👋 Witaj, uruchomiliśmy nową wersję strony z ogromną ilością zmian. Część treści może chwilowo działać inaczej niż powinna. Przepraszamy!
leki-orange

Czym są analogi GLP-1?

Otyłość vs nowe leki przeciwcukrzycowe. Czy analogi GLP-1 mają szansę na pokonanie cukrzycy i otyłości?

Zarówno otyłość, jak i cukrzyca typu 2 stanowią naglący problem współczesnej medycyny. Trwają zatem poszukiwania leku, który swoim działaniem obejmie zarówno wyrównanie cukrzycy, jak i bezpieczne, stopniowe odchudzanie.  A ponadto będzie miał korzystny wpływ na układ krążenia. Tu na scenę wkracza stosunkowo nowa, lecz dynamicznie rozwijająca się grupa leków: analogi GLP-1.

Cukrzyca typu 2 jest z pewnością najbardziej rozpowszechnioną chorobą metaboliczną na świecie. Skraca życie przeciętnie o 5-10 lat, głównie przez niekorzystny wpływ na układ krążenia oraz serce. Powoduje szybszy rozwój niewydolności serca, choroby naczyń mózgowych i obwodowych [1]. Dodatkowym problemem zwykle współistniejącym z cukrzycą typu 2 jest nadwaga lub otyłość.

Cukrzyca typu 2 i otyłość

Leczenie cukrzycy typu 2 ma na celu zmniejszenie glikemii na czczo i po posiłkach. Poziom cukru we krwi przekłada się na hemoglobinę glikowaną, HbA1C. Jest to wskaźnik wyrównania cukrzycy. Udowodnione zostało, że wzrost HbA1C już o 1% istotnie zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz zgonu [1]. Z kolei spadek masy ciała pozwala   na lepszą kontrolę glikemii oraz poprawę innych parametrów metabolicznych [3].

Leczenie polega na odpowiedniej diecie i aktywności fizycznej. Następnie lekarz włącza doustne leki przeciwcukrzycowe, na czele z metforminą. Leki stosowane w drugiej kolejności mają za zadanie nie tylko korzystnie wpłynąć na glikemię, ale również zmniejszyć ryzyko ze strony układu krążenia. Okazuje się w dodatku, że najnowsze leki (coraz szerzej zresztą stosowane w terapii cukrzycy typu 2, mogą znacząco pomóc w redukcji masy ciała. Mowa tu zwłaszcza o agonistach receptora GLP-1. 

Epidemia otyłości

Coraz więcej osób ma zbyt dużą masę ciała. I postawmy sprawę jasno: otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. Nieleczona prowadzi do zaburzeń metabolicznych z cukrzycą typu 2 na czele, zaburzeń lipidowych, wzrostu ryzyka choroby wieńcowej, udarów i innych chorób sercowo-naczyniowych, bezdechu sennego, a także niektórych rodzajów nowotworów. Ponadto powoduje wzrost nakładów na leczenie [6].

Szczególnie niebezpieczna jest tzw. otyłość brzuszna. Polega ona na odkładaniu się tkanki tłuszczowej głównie w okolicach brzucha. Aby ją ocenić, wystarczy dokonać pomiaru obwodu pasa. O otyłości brzusznej świadczy obwód pasa 80 cm u kobiet oraz 94 cm u mężczyzn. Jak dowodzą badania, jest to czynnik istotnie zwiększający ryzyko przedwczesnego zgonu [7].

Poza obwodem pasa podstawowym parametrem diagnozującym otyłość jest wskaźnik BMI. Otrzymujemy go, dzieląc masę ciała wyrażoną w kilogramach przez wzrost w metrach  do kwadratu.

Prawidłowe BMI powinno być w przedziale 18,5-24,9. Wartości BMI między 25 a 29,9 świadczą o nadwadze, 30-34,9 o otyłości I stopnia, 35-39,9 o otyłości II stopnia, zaś wynik powyżej 40 świadczy o otyłości III stopnia [3]. Stosowanie wskaźnika BMI jest dyskusyjne dla dzieci i młodzieży, oraz niemiarodajne dla kobiet w ciąży. 

Analogi GLP-1: nowe leki w cukrzycy

Agoniści receptora GLP-1 (analogi GLP-1) są lekami, które naśladują działanie naturalnie występującego w organizmie glukagonopodobnego peptydu 1 (w skrócie GLP-1). U zdrowego człowieka GLP-1 jest hormonem produkowanym przez komórki jelita cienkiego w odpowiedzi na posiłek. 

Wspomniane leki wywołują  szereg pozytywnych skutków. Regulują poziom glukozy we krwi, co pokazuje spadek wartości HbA1C do 7% i poniżej (czyli prawie jak u zdrowych osób) nawet u ponad 70% pacjentów [8]. Poza tym obniżają poziom cholesterolu, redukują łaknienie i mają udowodnione korzystne działanie na układ krążenia (liraglutyd, semaglutyd oraz dulaglutyd). Powodują także spadek masy ciała na tyle istotny i poprawiający pozostałe parametry leczenia, że zostały włączone w standardy leczenia cukrzycy typu 2 u otyłych dorosłych [2,3].

W porównaniu z doustnymi lekami stosowanymi w otyłości, efekty spadku masy ciała w trakcie leczenia analogami GLP-1 są dużo lepsze [4]. Trzeba podkreślić, że leki te wpływają głównie na zmniejszenie otyłości brzusznej.

Nowe leki w walce z otyłością?

W Polsce zarejestrowane są analogi GLP-1 we wstrzyknięciach podskórnych:

  • stosowane codziennie (liraglutyd: Saxenda, Victoza, exenatyd: Bydureon, liksysenatyd: Lyxumia);
  • stosowane raz w tygodniu (semaglutyd: Ozempic, dulaglutyd: Trulicity).

Aktualnie trwają prace nad doustną formą semaglutydu [5].

Wszystkie wymienione leki mają rejestrację do leczenia cukrzycy typu 2. Wyjątek stanowi jeden z preparatów liraglutydu (Saxenda), który zarejestrowany jest w leczeniu otyłości. Leczenie liraglutydem powinno być prowadzone przy jednoczesnym przestrzeganiu diety  i dopasowanej aktywności fizycznej. Przeznaczony jest dla osób z BMI powyżej 30, albo  z BMI w granicach 27-30 ze współistniejącymi czynnikami ryzyka (np. stan przedcukrzycowy, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia i bezdech senny)[8].

Badania pokazują także, że semaglutyd pomaga osiągnąć znacznie lepsze wyrównanie glikemii oraz większy spadek masy ciała, w porównaniu z liraglutydem. Profil bezpieczeństwa obu leków pozostaje podobny [9].

Analogów GLP-1 nie mogą stosować osoby z nadwrażliwością na składniki leku, pacjenci z cukrzycą typu 1 oraz kwasicą ketonową. Leki te nie mogą także zastępować insuliny . 

Do najczęstszych działań niepożądanych należą nudności, biegunki i wymioty. Mogą także wystąpić poważniejsze skutki: ostre zapalenie trzustki, większa skłonność do kamicy żółciowej, hipoglikemia, reakcje alergiczne na składniki leku oraz tachykardia (przyspieszone bicie serca).

Badania analogów GLP-1 trwają. Leki te budzą ogromne nadzieje zarówno u lekarzy, jak i u pacjentów.  Przyczynia się do tego osiągane w trakcie leczenia lepsze wyrównanie cukrzycy i pozytywny wpływ na układ krążenia. Pacjenci stosujący analogi GLP-1 obserwują także zauważalny spadek masy ciała i istotne zmniejszenie stopnia otyłości.

Decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz, dostosowując je do stanu pacjenta. 

Według aktualnych zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oraz dostępnej wiedzy medycznej analogi GLP-1 powinny być stosowane znacznie częściej, niż ma to miejsce aktualnie w Polsce. Przyczyną jest przede wszystkim wysoka cena miesięcznej kuracji. 

Omawiane produkty
Brak przypisanych produktów.
Omawiane schorzenia
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, których cechą wspólną jest podwyższony poziom glukozy we krwi. Wyróżnia się cukrzycę typu 1, która jest chorobą autoimmunologiczną i której objawy pojawiają s…
Otyłość jest to stan związany z masą ciała, która rażąco przekracza dopuszczalną lub pożądaną wagę, zwykle z powodu nagromadzenia nadmiaru tłuszczów w organizmie. Powszechnie uznaje się, że BMI (wskaź…
Omawiane substancje
Liraglutyd jest podobny do naturalnego hormonu w organizmie (inkretyny). Jego działanie polega na powodowaniu uwalniania insuliny w odpowiedzi na wysoki poziom cukru (np. po posiłku) i zmniejszaniu il…
Podsumowanie
SubstancjeLiraglutyd,
Semaglutyd
SchorzeniaCukrzyca,
Otyłość
KategoriaCukrzyca,
Leki na receptę,
Odchudzanie,
Przewód pokarmowy i metabolizm,
Styl życia
TematyCukrzyca typu 2,
Leczenie cukrzycy,
Otyłość
AutorDorota Cieślak
Ostatnia aktualizacja2 tygodnie temu
Data publikacji24.02.2021
Bibliografia9 źródeł