Zaparcia u noworodków i niemowląt to problem, który niepokoi wielu rodziców. Jednak zanim sięgniemy po preparaty wspomagające wypróżnianie, warto zrozumieć, czym właściwie są zaparcia u tak małych dzieci. U noworodków i niemowląt zaparcia definiuje się nieco inaczej niż u dorosłych. Głównym wyznacznikiem nie jest sama częstotliwość wypróżnień, ale raczej konsystencja stolca i trudność w jego wydalaniu.¹ Twarda, sucha kupka w formie małych grudek lub kulek, którą dziecko wydala z trudem i bólem, to najważniejszy sygnał zaparć u maluszka.² Warto pamiętać, że u zdrowych noworodków częstotliwość wypróżnień może być bardzo różna. Niektóre dzieci karmione piersią mogą wypróżniać się po każdym karmieniu, podczas gdy inne mogą robić kupkę znacznie rzadziej. Dopóki stolec jest miękki i dziecko nie wykazuje dyskomfortu, taka różnorodność jest całkowicie normalna.² Jednak gdy noworodek nie może zrobić kupki, a jego stolec staje się twardy i suchy, możemy mówić o zaparciach wymagających interwencji.

Typowe objawy zaparć u noworodka i niemowlaka to: wypróżnianie rzadziej niż 3 razy w tygodniu, twarda kupka o dużej objętości lub w formie małych, twardych kulek, widoczny wysiłek i dyskomfort podczas wypróżniania, a także wzdęty, twardy brzuszek. Dziecko może być również bardziej kapryśne i mieć mniejszy apetyt.³ Czasem można zauważyć ślady krwi na stolcu, co może wskazywać na drobne pęknięcia w okolicy odbytu powstałe podczas wydalania twardego stolca.⁴ Ważne jest, aby odróżnić prawdziwe zaparcia od dyskezji niemowlęcej, która występuje głównie u dzieci poniżej 9. miesiąca życia. Przy dyskezji dziecko może napinać się, płakać i czerwienić przez nawet 10 minut przed wypróżnieniem, ale stolec ostatecznie jest miękki. Jest to spowodowane niedojrzałą koordynacją mięśni i zazwyczaj ustępuje samoistnie po 3-4 tygodniach. W przeciwieństwie do zaparć, dyskezja nie wymaga leczenia, a jedynie cierpliwości rodziców.⁵

U dzieci karmionych piersią zaparcia występują rzadziej niż u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym. Jeśli jednak dziecko karmione piersią nie wypróżnia się przez 24-48 godzin, może to oznaczać, że nie otrzymuje wystarczającej ilości mleka i warto skonsultować się z lekarzem lub doradcą laktacyjnym.³

Dlaczego noworodek ma problemy z wypróżnianiem? Przyczyny zaparć u najmłodszych

Zaparcia u noworodków i niemowląt mają zazwyczaj charakter czynnościowy, co oznacza, że nie są wynikiem poważnej choroby. W około 95% przypadków zaparć u dzieci powyżej 1. roku życia nie stwierdza się organicznej przyczyny problemu.⁵ Najczęstsze przyczyny zaparć u maluszków to zmiany w diecie, takie jak przejście z mleka matki na mleko modyfikowane lub wprowadzanie pokarmów stałych.¹ Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym częściej cierpią na zaparcia niż dzieci karmione piersią, ponieważ mleko modyfikowane jest trudniejsze do strawienia.² Badania pokazują, że wyłączne karmienie piersią przez pierwsze 6 miesięcy życia działa ochronnie przeciwko zaparciom, wpływając zarówno na konsystencję stolca, jak i na późniejsze mechanizmy trawienne.⁵

Inną częstą przyczyną zaparć jest niewystarczające nawodnienie. Jeśli dziecko nie przyjmuje wystarczającej ilości płynów, na przykład z powodu choroby, ząbkowania lub upałów, jego stolec może stać się twardszy i trudniejszy do wydalenia.¹ U starszych niemowląt, które zaczęły już przyjmować pokarmy stałe, zaparcia mogą być spowodowane dietą ubogą w błonnik.³ Warto też wiedzieć, że zaparcia mogą mieć wpływ nie tylko na układ pokarmowy, ale również na układ moczowy dziecka. Ze względu na bliskie anatomiczne położenie odbytnicy i dróg moczowych, przewlekłe zaparcia mogą prowadzić do problemów z oddawaniem moczu, a nawet do infekcji układu moczowego. Skuteczne leczenie zaparć często rozwiązuje również te dodatkowe problemy.⁵

Jak pomóc dziecku z zaparciami? Domowe sposoby przed sięgnięciem po leki

Zanim sięgniemy po preparaty na zaparcia, warto wypróbować kilka prostych domowych sposobów, które mogą pomóc maluchowi. W przypadku noworodków i małych niemowląt, delikatny masaż brzuszka wykonywany ruchami zgodnymi z ruchem wskazówek zegara może stymulować perystaltykę jelit i ułatwić wypróżnienie.¹ Można również wykonywać z dzieckiem tzw. “rowerek”, czyli delikatne ruchy nóżkami imitujące jazdę na rowerze, co pomaga rozluźnić mięśnie brzucha i pobudzić pracę jelit.¹ Aby prawidłowo wykonać masaż brzuszka, połóż dziecko na plecach i delikatnie masuj obszar poniżej pępka okrężnymi ruchami zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Nie naciskaj zbyt mocno – masaż powinien być przyjemny dla dziecka. Z kolei wykonując “rowerek”, trzymaj nóżki dziecka za kostki i delikatnie zginaj je naprzemiennie w kierunku brzuszka, jakby dziecko pedałowało. Te ćwiczenia najlepiej wykonywać podczas przewijania, gdy dziecko jest rozluźnione i zadowolone.¹

Ciepła kąpiel może pomóc zrelaksować mięśnie dziecka i złagodzić dyskomfort związany z zaparciami.¹ Dla niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym ważne jest prawidłowe przygotowanie mleka – zawsze najpierw odmierzamy wodę, a dopiero potem dodajemy proszek, aby zachować właściwe proporcje.⁶ Jeśli dziecko ma powyżej 6 miesięcy i już przyjmuje pokarmy stałe, można wprowadzić do jego diety więcej produktów bogatych w błonnik, takich jak przeciery z gruszek, brzoskwiń czy śliwek.⁴ W przypadku dzieci powyżej 1 miesiąca życia, które jeszcze nie jedzą pokarmów stałych, pediatra może zalecić podawanie niewielkich ilości soku owocowego (np. gruszkowego, śliwkowego lub jabłkowego), który zawiera sorbitol – naturalny środek przeczyszczający.⁴

Czopki glicerynowe to również bezpieczna opcja dla niemowląt z zaparciami. Działają one miejscowo, zmiękczając stolec i stymulując wypróżnienie. Aby prawidłowo zastosować czopek, połóż dziecko na plecach i delikatnie wsuń czopek do odbytu. Pamiętaj jednak, że czopki są przeznaczone do okazjonalnego użycia i nie powinny być stosowane regularnie bez konsultacji z lekarzem.⁷

Kiedy domowe sposoby nie wystarczają – preparaty na zaparcia dla najmłodszych

Jeśli domowe metody nie przynoszą ulgi, a dziecko nadal ma problemy z wypróżnianiem, może być konieczne zastosowanie preparatów wspomagających. Ważne jest, aby wybierać produkty odpowiednie dla wieku dziecka i zawsze konsultować ich stosowanie z lekarzem pediatrą lub farmaceutą. Preparaty na zaparcia dla noworodków i niemowląt można podzielić na kilka kategorii: mikrowlewki doodbytnicze, czopki, osmotyczne środki przeczyszczające, preparaty zmiękczające stolec oraz specjalistyczne mleka modyfikowane. Wybór odpowiedniego preparatu zależy od wieku dziecka, nasilenia zaparć oraz ich przyczyny. Dla noworodków i bardzo małych niemowląt najczęściej zaleca się delikatne preparaty, które działają miejscowo i nie obciążają układu pokarmowego. U starszych niemowląt można rozważyć preparaty doustne, które działają bardziej systemowo.⁵

Warto podkreślić, że według najnowszych badań i rekomendacji ekspertów, makrogol (PEG) jest uważany za najbezpieczniejszy i najskuteczniejszy środek przeczyszczający dla dzieci. Charakteryzuje się on wysoką skutecznością, dobrym profilem bezpieczeństwa i jest dobrze tolerowany przez dzieci. Preparaty zawierające makrogol, takie jak Dicopeg Junior czy Xenna Balance Junior, mogą być stosowane przez dłuższy czas bez obaw o uzależnienie czy poważne skutki uboczne.⁵ Ważne jest również, aby pamiętać, że niektóre preparaty, takie jak Pikopil (zawierający pikosiarczan sodu), nie są zalecane poniżej 4. roku życia ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Zawsze należy dokładnie sprawdzać, dla jakiej grupy wiekowej przeznaczony jest dany preparat.⁵

Jakie preparaty na zaparcia są bezpieczne dla noworodka?

Wybór preparatu na zaparcia dla noworodka powinien być zawsze konsultowany z lekarzem, ponieważ organizm tak małego dziecka jest bardzo wrażliwy. Najbezpieczniejsze dla noworodków są preparaty o naturalnym składzie, działające miejscowo i nieinwazyjnie. Poniżej przedstawiamy kilka opcji, które są najczęściej zalecane dla najmłodszych pacjentów.

Melilax Pediatric, mikrowlewka doodbytnicza

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• naturalny skład i szybkie działanie;
• zawiera kompleks Promelaxin (miód + polisacharydy z aloesu i ślazu dzikiego);
• można stosować od urodzenia;
• zmiękcza stolec i ułatwia wypróżnienie;
• działa ochronnie i łagodząco na błonę śluzową odbytu;
• nie zawiera konserwantów i glutenu;
• opakowanie zawiera 6 jednorazowych mikrowlewek.

Humana Expert AC, mleko modyfikowane w proszku

O produkcie

• jest to środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
• przeznaczony do postępowania dietetycznego w przypadku kolki i zaparć czynnościowych u niemowląt;
• odpowiedni od pierwszych dni życia;
• zawiera lekkostrawną formułę: częściowo hydrolizowane białko, obniżoną zawartość laktozy oraz unikalną mieszankę lipidową Lipomilk – składniki te wspierają niedojrzały układ pokarmowy, zmiękczają stolec, regulują pracę jelit i zmniejszają wzdęcia oraz objawy kolki;
• może być stosowany jako jedyne źródło pożywienia do 6. miesiąca życia;
• odpowiedni również dla wcześniaków (po konsultacji z lekarzem);
• należy stosować pod nadzorem lekarza;
• dostępny w opakowaniach po 300 g.

Lactulosum Polfarmex, syrop

O produkcie

• jest to lek dostępny bez recepty;
• zawiera laktulozę;
• stosowany w leczeniu przewlekłych zaparć u dzieci i dorosłych oraz encefalopatii wątrobowej u dorosłych;
• działa łagodnie – zmiękcza stolec, ułatwia jego przesuwanie i zwiększa zawartość wody w jelitach;
• zalecane dzienne dawkowanie dla niemowląt to do 5 ml na dobę;
• może być stosowany u noworodków, ale TYLKO po konsultacji z lekarzem, zwłaszcza u dzieci z niską masą urodzeniową (poniżej 2 kg);
• preparat dostępny w opakowaniach po 150 ml.

Co na zatwardzenie u niemowlaka powyżej 6. miesiąca życia?

Dla niemowląt powyżej 6. miesiąca życia dostępnych jest więcej opcji leczenia zaparć, ponieważ ich układ pokarmowy jest już nieco bardziej dojrzały. W tej grupie wiekowej, oprócz preparatów miejscowych, można rozważyć również środki doustne, które działają bardziej systemowo. Oto preparaty często zalecane dla niemowląt w tym wieku:

Dicopeg Junior, proszek do sporządzania roztworu doustnego

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• zawiera makrogol 3350;
• można stosować od 6. miesiąca życia;
• zmiękcza stolec bez powodowania nagłego parcia;
• nie podrażnia śluzówki;
• nie zawiera glutenu;
• skuteczność wyrobu nie zmniejsza się z upływem czasu;
• preparat dostępny w opakowaniach po 100 g oraz saszetkach z proszkiem po 14 lub 30 sztuk.

Xenna Balance Junior, proszek do sporządzania roztworu doustnego

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• zawiera makrogol 3350;
• można stosować od 6. miesiąca życia
• zmiękcza stolec i ułatwia wypróżnienie;
• nie powoduje skurczów;
• nie zawiera glutenu;
• nie należy stosować dłużej niż 30 dni;
• ma smak pomarańczowy;
• dostępny w opakowaniach po 14 i 30 saszetek.

DulcoSoft, roztwór doustny

O produkcie

• jest to wyrób medyczny;
• zawiera makrogol 4000;
• można stosować od 6. miesiąca życia;
• zmiękcza stolec i ułatwia wypróżnienie;
• nie zawiera cukru;
• neutralny smak i wygodne dawkowanie;
• bezpieczny przy dłuższym stosowaniu – u dzieci produktu nie należy stosować dłużej niż 3 miesiące;
• preparat dostępny w opakowaniach po 250 ml.

Warto wiedzieć, że preparaty zawierające makrogol (PEG) mogą być bezpiecznie stosowane przez dłuższy czas – jednak w takich wypadkach zawsze należy to skonsultować z lekarzem. Według ekspertów, leczenie zaparć czynnościowych u dzieci powinno trwać co najmniej 2 miesiące, a po uzyskaniu regularnych wypróżnień dawkę należy stopniowo zmniejszać, a nie odstawiać nagle. Nagłe odstawienie leku może prowadzić do nawrotu zaparć. Kontrola u lekarza zalecana jest po 2 miesiącach od zakończenia leczenia, aby wykryć ewentualne nawroty problemu.⁵

Kiedy udać się do lekarza, gdy noworodek nie może zrobić kupy?

Chociaż zaparcia u noworodków i niemowląt są zazwyczaj łagodnym i przejściowym problemem, w niektórych przypadkach mogą wymagać interwencji lekarskiej. Należy skonsultować się z pediatrą, jeśli domowe metody i preparaty dostępne bez recepty nie przynoszą ulgi w ciągu 24-48 godzin, a dziecko wydaje się być w dyskomforcie.¹

Natychmiastowej konsultacji lekarskiej wymagają sytuacje, gdy zaparciom towarzyszą niepokojące objawy, takie jak: krew w stolcu (niezwiązana z widocznymi pęknięciami w okolicy odbytu), wzdęty brzuch i wymioty, gorączka, znaczny spadek apetytu i aktywności dziecka.⁴ Szczególnie alarmujące jest, gdy noworodek nie oddał smółki (pierwszego stolca) w ciągu 48 godzin od urodzenia, co może wskazywać na poważniejsze problemy, takie jak choroba Hirschsprunga.⁶

Jeśli zaparcia pojawiają się od urodzenia lub w pierwszych tygodniach życia, stolce są wstążkowate lub bardzo cienkie, dziecko nie przybiera prawidłowo na wadze lub ma opóźniony rozwój, konieczna jest dokładna diagnostyka medyczna, aby wykluczyć organiczne przyczyny zaparć.⁵ W rzadkich przypadkach zaparcia mogą być objawem niedoczynności tarczycy, mukowiscydozy, celiakii lub problemów neurologicznych.

Podsumowanie

Zaparcia u noworodków i niemowląt to częsty, zazwyczaj łagodny problem, który najczęściej ma charakter czynnościowy i dobrze reaguje na domowe sposoby oraz odpowiednie preparaty. Ważne jest, by odróżnić prawdziwe zaparcia — czyli twardy, suchy stolec i trudności w wypróżnianiu — od naturalnie rzadszych wypróżnień. Wybór metody leczenia zależy od wieku dziecka, nasilenia objawów i ewentualnych dolegliwości towarzyszących. U najmłodszych zaleca się łagodne środki, a u starszych niemowląt także odpowiednią dietę i nawodnienie. Leczenie wymaga cierpliwości i konsekwencji, a w razie braku poprawy – konsultacji z pediatrą.

Czy słyszałeś kiedyś o programach lekowych, ale do końca nie wiesz, czym one są i jak możesz z nich skorzystać? Programy lekowe to specjalne programy finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, dzięki którym pacjenci mają dostęp do nowoczesnych i kosztownych leków, które nie są objęte standardową refundacją. Dzięki nim możesz otrzymać skuteczne leczenie bez ponoszenia kosztów. Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, czym są programy lekowe, jakie są ich rodzaje, kto może z nich skorzystać, jak znaleźć placówki realizujące programy lekowe oraz gdzie odszukać wszystkie potrzebne informacje.

Na czym polega idea programów lekowych?

Program lekowy to specjalne świadczenie zdrowotne, finansowane przez NFZ, które zapewnia pacjentom dostęp do terapii innowacyjnych i drogich, a jednocześnie niedostępnych w ramach standardowej refundacji leków. Każdy program obejmuje określoną grupę pacjentów spełniających ścisłe kryteria medyczne. Ich głównym celem jest zapewnienie dostępu do nowoczesnych terapii, poprawa jakości opieki zdrowotnej poprzez monitorowanie skuteczności leczenia oraz umożliwienie leczenia chorób, dla których standardowe terapie są niewystarczające lub niedostępne. Dzięki programom lekowym pacjenci, którzy nie mieliby możliwości sfinansowania nowoczesnych leków, otrzymują szansę na skuteczniejszą terapię, często zgodną z najnowszymi światowymi standardami leczenia. No dobrze, ale jakie choroby im podlegają? Czy istnieje jakaś lista programów lekowych?

Lista programów lekowych – onkologia i inne choroby

Bardzo dużo programów lekowych związanych jest z onkologią, czyli dotyczą nowotworów złośliwych. Pacjenci onkologiczni mogą w ich ramach otrzymać nowoczesne terapie, takie jak leki celowane, immunoterapia czy terapie biologiczne. Programy lekowe onkologiczne obejmują leczenie wielu nowotworów, np. raka płuca, piersi, nerki, czerniaka czy nowotworów krwi. Nowoczesne leki dostępne w programach często działają na konkretne mutacje genetyczne nowotworów, co sprawia, że są bardziej skuteczne i mniej obciążające dla organizmu niż tradycyjna chemioterapia. Terapia onkologiczna w ramach programów jest ściśle monitorowana, a pacjent przechodzi regularne badania obrazowe i laboratoryjne, by ocenić skuteczność leczenia. Istnieje także oczywiście dość szeroka lista programów lekowych nieonkologicznych, co wyjaśniamy dalej.

Oprócz nich istnieją także programy skierowane do pacjentów z innymi schorzeniami. W ramach programów lekowych nieonkologicznych pacjenci mogą uzyskać dostęp do leczenia, np. chorób neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy rdzeniowy zanik mięśni, a także schorzeń autoimmunologicznych, na przykład reumatoidalnego zapalenia stawów czy łuszczycy. Wiele programów dotyczy także chorób rzadkich, jak choroby Fabry’ego, choroby Wilsona czy mukowiscydozy. W niektórych przypadkach terapie oferowane w ramach programów lekowych to jedyna dostępna forma leczenia. Przykładem może być terapia genowa stosowana w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA), której koszt wynosi kilka milionów złotych, ale dzięki finansowaniu NFZ pacjenci mogą ją otrzymać bezpłatnie.

Jak dostać się do programu lekowego na NFZ? Kwalifikacja krok po kroku

Aby skorzystać z programu lekowego na NFZ, pacjent musi spełniać określone kryteria medyczne. O kwalifikacji decyduje lekarz specjalista pracujący w placówce posiadającej kontrakt z NFZ na dany program. Proces ten obejmuje konsultację ze specjalistą, wykonanie badań diagnostycznych potwierdzających spełnienie kryteriów oraz wystawienie skierowania do odpowiedniej placówki. Pacjent, który zostaje zakwalifikowany, otrzymuje leki oraz opiekę medyczną w ramach programu całkowicie bezpłatnie. Programy lekowe są realizowane w wyznaczonych placówkach medycznych, takich jak szpitale kliniczne czy specjalistyczne centra leczenia. To one zapewniają odpowiednie zaplecze diagnostyczne oraz personel medyczny wyspecjalizowany w danym leczeniu. Każdy program ma również określoną długość terapii i sposób monitorowania pacjenta, co oznacza, że leczenie w ramach programu może trwać przez określony czas, a następnie pacjent jest ponownie oceniany pod kątem dalszych potrzeb terapeutycznych.

Gdzie znaleźć listę programów lekowych i placówki je realizujące?

Gdzie szukać informacji o programach lekowych? Pacjenci mogą znaleźć szczegółowe informacje na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia, gdzie publikowane są listy refundowanych programów oraz placówek realizujących leczenie. Jednak znalezienie konkretnych informacji na stronach rządowych jest dość trudne. W tym celu warto zapoznać się z serwisem programylekowe.pl.

Programylekowe.pl to nowoczesna wyszukiwarka, która umożliwia łatwe odnalezienie placówek medycznych realizujących programy lekowe. Wystarczy wpisać nazwę choroby lub konkretnego programu, aby szybko znaleźć szczegółowe informacje na temat dostępnych terapii w Twojej okolicy. Dzięki interaktywnej mapie można sprawdzić, które placówki prowadzą dany program i jak się do nich zgłosić. Serwis oferuje również przejrzyste i zrozumiałe opisy każdego programu lekowego. Dowiesz się, jakie są kryteria kwalifikacji, jakie leki są stosowane i jak wygląda cały proces leczenia. Wszystkie informacje są regularnie aktualizowane, dzięki czemu masz pewność, że korzystasz z najbardziej rzetelnych danych. Jeśli szukasz dostępu do nowoczesnych terapii i chcesz świadomie podjąć decyzję dotyczącą leczenia, programylekowe.pl to najlepsze miejsce, w którym znajdziesz kompleksowe informacje o programach lekowych.

Zalety i ograniczenia programów lekowych – na co warto zwrócić uwagę?

Dostęp do programów lekowych wiąże się z wieloma korzyściami. Pacjent nie ponosi żadnych kosztów leczenia, ma dostęp do nowoczesnych terapii oraz pozostaje pod stałą opieką specjalistów, co zwiększa bezpieczeństwo terapii i pozwala na bieżąco monitorować jej skuteczność. Są jednak pewne ograniczenia. Aby zakwalifikować się do programu, trzeba spełniać konkretne kryteria, co oznacza, że nie każdy pacjent może z niego skorzystać. Nie wszystkie szpitale prowadzą programy lekowe, co może wymagać dojazdu do innego miasta. Lista refundowanych terapii jest także regularnie aktualizowana, a zmiany mogą wpływać na dostępność niektórych programów. Czasem też dostęp do terapii może być ograniczony z powodu limitów finansowych na dany rok, co oznacza, że liczba pacjentów objętych programem jest kontrolowana.

Podsumowanie

Czy warto zainteresować się programami lekowymi? Jeśli chorujesz na przewlekłą lub rzadką chorobę i potrzebujesz nowoczesnej terapii, może to być dla Ciebie najlepsza szansa na skuteczne leczenie. Najważniejszym krokiem jest konsultacja z lekarzem specjalistą, który oceni Twoją sytuację i pomoże w znalezieniu odpowiedniego programu. Sprawdzaj listy placówek realizujących programy lekowe, zbieraj wymaganą dokumentację medyczną i nie wahaj się pytać lekarza o możliwości leczenia. Programy lekowe to realna szansa na poprawę zdrowia i jakości życia, dlatego warto wiedzieć o nich jak najwięcej i korzystać z dostępnych możliwości.

Co nazywamy witaminą A?

Witamina A to termin obejmujący grupę związków takich jak retinol, jego pochodne oraz beta-karoten (prekursor witaminy A). Substancje te są rozpuszczalnymi w tłuszczach składnikami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wszystkie formy witaminy A mają podobną budowę i mogą być zaliczane do retinoidów [1-3]. 

Za co odpowiada witamina A?

Witamina A pełni bardzo wiele funkcji w naszym organizmie, dzięki swoim różnym formom biologicznym. Retinol jest ważną cząsteczką biorącą udział w reakcjach enzymatycznych czy regulacji ekspresji genów. Zatem witamina A jest odpowiedzialna m.in. za:

• prawidłowe widzenie (widzenie w ciemności, rozwój rogówki i  spojówki);
• wzrost i różnicowanie komórek;
• funkcjonowanie układu odpornościowego;
• rozwój płodu (szczególnie kości oraz tworzenie ośrodkowego układu nerwowego);
• prawidłowe funkcjonowanie serca, płuc i innych organów;
• utrzymanie kondycji skóry (w tym leczenie ran) i włosów;
• działanie przeciwutleniające, przynoszące korzyści w chorobach sercowo-naczyniowych i cukrzycy;
• działanie przeciwnowotworowe [1-5].

Skóra i włosy 

Czy suplementacja witaminy A jest korzystna w dbaniu o skórę i włosy? Witamina A jest niezbędna do utrzymania zdrowej skóry i włosów. Pochodne retinolu (kwas retinowy i retinal) regulują komórki macierzyste mieszków włosowych, wpływając na funkcjonowanie cyklu włosowego, gojenie się ran, różnicowanie i podziały komórek macierzystych komórek barwnikowych skóry (melanocytów). Poziom retinoidów spada po narażeniu skóry na promieniowanie ultrafioletowe [6].

Układ odpornościowy

Za co odpowiada witamina A w układzie odpornościowym? Badania wykazały, że kluczowe dla układu odpornościowego narządy (np. grasica) wymagają stałego źródła witaminy A. Pochodne retinolu biorą udział w różnicowaniu, dojrzewaniu i funkcjonowaniu najważniejszych komórek układu immunologicznego jak makrofagi czy neutrofile. Witamina A wspiera zarówno odporność wrodzoną jak i nabytą. Ma udowodnione działanie lecznicze w przypadku odry, zapalenia płuc czy biegunki zakaźnej u dzieci [1].

Działanie antynowotworowe

Jak wygląda suplementacja witaminy A w kwestii profilaktyki nowotworowej? Badania wykazały, że suplementacja w populacjach z niedoborem witaminy A, np. w grupach niedożywionych lub uzależnionych od tytoniu, może zmniejszyć częstość występowania nowotworów. Oznacza to, że niedobór witaminy A może powodować rozwój raka. Retinoidy mogą odgrywać ważną rolę w zapobieganiu takim nowotworom jak rak jajnika, piersi, szyjki macicy czy skóry. Ponadto mogą mieć pozytywny wpływ na leczenie nowotworów. Jednak w tej kwestii konieczne są dalsze badania [2-5]. 

Jaka jest dzienna dawka witaminy A?

Wiemy już, co daje witamina A. W takim razie, jaka jest jej dzienna dawka? Jak w przypadku wszystkich witamin, zarówno zbyt mała podaż jak i zbyt duża może być szkodliwa dla organizmu. Według polskich wytycznych, dzienne zapotrzebowanie na witaminę A dla osoby dorosłej to średnio 800 mikrogramów. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) podaje rekomendowane dzienne zapotrzebowanie dla kobiet 650 mikrogramów, a dla mężczyzn 750 mikrogramów. Zapotrzebowanie dla dzieci na witaminę A wynosi między 250 a 750 mikrogramów, w zależności od wieku. Suplementacja witaminy A powinna być rozważna, ze względu na rozpuszczalność witaminy w tłuszczach, a tym samym łatwą kumulację w organizmie [7].

Niedobór witaminy A

Co może spowodować niedobór witaminy A? Można wyróżnić grupy osób szczególnie narażonych na niewystarczającą ilość witaminy A w organizmie. Są to: wcześniaki, niemowlęta i małe dzieci, kobiety w ciąży i karmiące piersią, szczególnie w krajach ubogich i rozwijających się (suplementacja powinna być konsultowana z lekarzem), chorzy na mukowiscydozę, choroby zapalne jelit lub celiakię. Najczęstszym objawem niedoboru witaminy A jest kseroftalmia. Jest to niezdolność widzenia w słabym świetle, która może prowadzić do ślepoty, jeśli nie jest leczona. Długotrwały niedobór witaminy A może również prowadzić do zwiększonego ryzyka chorób układu oddechowego i różnych infekcji (np. zapalenie płuc czy odra). Może również powodować też anemię, czyli niedobór czerwonych krwinek [8]. 

Co powoduje nadmiar witaminy A? 

Podaż większych dawek witaminy A niż zalecane może powodować toksyczność. W wyniku jednorazowego czy krótkotrwałego przyjmowania zbyt dużych dawek tej witaminy możemy spodziewać się objawów takich jak:

• ból i zawroty głowy, nudności, wymioty, niewyraźne widzenie;
• wysypka;
• ból brzucha, biegunki [5]. 

Przewlekłe przyjmowanie za wysokich dawek witaminy A może powodować m.in.:

• uszkodzenie wątroby;
• ból kości i stawów, zwiększone ryzyko złamań;
• przewlekły ból głowy, zmęczenie, rozdrażnienie, splątanie; 
• suchość skóry, pękające usta, wypadanie włosów;
• toksyczność dla płodu u kobiet w ciąży (np. wady serca czy deformację kończyn) [5].

Podsumowanie

Witaminy to składniki pożywienia, które zarówno w przypadku niedoboru jak i dostarczane w zbyt dużej ilości mogą być szkodliwe dla organizmu. Dlatego ważne jest, aby przyjmować ich odpowiednie dawki. Rozważna suplementacja witaminy A może zapewnić nam prawidłowe funkcjonowanie skóry i włosów, układu odpornościowego, właściwy rozwój płodu u kobiet w ciąży, poprawne widzenie. Jednak niedobory witaminy A obserwowane są głównie w krajach ubogich i rozwijających się, dlatego konieczność suplementacji, szczególnie w takich stanach jak ciąża czy karmienie piersią powinna być konsultowana z lekarzem.

Rozwój dziecka to zindywidualizowany proces, który u każdego przebiega inaczej. Jedno dziecko rośnie szybciej, drugie wolniej. Wzrost i masa ciała względem wieku są wskaźnikami, które monitoruje się od urodzenia do 18. roku życia. Służą do tego siatki centylowe, które pokazują, jak masa ciała i wzrost dziecka wypada względem populacji ogólnej. Na siatkach widnieją zaznaczone centyle od 3 do 97. Przykładowo 50 centyl mówi o tym, że 50% dzieci w populacji ogólnej osiąga taki wzrost lub masę ciała. Pamiętajmy, że rozwój dziecka to indywidualny proces. Niektórzy są naturalnie wysocy, a inni niscy. Łagodne niedożywienie stwierdza się, jeśli masa ciała dziecka klasyfikuje się poniżej 5 centyla. Czy zawsze warto stosować odżywki dla dzieci z niedowagą, jeśli zostanie ona stwierdzona [1,2]?

Kiedy stosować odżywki dla dzieci z niedowagą?

Jeśli twoje dziecko mało waży, a masa znacznie odbiega od średniej, np. na podstawie siatki centylowej, to warto przeanalizować nawyki żywieniowe. Organizm musi mieć dostarczane odpowiednie składniki odżywcze, aby mógł rosnąć. Początkowo zaleca się modyfikację diety poprzez np. dodanie składników, które dziecko lubi. Trzeba zadbać także o odpowiednią kalorykę posiłków. Jeśli dziecko ma problem ze spożywaniem większych objętościowo dań i jest niejadkiem, to warto przygotowywać mniejsze posiłki, ale spożywać je częściej. Dobrym rozwiązaniem będzie stosowanie odżywek dla dzieci z niedowagą. Są to produkty w proszku lub płynie, którymi można urozmaicić codzienną dietę.

Płynne odżywki dla dzieci z niedowagą

W aptece znajdziemy sporo odżywek dla dzieci niedożywionych. Nawet preparaty dla dorosłych mogą być stosowane zwykle u dzieci od 3. do 6. roku życia. Natomiast najpierw skupimy się na odżywkach dla dzieci z niedowagą w formie płynnej (NutriKid Multi Fibre, Resource Junior). Takie preparaty, np. Nutridrink dla dzieci niejadków można sprawnie przemycić w codziennych posiłkach. Dobrym rozwiązaniem będzie robienie shake’ów owocowych i dodawane do nich odżywek. Oczywiście dzieci mogą spożywać te odżywki bezpośrednio z butelki, ale przy niejadkach może to być problem. W przypadku niedożywienia dzieci zaleca się stosować od 1 do 3 butelek na dobę jako dodatek do normalnych posiłków. W przypadku picia bezpośrednio z butelki najlepiej przyjmować płyn małymi łykami.

NutriKid Multi Fiber, płyn

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• duża koncentracja składników odżywczych;
• zawiera 13 witamin i 15 minerałów;
• jedna porcja dostarcza ponad 300 kcal, a to zaledwie 200 ml;
• do stosowania od 1. roku życia;
• występuje w dwóch smakach: czekoladowy i truskawkowy;
• nie zawiera laktozy i glutenu;
• zawiera błonnik;
• jest gotowy od razu do spożycia;
• można go mrozić i podawać jako lody lub bezpośrednio do posiłku.

Resource Junior, płyn

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• jedna porcja to 200 ml, która dostarcza ponad 300 kcal i wiele witamin oraz minerałów;
• do stosowania od 1. roku życia;
• występuje w trzech smakach: czekoladowy, waniliowy, truskawkowy;
• nie zawiera glutenu;
• zawiera laktozę;
• zawiera błonnik;
• jest gotowy od razu do spożycia;
• po otwarciu spożyć w ciągu 24 godzin i przechowywać w lodówce;
• po przelaniu do innego pojemnika spożyć w ciągu 6 godzin.

Wymienione wcześniej odżywki dla dzieci z niedowagą powinno stosować się jako uzupełnienie diety. Natomiast istnieją pewne schorzenia medyczne, w których dziecko nie może spożywać żadnych pokarmów albo przez pewien czas może przyjmować jedynie pokarmy płynne. Takie odżywki (np. Nutrini) mogą być stosowane dla dzieci niedożywionych nawet jako jedyne źródło pokarmu. Natomiast nie ma przeciwwskazań, aby stosować je jako dodatek, gdyż są kompletne energetycznie i odżywczo.

Nutrini, płyn

O produkcie

• środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego;
• do stosowania od 1. do 6. roku życia u dzieci od 8 do 20 kg;
• gotowy do spożycia;
• może być stosowany jako jedyne źródło pokarmu, ale jedynie pod kontrolą lekarza;
• wysoce energetyczny – 1 ml to 1 kcal;
• kompletny pod względem składników odżywczych;
• zawiera laktozę.

Mocno skoncentrowanym pod względem kaloryki jest odżywka dla dzieci niedożywionych w formie płynnej Fortimel Max. 1 ml dostarcza aż 2,4 kcal. Można go podawać dzieciom od 6. roku życia jako dodatek do żywności. W przypadku dzieci chorych na mukowiscydozę podlega on refundacji.

Fortimel Max, płyn

O produkcie

• środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego;
• do stosowania od 6. roku życia;
• gotowy do spożycia;
• wysoce energetyczny – 1 ml to 2,4 kcal;
• zawiera witaminy i minerały;
• nie zawiera błonnika;
• zawiera laktozę;
• refundowany w przypadku mukowiscydozy;
• waniliowy lub truskawkowy smak;
• po otwarciu przechowywać przez 24 godziny w lodówce.

Uniwersalne odżywki w formie płynnej

Klasyczne odżywki w formie płynnej, np. Nutridrink, Nutridrink Protein, Resource Protein można podawać od 3. lub 6. roku życia. Różnice w składzie są dość niewielkie i np. Nutridrink może być z powodzeniem stosowany dla dzieci niejadków.

Resource Protein, płyn

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• jedna porcja to 200 ml, która dostarcza 250 kcal;
• do stosowania od 3. roku życia;
• występuje w pięciu smakach: czekoladowy, waniliowy, truskawkowy, morelowy, owoce leśne;
• nie zawiera glutenu;
• zawiera laktozę;
• jest gotowy od razu do spożycia.

Nutridrink Protein, płyn

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• mocno skoncentrowany: 125 ml dostarcza 306 kcal i 18 g białka;
• do stosowania od 3. roku życia;
• występuje w pięciu smakach: czekoladowy, waniliowy, truskawkowy, neutralny, owoce leśne;
• nie zawiera glutenu i błonnika;
• zawiera laktozę;
• jest gotowy od razu do spożycia;
• występuje w różnych wersjach, które różnią się ilością składników.

Odżywki dla dzieci niedożywionych w proszku

Odżywki dla dzieci niedożywionych i niejadków występują także w formie proszku (Resource Junior, Infantrini Powder, Peptamen Junior, Nutrison Powder). Może to być lepszy rodzaj dla niektórych, gdyż łatwiej wtedy dobrać odpowiednie stężenie, a co za tym idzie kalorykę posiłku. Minusem odżywek dla dzieci z niedowagą w formie proszku jest konieczność rozpuszczenia ich np. w wodzie lub mleku. Natomiast taki produkt łatwiej przemycić do zwykłego, codziennego pokarmu. 

Resource Junior, proszek

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• do stosowania od 1. roku życia;
• dostarcza wszystkie ważne składniki;
• zawiera laktozę;
• produkt bezglutenowy;
• można dodawać do posiłków bądź stosować jako płyn po rozpuszczeniu;
• nie rozpuszczać w gorącej wodzie;
• w zależności od ilości dodanej wody, można uzyskać różne stężenie (od 1 kcal do 1,5 kcal na 1 ml);
• występuje w 3 smakach: truskawkowy, waniliowy i czekoladowy.

Infantrini Powder, proszek

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• u dzieci do 18. miesiąca życia lub 9 kg masy ciała można stosować jako jedyne źródło pokarmu pod kontrolą lekarza;
• u starszych dzieci można stosować jako dodatek do diety;
• kompletny pod względem składników odżywczych;
• zawiera laktozę.

Peptamen Junior, proszek

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• można stosować od 1. roku życia;
• kompletny pod względem składników odżywczych;
• zawiera laktozę;
• można uzyskać różne stężenia: od 1 kcal do 1,5 kcal na 1 ml;
• przygotowaną porcję produktu w formie płynnej można przechowywać 24 godziny w lodówce lub 6 godzin w temperaturze pokojowej;
• smak waniliowy.

Nutrison Powder, proszek

O produkcie

• żywność specjalnego przeznaczenia medycznego;
• można stosować od 1. roku życia;
• kompletny pod względem składników odżywczych;
• nie zawiera laktozy i glutenu;
• można uzyskać różne stężenia: od 1 kcal do 1,5 kcal na 1 ml.

Podsumowanie

Jeśli twoje dziecko zaczyna coraz częściej mieścić się poniżej 5 centyla w siatce wagowej, to znak, że ma problemy z nabieraniem masy. Niedowaga może wynikać ze źle zbilansowanej diety. Warto skonsultować się z lekarzem. Pierwszą decyzją powinna być zmiana diety, tj. jej urozmaicenie i zwiększenie kaloryki. Jeśli dziecko jest niejadkiem, to warto przygotowywać mniejsze posiłki, ale podawać je częściej. Dobrym wyborem będzie stosowanie odżywek dla dzieci z niedowagą. Występują one w formie płynnej lub proszku. Można dodawać je do pożywienia lub spożywać same. Odżywki dla dzieci z niedowagą powinny stanowić dodatek do diety, a nie jedyne źródło pokarmu.

Trawienie to złożony proces rozkładu dużych związków chemicznych na prostsze (glukozę, aminokwasy, kwasy tłuszczowe) przy udziale enzymów. Niestrawność (dyspepsja – gr. dys – złe, peptein – trawnienie) to termin, obejmujący wiele objawów, związanych z uczuciem przewlekłego lub nawracającego bólu i dyskomfortu w środkowej części nadbrzusza, który trwa przynajmniej 4 tygodnie. Może być przejawem różnych chorób przewodu pokarmowego, dlatego przy dłużej trwających dolegliwościach trawiennych powinniśmy udać się do lekarza. 

Objawami niestrawności są poposiłkowe nudności, czasem wymioty, wzdęcia, uczucie pełności, ból lub dyskomfort w nadbrzuszu, odbijanie, nieprzyjemny smak w ustach, zmęczenie, senność, ból głowy. Często symptomy dotyczące zaburzenia funkcji żołądka i dwunastnicy mogą wynikać ze stresu. Częstość występowania dyspepsji w populacji ocenia się na 15-25% [1,2]. 

Jak możemy pomóc naszemu układowi trawiennemu?

Prawidłowe trawienie wymaga trawienia mechanicznego (rozdrabniania pokarmu) i chemicznego (poprzez działanie enzymów) i zachodzi w jamie ustnej, żołądku i jelicie cienkim. Dodatkowo, wymaga wydzielin z narządów trawiennych, takich jak trzustka, wątroba i pęcherzyk żółciowy [3]. Pokarm musi być również przesuwany ku dalszym częściom przewodu pokarmowego, za pomocą działalności motorycznej (ruchów perystaltycznych). Możemy wesprzeć nasz układ trawienny za pomocą leków na wielu z tych etapów (również podbudowując mikroflorę jelitową), łącznie z wypróżnieniem.

Enzymy trawienne

Na rynku farmaceutycznym istnieją preparaty zawierające enzymy trawienne. Jeśli nasze problemy z przetwarzaniem pokarmu wynikają z ich niewystarczającej ilości lub braku w naszym organizmie, możemy uzupełnić niedobory niektórych z nich. W aptekach dostępne są produkty z enzymami trzustkowymi, takimi jak pankreatyna (amylaza, lipaza i proteaza) (np. Kreon Travix, Pangrol) czy laktaza (np. Lactoconrol, Lactaza tabs). Laktaza pomaga trawić produkty mleczne, zawierające laktozę. U osób, które mają problemy z trawieniem laktozy, mogą pojawić się objawy niestrawności takie jak ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka. Niedobór enzymów trzustkowych może pojawić się w wyniku np. przewlekłego zapalenia trzustki, raka trzustki czy mukowiscydozy [4].

Poprawienie motoryki przewodu pokarmowego

Czasem mogą wystąpić krótkotrwałe zaburzenia trawienia, objawiające się uczuciem pełności, wzdęciami, nudnościami i bólami brzucha. Mogą być spowodowane nadmiernym jedzeniem lub wynikać ze stresu. W takich przypadkach można wesprzeć nasz układ pokarmowy od strony motoryki, czyli pracy jego mięśni, ułatwiając przesuwanie się pokarmu. Odpowiednim lekiem w takim przypadku może być trimebutyna, dostępna bez recepty w preparacie Tribux Bio. Trimebutyna nie tylko pobudza czynność jelit, ale ją normalizuje, tzn. jeśli układ pokarmowy jest zbyt reaktywny, trimebutyna będzie działać hamująco na perystaltykę. Lek jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania, do 3 dni bez konsultacji z lekarzem [5].

Wsparcie wątroby i dróg żółciowych

Większość produktów na niestrawność w aptece jest przeznaczona do poprawienia funkcji wątroby i dróg żółciowych. Ziołowe tabletki na trawienie są stosowane tradycyjnie m.in. w niestrawności z uczuciem pełności w jamie brzusznej, zaburzeniach wydzielania żółci i soku żołądkowego. Substancjami roślinnymi, wspomagającymi wydzielanie żółci są np. boldyna (zawarta m.in. w preparacie Boldaloin), korzeń rzodkwi czarnej, ziele karczocha, olejek eteryczny mięty pieprzowej (np. Rapacholin C, Cynarex) [6,7]. 

Są też substancje, które działają ochronnie na komórki wątroby, takie jak sylimaryna (np. Sylimarol 70 mg, Sylimarol Vita 150) czy fosfolipidy (np. Essentiale Max, Esseliv Max). Warto również wspomnieć o preparacie łączącym oba wspomniane składniki – Sylimarol Plus zawiera kompleks sylimarynowo-fosfolipidowy, dlatego też lek ten jest wskazany do stosowania wspomagająco w przypadku zaburzeń czynności wątroby. Innym związkiem, który może być stosowany w niedostatecznym wydzielaniu żółci przez wątrobę i niestrawności objawiającej się wzdęciami, bólami brzucha, odbijaniem, nudnościami, zaparciami oraz jako łagodny środek przeczyszczający jest kwas dehydrocholowy, zawarty w leku Rapacholin C.

Pomoc w wypróżnieniu

Czasem konieczne jest, by wspomóc nasz układ pokarmowy na ostatnim etapie trawienia. Wiele jest ziołowych produktów na trawienie, które są stosowane  tradycyjnie w regulacji częstości wypróżnień. Produkty na wypróżnienie zawierają często liść senesu, korę kruszyny lub wyciąg z aloesu.

Jak wybrać odpowiednie tabletki na niestrawność? 

Przede wszystkim, produkty na niestrawność dostępne w aptece są przeznaczone do krótkotrwałego stosowania w sporadycznych dolegliwościach. Jeśli problemy trawienne mają miejsce regularnie i/lub dłuższy czas (powyżej 4 tygodni) lub pomimo stosowania leków (w zależności od preparatu dłużej niż od kilku dni do 2 tygodni), należy skontaktować się z lekarzem, aby zdiagnozować przyczynę leżącą u podstaw problemów trawiennych. Ułatwi to dobór skutecznego leczenia.

Zatem nie ma obiektywnego rankingu najlepszych tabletek na trawienie, gdyż wybór preparatu zależy od konkretnej przyczyny naszych dolegliwości. W zależności od tego, na którym etapie nasz układ trawienny wymaga wsparcia, można odpowiednimi preparatami uzupełnić niedobór enzymów, poprawić funkcjonowanie przewodu pokarmowego, czy wspomóc konkretne organy (np. wątrobę) w ich pracy.

Jakie tabletki na niestrawność znajdziesz w aptece?

Wśród tabletek na lepsze trawienie dostępnych w aptekach bez recepty, można znaleźć poniższe preparaty.

Sylimarol 70 mg, tabletki drażowane

O produkcie

• zarejestrowany jako lek dostępny bez recepty;
• tabletki zawierają wysoką dawkę standaryzowanych wyciągów z ostropestu plamistego (100 mg), odpowiadającą nie mniej niż 77 mg sylimaryny;
• wyciąg z polskiej odmiany ostropestu plamistego “Silma”;
• wskazany w niestrawności; wspiera funkcjonowanie wątroby;
• nie stwierdzono interakcji z innymi lekami;
• lek przeznaczony jest wyłącznie dla osób dorosłych;
• dawkowanie: 1 tabletka 3 razy na dobę po posiłku;
• lek należy przyjmować systematycznie przez 2-4 tygodnie;
• ze względu na brak badań na kobietach w ciąży oraz karmiących piersią nie zaleca się podawania go w tym okresie;
• lek może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym łagodne działanie przeczyszczające;
• dostępny także w dawce 35 mg;
• dostępny w opakowaniach po 30 tabletek.

Sylimarol Plus

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• w swoim składzie zawiera 100 mg kompleksu sylimarynowo-fosfolipidowego;
• wskazany w leczeniu wspomagającym zaburzeń czynności wątroby;
• może być stosowany u młodzieży 12-18 lat po uprzedniej konsultacji z lekarzem;
• dawkowanie wynosi 1 tabletkę 3 razy dziennie w stanach przewlekłych i 2 tabletki 3 razy dziennie w stanach ostrych;
• nie zaleca się przyjmowania leku przez kobiety w ciąży i karmiące piersią;
• dostępny w opakowaniach po 45 tabletek.

Tribux Bio, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• jedyny lek z trimebutyną bez recepty;
• zawiera laktozę;
• stosować krótkotrwale – maksymalnie do 3. dni;
• przyjmować przed posiłkiem;
• nie stosować u kobiet w ciąży;
• do stosowania od 12. roku życia;
• dawkowanie: 1 tabletka 2-3 razy na dobę;
• dostępny w opakowaniach po 10 tabletek.

Kreon Travix, kapsułki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera enzymy trzustkowe;
• polecany w przypadku zmniejszonej ilości enzymów trzustkowym i problemów z trawieniem;
• nie zawiera laktozy;
• stosować podczas lub po głównych posiłkach;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie to 2-8 kapsułek na każdy główny posiłek oraz 1-4 na przekąski;
• nie otwierać kapsułek;
• dostępny w opakowaniach po 50 kapsułek.

Raphacholin C, tabletki drażowane

O produkcie

• produkt jest zarejestrowany jako lek co gwarantuje jego jakość i bezpieczeństwo;
• 1 tabletka zawiera 150 mg wyciągu suchego z rzodkwi czarnej z węglem aktywnym, 47 mg wyciągu gęstego z ziela karczocha, 40 mg kwasu dehydrocholowego oraz 15 mg olejku eterycznego miętowego;
• poprawia trawienie oraz funkcjonowanie wątroby;
• małe tabletki są łatwe do połknięcia;
• lek nie jest wegański;
• może być stosowany od 10. roku życia;
• dawkowanie różni się w zależności od wskazania;
• lek nie może być stosowany bez konsultacji z lekarzem dłużej niż tydzień;
• nie zaleca się stosowania leku w ciąży oraz podczas karmienia piersią;
• dostępny w opakowaniach po 30 tabletek.

Boldaloin, tabletki

O produkcie:

• lek dostępny bez recepty;
• skład: boldyna i wyciąg z alony przylądkowej;
• pobudza wydzielanie żółci i soku żołądkowego oraz reguluje częstość wypróżnień;
• stosowany w niestrawności;
• zawiera sacharozę;
• można stosować u dzieci i młodzieży powyżej 12 lat;
• dawkowanie u osób dorosłych przy niestrawności to 1 tabletka 3 razy na dobę (1-2 tabletki na dobę w podeszłym wieku);
• okres stosowania produktu nie powinien przekraczać 3 dni;
• dostępny w opakowaniach po 20 tabletek.

Lactocontrol, tabletki powlekane

O produkcie:

• suplement diety;
• zawiera enzym laktazę;
• składnik preparatu wspomaga trawienie u osób z nietolerancją pokarmową (trawienie laktozy);
• przeznaczony dla osób dorosłych;
• nie zawiera sacharozy;
• do stosowania po każdym posiłku zawierającym nabiał (1 tabletka);
• dostępny w opakowaniach po 30 i 70 tabletek.

Podsumowanie

Dolegliwości trawienne występują często w populacji. Na rynku farmaceutycznym istnieje bardzo wiele produktów, przeznaczonych do wspierania naszego układu pokarmowego (np. Sylimarol 70 mg, Boldaloin czy Kreon Travix). Jeśli doświadczamy niestrawności sporadycznie, w wyniku zbyt obfitego czy ciężkostrawnego posiłku, możemy wspomóc się preparatami z apteki. Najważniejsze jest jednak, aby wykluczyć przewlekłe choroby układu pokarmowego, na które możemy cierpieć. Dlatego, jeśli dolegliwości trawienne towarzyszą nam coraz częściej lub trwają dłuższy czas, warto zwrócić się do lekarza w celu przeprowadzenia diagnostyki. Zidentyfikowanie ewentualnego schorzenia, będącego przyczyną objawów niestrawności pomoże szybciej zastosować skuteczne leczenie i uchroni przed możliwymi powikłaniami.

Głównym mechanizmem działania bromheksyny jest zwiększenie objętości oraz zmniejszenie lepkości śluzu zawartego w górnych drogach oddechowych. W rezultacie tych procesów dochodzi do upłynnienia gęstego śluzu, który staje się dużo łatwiejszy do wykrztuszenia i udrożnienia dróg oddechowych.

Ambroksol jest aktywnym metabolitem bromheksyny, który działa znacznie silniej niż związek wyjściowy. Posiada on mechanizm działania podobny do bromheksyny. Ponadto substancja ta pomaga w zapobieganiu przylegania śluzu do ściany oskrzeli, co dodatkowo pomaga w szybszym udrożnieniu dróg oddechowych. Oba związki są stosowane do leczenia mokrego kaszlu [1-3].

Jakie skutki uboczne ma ambroksol i bromheksyna?

Bromheksyna posiada kilka działań niepożądanych. Najczęściej są to bóle głowy i bóle w nadbrzuszu, a także sporadycznie mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka, senność, obniżenie ciśnienia krwi czy nawet nadmierne pocenie się. W przypadku ambroksolu działania uboczne dotyczą zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, a więc nudności i wymioty, którym może towarzyszyć zgaga oraz suchość w ustach [1-3].

Kiedy stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Bromheksyna zalecana jest przy ostrych i przewlekłych chorobach dróg oddechowych, związanych z zaburzeniami odkrztuszania i usuwania śluzu, natomiast ambroksol dodatkowo rekomendowany jest w ostrym i przewlekłym zapaleniu oskrzeli, przewlekłym zapaleniu płuc, rozedmie płuc, stanach zapalnych nosa i gardła oraz mukowiscydozie. 

Jak stosuje się bromheksynę i ambroksol?

Podczas podawania leków wykrztuśnych, należy zwrócić uwagę na zalecenia dotyczące wieku dziecka oraz sposobu dawkowania, gdyż bromheksyna rekomendowana jest od 6. roku życia, natomiast ambroksol można podawać już po ukończeniu 1. roku życia. 

Bromheksyna w postaci syropu zwyczajowo stosowana jest [1]:

• u dzieci w wieku od 6. do 12. roku życia: 5 ml syropu trzy razy na dobę;
• u dzieci od 12. roku życia i dorosłych:10 ml trzy razy na dobę.

Ambroksol w syropie natomiast można podawać już małym dzieciom [2]:

• w wieku 1-2 lata: 1,25 ml syropu- 2 razy na dobę;
• w wieku 2-5 lat: 1,25 ml syropu- 3 razy na dobę;
• w wieku 6-12 lat: 2.5 ml syropu- 2 do 3 razy na dobę;
• u dzieci w wieku powyżej 12 lat i dorosłych: 5 ml syropu (30 mg ambroksolu) do 3 razy na dobę przez pierwsze 2 do 3 dni, a następnie 5 ml syropu 2 razy na dobę.

Czy bromheksyna i ambroksol są bezpieczne?

Ambroksol posiada wysoki profil bezpieczeństwa, który oznacza, że jest dobrze tolerowany u dzieci oraz osób dorosłych. Substancja ta nie powinna być podawana kobietom w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Ambroksol czy bromheksynę należy bardzo ostrożnie stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy. Należy pamiętać, że obu tych substancji nie zaleca się przyjmować w godzinach wieczornych oraz razem z lekami o działaniu przeciwkaszlowym [2,4].

Bromheksyna dopuszczona jest do stosowania w II i III trymestrze ciąży, natomiast nie zaleca się jej podawać w okresie laktacyjnym. Ze względu na możliwość pojawienia się zawrotów głowy i senności, należy zachować ostrożność podczas kierowania pojazdami i maszynami [1].

Jakie są dostępne postaci leków z bromheksyną i ambroksolem?

Ambroksol w porównaniu do bromheksyny występuje w zdecydowanie większej ilości postaci leku, a na roztwory do wstrzykiwań czy płyny do inhalacji wymagane jest posiadanie recepty lekarskiej.

Bromheksyna występuje w postaci:

• kropli doustnych;
• tabletek;
• kapsułek doustnych;
• syropu.

Ambroksol z kolei stanowi składnik licznych postaci leku. Są to:

• tabletki powlekane;
• kapsułki o przedłużonym uwalnianiu;
• krople doustne;
• roztwory do wstrzykiwań;
• płyny do inhalacji;
• tabletki musujące;
• syropy.

Z większą ilością dostępnych postaci leku jest także związany fakt, że ambroksol, w przeciwieństwie do bromheksyny, może być podawany nie tylko doustnie, ale również wziewnie (w postaci płynów do inhalacji) oraz dożylnie (w postaci roztworów do wstrzykiwań), co daje większe możliwości terapeutyczne w zależności od potrzeb pacjenta.

Jakie są preparaty z bromheksyną i ambroksolem?

W aptekach możemy kupić liczne leki mukolityczne zawierające w swoim składzie bromheksynę lub ambroksol. Poniżej przedstawię nazwy oraz postać leków, w których te związki występują.

Bromheksyna jest to substancja czynna wchodząca w skład leków:

• Flegamina Baby (krople doustne, roztwór);
• Flegamina Classic (tabletki); 
• Flegamina Classic Junior o smaku truskawkowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku malinowym (syrop);
• Flegamina Classic o smaku miętowym (syrop); 
• Flegamina Classic o smaku miętowym bez cukru (syrop);
• Flegamina Fast (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegamina Fast Junior (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej);
• Flegatussin (syrop);
• Flegatussin caps (kapsułki miękkie);
• Flegtac Kaszel (syrop).

Ambroksol wchodzi w skład wielu leków, takich jak:

• Aflegan (roztwór do wstrzykiwań);
• Ambroksol Hasco Max (tabletki powlekane);
• Ambroksol Takeda (syrop);
• Ambrosol Teva (syrop);
• Deflegmin (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu);
• Deflegmin Baby (krople doustne);
• Deflegmin Effect (syrop);
• Deflegmin Effect (tabletki);
• Deflegmin Kids (syrop);
• Envil Kaszel (syrop);
• Envil Kaszel junior (syrop);
• Flavamed (syrop);
• Flavamed (tabletki);
• Flavamed (tabletki musujące);
• Flavamed (krople doustne);
• Flavamed Max (roztwór doustny);
• Mucosolvan (syrop);
• Mucosolvan (tabletki);
• Mucosolvan inhalacje (roztwór do nebulizacji);
• Mucosolvan Max (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki twarde);
• Mucosolvan Mini (syrop);
• Tussal Expectorans (tabletki).

Podsumowanie

Bromheksyna i ambroksol to popularne leki mukolityczne stosowane w leczeniu mokrego kaszlu, działające poprzez upłynnianie śluzu i ułatwienie jego usuwania z dróg oddechowych. Ambroksol jest silniejszym metabolitem bromheksyny, a jego działanie wspomaga dodatkowo rozrzedzanie śluzu i zapobiega jego przyleganiu do ścian oskrzeli. Oba leki są stosowane w leczeniu infekcji dróg oddechowych, ale ambroksol znajduje szersze zastosowanie, w tym w terapii przewlekłego zapalenia oskrzeli czy mukowiscydozy. Mimo podobieństw, różnią się one profilami bezpieczeństwa, dlatego ważna jest konsultacja z lekarzem przy wyborze odpowiedniego preparatu. Warto skonsultować z farmaceutą wybór leku, aby dobrać najodpowiedniejszy preparat dostosowany do indywidualnych potrzeb.

Jak wygląda diagnostyka stanów przedcukrzycowych i cukrzycy typu 2?

Cukrzyca typu 2 oraz stany przedcukrzycowe, takie jak nieprawidłowa glikemia na czczo czy nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT – Impaired Glucose Tolerance), mogą przez długi czas rozwijać się bezobjawowo [2,3]. Czy wiesz, że właśnie dlatego tak ważne są badania przesiewowe, szczególnie dla osób z grupy ryzyka? Jeśli jesteś w tej grupie, warto regularnie monitorować poziom glukozy we krwi. Na podstawie wyników lekarz może postawić diagnozę od razu lub, jeśli wynik nie jest jednoznaczny, zlecić wykonanie doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT, czyli Oral Glucose Tolerance Test).

• Jeśli nie masz objawów cukrzycy, a glikemia przygodna (pomiar poziomu glukozy we krwi o dowolnej porze dnia, bez względu na czas ostatniego posiłku) wynosi poniżej 200 mg/dl, lekarz zaleci dwukrotne oznaczenie glikemii na czczo w różnych dniach. Cukrzycę rozpoznaje się, gdy wynik dwukrotnie wyniesie ≥ 126 mg/dl;
• jeżeli wynik glikemii przygodnej przekracza 200 mg/dl, a nie masz objawów hiperglikemii, lekarz zleci jednokrotny pomiar glikemii na czczo. Prawidłowy wynik to 70-99 mg/dl. Jeśli jednak poziom glukozy na czczo wyniesie ≥ 126 mg/dl, tak jak powyżej rozpoznaje się cukrzycę;
• w przypadku, gdy Twój poziom glukozy na czczo wynosi od 100 do 125 mg/dl, a także gdy zachodzi podejrzenie jakiejś nieprawidłowej tolerancji glukozy, wykonuje się badanie OGTT [1].

Doustny test obciążający glukozą OGTT – co to?

Doustny test obciążający glukozą (OGTT) to badanie, które pozwala ocenić, jak Twój organizm radzi sobie z przetwarzaniem glukozy. Jest to kluczowy test w diagnostyce cukrzycy, problemów z tolerancją glukozy, a także zaburzeń funkcjonowania komórek beta trzustki, reaktywnej hipoglikemii i akromegalii [4]. Test ten wykonuje się również u kobiet między 24. a 28. tygodniem ciąży w celu wykrycia cukrzycy ciążowej. Jeśli jesteś w grupie ryzyka, badanie może być zlecone już w pierwszym trymestrze. OGTT jest także stosowane w diagnozowaniu cukrzycy u chorych na mukowiscydozę [1].

Jak się przygotować?

Zanim przystąpisz do badania pamiętaj, że OGTT wykonuje się na czczo, gdy jesteś wypoczęty. Możesz jeść normalnie w dni poprzedzające badanie, ale jeśli zażywasz metforminę, odstaw ją na około tydzień przed testem [1].

Test rozpoczyna się od pomiaru poziomu glukozy we krwi na czczo. Następnie będziesz musiał wypić 75 g glukozy rozpuszczonej w około 200 ml wody. W aptekach dostępne są gotowe opakowania z 75 g glukozy (także o smaku cytrynowym), gotowe do rozpuszczenia. Ważne, aby wypić ten roztwór w ciągu 10 minut od pobrania krwi na czczo. Potem krew zostanie pobrana dwukrotnie – po 60 i 120 minutach od wypicia roztworu.

Podczas badania musisz pozostać w spoczynku w miejscu pobrania krwi i przeprowadzania testu. Jest to związane z faktem przyjęcia dużej dawki glukozy jednorazowo, co może wywołać niepożądane reakcje, takie jak nudności, bóle głowy czy nawet wymioty. Rzadko może wystąpić również hipoglikemia, czyli gwałtowny spadek poziomu glukozy we krwi, spowodowany dużym wyrzutem insuliny w odpowiedzi na glukozę. W trakcie badania unikaj picia wody, ponieważ może to zafałszować wyniki [4].

Interpretacja wyników

Kluczowe znaczenie ma wynik glikemii uzyskany w 120. minucie doustnego testu obciążenia glukozą. Jeśli wynik wyniesie poniżej 140 mg/dl, oznacza to prawidłową tolerancję glukozy. Wynik pomiędzy 140 mg/dl a 199 mg/dl wskazuje na nieprawidłową tolerancję glukozy (IGT), z kolei wynik powyżej 200 mg/dl stanowi podstawę do rozpoznania cukrzycy i wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem [1].

Pamiętaj, że wszystkie badania wykonuje się w laboratorium diagnostycznym, a wyniki podawane są w mg/dl, co jest standardem w Polsce. W innych krajach mogą obowiązywać inne jednostki, jak mmol/l.

U kogo wykonujemy badania przesiewowe w kierunku cukrzycy?

Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy trzeba wykonywać raz na 3 lata u wszystkich osób powyżej 45. roku życia. Dodatkowo badania te powinny wykonywać osoby z:

• chorobami układu sercowo-naczyniowego;
• nadwagą;
• zaburzeniami stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi.

Zalecenia dotyczą także kobiet:

• u których wystąpiła cukrzyca ciążowa;
• z urodzonym dzieckiem o masie ciała powyżej 4 kg;
• chorujących na zespół policystycznych jajników.

W grupie ryzyka są także osoby mało aktywne fizycznie, lub posiadające w rodzinie krewnych z rozpoznaną cukrzycą.

Jednym słowem – wszyscy jesteśmy podejrzani, a organizowane wielokrotnie przed epidemią Covid-19 akcje pomiaru przygodnej glikemii wśród ludzi miały ogromny, praktyczny sens. Pozwalały bowiem na szybkie wykrycie bezobjawowych zaburzeń gospodarki węglowodanowej i niedopuszczenie do wystąpienia powikłań nieleczonej cukrzycy.

Jak rozpoznać cukrzycę typu 1?

W przypadku cukrzycy typu 1 diagnoza jest zwykle prostsza. Ten typ choroby często rozwija się gwałtownie, a jego objawy są dość charakterystyczne. Zwróć uwagę na nasiloną diurezę (wielomocz), uczucie nieustannego pragnienia oraz gwałtowną utratę masy ciała. Do pozostałych, mniej charakterystycznych objawów zaliczamy osłabienie, senność, zaburzenia widzenia oraz stany zapalne narządów moczowo-płciowych. W takiej sytuacji nie należy zwlekać, tylko udać się na badanie poziomu glukozy we krwi – glikemii przygodnej. Jej wartość równa lub wyższa od 200 mg/dl przy jednoczesnych objawach jest podstawą do rozpoznania cukrzycy typu 1 [1].

Podsumowanie

Cukrzyca typu 2 oraz stany przedcukrzycowe mogą rozwijać się bezobjawowo przez długi czas. Dlatego tak istotne są regularne badania, zwłaszcza jeśli jesteś w grupie ryzyka. Doustny test obciążenia glukozą (OGTT) to jedno z najważniejszych narzędzi diagnostycznych, które pozwala ocenić, jak Twój organizm radzi sobie z glukozą. Pamiętaj, że wczesne wykrycie cukrzycy może zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak uszkodzenie nerek, oczu czy serca. Nie ignoruj objawów i dbaj o regularne kontrole.

Dlaczego witamina K dla dzieci i noworodków jest bardzo ważna? Za co odpowiada? Główną funkcją witaminy K jest udział w syntezie protrombiny i czynników krzepnięcia krwi, bez których proces regeneracji uszkodzonych naczyń krwionośnych jest po prostu niemożliwy. Drugą jej istotną rolą jest wzmacnianie ścian naczyń krwionośnych, co ma naturalnie zapobiec ich uszkodzeniu. Witamina K odpowiada również za zachowanie równowagi gospodarki wapniowej. Pomaga ona bowiem układowi szkieletowemu „wychwytywać” dostarczany z pokarmem wapń, który jest niezbędny dla ich prawidłowego rozwoju oraz regeneracji. Witamina K to składnik umożliwiający przede wszystkim sprawną odbudowę kluczowych układów naszego ciała. Z powyższego opisu wynika, że witamina K jest dobra nie tylko dla dzieci, ale i ogólnie dla wszystkich. To prawda jednak z jej niedoborami związana jest choroba krwotoczna noworodków, o czym powiemy więcej w dalszej części tekstu.

Choroba krwotoczna noworodków a witamina K

O co chodzi z chorobą krwotoczną noworodków a witaminą K? Krwawienia z niedoboru witaminy K (VDKB – vitamin K deficiency bleeding) wcześniej nazwane było chorobą krwotoczną noworodka (HDN – hemorrhagic disease of newborn). Bezpośrednio po porodzie jelita noworodków nie są jeszcze zasiedlone przez korzystne szczepy bakteryjne. Z tego względu nie dochodzi do endogennej produkcji witaminy K, co może powodować niezwykle niebezpieczne krwawienia z niedoboru witaminy K. Ryzyko wystąpienia VKDB rośnie, jeśli u kobiety w ciąży zdiagnozowano choroby jelit, nastąpił poród zabiegowy, zdiagnozowano cholestazę, mukowiscydozę oraz hipotrofię u dziecka. Inne czynniki wpływające na obniżone stężenie witaminy K to: leki stosowane przez ciężarną oraz późne rozpoczęcie karmienia noworodka. Czy choroba krwotoczna noworodków to jedno schorzenie, czy może mieć kilka odmian? Wyróżniamy 3 postacie choroby krwotocznej:

• wczesną – w 1. dobie życia;
• klasyczną – między 2. a 7. dobą;
• późną – między 2. tygodniem a 3. miesiącem życia.

W przebiegu choroby mogą wystąpić krwawienia śródczaszkowe lub do narządów wewnętrznych, np. do płuc, przewodu pokarmowego czy dróg moczowych. Niestety, krwawienia z niedoboru witaminy K u noworodków i dzieci są bezpośrednim zagrożeniem życia z wysokim wskaźnikiem śmiertelności. Czy można temu jakoś zapobiec? Czy podawanie witaminy K po porodzie rozwiązuje ten problem?

Podawanie witaminy K po porodzie noworodkowi

Istnieje skuteczny sposób profilaktyki choroby krwotocznej noworodków. Zalecenia obejmują podanie witaminy K po porodzie, co dokładniej opisujemy dalej. Kto podlega profilaktycznemu podaniu witaminy K dla noworodków? Profilaktyką objęto całą populację noworodków, aby zminimalizować ryzyko występowania niedoboru witaminy K. Szczególnie dzieci z grupy zwiększonego ryzyka, zgodnie z wytycznymi Zarządu Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego, który rekomenduje realizację tej profilaktyki według zaleceń ESPGHAN (Committee on Nutrition European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatotology and Nutrition). Na czym to polega? Już wyjaśniamy:

• każdy noworodek do 6. godzin po urodzeniu powinien otrzymać profilaktycznie witaminę K;
• dawkę i dzień podania należy odpowiednio udokumentować;
• jeśli rodzice nie zgadzają się na podanie dziecku witaminy K, pomimo przekazania im odpowiedniej informacji, należy ten fakt odnotować w dokumentacji dziecka z powodu dużego ryzyka wystąpienia później postaci VKDB;
• zdrowy noworodek urodzony o czasie powinien otrzymać po urodzeniu 1 mg witaminy K, drogą domięśniową (bez dalszej dodatkowej suplementacji witaminy K doustnie) lub 2 mg drogą doustną. Preferowaną drogą jest podaż domięśniowa ze względu na skuteczność i pewność przestrzegania zaleceń;
• profilaktykę doustną należy zastosować wyłącznie wtedy, gdy rodzice odmawiają zgody na wstrzyknięcie domięśniowe lub ze względu na występowanie przeciwwskazań, np. hemofilii;
• w razie doustnego podania witaminy K, po urodzeniu (2 mg) u dzieci karmionych piersią koniecznie należy podać kolejne dawki doustnie według jednego z poniższych schematów:
  • 2 mg doustnie: 4.-6. dzień życia i 4.-6. tydzień życia;
  • 1 mg doustnie co tydzień (raz na tydzień) do ukończenia 3. miesiąca życia;
• jeżeli noworodek zwymiotuje lub „uleje” w ciągu godziny od doustnego podania witaminy K, należy dawkę powtórzyć;
• droga doustna nie jest odpowiednia dla noworodków: urodzonych przedwcześnie, z cholestazą, z zaburzeniami wchłaniania jelitowego, w stanie zdrowia uniemożliwiającym podanie witaminy K doustnie i u których matka otrzymywała leki wchodzące w interakcję z metabolizmem witaminy K;
• w związku z brakiem zaleceń ESPGHAN dla dzieci przedwcześnie urodzonych witaminę K, należy podać wyłącznie domięśniowo, jednorazowo po urodzeniu, w dawkach uzależnionych od masy ciała:
  • 500-1000 g masy ciała- 0,3 mg domięśniowo;
  • 1001- 1500 g masa ciała- 0,4 mg domięśniowo;
  • 1500- 2500 g masy ciała – 0,5 mg domięśniowo;
  • powyżej 2500 g masy ciała- 1 mg domięśniowo.

Jakie są preparaty z witaminą K dla dzieci?

W celu przeciwdziałania chorobie krwotocznej noworodków leki z witaminą K podaje się w szpitalu. W Polsce są zarejestrowane i dopuszczone do obrotu preparaty witaminy K – leki na receptę Vitacon lub Konakion Prima Infanzia. W precyzyjnym odmierzeniu należnej dawki pomocna jest dołączona do opakowania strzykawka z aplikatorem. Lek można również podawać doustnie. Powszechnie stosowany w przeszłości preparat Vitacon, zgodnie z opinią Instytutu Leków, może być aplikowany dzieciom >2. r.ż. Oprócz tego istnieją różne suplementy diety z witaminą K dla noworodków lub dzieci (Bioaron K, Avitale K2 z D3 Kids, Ibuvit D3+K2, Dostępny preparat na rynku przedstawiono poniżej.

Bioaron K, kapsułki

O produkcie

• zawartość kapsułki: olej słonecznikowy, witamina K, witamina D3;
• dietetyczny środek spożywczy;
• wygodne kapsułki twist off;
• 1 kapsułka zawiera dzienną dawkę witaminy K dla niemowląt karmionych piersią. 

Avitale K2 z D3 KIDS, krople  

O produkcie

• suplement diety;
• naturalne źródło witamin E, D i K;
• dawka dostosowana do potrzeb dzieci;
• precyzyjne dawkowanie;
• maksymalna przyswajalność;
• nie zawiera sztucznych i technologicznych dodatków, barwników oraz konserwantów;
• nie zawiera alergenów, soi i jej pochodnych, glutenu, laktozy;
• nie zawiera składników genetycznie modyfikowanych (GMO);
• do stosowania od 3. miesiąca życia.

Ibuvit D3 1000 + K2 MK-7 Omega, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• przeznaczony dla dzieci powyżej 6. roku życia;
• zawiera witaminę D, K i kwasy omega;
• łatwa do połknięcia, mała kapsułka.

Wish Naturalna Witamina K2 + D3 Forte Junior, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera witaminę D3 i K2;
• do stosowania od 11. roku życia;
• nie zawiera konserwantów, aromatów, barwników i GMO;
• bez laktozy;
• po otwarciu zużyć w ciągu 6. miesięcy;
• posiada wygodny aplikator do dawkowania.

Pharmovit ADEK Junior Oil Active, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera zestaw witamin ADEK;
• do stosowania od 4. roku życia;
• produkt bezglutenowy i bezlaktozowy;
• nie zawiera soi;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian.

Jakie jest zapotrzebowanie witaminy K u dzieci?

Ile podawać witaminy K u dzieci, aby nie przedawkować i żeby było to bezpieczne? Pamiętajmy, że jeśli dziecko ma urozmaiconą dietę, to prawdopodobnie nie potrzebuje suplementacji witaminy K. Zapotrzebowanie na witaminę K dla niemowląt ustalone jest na poziomie 5 µg, dla dzieci do 6. miesiąca życia oraz 8,5 µg na dobę dla dzieci od 6. do 12. miesiąca życia. W przypadku niemowląt samoleczenie z wykorzystaniem witaminy K jest niezalecane i powinno być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem pediatrą.

Podsumowanie

Witamina K dla dzieci, a zwłaszcza dla noworodków, odgrywa kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi i ochronie naczyń krwionośnych. Jej niedobór może prowadzić do groźnej choroby krwotocznej noworodków, dlatego witamina K po porodzie jest standardowo podawana wszystkim noworodkom. Profilaktyka obejmuje podanie jej domięśniowo lub doustnie, szczególnie u dzieci z grupy ryzyka. W przypadku zdrowych dzieci, odpowiednia dieta zazwyczaj dostarcza wystarczającą ilość tej witaminy. Jeśli zastanawiasz się nad suplementacją, skonsultuj się z lekarzem.

Według WHO cukrzycę dzieli się na kilka rodzajów. Wyróżniamy typ I oraz typ II, które zostaną opisane poniżej. Choroba może mieć także mniej specyficzny przebieg. Trudności w prawidłowym zdiagnozowaniu dolegliwości sprawiają typ LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults – jest to późno ujawniająca się cukrzyca o podłożu autoimmunologicznym u dorosłych) lub MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young – bardzo rzadki typ cukrzycy, występujący u ludzi młodych; ma łagodny przebieg i nie cechuje się insulinoopornością. Wykazuje dobrą reakcję na leczenie dietą i lekami doustnymi). Innym rodzajem będzie cukrzyca występująca u osób z mukowiscydozą, tzw. CFRD (Cystic Fibrosis-Related Diabetes). Niebezpieczeństwo wystąpienia powikłań u płodu stanowi cukrzyca ciążowa. Insulina jest jedynym zalecanym lekiem hipoglikemizującym w trakcie ciąży [1].

Cukrzyca typu I charakteryzuje się sytuacją, w której nasze przeciwciała atakują komórki ꞵ wysp Langerhansa trzustki. Efektem jest ich destrukcja, co prowadzi do zaburzenia, a wręcz braku wydzielania insuliny. W efekcie pojawiają się nieprawidłowości w poziomie glukozy we krwi – hiperglikemia. Pacjent, aby zredukować jej podwyższone ilości, musi dostarczyć hormon z zewnątrz.

Z kolei cukrzyca typu II cechuje się upośledzeniem wydzielania insuliny lub wytworzeniem się insulinooporności. W związku z tym leczenie polega na stosowaniu doustnych leków przeciwcukrzycowych, które w różny sposób będą prowadziły do obniżenia poziomu glukozy we krwi. Środkiem pierwszego rzutu jest metformina. Jeżeli założony cel terapeutyczny nie zostanie osiągnięty, to do farmakoterapii włączane są jedne z następujących leków: pochodne sulfonylomocznika, leki inkretynowe, inhibitory SGLT-2, pioglitazon, czy akarboza. W zależności od stanu pacjenta można łączyć je w różnych kombinacjach, według zaleceń lekarza prowadzącego. Brak poprawy leczenia preparatami doustnymi skutkuje włączeniem insuliny w schemacie prostym lub przejściem do insulinoterapii złożonej.

Najpopularniejszym sposobem aplikowania insuliny jest korzystanie ze wstrzykiwaczy, tzw. penów. Pojawiają się również inne, bardziej nowoczesne systemy, takie jak osobiste pompy insulinowe połączone z systemem ciągłego monitorowania glikemii. To rozwiązanie pomaga zautomatyzować proces dawkowania insuliny w zależności od zapotrzebowania chorego.

Jak przechowywać insulinę?

Kupując insulinę w aptece, otrzymujemy ją najczęściej w opakowaniu, które zawiera 5 lub 10 wkładów, czy wstrzykiwaczy. Produkt powinien zostać wydany pacjentowi w torebce termoizolacyjnej. Nieotwarte wkłady muszą przebywać w temperaturze od 2°C do 8°C. Opakowanie termoizolacyjne zapewnia utrzymanie optymalnych warunków zwykle przez jedną godzinę. Po tym czasie należy umieścić lek w lodówce.

Warto pamiętać o skontrolowaniu temperatur we własnych urządzeniach. Insulina nie może zostać zamrożona ani przegrzana. Nie umieszczaj jej w zamrażalniku lub bezpośrednio na lodzie. Nie kładź jej również na drzwiach, gdyż to miejsce jest najbardziej narażone na wahania temperatury. Otwarte wkłady, fiolki lub wstrzykiwacze różnią się czasem i warunkami przechowywania, które znajdują się w poniższej tabeli [2].

Tabela 1. Warunki przechowywania otwartych pojemników wybranych insulin [3].

Rozpoczęte fiolki i wstrzykiwacze z wkładami przechowuj już poza lodówką. Pamiętaj o tym, aby preparaty trzymać z dala od źródła światła, najlepiej w oryginalnym zewnętrznym opakowaniu producenta. Wstrzykiwacze możesz umieszczać w np. plastikowym pudełku lub futerale.

Ile można trzymać insulinę poza lodówką, czyli podróże cukrzyka

Podróż samochodem może przysporzyć diabetykom sporo problemów. Szczególnie latem pojazd podczas postoju bardzo się nagrzewa, dlatego wychodząc z niego, zabieraj leki ze sobą. Jeżeli jeszcze nie otworzyłeś insuliny, transportuj ją w torbie termoizolacyjnej lub przenośnej lodówce. W trakcie lotu samolotem trzymaj insulinę w bagażu podręcznym, gdyż w luku bagażowym panują nieodpowiednie warunki do jej przechowywania.

Pamiętaj także, abyś miał ze sobą informacje od lekarza o konieczności stosowania insuliny, najlepiej w języku kraju, do którego się udajesz. Problemem również może być podróżowanie w klimacie gorącym, gdzie temperatura często przekracza 30°C. Poza stosowaniem toreb termoizolacyjnych insulinę możesz umieścić w polietylenowym woreczku w termosie [2].

W czym przewozić insulinę?

Insulinę należy przechowywać i przewozić w odpowiednich warunkach, aby zachować jej skuteczność. Oto kilka wskazówek, które pozwolą Ci w bezpieczny sposób przechowywać lub przewozić insulinę:

• chłodziarka – jeśli podróżujesz z insuliną, możesz użyć chłodziarki do przechowywania jej w odpowiednich temperaturach. Istnieją specjalne chłodziarki do przechowywania leków, które można zasilać z gniazda zapalniczki samochodowej lub zasilania sieciowego. Upewnij się, że chłodziarka jest ustawiona na odpowiednią temperaturę;
• pojemnik izotermiczny – inną opcją jest umieszczenie insulin w pojemniku izotermicznym lub torbie termicznej z żelazkiem do podgrzewania. To pozwoli utrzymać odpowiednią temperaturę przez pewien czas, nawet jeśli nie masz dostępu do chłodziarki;
• ochrona przed światłem – insulinę przechowuj w ciemnym miejscu, aby chronić ją przed działaniem światła. Nie pozostawiaj strzykawek z insuliną w bezpośrednim świetle słonecznym lub w miejscach, gdzie mogą być narażone na działanie promieniowania UV;
• unikaj wstrząsów – staraj się unikać silnych wstrząsów lub upadków insuliny, ponieważ może to wpłynąć na jej skuteczność.

Jak wygląda zepsuta insulina?

Insulina, która uległa uszkodzeniu lub jest niesprawna, może być niebezpieczna dla Twojego zdrowia i nie będzie działać tak, jak powinna. Warto wiedzieć, jak rozpoznać oznaki zepsutej insuliny, aby uniknąć jej stosowania. Oto kilka wskazówek, które mogą pomóc Ci zidentyfikować zepsutą insulinę:

• Konsystencja i klarowność – Insulina powinna być klarowna i wolna od jakichkolwiek widocznych cząstek lub osadu. Jeśli insulina jest mętna, zawiera widoczne cząstki lub ma nieprawidłową konsystencję, może to oznaczać, że jest uszkodzona lub przeterminowana;
• Zmiana koloru – Insulina powinna być bezbarwna lub mieć lekko żółtawy odcień, ale nie powinna zmieniać koloru na znacząco inny. Jeśli insuliną zmieniła kolor na niebieski, zielony, czerwony lub inny nietypowy, może to wskazywać na uszkodzenie;
• Zapach – Insulina powinna być bezwonna lub mieć delikatny zapach. Jeśli insuliną wydziela nieprzyjemny zapach, może to oznaczać, że jest zepsuta;
• Skuteczność – Jeśli stosujesz insulinę według zaleceń lekarza i masz nadal wysokie poziomy cukru we krwi, mimo regularnego podawania dawek, może to sugerować, że insuliną jest uszkodzona lub przeterminowana.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do jakości lub skuteczności insulin, nie powinieneś jej używać. Zamiast tego skonsultuj się natychmiast z lekarzem lub farmaceutą, aby uzyskać zalecenia dotyczące zastąpienia zepsutej insuliny nową, prawidłową insuliną. Nieprawidłowa insulina może prowadzić do problemów z kontrolą poziomu cukru we krwi, co jest niebezpieczne dla osób z cukrzycą.

Zanim będziesz musiał sięgnąć insulinę, czyli objawy i diagnoza cukrzycy

Zanim jeszcze będziesz musiał zadbać o prawidłowe przechowywanie insuliny i leczenie cukrzycy, warto, abyś poznał działania, które mogą pomóc szybko zdiagnozować rozwijającą się chorobę. Cukrzyca może przez długi czas przebiegać bezobjawowo, nie dając jednoznacznych sygnałów ostrzegawczych. Dlatego kluczowe są regularne badania kontrolne krwi, które umożliwiają wczesne wykrycie choroby. Zwróć uwagę na takie symptomy jak:

• wzmożone uczucie pragnienia;
• suchość w jamie ustnej;
• wielomocz;
• senność, zmęczenie;
• spadek masy ciała niezwiązany z celowym odchudzaniem;
• zmiany ropne na skórze;
• stany zapalne narządów płciowych.

Jeśli zauważysz u siebie któryś z tych objawów, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem i wykonaj badanie poziomu glukozy we krwi na czczo, której prawidłowy poziom wynosi od 70 do 99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l). Pamiętaj o byciu na czczo minimum przez 8 do 14 godzin, natomiast podczas ostatniego posiłku dnia poprzedzającego oznaczenie, nie spożywaj pokarmów o wysokim indeksie glikemicznym. Jakie wyniki będą podstawą do rozpoznania choroby? Otóż, dwukrotnie uzyskany wynik glikemii na czczo wynoszący 126 mg/dl (7,0 mmol/l) lub więcej wskazuje na cukrzycę. Z kolei wyniki w przedziale od 100 mg/dl do 125 mg/dl będą sygnalizować nieprawidłowy poziom glukozy, co może wymagać zmiany stylu życia i nawyków żywieniowych. Często powyższe zmiany uchronią nas przed wprowadzeniem farmakoterapii i pomogą unormować stężenie glukozy [1].

Dlaczego musisz prawidłowo przechowywać insulinę? Podsumowanie

Prawidłowe przechowywanie insuliny jest kluczowe dla jej skuteczności i bezpieczeństwa. Insulinę należy trzymać w temperaturze od 2°C do 8°C, unikać jej zamrażania oraz ekstremalnych temperatur. Insulinę przechowujemy w ciemnym miejscu, z dala od światła, a także chronimy przed wstrząsami i upadkami. Jeśli insuliną staje się mętna, zmienia kolor, wydziela nieprzyjemny zapach lub nie działa skutecznie, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, aby uzyskać nową insulinę. Przestrzeganie właściwych zasad przechowywania insulin pozwala na utrzymanie jej jakości i bezpieczeństwa, co jest niezwykle istotne dla osób z cukrzycą.

Polipy nosa są niezłośliwym (zmiany łagodne, nie ulegają zezłośliwieniu), miękkim, groniastym uwypukleniem błony śluzowej, które powstały w wyniku przewlekłego stanu zapalnego błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Z reguły znajdują się w przewodzie nosowym środkowym, a wyglądem przypominają kroplę wody lub uszypułowane winogrona. Mogą być jednostronne lub obustronne. Polipy nosa najczęściej dotykają osób dorosłych, bardzo rzadko pojawiają się u dzieci. Dotykają ok. 5% populacji, z czego zdecydowanie częściej są to mężczyźni [1].

Dlaczego powstają polipy nosa?

Polipy nosa mogą powstawać w wyniku czynników zewnętrznych, ale mogą być także spowodowane przez współistniejące choroby. Poniżej przedstawiono główne przyczyny ich powstawania:

• mogą tworzyć się w wyniku zaburzenia funkcji komórek nabłonka lub eozynofilowego zapalenie błony śluzowej jamy nosowej i zatok przynosowych;
• może to być spowodowane m.in. przez alergeny, toksyny, bakterie, wirusy;
• występują polipy nosa bez towarzyszących schorzeń, z astmą i nietolerancją niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub w przypadku miejscowych, lub ogólnych niedoborów odporności;
• polipy nosa często współistnieją z innymi chorobami, w których dochodzi do zaburzeń ruchomości rzęsek, zastoju śluzu lub zwiększenia jego lepkości. Do takich chorób należą m.in. niealergiczny nieżyt nosa z eozynofilią, zespół Kartagenera, mukowiscydoza, zespół Churga-Strauss czy astma oskrzelowa [1,2].

Jakie objawy powodują polipy nosa?

Niewielkie polipy z reguły nie dają żadnych objawów (pacjent może nawet nie być świadomy ich obecności). Jednakże w przypadku większych, mogą one prowadzić do nieprzyjemnych objawów, sprawiających pacjentowi ogólny dyskomfort oraz pogorszenie jakości życia. Do najczęstszych można zaliczyć:

• uczucie zatkania nosa i przewlekły katar;
• krwawienie z nosa;
• utrata lub upośledzenie węchu i smaku;
• spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła;
• ból głowy, zębów i zatok;
• chrapanie [1,3].

Czy można zapobiec powstawaniu polipów?

Obecnie nie są znane skuteczne metody, które zapobiegają tworzeniu się polipów nosa. Nawroty i nieskuteczne leczenie polipów związane jest w szczególności z niesystematycznym stosowaniem leczenia przez pacjentów lub wręcz samodzielnym przerywaniem terapii [1].

Do jakich powikłań może dojść w przypadku polipów nosa?

Polipy nosa, choć często postrzegane jako łagodne zmiany, mogą prowadzić do szeregu poważnych powikłań zdrowotnych, dlatego nie należy ich bagatelizować. Do najczęstszych powikłań polipów w nosie można zaliczyć:

• nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, w tym zapalenie zatok;
• obturacyjny bezdech senny;
• zaostrzenie astmy oddechowej;
• bardzo rzadko może dochodzić do stanów zapalnych oczodołu, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz zakrzepicy żył w obrębie zatok [1].

Jak wygląda leczenie polipów w nosie?

Leczenie polipów w nosie jest kluczowe, aby zapobiec ich nawrotom oraz złagodzić objawy związane z ich obecnością. Obejmuje ono zarówno metody farmakologiczne, jak i w niektórych przypadkach interwencje chirurgiczne.

Leki na receptę

Leczenie polipów nosa jest skoncentrowane na ograniczeniu procesu zapalnego toczącego się w śluzówce nosa. W przypadku procesów zapalnych nie ma skuteczniejszych leków niż sterydy, dlatego najskuteczniejszymi lekami w tym przypadku są, dostępne na receptę, glikokortykosteroidy (GKS) podawane miejscowo (donosowo jako krople lub aerozol) np. Nasonex, Tafen Nasal czy Pronasal. Ich zastosowanie w wielu przypadkach pozwala na zmniejszenie rozmiaru polipa i zredukowanie stanu zapalnego. Dzięki temu u wielu pacjentów udaje się uniknąć operacji [1,3].

Nasonex, aerozol do nosa

Tafen Nasal, aerozol donosowy

Pronasal, aerozol do nosa

Leki bez recepty

Jedynymi skutecznymi metodami radzenia sobie z polipami nosa są wymienione powyżej zabieg chirurgiczny oraz glikokortykosteroidy wziewne. Pomocniczo można kupić preparaty dostępne bez recepty, takie jak Rhinoargent czy Srebro Koloidalne AG10 Zatoki. Wspomagają one oczyszczanie nosa i pozwalają udrożnić nos, jednakże nie są wstanie wyleczyć polipów. Od pewnego czasu w Polsce bez recepty dostępne są sterydy takie jak Nasometin Control, które nie są jednakże zarejestrowane w leczeniu polipów nosa, a jedynie kataru siennego. Z tego względu najlepiej skonsultować się z lekarzem, a nie leczyć polipy na własną rękę [1,4].

Rhinoargent, spray do nosa

Nasomentin Control, aerozol do nosa

Jak usuwane są polipy z nosa?

Jeżeli leczenie farmakologiczne nie odniesienie zamierzonego skutku, może być konieczne wykonanie zabiegu chirurgicznego. Polega on na mechanicznym usunięciu polipowatych zmian z nosa i zatok przynosowych metodą endoskopową. Nawet po udanych zabiegach lekarze najczęściej zalecają stosowanie kropli do nosa ze sterydami, aby zapobiec nawrotom polipów [1].

Czy istnieją skuteczne domowe sposoby na polipy w nosie?

Nie ma dostępnych żadnych badań na temat skuteczności wymienianych w internecie domowych sposobów na leczenie polipów nosa. Można znaleźć doniesienia na temat stosowania aloesu czy skrzypu polnego, jednakże nie ma żadnych danych naukowych świadczących, że powyższe metody mogą być skuteczne przy tym schorzeniu.

Podsumowanie

Polipy nosa są na szczęście niezłośliwymi masami błony śluzowej nosa lub zatok, nie mogą więc ulec zezłośliwieniu. Jednak nie są tylko problemem natury kosmetycznej, a faktycznie mogą powodować dyskomfort lub groźne powikłania infekcji górnych dróg oddechowych.

Obecnie jedynymi skutecznymi metodami ich leczenia są sterydy stosowane donosowo przez dłuższy czas. Ze względu na możliwe działania niepożądane przewlekłego stosowania sterydów nie należy ich stosować bez kontroli lekarza. Jeżeli takie leczenie okazuje się nieskuteczne, konieczny może być zabieg chirurgicznym. Nawet po chirurgicznym usunięciu polipów może potrzebne być dalsze stosowanie sterydów, aby uniknąć ich nawrotowi.