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy;
• opakowanie wystarcza na 1 miesiąc terapii.

Wskazania

Produkt stosuje się w przypadku zmęczenia, stresu, osłabienia, zaburzeń koncentracji, zaburzeń pamięci oraz zaburzeń nastroju (afektywnych).

Dawkowanie

Zalecane spożycie dla dorosłych to 1 kapsułka dziennie. Należy popić ją szklanką wody.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Mieloguard, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• dla dorosłych;
• zawiera 9 składników, które wspierają obwodowy układ nerwowy, mięśnie i kości;
• posiada urydynę, witaminy z grupy B, a także cytydynę, witaminę D i magnez;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• receptura opracowana zgodnie ze standardami jakościowymi;
• działanie składników potwierdzone badaniami naukowymi.

Urydynox, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminy B1, B6, B12 i kwas foliowy, a także urydynę;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• nie zawiera laktozy.

Fosydyna Plus, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminy B1, B6, B12 i kwas foliowy, a także urydynę i miedź;
• dla dorosłych;
• wystarczy 1 kapsułka dziennie;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera żelatynę.

Drugi ważny składnik dla naszego układu nerwowego i problemów z funkcjonowaniem nerwów jest kwas alfa-liponowy. Działa ochronnie na neuronu, które doświadczają stresu oksydacyjnego, a podczas chemioterapii jest go dużo w naszym organizmie. Kwas alfa-liponowy znajdziemy w preparatach takich, jak Liponexin, Alfarydyna, AlaNervOn [6]. Jeśli mówimy o stresie oksydacyjnym, to warto wspomnić o selenie, bo to składnik, który chroni komórki przed nim. Możemy postawić na preparaty, które zawierają jedynie selen, np. Naturell Selen Organiczny, Nuion, Swanson SelenoExcell Selen, ale także te, które mają selen razem, np. z monofosforanem urydyny lub choliną, np. Streboxar Se+ [5,7]. Wspomnieliśmy o cholinie – czy ona też działa pozytywnie na komórki nerwowe? Oczywiście! Cholina uczestniczy w procesach związanych z regulacją aktywności komórek nerwowych [3-5].

ALAnerv ON, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera kwas alfa-liponowy, kwas gamma-linolenowy, honokiol, witaminy B1, B2, B5, B6, E i selen;
• nie zawiera laktozy;
• stosuje się od 1 do 2 kapsułek dziennie.

Naturell Selen Organiczny, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera 200 µg selenu pochodzenia drożdżowego;
• małe tabletki;
• może zawierać śladowe ilości skorupiaków, ryb, soi i ich produktów pochodnych;
• produkt wegański;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• bez laktozy, cukru i glutenu;
• 1 tabletka na dobę;
• dla dorosłych.

Inny ważny element do prawidłowego funkcjonowanie komórek nerwowych i wsparcia ich prawidłowego działania to witaminy. Ważne dla układu nerwowego są głównie te z grupy B, a dokładnie B1, B6, B12. Wybierajmy preparaty, które mają je w swoim składzie (np. Streboxar Se+, Vitaminum B Complex, Prewenit Intesiv B, Vitaminum B12-SF).

Vitaminum B12-SF, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera największą ilość witaminy B12 dostępnej bez recepty;
• witamina B12 w formie cyjanokobalaminy;
• przeznaczony do leczenia niedoborów witaminy B12;
• nie zawiera laktozy.

Neurobion Advance, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera największą ilość witaminy B12 dostępnej bez recepty;
• witamina B12 w formie cyjanokobalaminy;
• przeznaczony do leczenia niedoborów witaminy B12;
• dodatkowo zawiera witaminę B1 i B6;
• nie zawiera laktozy;
• 1 tabletka na dobę.

Czy jest coś jeszcze? Jako metodę przynoszącą ulgę w neurotoksyczności wykorzystuje się także między innymi zabiegi schładzające — preparatem dostępnym bez recepty jest REUMO TERAPIA – żel zawierający w swoim składzie mentol. W łagodzeniu uciążliwych objawów neurotoksyczności oraz często towarzyszącego bólu, pomocne są plastry z kapsaicyną: Czarci Plaster, Super Plast, Hot Plast.

Podsumowanie

Neuropatia po chemioterapii to uszkodzenie nerwów obwodowych objawiające się bólem, mrowieniem oraz drętwieniem kończyn. Występuje u większości pacjentów onkologicznych i może się utrzymywać nawet przez wiele miesięcy po zakończeniu leczenia. W terapii stosuje się leki na receptę, takie jak duloksetyna, gabapentyna czy pregabalina, a także suplementy zawierające urydynę, witaminy z grupy B, selen czy kwas alfa-liponowy. Objawy mogą złagodzić także ćwiczenia, masaże, fizjoterapia i produkty z kapsaicyną. Wczesne rozpoznanie objawów i odpowiednia suplementacja wspomagają proces regeneracji nerwów i poprawiają komfort życia pacjenta.

Choć mgła mózgowa (ang. brain fog) nie jest odrębną jednostką chorobową, coraz częściej uważa się, że może być jednym z powikłań infekcji wywołanej koronawirusem. Brain fog to tak naprawdę zespół objawów charakteryzujących się zaburzeniami funkcjonowania układu nerwowego: upośledzeniem koncentracji, pogorszeniem procesów myślowych, apatią i ogólnym zmęczeniem. 

Mgła mózgowa jest jednocześnie określeniem, które opisuje subiektywne objawy pacjenta zmagającego się z zespołem chronicznego zmęczenia (ang. chronic fatigue syndrome – CFS). Towarzyszy mu m.in. spowolnienie, splątanie, a także trudności w rozwiązywaniu zadań umysłowych i wymagających logicznego myślenia. Uważa się, że CFS może być wywołane zmniejszeniem przepływu krwi w mózgu bądź zaburzeniami rytmu serca, tzw. tachyarytmiami zatokowymi (np. zespołem posturalnej tachykardii ortostatycznej) [1].

Jak leczyć mgłę mózgową?

Po pierwsze, jeśli to możliwe, należy ustalić przyczynę występowania zaburzeń koncentracji i spowolnienia procesów myślowych, aby wprowadzić skuteczne leczenie mgły mózgowej! Pamiętajmy, że mgła mózgowa jest objawem, który wynika z określonej dolegliwości. Warto więc skorzystać z konsultacji z lekarzem, który (o ile uzna to za zasadne) zleci określone badania lub skieruje nas do innego specjalisty. 

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Produkt stosowany jest w leczeniu oraz .

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Suplementacja witamin z grupy B

Uważa się, że suplementacja preparatami zawierającymi witaminy z grupy B (które m.in. wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego) może być pomocna w przypadku rozwoju mgły mózgowej. Jednak w świetle wielu przeprowadzonych badań nie stwierdzono większego wpływu na poprawę funkcji poznawczych u osób przyjmujących kwas foliowy (np. Folik), witaminę B6 (np. Vitaminum B6 Teva) czy witaminę B12 (np. Witamina B12 Forte Naturell) [4].

Warto pamiętać, że objawy mgły mózgowej, takie jak mrowienie myśli, trudności z koncentracją czy wrażenie „przymulonego” umysłu, mogą mieć związek z zaburzeniami pracy neuronów i stresem oksydacyjnym. Wsparciem mogą być składniki odżywcze o udowodnionym działaniu na układ nerwowy: witaminy z grupy B (B1, B2, B3, B5, B6) wspierają przewodnictwo nerwowe i metabolizm energetyczny mózgu, witamina E i selen działają antyoksydacyjnie, chroniąc neurony przed uszkodzeniami, a kwas alfa-liponowy (ALA) i kwas gamma-linolenowy (GLA) wspomagają regenerację osłonek mielinowych i poprawiają komunikację między komórkami nerwowymi. Dzięki temu odpowiednia suplementacja (np. Revitanerw) może być jednym z elementów wspomagających radzenie sobie z mgłą mózgową.

Kwas alfa-liponowy a mgła mózgowa

Popularny w ostatnim czasie kwas alfa-liponowy (np. Thionerv 600, Revitanerw) sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy mamy do czynienia z neuropatią obwodową (drętwienie i cierpnięcie kończyn, nadwrażliwość na ból). Korzystne może być jednak połączenie kwasu alfa-liponowego i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. WNKT zmniejszają ryzyko osłabienia pamięci i funkcji poznawczych, natomiast kwas alfa-liponowy jest silnym przeciwutleniaczem, który “chroni” kwasy tłuszczowe przed degradacją [5].

Co więcej, starajmy się wspomóc pracę mózgu wysypiając się, podejmując umiarkowaną aktywność fizyczną, nawadniając się, a także dostarczając pożywienie o wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jeśli nie jesteśmy w stanie zapewnić sobie odpowiedniej podaży WNKT, sięgnijmy po preparaty zawierające te składniki.

Jakie są przyczyny mgły mózgowej?

Mgła mózgowa może mieć wiele przyczyn. Przebycie infekcji wirusem SARS-CoV-2 jest jedną z nich. Podobne dolegliwości mogą natomiast wynikać z braku równowagi psychicznej (np. depresja, nerwica, zaburzenia snu), niewłaściwego odżywiania (np. stosowanie restrykcyjnej diety) lub alergii pokarmowej, a także hipoglikemii, czyli zbyt niskiej glikemii (do prawidłowej pracy mózgu niezbędne jest “paliwo” w postaci glukozy). Przyczyną mgły mózgowej może być również niskie ciśnienie tętnicze, schorzenia nerek oraz tarczycy [2].

Mgła mózgowa a koronawirus

Tak jak wspomniałam wcześniej,  termin mgły mózgowej jest najczęściej kojarzony z koronawirusem. U części osób, które przebyły infekcję, może dochodzić do zaburzeń kognitywnych (poznawczych). Polegają one m.in. na deficycie uwagi, spadku szybkości przetwarzania i zapamiętywania informacji, a także zaburzeniach funkcji wykonawczych, które umożliwiają nam planowanie, dążenie do celu i jego realizację.

Przeprowadzono badania, na podstawie których ustalono, że infekcja SARS-CoV-2 może prowadzić do zapalenia nerwów i późniejszego uszkodzenia mózgu (eksperyment przeprowadzono na myszach, podając im drobnoustrój donosowo). Zmiany zapalne zaobserwowano m.in. w płynie mózgowo-rdzeniowym. Te niekorzystne modyfikacje doprowadzają do aktywacji mikrogleju występującego zarówno w rdzeniu kręgowym, jak i wszystkich częściach mózgu.

Co ciekawe, komórki mikrogleju w stanie fizjologii biorą udział w utrzymaniu równowagi (homeostazy) ośrodkowego układu nerwowego, a także przyczyniają się do rozwoju i doskonalenia sieci neuronowych. Jednak ich aktywacja przynosi niemal odwrotny skutek. Tak jest np. w przypadku choroby Alzheimera. Długotrwały stan zapalny doprowadza do aktywacji mikrogleju, co powoduje uwalnianie neurotoksycznych cząsteczek, które uszkadzają neurony [3]. 

Podsumowanie

Mgła mózgowa to stan, który może znacząco wpływać na jakość życia. Zrozumienie jej przyczyn i objawów jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Warto skonsultować się z lekarzem, aby znaleźć odpowiednie metody radzenia sobie z tym problemem. Pamiętajmy również o zdrowym stylu życia, który wspiera funkcjonowanie mózgu.

Odmrożenia są odwracalnymi uszkodzeniami tkanek powstającymi pod wpływem niskiej temperatury. Zatrzymuje ona przepływ krwi w naczyniach krwionośnych, co ma, chociażby wpływ na mięśnie czy skórę. Szybciej do odmrożenia dochodzi, jeżeli jest się zmęczonym, głodnym lub pod wpływem alkoholu. Również wiatr i zwiększona wilgotność (np. przemoczone buty) ma wpływ na szybsze powstawanie odmrożeń [1].

Odmrożenia dzieli się według ich stopnia nasilenia:

• I stopień — występuje uczucie drętwienia, zaczerwienienie, może być obrzęk, powstaje w wyniku czasowych zaburzeń krążenia i ostrego stanu zapalnego;
• II stopień — charakteryzuje go powstawanie pęcherzy zawierających płyn surowiczy (może być z domieszką krwi), mogą pozostać przebarwienia skóry i obrzęki na skórze nawet przez długi czas;
• III stopień — dochodzi do martwicy skóry, czasami nawet głębiej zlokalizowanych tkanek, powstają długo gojące się rany, które po oddzielaniu się martwiczych części goją się przez ziarninowanie;
• IV stopień- podobnie jak III stopień dotyka całych części ciała np. palców czy kości, często nie da się uratować zaatakowanej części ciała [1-3].

Jakie są przyczyny odmrożeń?

Odmrożenia powstają głównie przez następujące czynniki:

• suche, zimne powietrze (nawet mocno ujemne temperatury) są znacznie rzadziej przyczyną odmrożeń niż nawet wyższe temperatury, ale z towarzyszącym silnym wiatrem i dużą wilgocią;
• najbardziej narażone są obwodowe części ciała jak nos, uszy czy palce (zarówno nóg jak i rąk);
• brak ruchu (który wytwarza ciepło) oraz zbyt ciasne i przemoczone obuwie;
• głód i zmęczenie;
• nadużywanie alkoholu lub stosowanie niektórych narkotyków zaburza prawidłowe odczuwanie i reagowanie na zimno;
• wiek (starsi ludzie mają z reguły mniej wydolne krążenie);
• niedokrwistość lub cukrzyca;
• neuropatie obwodowe [1-3].

Jakie są objawy odmrożeń?

Do głównych objawów odmrożeń należą:

• przed faktycznym odmrożeniem organizm wysyła znaki ostrzegawcze w postaci pieczenia i szczypania danej części ciała;
• skóra staje się bolesna i zaczerwieniona, w przypadku poważnych odmrożeń zaczyna robić się blada i dochodzi do zaburzeń czucia;
• jeżeli dojdzie do sinofioletowego zabarwienia skóry, koniecznie trzeba jak najszybciej zadzwonić po pogotowie lub udać się do najbliższego oddziału ratunkowego [1,2].

Profilaktyka, czyli jak uniknąć odmrożeń?

Aby uniknąć odmrożeń, należy pamiętać o następujących wskazówkach:

• należy nosić ciepłą i suchą odzież, która zapewnia właściwą izolację i umożliwia parowanie potu;
• ubierać się na tzw. cebulkę, czyli pod wierzchnie okrycie założyć kilka luźnych warstw ubrań;
• palce rąk i nóg są szczególnie narażone na odmrożenia, dlatego należy nosić grube rękawiczki i skarpety;
• uszy i głowa powinny być chronione (organizm traci tą drogą duże ilości ciepła);
• ruszać się, co poprawi krążenie krwi, w przeciwieństwie do pozycji stojącej;
• posmarować osłonięte części ciała, takie jak twarz tłustym kremem [1-3].

Pierwsza pomoc w przypadku odmrożenia — jak leczyć odmrożenia?

Gdy wystąpi u Ciebie ryzyko odmrożenia, w trakcie działań nie zapomnij o poniższych aspektach:

• jak najszybciej należy przywrócić krążenie krwi w odmrożonej części ciała;
• stopniowo ogrzać odmrożone części ciała np. podczas kąpieli najpierw w temperaturze 25–30°C, a następnie powoli zwiększyć ją aż do 38–40°C;
• po kąpieli można odmrożone miejsca delikatnie potrzeć niewielką ilością 70% alkoholu etylowego do momentu, gdy skóra stanie się różowa;
• w kolejnym etapie powinno się założyć jałowy  opatrunek z grubą warstwą waty;
• jeżeli odmrożenie jest poważne, po udzieleniu pierwszej pomocy pacjent powinien być jak najszybciej przetransportowany do szpitala;
• wskazane jest również spożywanie ciepłych napojów i wodnistych pokarmów przez pacjenta;
• jeżeli chodzi o odmrożenia od II stopnia i  powyżej lekarz najczęściej aplikuje pacjentowi surowicę przeciwtężcową [1-3].

Czym można smarować odmrożenia?

Preparaty na odmrożenia są stosowane, gdy dochodzi do uszkodzenia skóry pod wpływem niskiej temperatury. Właściwe leczenie odmrożeń pozwala zapobiegać powstawaniu trwałych zmian na skórze. Stosowane są głównie maści i kremy regenerujące skórę i zapobiegające powstawaniu zakażenia. Trzeba zaznaczyć, że tego typu preparaty są najskuteczniejsze w przypadku niezbyt poważnych odmrożeń [3].

Jaka jest najlepsza maść na odmrożenia?

W zależności od złożoności odmrożenia czy ryzyka wdania się zakażenia najlepsze będą różne rodzaje maści, czy żeli. Jeżeli występuje ryzyko zakażenia, to warto użyć preparatu z antybiotykiem, takiego jak np. Altabactin. Regenerację z kolei przyspieszają preparaty typu Maść Tranowa czy Urazo Terapia krem z żywokostem.

Altabactin maść na rany, oparzenia i odmrożenia, lek bez recepty

Skład

• 1 g maści zawiera 250 j.m. bacytracyny cynkowej i 5 mg siarczanu neomycyny.

Stosowanie

• Lek należy stosować  2 lub 3 razy dziennie smarując cienką warstwą zmienione chorobowo miejsce na skórze (maksymalnie przez 7 dni).

Wskazania

• Miejscowe leczenia bakteryjnych zakażeń małych powierzchni skóry (niewielkie rany, zakażenie skóry w przebiegu odmrożeń i oparzeń).

O produkcie

• neomycyna ogranicza biosyntezę białka w komórce bakteryjnej, a bacytracyna ma działanie bakteriobójcze;
• nie należy stosować maści na duże powierzchnie skóry czy w ciężkich uszkodzeniach skóry;
• kobiety w ciąży lub karmiące piersią  powinny skonsultować się lekarzem, lub farmaceutą przed zastosowaniem preparatu (neomycyna przenika przez barierę łożyska i może prowadzić do uszkodzenia słuchu u płodu);
• leku nie wolno stosować u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na ryzyko wchłaniania się substancji czynnych do krwi i związanego z tym działania nefrotoksycznego lub ototoksycznego [4].

Maść tranowa Hasco, lek bez recepty

Skład

• 1 g maści zawiera 0,4 g tranu ((Oleum Jecoris Aselli)

Stosowanie

• Osoby dorosłe mogą wcierać maść raz lub 2 razy na dobę na chorobowo zmienioną skórę.

Wskazania

• Preparat ułatwia gojenie w przebiegu np. oparzeń, odleżyn czy odmrożeń.

O produkcie

• nie należy stosować maści na otwarte rany i znacznie uszkodzoną skórę;
• dzieci, kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem leku;
• lek należy chronić od światła (olej może się utleniać pod wpływem światła) [5].

Urazo Terapia, krem z żywokostem, kosmetyk

Skład

• Pełny skład kosmetyku to: Aqua, Paraffinum Liquidum, Glyceryl Stearate, Petrolatum, Glycerin, Propylene Glycol, C12-15 Pareth-2, Cetyl Alcohol, Menthol, Stearic Acid, Symphytum Officinale Root Extract, Parfum, Camphor, Paraffin, Cera Microcristallina, Phenoxyethanol, Palmitic Acid, Ethylhexylglycerin, Triethanolamine, D-Limonene, Linalool. Składnikami aktywnymi preparatu są wyciąg z żywokostu, mentol i kamfora.

Stosowanie

• Kosmetyk należy wmasowywać ok. 2-3 cm kremu 3 razy dziennie.

Wskazania

• pielęgnacja i masaż miejsc po złamaniach kości oraz na skórę po usunięciu opatrunku gipsowego;
• jest pomocny w trakcie rehabilitacji pourazowej i podczas rekonwalescencji po złamaniach kości, oparzeniach czy odmrożeniach.

O produkcie

• może być stosowany już powyżej 3 roku życia;
• przyspiesza regenerację tkanek;
• daje uczucie ulgi i odprężenia;
• nie wolno smarować uszkodzonej skóry;
• brak informacji na temat stosowania u kobiet w ciąży i karmiących;
• zdecydowanie słabsze działanie niż maści będące lekami np. maści tranowej [6].

Czy odmrożenia znikają?

Odmrożenie (oczywiście zależnie od stopnia) znikają z reguły powoli. Najczęściej występujące odmrożenia niższych stopni z reguły znikają  po upływie 2-3 tygodni. Przez ten czas miejsca, w których doszło do odmrożenia, stają się wrażliwe na działanie niskich temperatur. Należy pamiętać, że każde kolejne marznięcie w tych miejscach może łatwiej powodować obrzęki i swędzenie.

Zdecydowanie łatwiej można sobie poradzić ze świeżymi odmrożeniami. A jaką maść można zastosować na stare odmrożenia ? Nie ma specjalnych maści na ten typ zmian skórnych, trzeba stosować te same preparaty, a w razie problemów udać się do dermatologa. Trzeba pamiętać, że odmrożenia wyższych stopni mogą goić się zdecydowanie dłużej, zostawiać blizny, a w przypadku odmrożeń IV stopnia często nie da się uratować zaatakowanej części ciała.

Podsumowanie

Niskie temperatury w połączeniu z dużą wilgotnością i działaniem wiatru mogą prowadzić do powstania odmrożeń. Szczególnie podatne na to są wystające części ciała, takie jak uszy, nos czy palce. Aby im zapobiegać, należy dbać o odpowiedni ubiór oraz zabezpieczyć twarz, chociażby tłustym kremem. Jeżeli dojdzie do odmrożenia, to w zależności od jego stopnia, może być konieczna interwencja lekarska. W mniej groźnych odmrożeniach z reguły wystarczy ogrzanie się, kąpiel i użycie podstawowych maści dostępnych bez recepty, które przyspieszą regenerację skóry.

Zespół cieśni nadgarstka, zwany również zespołem cieśni kanału nadgarstka (ang. carpal tunnel syndrome), jest grupą objawów neurologicznym m.in. parestezji i uczucia sztywności dystalnej części kończyny górnej (w największym stopniu palców). Cieśń nadgarstka znajduje się w kończynie górnej, a dokładniej w odcinku od przedramienia do dłoni. Znajdują się tam ścięgna mięśni, nerw pośrodkowy i naczynia.

Ta dolegliwość, ze względu na obecny styl życia i wykonywanie tych samych wzorców ruchowych, powtarzalnych ruchów nadgarstka (długotrwałe używanie komputera, telefonu), staje się coraz bardziej powszechna. Zaniedbany i nieleczony zespół cieśni nadgarstka może doprowadzić do osłabienia mięśni, a nawet ich powolnego zaniku. Co ciekawe, dla tej dolegliwości charakterystyczne jest brak dolegliwości w małym palcu. Ból z reguły koncentruje się w okolicach kciuka, palca wskazującego i serdecznego.

Dolegliwość  może wystąpić w każdym wieku, chociaż u większości chorych pojawia się po 50. roku życia. Statystycznie na zespół cieśni nadgarstka cierpi ok. 3 do 6% społeczeństwa, częściej kobiety niż mężczyźni. Schorzenie najczęściej występują również tylko w 1 dominującej ręce (prawa u praworęcznych i lewa u leworęcznych) [1,2].

Zespół cieśni nadgarstka — jak leczyć?

Lekarz na podstawie objawów i wyników badań ocenia stan zaawansowania dolegliwości. Na tej podstawie dobiera również leczenie. Niemniej jednak, w większości przypadków, leczenie rozpoczyna się od metod nieinwazyjnych i ocenia postępy leczenia.

Nieinwazyjne, czyli w tym przypadku nieoperacyjne metody to m.in.:

• działania profilaktyczne, takie jak unikanie ruchów nasilających objawy i wykonywanie profilaktycznych ćwiczeń rozciągających
• zastosowaniu prawidłowej postawy w czasie pracy;
• ważna jest zmiana nawyków ruchu narażonej ręki, aby nie pogłębiać schorzenia, jednocześnie stosując ćwiczenia, które pomogą w jego leczeniu;
• praktykuje się również unieruchomienie nadgarstka w specjalnej ortezie (chroni nerw pośrodkowy przed uciskiem);
• przykładanie do nadgarstka zmrożonych kompresów żelowych dostępnych w aptece np. Nexcare ColdHot Mini lub masowanie nadgarstka kostkami lodu;
• fizykoterapia, taka jak fala uderzeniowa, krioterapia, ultradźwięki czy laser;
• stosowanie preparatów dostępnych w aptece bez recepty (opisane poniżej)
• wstrzyknięcie kortykosteroidów np. Diphrophos (są to silne leki dostępne na receptę) redukujących obrzęki i stan zapalny w okolicach nadgarstka [1-3].

U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi objawami, po zastosowaniu opisanego leczenia (w szczególności po wyeliminowaniu przyczyny problemu), powinno po ok. 2 do 6 tygodni dojść do poprawy i zmniejszenia odczuwania dolegliwości. W przypadku braku poprawy po ok. 3 miesiącach leczenia warto rozważyć operację. W chwili obecnej jest to jedyna metoda, która eliminuje przyczynę i prowadzi do całkowitego wyleczenia dolegliwości. Niestety zespół cieśni kanału nadgarstka jest schorzeniem, który może nawracać. Dlatego ważne jest stosowanie wyżej wymienionych działań profilaktycznych [1,3].

Warto pamiętać, że w problemach takich jak zespół cieśni nadgarstka pomocna może być także suplementacja składnikami wspierającymi prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Preparaty zawierające witaminy z grupy B (B1, B6, B12), kwas alfa-liponowy, GLA, witaminę E oraz selen mogą działać neuroprotekcyjnie i wspierać procesy regeneracyjne. Dzięki temu pomagają zmniejszyć objawy takie jak parestezje, mrowienie czy drętwienie palców, które są charakterystyczne nie tylko dla cieśni nadgarstka, ale również dla innych neuropatii obwodowych.

Przykładem takiego rozwiązania jest Revitanerw, który łączy w sobie witaminy z grupy B, witaminę E, selen, a także kwasy GLA i alfa-liponowy. Dzięki synergii składników może wspierać komórki nerwowe narażone na ucisk, stres oksydacyjny i przewlekły stan zapalny, co czyni go wartościowym uzupełnieniem terapii zachowawczej przy zespole cieśni nadgarstka i podobnych dolegliwościach.

Revitanerw witaminy z grupy Bkapsułki

Suplement diety

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest ochrona przed stresem oksydacyjnym oraz wspomaganie prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.

Dawkowanie

Zaleca się stosować 1 kapsułkę na dobę.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Zespół cieśni nadgarstka – jakie preparaty bez recepty mogą przynieść ulgę?

Przy łagodnych objawach zespołu cieśni nadgarstka warto sięgnąć po środki dostępne bez recepty, które mogą złagodzić ból, zmniejszyć stan zapalny oraz poprawić komfort codziennego funkcjonowania. Jednym z najczęściej stosowanych preparatów jest Ibuprom Max Sprint w kapsułkach miękkich, zawierający 400 mg ibuprofenu. To lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, który sprawdza się w redukowaniu dolegliwości towarzyszących cieśni nadgarstka. Dorośli oraz dzieci powyżej 12 roku życia mogą stosować jedną kapsułkę co cztery godziny po posiłku, jednak nie należy przekraczać trzech kapsułek na dobę. Alternatywą jest Mel w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej, zawierający 7,5 mg meloksykamu. To preparat działający przeciwzapalnie, przeciwgorączkowo i przeciwbólowo, którego stosowanie jest wyjątkowo wygodne – wystarczy jedna tabletka na dobę, aby zauważyć efekt.

Poza lekami doustnymi ulgę mogą przynieść także odpowiednie akcesoria ortopedyczne. Actimove orteza stabilizująca nadgarstek to rozwiązanie dla osób potrzebujących unieruchomienia i odciążenia dłoni. Jej anatomiczny kształt sprawia, że stabilizuje nadgarstek w sposób komfortowy i skuteczny, a dzięki różnym rozmiarom można ją dopasować indywidualnie. Dla osób zmagających się z bólami palców, obrzękami i zapaleniem stawów sprawdzą się również Actimove rękawiczki kompresyjne. Dzięki delikatnemu uciskowi poprawiają krążenie, redukują obrzęk i ułatwiają codzienne czynności, co ma duże znaczenie przy zespole cieśni nadgarstka.

Warto pamiętać także o preparatach stosowanych miejscowo. Karpal Akut maść na zespół cieśni nadgarstka zawiera naturalne składniki, takie jak olej konopny, ekstrakt ze skrzypu polnego, świetlika czy chmielu. Regularne stosowanie, od dwóch do pięciu razy dziennie, pozwala złagodzić ból, poprawić czucie w palcach i zmniejszyć dolegliwości związane z uciskiem nerwu pośrodkowego. Kolejnym rozwiązaniem jest Nurofen Mięśnie i Stawy w formie żelu, który zawiera ibuprofen i działa bezpośrednio w miejscu bólu. Wystarczy wmasować niewielką ilość preparatu w obszar objęty dolegliwościami, aby poczuć miejscową ulgę i zmniejszyć stan zapalny.

Jakie są przyczyny zespołu cieśni nadgarstka?

Przyczynami zespołu cieśni nadgarstka są:

• obrzęk struktur anatomicznych otaczających nerw pośrodkowy, który jest spowodowany przez jego długotrwałe obciążenia na skutek wielokrotnego wyprostu i zginania nadgarstka (najczęściej związanego z charakterem pracy np. muzycy, fryzjerzy czy pracownicy biurowi);
• uraz, np. złamanie nadgarstka;
• niedoczynność tarczycy;
• schorzenia reumatyczne takie jak np. RZS;
• choroby zwyrodnieniowe stawów;
• dna moczanowa;
• niedobór witaminy B12 i B6;
• podczas ciąży powstające okresowo obrzęki sprzyjają powstawaniu ucisku na nerw pośrodkowy [1,3].

Czy nasz styl życia wpływa na zespół cieśni nadgarstka?

Nasz styl życia może mieć wpływ na zespół cieśni nadgarstka. Powtarzające się jednakowe ruchy palców i nadgarstka, takie jak pisanie na klawiaturze, operowanie myszką komputerową, gra na instrumentach muzycznych, czy praca związana z powtarzającymi się czynnościami manualnymi, mogą przyczynić się do wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Istnieje również związek między zawodem a ryzykiem wystąpienia tego schorzenia. Przykładowo, zawody wymagające wielokrotnego i powtarzalnego ruchu nadgarstka, takie jak pracy sekretarki, muzyka, czy rzeźnika, mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.

Ponadto, nieodpowiednia postawa i ergonomia podczas wykonywania czynności mogą także przyczynić się do zespołu cieśni nadgarstka. Przykładowo, nieprawidłowe ustawienie nadgarstka podczas pracy z komputerem lub używania myszki może zwiększać obciążenie nerwu pośrodkowego i sprzyjać rozwojowi tej dolegliwości [9].

Jakie są objawy zespołu cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka ma następujące objawy:

• parestezje, czyli mrowienie, drętwienie oraz dyskomfort w okolicy kciuka, palca wskazującego i połowy palca serdecznego (dolegliwości nie dotykają małego palca);
• dochodzi do osłabienia mięśni w tej okolicy, a w skrajnych przypadkach nawet do zaniku mięśni);
• trudno wykonać precyzyjne ruchy ręką (tą, której dotyczy dolegliwość), a nawet zacisnąć ją w pięść;
• problemem może być wykonywanie prostych prac domowych, czy praca przy komputerze;
• najdokuczliwiej objawy są odczuwane w nocy, powodują wybudzanie się chorego;
• ból może promieniować od ramienia, przez przedramię, bark aż do potylicy [1].

Jak stawia się diagnozę?

Do diagnostyki tego schorzenia służą proste do wykonania testy. Testy te nie dają jednak 100% pewności wykrycia zespołu kanału cieśni nadgarstka. Jednoznaczną diagnozę można postawić po wykonaniu elektromiografii (EMG), czyli badania szybkości przewodzenia nerwu pośrodkowego. To badanie pozwoli jednocześnie odróżnić zespół cieśni nadgarstka od innych schorzeń o podobnych objawach np. polineuropatii. Praktykuje się również wykonywanie USG nadgarstka. Na początku jednak warto zrobić poniżej opisane testy [1,2].

Test Phalena

• należy zgiąć maksymalnie dłoniowo nadgarstki i zetknąć grzbietowe części dłoni razem;
• powoduje to ucisk nerwu pośrodkowego;
• trzeba pozostać w takiej pozycji przez ok. 1-2 minuty;
• mrowienie oraz drętwienie dłoni, kciuka, palca wskazującego i środkowego wskazuje na występowanie schorzenia [1].

Odwrotny test Phalena

• trzeba zgiąć maksymalnie grzbietowo nadgarstki i pozostać w tej pozycję przez ok. 1-2 minuty;
• dodatnim wynikiem testu jest mrowienie i drętwienie palców [1].

Test Tinela

• należy ułożyć rękę na równej powierzchni i opukiwać delikatnie opuszkiem palca nadgarstek w miejscu przebiegu nerwu pośrodkowego;
• ból promieniujący do końców palców świadczy o występowaniu zespołu cieśni kanału nadgarstka [1].

Test Durkana

• trzeba uciskać palcem wskazującym nadgarstek w miejscu przebiegu nerwu pośrodkowego przez ok. minutę;
• drętwienie i mrowienie w palcach świadczy o dodatnim wyniku testu [1].

Operacyjne leczenie zespołu cieśni nadgarstka – kiedy jest konieczne?

Leczenie operacyjne jest zazwyczaj rozważane jako ostateczność w przypadku zespołu cieśni nadgarstka, gdy inne metody leczenia nie przynoszą ulgi lub gdy występują poważne objawy i upośledzenie funkcji ręki.

Operacja na zespół cieśni nadgarstka to zabieg zwany dekompresją nerwu pośrodkowego. Polega on na rozluźnieniu ucisku na nerw pośrodkowy, który biegnie przez przestrzeń cieśni nadgarstka. Podczas operacji chirurg usunie lub rozciągnie tkankę łączną, która otacza nerw pośrodkowy i powoduje ucisk na niego. To zmniejsza ucisk, dzięki czemu nerw ma większą przestrzeń do funkcjonowania i nie jest już podrażniany.

Mimo że operacja może być skutecznym sposobem leczenia zespołu cieśni nadgarstka, zawsze warto najpierw skonsultować się z lekarzem, aby omówić wszystkie możliwości i przeciwwskazania. Lekarz podejmie decyzję na podstawie indywidualnych cech pacjenta i stopnia zaawansowania choroby.

Jak zapobiegać zespołowi cieśni nadgarstka? 4 wskazówki

Zespołowi cieśni nadgarstka można częściowo zapobiegać poprzez podejmowanie odpowiednich środków ostrożności i wprowadzanie zmian w stylu życia i pracy. Oto kilka zaleceń, które mogą pomóc:

1. Odpowiednia postawa i ergonomia pracy: Utrzymuj neutralną pozycję nadgarstków podczas wykonywania zadań i unikaj nadmiernego zginania, wyginania lub nachylania nadgarstków.
2. Regularne przerwy: Rób regularne przerwy podczas długotrwałej pracy manualnej, aby dać odpocząć swoim nadgarstkom i zmniejszyć napięcie mięśni.
3. Wykonywanie ćwiczeń: Regularne wykonywanie prostych ćwiczeń dla dłoni i nadgarstków może pomóc w utrzymaniu ich elastyczności i siły. Można rozważyć skonsultowanie się z fizjoterapeutą w celu otrzymania zestawu ćwiczeń odpowiednich dla potrzeb indywidualnych.
4. Unikanie monotonnych ruchów: Staraj się unikać powtarzalnych i monotonnych ruchów rąk i nadgarstków przez długie okresy czasu. Jeśli to możliwe, rozłóż zadania na różne czynności, aby zmniejszyć obciążenie na jednym obszarze.

Podsumowanie

Zespół cieśni nadgarstka jest dolegliwością, która dotyka coraz większej części społeczeństwa, dlatego ważne jest stosowanie profilaktyki oraz podejmowanie leczenia na wczesnym etapie. Jest ono wtedy znacznie łatwiejsze i w wielu przypadkach nie wymaga operacji. Leczenie zachowawcze i odpoczynek narażonej kończyny często pozwala na wyleczenie.

Niestety zespół cieśni kanału nadgarstka często nawraca. Można zadać więc pytanie: co pomaga na zespół cieśni nadgarstka? Jedyną skuteczną metodą leczenia jest operacja. Jednak odpowiednie stosowanie profilaktyki i leczenia zachowawczego jest w wielu przypadkach również bardzo skuteczne.

Trudności w przełykaniu. Jak powinno wyglądać prawidłowe połykanie pokarmów?

Połykanie składa się z dwóch faz. Pierwsza z nich — zależna od naszej woli — polega na rozdrabnianiu i żuciu pokarmów oraz mieszaniu ich ze śliną, aby nadać im odpowiednią wielkość i wilgotność. Tak uformowany i mokry pokarm może wówczas swobodnie przejść do przełyku. Kurczący się język przesuwa kęs do gardła, gdzie rozpoczyna się druga faza połykania — niezależna od naszej woli. Na tym etapie współdziała kilka elementów, które umożliwiają swobodne przesuwanie się kęsa pokarmu w głąb przełyku, aż do żołądka. Podniebienie miękkie kurczy się, krtań zostaje zamknięta i przesunięta do przodu — zapobiega to cofaniu się pokarmu przez nos. Ruch perystaltyczny gardła przesuwa pokarm do górnej części przełyku — wówczas kończy się etap połykania [1].

Jakie są objawy dysfagii?

Wśród objawów, które mogą wskazywać na rozwój dysfagii, wyróżnia się:

• trudności w rozpoczęciu aktu połykania;
• problemy z przesuwaniem pokarmu do gardła i do przełyku;
• ból opisywany jako palący, piekący, kłujący lub kurczowy;
• często kaszel w trakcie połykania lub w nocy;
• cofanie się pokarmu przez nos;
• zwracanie niestrawionego pokarmu;
• głośne połykanie;
• cuchnący oddech;
• chrypka [1].

Skąd to uczucie guli w gardle? Przyczyny dysfagii

Problem na etapie połykania może pojawić się przed przełykiem, bądź w jego obrębie. W zależności od miejsca trudności wyróżnia się następujące przyczyny dysfagii.

Przyczyny dysfagii przedprzełykowej:

• miejscowe zmiany strukturalne, takie jak zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, gardła;
• nowotwory — gardła, języka;
• ucisk z zewnątrz, np. na skutek rozwiniętego wola lub powiększenia węzłów chłonnych;
• ciężkie zmiany zwyrodnieniowe;
• zaburzenia nerwowo-mięśniowe, w tym choroby układy nerwowego, zespoły pozapiramidowe (choroba Parkinsona), neuropatie obwodowe (cukrzyca, sarkoidoza);
• miopatie.

Przyczynami dysfagii przełykowej są:

• zwężenia przełyku: rak przełyku, uchyłki w przełyku, powikłania choroby refluksowej;
• zaburzenia motoryki mięśni przełyku;
• choroby narządów sąsiadujących z przełykiem, w tym wada zastawki mitralnej serca, wole, guzy śródpiersia lub oskrzeli [1,2].

Czy dzieci również cierpią na dysfagię?

Dysfagia u dzieci ma zazwyczaj inne źródło niż u osób dorosłych. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się:

• zapalenie jamy ustnej, zwykle wirusowe;
• zapalenie gardła, zwykle wirusowe;
• ropień okołomigdałkowy;
• uraz gardła lub gardła;
• zapalenie przełyku – najczęściej w wyniku refluksu żołądkowo-przełykowego;
• reakcja dystoniczna – mimowolny skurcz grup mięśniowych.

Niestety dysfagia u dzieci może niekiedy stanowić stan bezpośredniego zagrożenia życia. Może ona bowiem doprowadzić do zwężenia lub całkowitego zamknięcia światła dróg oddechowych. Taka sytuacja może być spowodowana m.in. obecnością ciała obcego w przełyku, połknięciem środków żrących i perforacją przełyku bądź zapaleniem nagłośni, guzem śródpiersiowym bądź zakażeniami ośrodkowego układu nerwowego. Niemniej warto zaznaczyć, że większość przypadków dysfagii nie zagraża życiu pacjenta [2].

Jak leczyć dysfagię?

Dysfagia należy do objawów alarmowych. Oznacza to, że należy jak najszybciej znaleźć jej przyczynę, aby wykluczyć m.in. choroby nowotworowe. Nagły rozwój dysfagii najczęściej wynika z utknięcia w przełyku ciała obcego. Wówczas pacjent często sam rozpoznaje przyczynę trudności w przełykaniu.  Ciało obce wymaga pilnego usunięcia w trakcie zabiegu endoskopowego.

Inne przyczyny dysfagii, powinny również skłonić pacjenta do wizyty u lekarza. Po zebraniu szczegółowego wywiadu od chorego specjalista może wówczas wdrożyć odpowiednie leczenie. Zidentyfikowanie choroby podstawowej, która jest źródłem problemów z połykaniem, jest niezbędne do rozwiązania problemu utrudnionego połykania. Być może poza terapią choroby podstawowej, konieczna będzie również właściwie dobrana rehabilitacja [1-2].

Czym objawia się cukrzyca?

Fundamentalnym krokiem do prawidłowej terapii cukrzycy, jest postawienie odpowiedniej diagnozy (Czytaj także: Cukrzyca ciążowa jako stan zagrożenia dla przyszłej matki i dziecka). Pacjenci, którzy posiadają poniższe objawy, powinni zgłosić się do lekarza, w celu potwierdzenia bądź wykluczenia cukrzycy:

• wielomocz, inaczej poliuria;
• <a href=”/tag/polidypsja/” title=”polidypsja” class=”to-tag” data-termid=”22684″>wzmożone pragnienie, inaczej polidypsja;
• cechy odwodnienia, takie jak zmniejszona elastyczność skóry, suchość skóry i błon śluzowych;
• senność i osłabienie;
• skłonność do ropnych zakażeń skóry lub zakażeń układu moczowo-płciowego;
• kwasica i śpiączka ketonowa — często to pierwszy objaw;
• rzadko chudnięcie [2].

Nieleczona cukrzyca — jakie powoduje powikłania?

Aby uniknąć powikłań cukrzycy, ważne jest, aby szybko postawić odpowiednią diagnozę i wdrożyć właściwe leczenie. Długotrwale podwyższony poziom cukru we krwi skutkuje bowiem zaburzonym funkcjonowaniem wielu narządów (Czytaj także: Otyłość vs nowe leki przeciwcukrzycowe). Powikłania cukrzycy można podzielić na ostre i przewlekłe.

Ostre powikłania cukrzycy

Ostre powikłania cukrzycy to gwałtowne zmiany w organizmie, które mogą się rozwinąć w ciągu kilku-, kilkunastu godzin. Należą do nich:

• Kwasica i śpiączka ketonowa

Kwasica ketonowa to wynik nagłego niedoboru insuliny — hormonu, wytwarzanego przez trzustkę i odgrywającego główną rolę w gospodarce cukrowej. Objawia się wzmożonym pragnieniem, suchością w jamie ustnej, zapachem acetonu z ust (aceton to popularny rozpuszczalnik organiczny, znajdujący się np. w zmywaczach do paznokci), nadmiernym oddawaniem moczu, sennością, a nierzadko również zawrotami głowy, wymiotami i nudnościami. Kwasicy ketonowej pod żadnym pozorem nie można bagatelizować — nieleczona prowadzi do śpiączki, która jest bezpośrednim zagrożeniem życia [3].

• Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny

Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (ZHH) to stan, charakteryzujący się bardzo wysokim stężeniem glukozy we krwi, silnym odwodnieniem oraz niewydolnością nerek. Symptomy wskazujące na ZHH to głównie zaburzenia świadomości, przyspieszony i spłycony oddech, suchość skóry i błon śluzowej, a także obniżone ciśnienie krwi [4].

• Kwasica i śpiączka mleczanowa

W wyniku nieprawidłowej przemiany glukozy w organizmie powstaje kwas mlekowy. Jego zbyt wysokie stężenie jest bezpośrednią przyczyną kwasicy mleczanowej. Jej objawami są: silne osłabienie, zamroczenie, majaczenie, nudności, wymioty oraz bóle brzucha. Co więcej, nieleczona kwasica mleczanowa wywołuje śpiączkę mleczanową. Choć występuje ona zdecydowanie rzadziej niż śpiączka ketonowa, to jej przebieg jest dużo groźniejszy i może zakończyć się śmiercią pacjenta [5].

Przewlekłe powikłania cukrzycy

Nieleczona bądź leczona w nieprawidłowy sposób cukrzyca jest również przyczyną wielu przewlekłych powikłań, które mogą rozwijać się u pacjentów nawet przez długi czas. Nierzadko pojawiają się dopiero po kilku- lub nawet kilkunastu latach od zdiagnozowania choroby. Do przewlekłych powikłań cukrzycy należą:

• Nefropatia cukrzycowa 

Nefropatia cukrzycowa to strukturalne i czynnościowe zmiany w nerkach, których bezpośrednią przyczyną jest zbyt duży poziom glukozy we krwi. Towarzyszy jej stopniowy wzrost ilości białka w moczu, co w konsekwencji prowadzi do niewydolności nerek. Co więcej, czynnikami, które zwiększają ryzyko rozwoju nefropatii cukrzycowej, jest współistniejące nadciśnienie tętnicze oraz dieta obfitująca w białko, oraz sól [6].

• Neuropatia cukrzycowa 

W przebiegu cukrzycy dochodzi do zaburzeń metabolicznych oraz zmian w naczyniach krwionośnych, zaopatrujących komórki nerwowe w tlen i inne niezbędne składniki odżywcze. Konsekwencją tego jest uszkodzenie takich nerwów oraz rozwój neuropatii cukrzycowej. Najczęściej występującym rodzajem tego typu powikłania jest neuropatia obwodowa, która objawia się mrowieniem i drętwieniem stóp i dłoni, a także zanikiem w nich czucia. W zaawansowanym stadium rozwoju neuropatii cukrzycowej może występować silny i piekący ból, nasilający się głównie w nocy [7].

• Retinopatia cukrzycowa 

Niewyrównana hiperglikemia może również doprowadzić do rozwoju patologicznych zmian w siatkówce oka, zwanych retinopatią cukrzycową. Czynnikami, które zwiększają prawdopodobieństwo jej wystąpienia, jest współistniejące nadciśnienie tętnicze oraz zbyt wysokie stężenie kwasów tłuszczowych i cholesterolu we krwi. Postępująca retinopatia cukrzycowa prowadzi do stopniowego pogorszenia wzroku, a w końcu nawet do całkowitej ślepoty [8].

• Zespół stopy cukrzycowej 

W przebiegu cukrzycy, tak jak wspomniano powyżej, bardzo często dochodzi do uszkodzeń naczyń krwionośnych. Prowadzi to do zmniejszonego dopływu krwi do różnych tkanek i narządów, w tym również do stóp. W wyniku takiego niedostatecznego ukrwienia dochodzi do owrzodzenia stóp, głównie na podeszwie i na grzbiecie. Zespół stopy cukrzycowej może prowadzić nawet do martwicy, która nierzadko kończy się amputacją [9].

Powyższych powikłań da się uniknąć. Chorzy na cukrzycę powinni regularnie kontrolować rozwój ewentualnych powikłań u specjalistów — u okulisty, neurologa czy nefrologa. Niemniej ważna jest obserwacja swojego organizmu — nierzadko symptomy powyższych powikłań są niejednoznaczne, dlatego pacjenci powinni być szczególnie na nie wyczuleni.

Stanu przedcukrzycowego nie czuć. Dlatego nie jest trudno go przeoczyć, ponieważ nie daje wyraźnych objawów. Nawet nie podejrzewasz, że dzieje się coś złego. Niektórzy mimo tego, że wiedzą o zagrożeniu swojego zdrowia, bagatelizują problem. W aptece często słyszę, to tylko 10 jednostek więcej niż norma, więc jeszcze nie tak dużo. Oczywiście mowa o glikemii na czczo. Niestety podwyższona glikemia może być pierwszym objawem stanu przedcukrzycowego. Nie ma czasu na odwlekanie problemu, a tym bardziej lekceważenie go. Dlatego niezbędna jest wizyta u lekarza. 

Rzeczywiście, gdy stężenie cukru na czczo przekracza normę, ale nie na tyle, aby rozpoznać cukrzycę, lekarze zaleci badania w celu dalszej diagnostyki. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne co roku podaje poziomy glikemii (stężenie cukru we krwi), które określają, co jest normą i przy jakiej wartości diagnozuje się chorobę. Między tymi wartościami powstała pewna “luka”, którą zapełnił stan przed cukrzycowy. 

* wynik powyżej lub równy 126 mg/dl w dwukrotnym badaniu; ** dla potwierdzenia należy wykonać doustny test tolerancji glukozy.

Dopiero po przeprowadzeniu wywiadu, lekarz oceni ryzyko i  prawdopodobnie zleci dodatkowe badanie. Jego wyniki dopiero przesądzą, czy masz stan przedcukrzycowy. Twoja nadwaga lub otyłość zwiększy prawdopodobieństwo choroby. Niestety nadwyżka kilogramów odpowiada za zaburzenia metabolizmu cukrów i tłuszczy, dodatkowo prowadzi do insulinooporności, czyli zwiastunów cukrzycy. 

Objawy

Jakie objawy mogą się cię zaniepokoić? Przede wszystkim podobne przy insulinooporności, czyli:

• ciągłe zmęczenie,
• bezsenność,
• zaburzenia koncentracji,
• senność bezpośrednio po jedzeniu,
• nadmierny apetyt, podjadanie w nocy,
• zachcianki na słodycze,
• bóle głowy,
• podwyższone ciśnienie tętnicze.

A dodatkowo poczujesz pierwsze powikłań np. drętwienie rąk, mrowienie w nogach oraz podwyższone ciśnienie. To wskazówki, że może rozwijać się cukrzyca i czas wprowadzać zmiany [1,2].

Stan przed cukrzycowy — pakiet badań

Już wiesz, że stan przedcukrzycowy diagnozuje się, gdy stężenie cukru we krwi mieści się w granicach 100-125 mg/dl. Warto wspomnieć, że badanie musi być wykonane w warunkach laboratoryjnych, a nie domowym glukometrem. Aby ostatecznie zdecydować, lekarz zleci Ci bardziej szczegółowy test. Będzie to doustny test obciążenia glukozą (OGTT — oral glucose tolerance test). W trakcie badania mierzy się poziom glukozy i insuliny. Pomiary wykonuje się na czczo oraz po 60 lub 120 minutach od podania porcji glukozy. Do diagnozy stanu przedcukrzycowego stosuje się tylko wyniki stężenia glukozy po dwóch godzinach.

Tabela 2. Wyniki glikemii w stanie przedcukrzycowym [1]

 Dla porównania te same wartości u osób, które prawidłowo metabolizują glukozę.

Tabela 3. Normy glikemii [3]

Powyższe informacje dotyczą cukrzycy typu 2. W przypadku innych typów, a szczególnie typu 1, stan cukrzycowy ma inny przebieg [3].

Powikłania stanu przedcukrzycowego 

Już wiesz, że stan przedcukrzycowy jest podstępnym schorzeniem. Twoim komórkom szkodzi wyższy niż zwykle poziom cukru we krwi. Możesz być nieświadomy sytuacji, do czasu pierwszego od wielu lat, pomiaru cukru we krwi. Wysoki cukier niszczy nabłonek twoich naczyń krwionośnych. Zarówno dużych — tętniczych, żylnych jak i mikroskopijnych — włosowatych. Nie od razu odczujesz skutki, np. drętwienie kończyn, mimo że rozpoczęły się procesy:

• nefropatii — cukrzycowa choroba nerek,
• neuropatii — cukrzycowa choroba nerwów obwodowych,
• retinopatii — cukrzycowa choroba oczu,
• wzrostu ciśnienia krwi.

Ciśnieniomierz — rodzaje urządzeń i zasady pomiarów

Dlatego gorąco zachęcam do zaopatrzenia się w glukometr i kontrolne pomiary glikemii na czczo w warunkach domowych. Pozwoli to zareagować we wczesnym stadium stanu przedcukrzycowego. Dzięki temu możesz rozpocząć odpowiednie leczenie [1].

Leczenie stanu przedcukrzycowego 

Bardzo ważne jest, aby do rozpoznania stanu przedcukrzycowego doszło jak najwcześniej, zanim dojdzie do rozwoju powikłań. Następnie powinno być włączone odpowiednie leczenie. W pierwszej kolejności należy zmienić styl życia. Na pewno lekarz wspomni o konieczności zmodyfikowania diety. Następnie zaleci zmniejszenie węglowodanów, a zwiększenie źródeł błonnika w posiłkach. Po pierwsze powinieneś zrezygnować ze słodyczy, słodkich napojów, białego pieczywa i makaronów. Po drugie warto częściej jeść warzywa, najlepiej zielone oraz ciemne pieczywo z dodatkiem zbóż. Bardzo dobre efekty przynosi przejście na diety niskowęglowodanowe.  Dzięki temu obniżysz dzienny udział węglowodanów do około 20-40%. A obecnie rekomendowane jest 55%. Dobre efekty przynosi także dieta o zwiększonym udziale białka. Warto wiedzieć, że na tym etapie lekarz nie wprowadzi się leczenia farmakologicznego, natomiast na pewno zachęci do zmiany nawyków. 

W gabinecie lekarza usłyszysz także o potrzebie zwiększenie aktywności fizycznej do 30-60 minut dziennie. Preferowany jest trening tlenowy, czyli spacer, jazda na rowerze lub lekkie ćwiczenia z obciążeniem. Kolejnym nawykiem powinna być regularna kontrola glikemii. Jeśli nie wprowadzisz zmian, stan przedcukrzycowy przerodzi się w cukrzycę [1].