,

Jak pozbyć się nadmiaru witaminy A?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Co powoduje nadmiar witaminy A?

Witaminy są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiadają za wiele przemian i procesów metabolicznych. Jednak nadmiar jak i niedomiar mogą być bardzo niebezpieczne dla zdrowia. W poniższym artykule skupimy się na efektach przedawkowania i nadmiaru witaminy A.
Co powoduje nadmiar witaminy A? (fot. Canva)

Na co jest witamina A?

Witamina A należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, z tego powodu łatwo o przedawkowanie witaminy A. Jeśli mówimy o witaminie A, to mamy na myśli retinoidy (np. retinol, retinal, kwas retinowy lub estry retinylu) – są to naturalne formy witaminy i jej analogi. Witaminę A pozyskuje się również poprzez przyjmowanie z pożywienia prowitaminy A. Tutaj zaliczamy karotenoidy, takie jak: beta-karoten, alfa-karoten, beta-kryptoksantynę [1,2].

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania praktycznie każdego organu. Jej niedobory mogą powodować zaburzenia widzenia i nieprawidłowego funkcjonowanie układu odpornościowego, co objawia się zwiększoną zachorowalnością na przeziębienia. Witamina A odpowiada również za prawidłowe funkcjonowanie skóry i tkanek. Niedobory witaminy A mogą prowadzić do anemii i chorób płuc [2].

Najbardziej znaną chorobą wynikającą z niedoborów witaminy A jest kseroftalmia. Niedobory witaminy A prowadzą do zmniejszenia ilości rodopsyny w siatkówce oka. Efektem jest zaburzenie widzenia w nocy i przy słabym oświetleniu. Obserwuje się także suchość oka. W poważnych przypadkach może dojść nawet do całkowitej ślepoty [2].

Ile brać witaminy A?

Niedobory witaminy A są obserwowane bardzo rzadko w populacji ogólnej. Jeśli stosuje się normalną i zróżnicowaną dietę, to nie powinniśmy przejmować się jej niedoborami.

Gdzie znaleźć naturalne źródła witaminy A? Pochodne retinoidów znajdują się głównie w produktach odzwierzęcych, takich jak ryby, jajka, nabiał, wołowina. Duże ilości witaminy A znajdziemy w wątróbce. Źródłem karotenoidów są z kolei produkty roślinne, np. marchew, pomidory, a ogólnie można powiedzieć, że zielone, pomarańczowe i żółte warzywa [2].

Tabela 1. przedstawia Zalecane Dziennie Spożycie (RDA) witaminy A.

WiekMężczyźni [µg RAE]Kobiety [µg RAE]
Do 6. miesiąca życia400
Od 7. do 12. miesiąca życia500
Od 1. do 3. roku życia300
Od 4. do 8. roku życia400
Od 9. do 13. roku życia600
Od 14. do 18. roku życia900700
Kobiety w ciąży: 750
Kobiety karmiące piersią: 1200
Od 19. do 50. roku życia700
Kobiety w ciąży: 770
Kobiety karmiące piersią: 1300
Od 51. roku życia700
Tabela 1. Witamina A i jej RDA [2].

Witamina A występuje w różnych formach, dlatego jej zapotrzebowanie określa się jako RAE, co należy interpretować jako:

  • 1 IU retinolu = 0,3 µg RAE;
  • 1 IU beta-karotenu z suplementów diety = 0,3 µg RAE;
  • 1 IU beta-karotenu z diety = 0,05 µg RAE;
  • 1 IU alfa-karotenu lub beta-kryptoksantyny z diety = 0,025 µg RAE [2].

Co powoduje nadmiar witaminy A?

Wiemy już, za co odpowiada witamina A i ile należy jej przyjmować, aby być zdrowym. Co powoduje nadmiar witaminy A i jakie są efekty przedawkowania witaminy A? Objawy nadmiaru witaminy A są dosyć rozległe. Pacjent może doświadczać:

  • wysuszonej skóry;
  • bólu mięśni i stawów;
  • zmęczenia;
  • depresji;
  • podwyższonych poziomów enzymów wątrobowych;
  • przewlekłych bólów głowy;
  • nudności;
  • zawrotów głowy i braku koordynacji ruchowej [2].

Wcześniej zostało wspomniane, że witaminy A to retinoidy. Pewne substancje będące ich pochodnymi wykorzystywane są, np. w leczeniu trądziku. Mowa tutaj o izotretynoinie (Izotek). Podczas terapii tym lekiem przez kobiety niezbędne jest stosowanie skutecznej, najlepiej podwójnej antykoncepcji. Nie można zajść w ciążę, bo lek na działanie teratogenne dla płodu. Może dojść do rozwinięcia zniekształceń wielu narządów, np. oczu, czaszki, płuc i mózgu dziecka [2].

Bardzo częstym i jednym z pierwszych objawów nadmiaru witaminy A jest karotenodermia. Pojawia się w wyniku nadmiernego przyjmowania beta-karotenu. Objawia się żółto-pomarańczową skórą. Leczenia polega na odstawieniu nadmiernego przyjmowania beta-karotenu [2].

Przedawkowanie witaminy A.

Przedawkowanie witaminy A

Jednak kiedy możemy mówić o przedawkowaniu witaminy A? Jakie poziomy są niebezpieczne i czy przyjmowanie leków z witaminą A szybko prowadzi do przedawkowania? Objawy nadmiaru witaminy A mogą pojawić się już kilka dni po przyjmowaniu wysokich dawek witaminy A, jednak najczęściej dochodzi do tego po kilku tygodniach suplementacji dużych dawek. Pisząc o dużych dawkach, mówimy tutaj o wartościach około 100 razy większy niż RDA – to bardzo dużo [2].

Jak się pozbyć nadmiaru witaminy A?

Co zrobić, jeśli stwierdzimy u siebie efekty przedawkowania nadmiaru witaminy A? Czy istnieje antidotum na nadmiar witaminy A? Niestety nie ma leku, antidotum ani innego, skutecznego poziomu na pozbycie się z organizmu nadmiaru witaminy A. Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach, a jej nadmiar odkłada się głównie w wątrobie. Jedynym lekiem na hiperwitaminozę A jest czas. Niestety trzeba czekać, aż organizm sam zmetabolizuje nadmierne ilości. Oczywiście w tym czasie nie można przyjmować żadnych leków i suplementów diety z witaminą A. Należy też najlepiej wyeliminować produkty bogate w retinoidy i karotenoidy.

Bibliografia

  1. J. M. Olson, M. A. Ameer, i A. Goyal, „Vitamin A Toxicity”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2023. Dostęp: 10 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532916/
  2. „Office of Dietary Supplements – Vitamin A and Carotenoids”. Dostęp: 10 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/

Powiązane produkty

  • Izotek, kapsułki miękkie, 20 mg
    Lek na receptę
    kapsułki miękkie20 mg
  • Izotek, kapsułki miękkie, 10 mg
    Lek na receptę
    kapsułki miękkie10 mg

Omawiane substancje

  • Izotretynoina

    Izotretynoina jest lekiem stosowanym w leczeniu trądziku. Substancja ta działa na gruczoły łojowe, zmniejszając produkcję łoju.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Witamina A

    Witamina A jest niezbędna dla dobrego widzenia i zdrowia skóry. Niedobór witaminy A może prowadzić do problemów z oczami i osłabienia układu odpornościowego.
    Witaminy i mikro- i makroelementy

Omawiane schorzenia

  • Trądzik pospolity

    Trądzik pospolity to choroba skóry, która dotyka przede wszystkim młodzież w okresie dojrzewania. Charakteryzuje się występowaniem zaskórników, grudek i krostek na twarzy, plecach i klatce piersiowej.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .