Z tego artykułu dowiesz się:

• Jak rozpoznać objawy zakażenia Helicobacter pylori
• Jaki jest najskuteczniejszy lek na Helicobacter pylori dostępny w Polsce i ile kosztuje leczenie
• W jaki sposób można się zarazić bakterią H. pylori i czy można zarazić innych domowników
• Jakie antybiotyki są skuteczne na zapalenie żołądka wywołane przez tę bakterię
• Czy możliwe jest leczenie Helicobacter pylori bez antybiotyków
• Jakie powikłania mogą wystąpić po eradykacji bakterii i jak sobie z nimi radzić
• Czy NFZ refunduje badania na H. pylori i jakie testy są najdokładniejsze
• Jak powinna wyglądać dieta podczas zakażenia i jakich produktów unikać

Czym jest bakteria Helicobacter pylori i jakie wywołuje objawy?

Helicobacter pylori to spiralna bakteria Gram-ujemna, która kolonizuje błonę śluzową żołądka i może prowadzić do poważnych schorzeń układu pokarmowego. Zakażenie tą bakterią dotyczy ponad połowy światowej populacji, przy czym wiele osób nie odczuwa żadnych objawów. Bakteria H. pylori została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za czynnik rakotwórczy grupy I, ponieważ może prowadzić do rozwoju raka żołądka. Helicobacter pylori zawsze powoduje zapalenie żołądka, niezależnie od tego, czy występują objawy, dlatego każde potwierdzone zakażenie powinno być leczone. Dodatkowo, niektóre badania sugerują, że H. pylori może mieć działanie ochronne przed refluksem przełykowym i astmą u dzieci, jednak korzyści z eradykacji znacznie przewyższają te potencjalne efekty ochronne^1,2,3,4,5.

Objawy zakażenia omawianą bakterią mogą być bardzo zróżnicowane i często niespecyficzne, co utrudnia wczesne rozpoznanie infekcji. Wiele osób przez lata może nie zdawać sobie sprawy z obecności bakterii w swoim organizmie, aż do momentu pojawienia się poważniejszych komplikacji. Najczęstsze objawy zakażenia obejmują:

• pieczenie lub ból w górnej części brzucha, które mogą nasilać się kilka godzin po posiłku lub na czczo;
• nieprzyjemny zapach z ust, metaliczny posmak, problemy z dziąsłami;
• wzdęcia i uczucie pełności powodujące powiększenie obwodu brzucha;
• niedokrwistość z niedoboru żelaza;
• także afty i zapalenie języka^1,3,6,7.

Drogi transmisji bakterii H. pylori

Bakteria przenosi się głównie z człowieka na człowieka, najczęściej poprzez kontakt ze śliną, wymiocinami lub kałem osoby zakażonej. Zakażenie następuje zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie, często w obrębie rodziny, gdzie transmisja może nastąpić poprzez wspólne używanie sztućców lub bliski kontakt. Zanieczyszczona woda i żywność również mogą być źródłem zakażenia, szczególnie w regionach o niskich standardach sanitarnych. Ryzyko zakażenia wzrasta w warunkach przeludnienia, przy braku dostępu do czystej wody oraz w przypadku nieprzestrzegania zasad higieny. Dlatego tak ważne jest mycie rąk po korzystaniu z toalety i przed jedzeniem, dokładne mycie warzyw i owoców oraz picie tylko bezpiecznej wody. Należy również zdawać sobie sprawę z tego, że ryzyko ponownego zakażenia po skutecznej eradykacji jest w Polsce niskie i wynosi około 1% rocznie, co oznacza, że większość przypadków “nawrotu” to tak naprawdę niepowodzenie leczenia, a nie nowa infekcja^{1,2,3,5,7,8,9}.

Najskuteczniejsze leczenie zakażenia H. pylori – terapia poczwórna z bizmutem

Najskuteczniejszą metodą leczenia zakażenia Helicobacter pylori jest obecnie terapia poczwórna z bizmutem, która jest rekomendowana jako leczenie pierwszego rzutu w Polsce i innych krajach z wysoką opornością na klarytromycynę. Schemat ten składa się z inhibitora pompy protonowej, bizmutu, tetracykliny i metronidazolu, stosowanych przez 10-14 dni. Skuteczność tej terapii wynosi ponad 90% w eradykacji pierwszego rzutu, co czyni ją najbardziej niezawodną opcją^4,5,10,11.

Prawidłowe dawkowanie leków jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego i minimalizacji ryzyka rozwoju oporności bakteryjnej. Każdy składnik terapii poczwórnej ma swoją określoną rolę i musi być przyjmowany zgodnie z zaleceniami lekarza. Konkretne dawkowanie w schemacie terapii poczwórnej z bizmutem:

• inhibitor pompy protonowej – 2 razy dziennie;
• bizmut – 120 mg 4 razy dziennie;
• metronidazol – 500 mg 3-4 razy dziennie;
• tetracyklina – 500 mg 3-4 razy dziennie^4,10.

Na uwagę zasługuje lek złożony Pylera, który łączy w jednej kapsułce trzy substancje czynne: bizmut, metronidazol i tetracyklinę. Preparat stosuje się wyłącznie w leczeniu zakażenia bakterią Helicobacter pylori, zawsze w połączeniu z omeprazolem (czyli lekiem z grupy inhibitorów pompy protonowej). Koszt pełnej terapii wynosi zazwyczaj kilkaset złotych, aczkolwiek może się różnić w zależności od apteki i regionu. Choć cena wydaje się wysoka, uzasadnia ją wygoda stosowania: pacjent przyjmuje gotową kombinację leków w jednej kapsułce, co ułatwia regularne zażywanie i zwiększa skuteczność leczenia. Alternatywą jest przyjmowanie poszczególnych składników osobno, co bywa tańsze, ale wymaga zażywania większej liczby tabletek i wiąże się z większym ryzykiem pominięcia dawki.^4,10,12.

Co zabija Helicobacter pylori – mechanizmy działania leków

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori opiera się na połączeniu kilku leków działających różnymi mechanizmami. Antybiotyki takie jak tetracyklina (też amoksycylina) mają działanie bakteriobójcze – niszczą ścianę komórkową bakterii. Metronidazol (i również klarytromycyna) hamują syntezę DNA i białek, co uniemożliwia bakteriom dalszy rozwój. Związki bizmutu wspierają działanie antybiotyków, osłabiając naturalne mechanizmy obronne bakterii i zwiększając skuteczność terapii. Inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol) podnoszą pH żołądka, co nie tylko chroni antybiotyki przed działaniem kwasu, ale także pobudza bakterie do intensywniejszego namnażania się, dzięki czemu stają się one bardziej wrażliwe na leczenie. Na skuteczność terapii wpływa również styl życia. Wiadomo, że palenie papierosów obniża szanse wyleczenia – nikotyna nasila wydzielanie kwasu żołądkowego i zmniejsza ukrwienie błony śluzowej, co utrudnia działanie antybiotyków. Dlatego jednym z ważnych elementów terapii, obok farmakologii, jest także unikanie nałogów i wspieranie regeneracji żołądka poprzez zdrowe nawyki^4,5,11,12,13.

Wybór antybiotyku w leczeniu zapalenia żołądka wywołanego przez Helicobacter pylori zależy przede wszystkim od lokalnych wzorców oporności bakterii. W Polsce, ze względu na wysoką oporność na klarytromycynę (sięgającą 28-50%), nie zaleca się już klasycznej terapii potrójnej opartej na tym antybiotyku. Skuteczność zachowują natomiast amoksycylina i tetracyklina, ponieważ oporność na nie pozostaje niska i wynosi poniżej 5%. W przypadku niepowodzenia terapii pierwszego wyboru (najczęściej terapii poczwórnej z bizmutem lub bez bizmutu) stosuje się terapię drugiej linii, np. potrójną z lewofloksacyną. Jeśli i ta metoda okaże się nieskuteczna, wdraża się terapię trzeciej linii, w której można wykorzystać ryfabutynę – antybiotyk rezerwowy, na który oporność jest wyjątkowo rzadka (ok. 0,13%). Takie stopniowe podejście zwiększa szansę na całkowite wyeliminowanie zakażenia i zapobiega dalszemu narastaniu oporności bakterii^4,10,12,13.

Alternatywne metody leczenia zakażenia H. pylori

Leczenie zakażenia Helicobacter pylori bez antybiotyków budzi duże zainteresowanie, zwłaszcza wśród osób obawiających się skutków ubocznych antybiotykoterapii. Badania pokazują, że niektóre naturalne substancje mogą hamować rozwój bakterii, jednak nie prowadzą do całkowitego jej usunięcia. Dlatego metody pozbawione antybiotyków nie dorównują skutecznością standardowym schematom eradykacji. Ciekawą alternatywą jest również tzw. terapia podwójna, polegająca na stosowaniu dużych dawek inhibitora pompy protonowej (np. omeprazolu 20 mg cztery razy dziennie) w połączeniu z amoksycyliną (750 mg również cztery razy dziennie) przez 14 dni. Badania wskazują, że taki schemat może osiągać skuteczność sięgającą około 89%, przy mniejszej liczbie antybiotyków w porównaniu do tradycyjnych terapii^4,9,12,14.

Wspomagająco można stosować probiotyki, zwłaszcza szczepy Lactobacillus oraz Saccharomyces boulardii. Dodane do terapii antybiotykowej zwiększają szanse wyleczenia o około 10% i jednocześnie zmniejszają ryzyko działań niepożądanych. Korzystne działanie wykazuje także laktoferyna (białko z mleka krowiego), która ma właściwości antybakteryjne i może podnosić skuteczność klasycznej terapii. Do innych preparatów, które mogą wspierać leczenie, należą także naturalne substancje roślinne. Badania laboratoryjne wskazują, że kiełki brokuła bogate w sulforafan, zielona herbata zawierająca katechiny, czosnek z alliiną czy miód manuka mogą hamować wzrost H. pylori. Choć samodzielnie nie są w stanie całkowicie usunąć zakażenia i nie mogą zastąpić antybiotykoterapii, mogą wspierać organizm, ograniczać kolonizację bakterii i łagodzić objawy. Dodatkowo, dieta bogata w warzywa kapustne, owoce jagodowe i fermentowane produkty mleczne może korzystnie wpływać na mikrobiotę jelitową i sprzyjać redukcji bakterii^9,14,15.

Objawy neurologiczne i powikłania po eradykacji

Objawy neurologiczne w przebiegu zakażenia Helicobacter pylori to rzadziej omawiany, ale istotny temat. Coraz więcej badań wskazuje na możliwy związek tej infekcji z chorobami neurodegeneracyjnymi, migreną czy zespołem przewlekłego zmęczenia. Objawy takie często bywają niedoceniane lub są przeoczane. Mechanizm może wynikać z przewlekłego stanu zapalnego i zwiększonej produkcji cytokin prozapalnych, które oddziałują na układ nerwowy. Zakażenie H. pylori sprzyja także niedoborom witaminy B12 i żelaza, a to z kolei może prowadzić do takich dolegliwości jak mrowienie i drętwienie kończyn (parestezje), zaburzenia równowagi czy trudności z koncentracją^1,3,6.

Powikłania po eradykacji Helicobacter pylori zazwyczaj mają łagodny i przemijający charakter. Najczęściej pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, metaliczny posmak w ustach czy bóle brzucha, które zwykle ustępują po zakończeniu kuracji. Poważniejsze problemy, np. reakcje alergiczne czy zaburzenia składu mikrobioty jelitowej, należą do rzadkości. U części pacjentów może wystąpić przejściowe nasilenie objawów refluksu, co jest związane ze zmianą wydzielania kwasu żołądkowego po skutecznym leczeniu. Warto pamiętać, że stosowanie probiotyków podczas terapii i po jej zakończeniu znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz łagodzi ich przebieg. Dzięki temu większość osób przechodzi leczenie dobrze i bez długotrwałych powikłań^1,4,11,12.

Kiedy i jak wykonać badanie na Helicobacter pylori?

Diagnostyka zakażenia H. pylori powinna być przeprowadzona u wszystkich pacjentów z objawami dyspepsji, chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy, oraz u osób z rodzinnym wywiadem w kierunku raka żołądka. Nieinwazyjne testy obejmują test oddechowy z mocznikiem znakowanym węglem C13, test antygenowy w kale oraz badania serologiczne. Test oddechowy i badanie antygenu w kale są najdokładniejsze, z czułością przekraczającą 95%. Ważne jest, że testy oddechowe i badanie kału mogą dawać fałszywie ujemne wyniki podczas aktywnego krwawienia z wrzodu żołądka, dlatego w takiej sytuacji lepiej odłożyć badanie lub zastosować test serologiczny. Kontrola wyleczenia powinna być wykonana nie wcześniej niż 4-6 tygodni po zakończeniu leczenia, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^1,4,6,10.

Badania serologiczne (oznaczanie przeciwciał IgG) nie są refundowane przez NFZ i nie są zalecane jako metoda pierwszego wyboru ze względu na niższą dokładność. NFZ refunduje za to test antygenowy w kale, który jest dostępny w koszyku świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Przed wykonaniem testów należy odstawić inhibitory pompy protonowej na 14 dni oraz antybiotyki i bizmut na 4 tygodnie, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych^4,10,16.

Praktyczne wskazówki dotyczące diety przy zakażeniu H. pylori

W przypadku zakażenia H. pylori dieta może pełnić istotną rolę wspomagającą. Odpowiednio dobrane produkty spożywcze mogą wpłynąć na komfort pacjenta oraz wspierać regenerację błony śluzowej żołądka. Warto unikać produktów drażniących błonę śluzową:

• ostre przyprawy (chili, pieprz cayenne);
• mocna kawa;
• alkohol;
• potrawy tłuste i smażone;
• bardzo gorące i bardzo zimne potrawy^1,15.

Zaleca się spożywanie 5-6 małych posiłków dziennie w regularnych odstępach 2-3 godzinnych, co pomaga zmniejszyć obciążenie żołądka i poprawia trawienie. Właściwy dobór produktów spożywczych może zminimalizować dolegliwości związane z zakażeniem. Dieta powinna być lekkostrawna, bogata w składniki odżywcze wspierające regenerację błony śluzowej. Produkty, które mogą korzystnie wpływać na przebieg zakażenia H. pylori¹⁵:

• jasne pieczywo;
• drobne kasze (jaglana, manna, kuskus);
• ryż biały;
• gotowane warzywa bez skórki;
• chude mięsa (szczególnie drób);
• naturalne jogurty i kefiry¹⁵.

Metody przygotowania potraw powinny obejmować gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania oraz pieczenie w folii lub pergaminie bez dodatku tłuszczu. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie – należy wypijać minimum 1,5-2 litry płynów dziennie, przede wszystkim wodę niegazowaną oraz słabe napary herbaty¹⁵.

Należy jednak pamiętać, że podczas samego leczenia wcześniej wspomnianym lekiem Pylera nie wszystkie wymienione wyżej produkty powinny być spożywane. Dotyczy to w szczególności produktów mlecznych (jogurtów, kefirów, mleka) oraz napojów z dodatkiem wapnia, ponieważ mogą one wpływać na działanie leku¹⁷.

Podsumowanie

Zakażenie Helicobacter pylori to poważny problem zdrowotny, który wymaga skutecznego leczenia. Obecnie najskuteczniejszą metodą jest terapia poczwórna z bizmutem, osiągająca ponad 90% skuteczności w leczeniu pierwszego rzutu. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnostyka, ścisłe przestrzeganie zaleceń lekarza oraz kontrola efektów terapii po jej zakończeniu. Choć istnieją naturalne metody wspomagające, pełne wyleczenie bakterii wymaga zastosowania antybiotyków pod nadzorem specjalisty. Warto pamiętać, że nieleczone zakażenie może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak choroba wrzodowa czy rak żołądka. Dlatego tak istotne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniej terapii. Na sukces leczenia wpływa nie tylko sam schemat antybiotykowy, ale również współpraca pacjenta z lekarzem i stosowanie się do zaleceń. Wspierająco działają też probiotyki, które zmniejszają ryzyko działań niepożądanych i poprawiają tolerancję terapii. Odpowiednia dieta, rezygnacja z palenia papierosów oraz przestrzeganie zasad higieny dodatkowo wspomagają proces leczenia i zmniejszają ryzyko ponownego zakażenia^3,4,15.

Z pewnością większość z Was zdaje sobie sprawę, że życie pełne stresu długofalowo jest dla nas bardzo niebezpieczne. Jednak mówiąc o stresie, zwykle myślimy o tym czynniku psychologicznym, a to nie jedyny stres, jakiego powinniśmy się wystrzegać. Równie niepożądany jest stres oksydacyjny, ale co to tak właściwie jest? Stres oksydacyjny to stan, w którym w organizmie jest zbyt dużo wolnych rodników uszkadzających komórki. Na co dzień neutralizujemy je antyoksydantami, ale gdy równowaga zostaje zaburzona, rośnie ryzyko chorób – od cukrzycy i jej powikłań (polineuropatii) po choroby neurodegeneracyjne, takie jak Alzheimer i Parkinson (1). W dalszej części tekstu przedstawimy składniki dostępne w suplementach diety, które mają działanie przeciwutleniające.

Dieta i stres oksydacyjny

Wiemy już, czym jest i co powoduje stres oksydacyjny, ale jak zachować ten wspomniany balans, aby nie przyczyniał się do rozwoju chorób takich jak cukrzyca lub choroba Alzheimera? Warto wiedzieć, że naturalne antyoksydanty dostępne w pożywieniu odgrywają istotną rolę w prewencji wielu chorób (2). Gdzie je znajdziemy? Nasza dieta powinna być bogata w owoce i warzywa np. jabłka, winogrona, maliny, truskawki, marchewki i pomidory. Sporo takich związków znajdziemy też w orzechach włoskich lub pekan, ale także w pełnoziarnistych produktach zbożowych. Warto także dodać do diety, np. kurkumę, sezam, propolis lub czarnuszkę, ale również kawę (2). Gdy jednak dieta nie pokrywa zapotrzebowania, warto rozważyć składniki o działaniu antyoksydacyjnym w suplementach – zwłaszcza te, które wspierają układ nerwowy. Dlatego w kontekście nerwów coraz częściej podkreśla się rolę kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 (dostępne np. w Revitanerw Max), które uzupełniają działanie diety.

Jak kwas alfa-liponowy wpływa na organizm?

Jednym ze składników o silnym potencjale przeciwzapalnym i przeciwutleniającym jest kwas alfa-liponowy (3). Kwas alfa-liponowy nie tylko sam w sobie ma działanie antyoksydacyjne, ale jeszcze zwiększa aktywność innych związków w tym zakresie, np. witaminy C lub E (3). Ma on też działanie przeciwstarzeniowe, wspiera kontrolę cukru we krwi i chroni układ nerwowy. Badania wskazują, że może poprawiać pamięć, spowalniać osłabienie mięśni związane z wiekiem oraz wspierać organizm w wielu chorobach, m.in. serca, układu nerwowego, a także w stanach zapalnych takich jak astma czy zapalenie stawów (3). Niestety jedynie niewielkie ilości kwasu alfa-liponowego możemy wytworzyć sami, dlatego warto dostarczać go z zewnątrz, np. z suplementów diety (np. Revitanerw Max) (3). To ważne szczególnie w cukrzycy, gdzie przewlekle podwyższony poziom glukozy nasila stres oksydacyjny i uszkadza nerwy – dlatego ALA bywa stosowany wspierająco w polineuropatii cukrzycowej.

Cukrzyca, polineuropatia cukrzycowa i kwas alfa-liponowy

Skupiamy się na cukrzycy, bo przewlekła hiperglikemia przyspiesza stres oksydacyjny i uszkadza włókna nerwowe. Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, w której organizm nie potrafi prawidłowo wykorzystać glukozy. Wyróżnia się jej dwa główne typy – cukrzycę typu 1, rozwijającą się zwykle w młodym wieku w wyniku braku insuliny, oraz znacznie częściej występującą cukrzycę typu 2, związaną z insulinoopornością i nadwagą. Szacuje się, że aż 90–95% wszystkich przypadków to właśnie cukrzyca typu 2 (4).

Jednym z najczęstszych powikłań tej choroby jest neuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerwów. Szacuje się, że dotyczy od 6 do nawet 50% pacjentów z cukrzycą (3). Objawia się bólem, mrowieniem i osłabieniem czucia, które zwykle zaczynają się w stopach i dłoniach. Z czasem mogą dołączyć kurcze mięśni, uczucie drętwienia oraz problemy z koordynacją, co w bardziej zaawansowanych przypadkach utrudnia codzienne funkcjonowanie (5).

Właśnie w tym kontekście duże znaczenie ma kwas alfa-liponowy, który wspiera ochronę układu nerwowego i łagodzi dolegliwości związane z neuropatią (6). Badania pokazują, że jego stosowanie – szczególnie w wyższych dawkach podawanych dożylnie – poprawia przewodnictwo nerwowe i łagodzi objawy związane z polineuropatią cukrzycową (5). W kwestii preparatów doustnych badania pokazują, że dawka 600 mg kwasu alfa-liponowego dziennie redukowała objawy związane z polineuropatią cukrzycową (7). Niektóre badania wskazują nawet na zasadność przyjmowania 600 mg kwasu alfa-liponowego, ale 3 razy dziennie (8).

Tiamina w walce z polineuropatią cukrzycową

Jeśli mówimy o przeciwutleniaczach, ale także chorobach związanych z uszkodzeniem nerwów, np. polineuropatią cukrzycową, to nie sposób nie wspomnieć o tiaminie. Witaminy z grupy B, a zwłaszcza witamina B1 (tiamina), są nazywane „witaminami nerwowymi”, bo pełnią kluczową rolę w pracy układu nerwowego (9). Tiamina dostarcza nerwom energii, bo uczestniczy w przemianach węglowodanów – głównego paliwa dla włókien nerwowych (9). Kiedy brakuje B1, pogarsza się metabolizm i rośnie stres oksydacyjny, co sprzyja uszkadzaniu nerwów (10). U osób z cukrzycą takie uszkodzenia nasilają się, co prowadzi do polineuropatii – jednego z najczęstszych powikłań tej choroby (9).

Badania pokazują, że suplementacja witaminą B1 poprawia objawy polineuropatii w porównaniu z leczeniem kontrolnym, a także chroni nerwy przed uszkodzeniami wywołanymi przez wysoki poziom cukru we krwi (9,11). Co więcej, wspiera ona również proces regeneracji nerwów (9). Dlatego witamina B1 jest cennym wsparciem w terapii polineuropatii i doskonale uzupełnia działanie kwasu alfa-liponowego. W praktyce łączenie witaminy B1 z ALA działa komplementarnie: ALA ogranicza stres oksydacyjny, a B1 wspiera energetykę i regenerację włókien nerwowych.

Ochrona nerwów dzięki odpowiednim suplementom

Przy wyborze suplementów diety warto sięgać po te, które wspierają układ nerwowy nie tylko w codziennym funkcjonowaniu, ale też w sytuacjach większego obciążenia, jak np. cukrzyca. Połączenie kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 wspomaga ochronę i regenerację nerwów, łagodząc objawy polineuropatii cukrzycowej – jednego z najczęstszych powikłań tej choroby. Składniki te mogą również odgrywać rolę w utrzymaniu dobrej kondycji układu nerwowego w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer czy Parkinson, w których stres oksydacyjny przyspiesza uszkodzenia komórek nerwowych. Przykładem preparatu zawierającego oba te składniki jest Revitanerw Max (ALA + witamina B1) (12).

Podsumowanie

Stres oksydacyjny to zjawisko, które ma ogromny wpływ na zdrowie – szczególnie układu nerwowego. Może przyspieszać rozwój chorób takich jak cukrzyca, polineuropatia, a także chorób neurodegeneracyjnych, np. Parkinsona czy Alzheimera. Odpowiednia dieta bogata w antyoksydanty to ważna podstawa ochrony, ale w wielu przypadkach warto dodatkowo wspierać się składnikami, które mają udowodnione działanie w ochronie i regeneracji nerwów. Połączenie kwasu alfa-liponowego i witaminy B1 wspomaga pracę układu nerwowego, łagodzi dolegliwości bólowe i poprawia komfort życia pacjentów z cukrzycą i innymi chorobami przewlekłymi.

Czym jest kreatyna?

Kreatyna to naturalny związek chemiczny, który odgrywa kluczową rolę w procesach energetycznych organizmu. Większość kreatyny w organizmie (około 95%) jest przechowywana w mięśniach szkieletowych, a reszta znajduje się w mózgu, nerkach i wątrobie. Kreatyna działa jako rezerwuar energii dla komórek mięśniowych podczas krótkotrwałych, intensywnych wysiłków fizycznych. Dzięki niej mięśnie mogą pracować bardziej wydajnie, co jest szczególnie korzystne podczas ćwiczeń takich jak sprinty, podnoszenie ciężarów czy inne aktywności siłowe.

Jak działa kreatyna?

Kreatyna działa przede wszystkim poprzez zwiększenie poziomu fosfokreatyny w mięśniach. Fosfokreatyna pełni rolę bufora energetycznego, umożliwiając szybkie odtwarzanie ATP (adenozynotrifosforanu), który dostarcza energię do komórek. Podczas intensywnych, krótkotrwałych wysiłków fizycznych ATP szybko się zużywa, dlatego kreatyna pomaga w jego szybkim uzupełnianiu, co umożliwia dłuższe i bardziej efektywne treningi.

Czy kreatyna jest zdrowa?

Na pytanie, czy kreatyna jest zdrowa, odpowiedź jest pozytywna, pod warunkiem stosowania jej zgodnie z zaleceniami i w odpowiednich dawkach. Kreatyna jest jednym z najlepiej przebadanych suplementów diety, a wiele badań potwierdza jej bezpieczeństwo nawet w długoterminowym stosowaniu. Badania naukowe pokazują, że suplementacja kreatyną nie wywołuje negatywnego wpływu na zdrowie osób zdrowych. Przeprowadzone badania na sportowcach stosujących kreatynę przez kilka lat nie wykazały szkodliwego wpływu na nerki, wątrobę czy układ sercowo-naczyniowy. W rzeczywistości kreatyna może mieć potencjalne korzyści zdrowotne, takie jak poprawa funkcji poznawczych, ochrona komórek nerwowych czy wspomaganie leczenia chorób neurodegeneracyjnych. 

Choć kreatyna jest uznawana za bezpieczną, niektóre osoby mogą doświadczać łagodnych skutków ubocznych, zwłaszcza na początku suplementacji. Kreatyna może prowadzić do gromadzenia wody w mięśniach, co może spowodować krótkotrwały wzrost masy ciała. U niektórych osób kreatyna może wywoływać bóle brzucha, wzdęcia lub nudności. Zaleca się stosowanie kreatyny po posiłku, aby zminimalizować ryzyko dolegliwości trawiennych. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić skurcze mięśni. Osoby z istniejącymi problemami zdrowotnymi, takimi jak choroby nerek, powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji kreatyną.

Co daje kreatyna?

Kreatyna przynosi wiele korzyści, szczególnie w kontekście poprawy wydolności fizycznej. Badania wykazały, że suplementacja kreatyną może zwiększyć siłę mięśni nawet o 5-15%. Regularna suplementacja kreatyną może prowadzić do przyrostu masy mięśniowej poprzez zwiększenie objętości mięśni (zatrzymywanie wody) oraz stymulowanie syntezy białek mięśniowych. Wzrost masy mięśniowej może wynosić od 1 do 3 kg w ciągu kilku tygodni stosowania.Kreatyna może pomóc w zachowaniu masy mięśniowej i siły u osób starszych, co jest szczególnie ważne w zapobieganiu sarkopenii, czyli utracie masy mięśniowej związanej z wiekiem. Wpływ kreatyny na funkcje mózgu jest przedmiotem wielu badań. Wykazano, że może poprawiać koncentrację, pamięć oraz zdolności poznawcze, zwłaszcza w warunkach stresu lub zmęczenia. Badania sugerują, że kreatyna może mieć potencjalne zastosowanie w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych. 

W jakich chorobach może być pomocna kreatyna?

Kreatyna nie tylko poprawia wydolność fizyczną, ale także może przynosić korzyści w innych aspektach zdrowia i funkcjonowania organizmu. Kreatyna może mieć potencjalne zastosowanie w terapii takich schorzeń jak choroba Parkinsona, Huntingtona czy stwardnienie zanikowe boczne (ALS). Badania wykazały, że kreatyna może chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniem oraz wspierać funkcje poznawcze. Suplementacja kreatyną może wspomagać kontrolę poziomu cukru we krwi i poprawiać wrażliwość na insulinę, co jest szczególnie ważne dla osób z cukrzycą typu 2. Kreatyna może pomóc w przeciwdziałaniu sarkopenii u osób starszych, co przyczynia się do zachowania sprawności fizycznej i lepszej jakości życia. Kreatyna może pomóc w redukcji zmęczenia, zarówno fizycznego, jak i psychicznego, co może być korzystne dla osób pracujących w wymagających warunkach. Niektóre badania sugerują, że kreatyna może wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego, choć potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić ten efekt.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze suplementu z kreatyną?

Wybór rodzaju kreatyny zależy od Twoich celów treningowych oraz osobistych preferencji. Monohydrat kreatyny to najczęściej badany i najskuteczniejszy rodzaj kreatyny. Jest dobrze przyswajalny i ma najwięcej dowodów na swoją skuteczność. Warto go wybrać, jeśli zależy Ci na sprawdzonym produkcie.
Chlorowodorek kreatyny lepiej rozpuszcza się w wodzie niż monohydrat i może być łagodniejsza dla żołądka. Często wybierana przez osoby, które mają problemy z zatrzymywaniem wody. Ester etylowy kreatyny to forma rzadziej stosowana, ponieważ ma gorszą biodostępność niż monohydrat. Jest droższa, ale nie ma istotnych przewag nad klasycznym monohydratem. Jabłczan kreatyny to połączenie kreatyny i kwasu jabłkowego, które ma wspierać produkcję energii i poprawiać regenerację mięśni. Może być łagodniejsza dla żołądka. Dla większości osób monohydrat kreatyny będzie najlepszym wyborem – jest najtańszy, skuteczny i dobrze tolerowany przez większość użytkowników. Inne formy warto rozważyć, jeśli masz specyficzne potrzeby lub problemy trawienne. Poniżej kilka preparatów z kreatyną.

ALE Tri-Creatine Malate, proszek

O produkcie

• zawiera jabłczan kreatyny (4 g w porcji) i witaminy B1 i B6,
• zaleca się stosować 1/2 porcji na 30-45 minut przed i 1/2 porcji bezpośrednio po treningu, rozpuścić 1/4 miarki (1 porcja) proszku w 200 ml wody,
• produkt nie powinien być spożywany przez kobiety w ciąży i matki karmiące.

Olimp Creatine 1250 Mega Caps, kapsułki

O produkcie

• zawiera monohydrat kreatyny, 1250 mg w jednej kapsułce,
• zalecana porcja to 4 kapsułki dziennie, po treningu lub o podobnej godzinie w dni nietreningowe, należy popić dużą ilością wody,
• zawiera żelatynę i barwnik: E 171.

OstroVit Creatine Monohydrate, proszek

O produkcie

• zawiera monohydrat kreatyny, w jednej porcji (3 g) jest 2600 mg,
• produkt może zawierać mleko (łącznie z laktozą), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, owies, jaja, skorupiaki, ryby,
• zalecana dawka to 1 porcja (3 g = 3/4 miarki) dziennie, rozpuścić w 100-150 ml wody lub innego płynu, 
• zawiera aromat i substancje słodzące: sukraloza, acesulfam K.

Podsumowanie

Kreatyna działa na wiele aspektów funkcjonowania organizmu. Zwiększa siłę i wytrzymałość mięśniową, wspiera przyrost masy mięśniowej, przyspiesza regenerację po wysiłku, poprawia funkcje poznawcze i chroni komórki nerwowe, pomaga w kontrolowaniu poziomu cukru we krwi, redukuje zmęczenie. Kreatyna to jeden z najlepiej przebadanych suplementów, który ma wiele korzyści zarówno dla sportowców, jak i osób nienależących do tej grupy. Regularna suplementacja kreatyną wspomaga wydolność fizyczną, przyrost masy mięśniowej oraz regenerację po wysiłku. Odpowiedź na pytanie czy kreatyna jest zdrowa jest pozytywna, pod warunkiem jej prawidłowego stosowania. Kreatyna może być także korzystna w leczeniu niektórych schorzeń, takich jak choroby neurodegeneracyjne czy cukrzyca typu 2. Zanim zdecydujesz się na suplementację, warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli masz problemy zdrowotne.

To beztlenowa, Gram-ujemna bakteria, którą odkryto w 2004 roku podczas badań na Uniwersytecie w Wageningen w Holandii. Akkermansia muciniphila jest obecna w jelitach człowieka, a szczególnie duże skupiska obserwuje się w kątnicy (inaczej określanej jako jelito ślepe, jest to pierwsza część jelita grubego). Bakteria występuje także w kobiecym mleku, co wyjaśnia jej obecność w przewodzie pokarmowym noworodków. Akkermansia muciniphila jest jednym z ponad tysiąca gatunków bakterii bytujących w jelitach człowieka. Stanowi ok. 0,5-5% całkowitej mikrobioty jelitowej zarówno u dzieci, jak i dorosłych. W miarę starzenia się organizmu liczebność tego drobnoustroju w jelitach maleje. Czy istnieją probiotyki z Akkermansia muciniphila. Gdzie kupić preparaty z Akkermansia muciniphila [1,2]?

Akkermansia muciniphila — na co można ją stosować?

Choć wiele badań nad Akkermansia muciniphila wciąż jest w toku, przypuszcza się, że niska liczebność tej bakterii może wiązać się z ryzykiem rozwoju różnych dolegliwości i zaburzeń, m.in. cukrzycy typu 2, atopii, niektórych chorób jelit, a nawet autyzmu czy otyłości. 

Bakterii przypisuje się również korzystne działanie na zdrowie psychiczne. Badania sugerują, że Akkermansia muciniphila może łagodzić przebieg depresji, a także zwiększać skuteczność działania leków przeciwdepresyjnych. Niektórzy naukowcy twierdzą nawet, że drobnoustrój może przeciwdziałać udarom mózgu. Niektóre źródła podają natomiast, że zwiększone stężenie Akkermansia muciniphila w jelitach może nasilać objawy niektórych chorób neurodegeneracyjnych oraz zapalnych, m.in. choroby Alzheimera, Parkinsona czy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Stąd konieczność prowadzenia dalszych badań nad tym szczepem [3,4].

Czy Akkermansia muciniphila odchudza?

Jak zauważono, Akkermansia muciniphila ma wielokierunkowy wpływ na organizm. Przypuszcza się, że reguluje metabolizm insuliny oraz glukozy, a także przyczynia się do usprawnienia procesów przekształcania tłuszczów. To z kolei pozytywnie wpływa nie tylko na narządy wewnętrzne, takie jak np. serce czy wątroba (zredukowanie ilości blaszek miażdżycowych w aorcie, zmniejszenie stłuszczenia wątroby), ale również na masę ciała [2-4]. 

Jednym z badań, które sugeruje powiązanie pomiędzy liczebnością Akkermansia muciniphila a otyłością jest eksperyment, który polegał na pobraniu próbek kału od dwóch grup dzieci: szczupłych oraz mających nadwagę lub otyłość. Próbki pobrane od dzieci szczupłych zawierały większe stężenia Akkermansia muciniphila w porównaniu do drugiej grupy dzieci [2-4]. 

Wykazano, że wzrost liczebności drobnoustroju w jelitach wiąże się z niższym stężeniem glukozy na czczo, a także mniejszym wskaźnikiem masy ciała (BMI). To sugeruje, że Akkermansia muciniphila wpływa m.in. na procesy przekształcania glukozy, a także gromadzenia się tkanki tłuszczowej. Probiotyk ma zwiększać wytwarzanie śluzu w jelitach, co pozwala uszczelnić błonę śluzową jelit, zniwelować stany zapalne, a także poprawić procesy wchłaniania składników odżywczych [2-4].

Kluczową sprawą wydaje się być zdolność bakterii Akkermansia muciniphila do nasilania produkcji GLP-1, czyli peptydu glukagonopodobnego. Ten hormon jelitowy kontroluje wchłanianie glukozy, przyczyniając się tym samym m.in. do zmniejszenia łaknienia. Mechanizm działania jest więc podobny jak w przypadku nowoczesnych leków z grupy analogów GLP-1 (i/lub GIP), m.in. semaglutydu (Ozempic), liraglutydu (Saxenda, Victoza), dulaglutydu (Trulicity) czy tirzepatydu (Mounjaro), które w ostatnich latach stosuje się szeroko nie tylko w terapii cukrzycy typu 2, ale również w leczeniu otyłości [2-4].

Akkermansia muciniphila a inne probiotyki

Przeprowadzono badanie dotyczące zdolności do agregacji bakterii, czyli tworzenia skupisk, dzięki którym drobnoustroje wykazują właściwości probiotyczne. Porównano szczep Akkermansia muciniphila oraz Lactobacillus rhamnosus GG (np. Dicoflor, Lakcid Forte). Ten ostatni jest jednym z najlepiej przebadanych szczepów bakterii probiotycznych. Eksperyment wykazał, że Akkermansia muciniphila ma nieco wyższą zdolność do agregacji w porównaniu do Lactobacillus rhamnosus GG. To pozwala sądzić, że preparaty z Akkermansia muciniphila mają podobną skuteczność do L. rhamnosus i mogą być w przyszłości stawiane na równi z popularnymi obecnie probiotykami [5].

Preparaty z Akkermansia muciniphila

Pasteryzowana Akkermansia muciniphila została w 2022 r. sklasyfikowana przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) jako tzw. nowa żywność. Na polski rynek wprowadzono ją dopiero w drugim kwartale 2023 r. Z tego względu ilość dostępnych probiotyków z Akkermansia muciniphila jest dosyć ograniczona, jednak sprawa wydaje się rozwojowa. Szczep Akkermansia zawiera Sanprobi Premium. Te bakterie znajdziemy także w Pendulum akkermansia. Gdzie kupić Akkermansia muciniphila? Znajdziemy je w aptekach stacjonarnych i internetowych. Poniżej przedstawiamy szerszy opis dostępnych suplementów diety [6].

Sanprobi Premium, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera pasteryzowaną bakterię Akkermansia muciniphila MucT;
• pasteryzacja zapewnia stabilność bakterii i długi czas przechowywania;
• działanie szczepu potwierdzone badaniami klinicznymi;
• posiada pozytywna opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności;
• nie zawiera alergenów, barwników, konserwantów i środków zapachowych;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• nie zawiera laktozy, kazeiny, białek mleka krowiego, β-laktoglobuliny;
• produkt bezglutenowy;
• nie trzeb aprzechowywać w lodówce;
• bez GMO;
• do stosowania od 18. roku życia;
• nie stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dawkowanie to 1 kapsułka 2 razy na dobę.

Pendulum akkermansia, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera Akkermansia muciniphila WB-STR-0001 oraz inulinę;
• przeznaczony dla osób dorosły;
• niedostępny w aptekach, jedynie przez pośredników – sprzedaż wysyłkowa z USA.

Jak wesprzeć rozwój naturalnej mikrobioty i Akkermansia muciniphila?

Tak jak wspomniano wcześniej, istnieje mało preparatów, które zawierają szczep Akkermansia muciniphila. Natomiast warto jeszcze wspomnieć o jednym specjalistycznym prebiotyku, tj. OMNi-LOGiC® PLUS. Jest to prebiotyk, więc nie zawiera bakterii probiotycznych, a inne, wartościowe składniki, które korzystnie wpływają na wzrost dobroczynnej mikrobioty beztlenowej jelit. Ten prebiotyk wspiera naturalny rozwój Akkermansia muciniphila oraz Faecalibacterium prausnitzii.

OMNi-LOGiC® PLUS, proszek

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera m.in. glukomannan, GOS, FOS;
• nie zawiera laktozy, ale może zawierać cukry pochodzenia mlecznego;
• odpowiedni dla diabetyków;
• bezpieczny dla kobiet w ciąży;
• do stosowania od 3. roku życia;
• polecany osobom na dietach redukcyjnych;
• odpowiedni dla wegetarian;
• zawiera także cynk, wapń witaminę B2 i D.

Podsumowanie

Akkermansia muciniphila to bakteria jelitowa, która odgrywa kluczową rolę w regulacji zdrowia metabolicznego, odporności i funkcji jelit. Badania sugerują, że jej odpowiednia liczebność może wspierać procesy odchudzania, poprawiać metabolizm glukozy i tłuszczów oraz wzmacniać błonę śluzową jelit. Bakteria ta wykazuje również potencjalne działanie wspomagające zdrowie psychiczne i zmniejszające stany zapalne. Produkty probiotyczne z Akkermansia muciniphila, takie jak Sanprobi Premium czy Pendulum akkermansia, oferują innowacyjne podejście do wspierania zdrowia, choć ich dostępność jest obecnie ograniczona. Choć wyniki badań są obiecujące, konieczne są dalsze analizy, aby w pełni zrozumieć jej potencjał terapeutyczny i ewentualne przeciwwskazania. Akkermansia muciniphila to przyszłościowy kierunek w dbaniu o zdrowie jelit i ogólną kondycję organizmu.

To choroba neurodegeneracyjna, która doprowadza do stopniowej destrukcji komórek nerwowych. Jest chorobę dziedziczną i wynika z mutacji w obrębie jednego z genów (IT-15, określanego również jako HTT) odpowiedzialnego za produkcję nieprawidłowej formy białka huntingtyny (u niektórych osób może dojść do tzw. mutacji spontanicznych). Akumulacja wadliwego białka doprowadza do uszkodzenia neuronów i wystąpienia objawów choroby Huntingtona (ang. Huntington’s Disease- HD). Obszarem mózgu szczególnie podatnym na uszkodzenia neuronów jest prążkowie – to właśnie tu “najchętniej” akumuluje się nadmiar nieprawidłowej formy huntingtyny.

Choroba Huntingtona może wystąpić zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Statystycznie, dotyka ok. 5–10 osób w przeliczeniu na 100-tysięczną populację. W porównaniu do innych chorób neurodegeneracyjnych (np. choroby Parkinsona czy Alzheimera) pląsawica Huntingtona jest dolegliwością o niskiej częstotliwości występowania, choć nie jest typowym przykładem choroby rzadkiej [1,2].

Jakie są objawy choroby Huntingtona?

Pierwsze objawy mogą być zauważalne nawet kilka lat przed pełnym “ujawnieniem się” choroby. Symptomy wynikają z niszczenia komórek nerwowych i są dość niespecyficzne. Mianowicie, obejmują m.in. trudności z koncentracją i zapamiętywaniem, drażliwość, apatię, huśtawkę nastrojów, a nawet depresję. Bywa, że pacjenci tracą kontrolę nad swoim zachowaniem, a także przejawiają objawy psychotyczne, które mogą przypominać schizofrenię.

W miarę rozwoju choroby dochodzi do wystąpienia tzw. ruchów pląsawiczych, czyli zaburzeń motorycznych, wśród których wymienia się m.in. niezgrabne, niekontrolowane i mimowolne ruchy oraz trudności w ich wykonywaniu, problemy ze stabilnością postawy, a także zaburzenia chodu (chory kołysze się na boki, a jego chód przypomina taniec), które niejednokrotnie prowadzą do upadków. Z czasem pojawia się również spowolnienie ruchowe, które przypomina objawy choroby Parkinsona [1,2].

Jak wygląda leczenie choroby Huntingtona?

Choć wydaje się, że przyczyna choroby została dość dokładnie poznana, pląsawica Huntingtona jest wciąż uważana za nieuleczalną. Terapia pląsawicy Huntingtona polega na stosowaniu preparatów, które łagodzą objawy i podnoszą tym samym jakość życia chorych. W przypadku występowania tzw. ruchów pląsawiczych (niekontrolowanych, mimowolnych ruchów i “tanecznego chodu”) zalecane są leki takie jak amantadyna (Viregyt K, Amantix), ryluzol (Rilutek, Riluzol PMCS) oraz tetrabenazyna (Tetmodis).

Bardzo ważnym elementem jest również łagodzenie zaburzeń psychicznych (wskazane jest zarówno stosowanie odpowiednich leków, jak i psychoterapia), a także regularna fizjoterapia [1,2].

Pląsawica Huntingtona – nowe leki

Leczenie choroby Huntingtona nie należy do najłatwiejszych, wymaga dużych nakładów pracy, a także wielokierunkowego działania, które ułatwi codzienne funkcjonowanie chorego. Właśnie dlatego wciąż poszukiwane są nowe leki, których działanie będzie skierowane na przyczynę choroby. Większość z nich jest jeszcze w fazie badań klinicznych lub przedklinicznych.

Tominersen (RG6042)

Cząsteczka składająca się z tzw. oligonukleotydów antysensownych (ASO), opracowana przez firmę Roche była prawdziwą nadzieją w terapii choroby Huntingtona. Substancja miała z założenia zmniejszać produkcję i akumulację nieprawidłowej formy białka huntingtyny, jednak przeprowadzone badania III fazy wykazały brak poprawy u leczonych pacjentów. 

Uważa się, że może to wynikać ze stopnia zaawansowania choroby (lek może nie działać u osób z zaawansowanymi zmianami w mózgu), a także jednoczesnego obniżania stężenia prawidłowej formy huntingtyny. Obecnie firma Roche rozpoczyna badania fazy II, w której mają wziąć udział pacjenci z mniej nasilonymi objawami [3-5].

WVE-003

To substancja opracowywana przez firmę WAVE Life Sciences, która podobnie jak Roche, również skupia się na stworzeniu cząsteczki będącej oligonukleotydem antysensownym (ASO). Lek ma jednak działać w taki sposób, aby jednocześnie obniżać ilość nieprawidłowej huntingtyny oraz utrzymywać odpowiedni poziom prawidłowej formy białka. 

Dane udostępnione przez firmę wykazały, że jedna dawka leku (30 mg) obniżyła o ok. 35% stężenie nieprawidłowej formy huntingtyny w porównaniu z placebo, zachowując przy tym odpowiednie stężenie prawidłowej formy białka. Lek ma być stosowany raz na 8 tygodni i podawany za pomocą iniekcji dooponowej, co ułatwia dotarcie do prążkowia w mózgu (szczególnie wrażliwego na uszkodzenia wywołane chorobą Huntingtona) [6].

Pridopidyna

Pridopidyna to lek opracowywany przez firmę Prilenia Therapeutics. Cząsteczka ma zapobiegać degeneracji komórek nerwowych (wywołanych akumulacją nieprawidłowej formy białka huntingtyny w mózgu), a także wzmacniać połączenia między neuronami. To daje nadzieję na poprawę zarówno funkcji ruchowych, jak i związanych z kontrolą zachowań. 

Badania wykazały, że do osiągnięcia pożądanych efektów niezbędne jest przyjmowanie 90 mg pridopidyny dziennie w dwóch dawkach podzielonych (po 45 mg każda). Lek ma być stosowany doustnie, dlatego jego forma została opracowana w taki sposób, aby pacjent nie miał trudności z jego przełykaniem (wiele osób z chorobą Huntingtona cierpi na dysfagię, czyli zaburzenia przełykania). Co więcej, pridopidyna jest dobrze tolerowana oraz wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa.

Obecnie Prilenia Therapeutics planuje złożyć wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu pridopidyny na terenie Unii Europejskiej [7].

Terapia genowa AMT-130

AMT-130 to lek opracowywany przez firmę uniQure, która specjalizuje się w terapiach genowych. Metoda jest techniką eksperymentalną. Polega w tym przypadku na wprowadzeniu do komórek mózgu wektora (w tym przypadku jest to nie powodujący choroby adenowirus), który zawiera prawidłowy materiał genetyczny. Dzięki temu możliwe jest rozprzestrzenienie leku, a w konsekwencji zmniejszenie produkcji nieprawidłowej formy białka huntingtyny.

Badania wykazały, że chirurgiczne podanie leku jest ogólnie dobrze tolerowane przez pacjentów, jednak wciąż konieczne jest przeprowadzanie kolejnych testów [8].

Terapia genowa Voyager – Novartis

Na początku 2024 roku dwie firmy farmaceutyczne – Voyager Therapeutics oraz Novartis ogłosiły, że łączą siły we wspólnym projekcie dotyczącym terapii genowych na chorobę Huntingtona oraz SMA (rdzeniowy zanik mięśni). Ta metoda leczenia, podobnie jak w przypadku AMT-130, opiera się m.in. na wyciszeniu pracy wadliwego genu za pomocą genu prawidłowego. W przypadku pląsawicy Huntingtona chodzi oczywiście o gen HTT (IT-15), który doprowadza do produkcji nieprawidłowego białka huntingtyny. 

Podsumowanie

Rozwój leczenia choroby Huntingtona, a szczególnie terapii genowej jest bardzo ważny z wielu powodów. Przede wszystkim, terapię genową przeprowadza się jednorazowo i to ma wystarczyć, aby zahamować rozwój choroby lub doprowadzić do całkowitego jej wyleczenia [9,10]. Trzeba przyznać, że brzmi to obiecująco, dlatego warto trzymać kciuki za powodzenie wszystkich projektów.

Jakie leki wprowadzono na rynek w marcu 2024?

Marzec 2024 przyniósł nowe leki o wielu różnych działaniach, w tym leki przeciwbólowe, przeciwalergiczne czy leki onkologiczne. Poznajmy je bliżej. 

Leki na ból

Wśród nowości znalazł się Strepsils Intensive o smaku miodu i eukaliptusa, pastylki twarde zapewniające ulgę w bólu gardła, co jest szczególnie ważne w sezonie przeziębień i grypy. Dla pacjentów potrzebujących silnego działania przeciwbólowego, został wprowadzony lek na receptę Bulgaplin w kapsułkach twardych o różnych dawkach.

Leki na choroby płuc

Dla osób zmagających się z astmą, wprowadzono Asaris pMDI, aerozol inhalacyjny dostępny w trzech dawkach, co umożliwia dostosowanie leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta. Z kolei Pirfenidon Cipla, dostępny w tabletkach powlekanych, oferuje nowe możliwości w leczeniu włóknienia płuc.

Leki na alergię

W dziedzinie leczenia alergii, wprowadzono Azelastine hydrochloride + Fluticasone propionate Teva w formie aerozolu do nosa oraz Fanipos Plus, również aerozol do nosa, oferujące skuteczną ulgę w objawach alergicznego nieżytu nosa. Pojawił się także lek Tibumoca stosowany również w leczeniu objawów alergii takich jak katar sienny, przynosząc ulgę pacjentom walczącym z sezonowymi alergenami. W kategorii leków okulistycznych, pojawił się Ketotifen Stulln w kroplach do oczu, który zapewnia ulgę dla pacjentów z alergicznym zapaleniem spojówek. 

Leki przeciwnowotworowe 

W dziedzinie onkologii wprowadzono Carmustine Waymade, stanowiący ważny element w chemioterapii. Ważnym uzupełnieniem jest również lek taki jak Letrozole Accord do leczenia raka piersi.

Leki psychiatryczne

Escitalopram Grindeks w tabletkach powlekanych rozszerza opcję terapeutyczną dla osób cierpiących na depresję i zaburzenia lękowe. Podobnie lek Sertraline Medreg, dostępny w tabletkach powlekanych jest również wykorzystywany w leczeniu depresji oraz innych głównych zaburzeń lękowych, oferując ulgę i poprawę w codziennym funkcjonowaniu osób cierpiących na te schorzenia. 

Lek Olanzapine Aurovitas pomaga w leczeniu schizofrenii i innych zaburzeń psychicznych. Zakończenie miesiąca przyniosło także wprowadzenie leku Risperidone Grindeks, który stanowi ważny element w terapii zaburzeń psychicznych, podobnie jak nowy lek Zylena, występujący w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej.

Leki na serce i układ krążenia

Również w marcu tego roku, wśród nowo zatwierdzonych leków znalazł się Rivaroxaban STADA w postaci kapsułek twardych, stosowany głównie do zapobiegania powstawania zakrzepów krwi, co jest kluczowe dla pacjentów po ortopedycznych zabiegach operacyjnych lub tych z zagrożeniem zakrzepicą. Wprowadzono także Tolutris, dostępny w różnych kombinacjach dawkowych, służący do leczenia skomplikowanych przypadków nadciśnienia tętniczego oraz innych powiązanych schorzeń sercowo-naczyniowych.

Pojawił się także Kwas traneksamowy Tillomed, dostępny jako roztwór do wstrzykiwań, który jest wykorzystywany w sytuacjach, gdzie konieczne jest szybkie zahamowanie krwawienia, na przykład podczas operacji lub w przypadkach ciężkich krwotoków, zapewniając natychmiastową interwencję w zarządzaniu krwawieniem. 

Inne leki

W marcu 2024 roku wprowadzono także lek Bonjesta, tabletki o przedłużonym uwalnianiu przeznaczone do łagodzenia mdłości u kobiet w ciąży, co stanowi ważne wsparcie w tym trudnym okresie.  Nowością w leczeniu przewlekłych chorób jak rak nerki są tabletki powlekane Pazopanib Zentiva (200 mg i 400 mg). Pojawił się także lek Framasnoa, w postaci tabletek powlekanych, stosowany w terapii osteoporozy, pomagając w odbudowie mocniejszych kości i zapobieganiu złamaniom, co jest kluczowe dla pacjentów z osłabionymi kośćmi.  Z kolei lek Ecugra wprowadzono jako nową opcję w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych.

Podsumowanie

Wszystkie powyżej opisane wprowadzenia pokazują, jak bogaty i różnorodny jest polski rynek farmaceutyczny, który nieustannie się rozwija, oferując nowoczesne i skuteczne rozwiązania terapeutyczne dla szerokiej gamy schorzeń, od lekkich do życiowo ważnych. Wprowadzenie tych leków to znaczący krok naprzód w zapewnianiu lepszej jakości życia pacjentów.

Choć określenie choroba neurodegeneracyjna już w samej nazwie zdaje się przesądzać o losie osoby nią dotkniętej, to na szczęście nie każdy pacjent choruje tak samo i nie wszyscy rozwiną postać zaawansowaną.  Częstość występowania choroby Parkinsona to średnio 150 osób na 100 000 mieszkańców. Chorują na nią osoby w różnym wieku, również w 3 dekadzie życia, ale odsetek osób powyżej 65 roku życia to już 1,5% tej populacji. W Polsce to ok. 100 000 osób.

Jakie są objawy choroby Parkinsona?

Choroba Parkinsona (PD) należy do grupy chorób neurodegeneracyjnych i rozwija się początkowo niezauważalnie. Przez wiele lat jej objawy są niespecyficzne, często występują pod postacią zaburzenia węchu, zaparć albo depresji. Kiedy uszkodzenie dotyczy ponad 70% komórek dopaminergicznych, pojawiają się także zaburzenia ruchu: bradykinezja (spowolnienie), drżenie spoczynkowe, sztywność mięśniowa, zaburzenia odruchów postawnych.

Typowe dla choroby Parkinsona jest to, że objawy są początkowo jednostronne. Zanim specjalista z doświadczeniem leczenia PD potwierdzi rozpoznanie, wykonuje szereg badań diagnostycznych, wykluczających inne przyczyny zmian: uszkodzenie mózgu, neuroinfekcje, choroby mięśni czy inne choroby genetycznie uwarunkowane. Dopiero kilkuletnia obserwacja przebiegu choroby, ocena odpowiedzi na zastosowane leczenie oraz brak objawów wykluczających pozwalają na ustalenie rozpoznania.

Uszkodzenie mózgu w przebiegu choroby Parkinsona

W Chorobie Parkinsona uszkodzenie istoty czarnej mózgu prowadzi do szeregu objawów ruchowych i pozaruchowych. Istota czarna występuje w strukturach komunikujących różne ośrodki w mózgu odpowiedzialnych m.in. za napięcie mięśni, kontrolę i koordynację ruchu. Te funkcje u osoby z chorobą Parkinsona są z czasem coraz mniej sprawne. Jej mięśnie są stale napięte, nieadekwatnie do aktualnych zadań, nie współpracują ze sobą grupy mięśni zginaczy i prostowników. 

Oznacza to, że osoba taka traci kształcone od urodzenia automatyzmy i musi każdy swój ruch często poddawać kontroli wzrokowej i nieustannie go korygować. Najwcześniej zauważane przez osoby chore są zaburzenia płynności ruchu przy zmianie jego kierunku np. podczas zawracania, czy skręcania. Często skarżą się na zaburzenia równowagi, choć wynika to z niedostosowania pracy mięśni. Typowe zaburzenia równowagi niestety też mogą pojawić się w 3 fazie choroby.

Jak może wyglądać rehabilitacja pacjentów z chorobą Parkinsona?

Dzięki postępowi wiedzy medycznej, odkryciom neurobiologów, ogromnym nakładom finansowym przekazywanym na badania, pacjenci zdecydowanie dłużej pozostają w stanie pozwalającym na prowadzenie samodzielnego życia. Istotne jest, aby od początku informować pacjenta, że wczesna rehabilitacja niesie duże korzyści. Ponieważ choroba Parkinsona osłabia funkcje nie tylko mięśni szkieletowych, ale również działanie np. mięśni oka (podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia), mięśni artykulacyjnych (cicha, niewyraźna mowa) czy mięśni odpowiedzialnych za połykanie, rehabilitacja powinna być prowadzona wielokierunkowo i musi być dostosowana do zasobów chorego. 

Co do zasady, specjaliści starają się dobierać zajęcia ruchowe dla chorych tak, aby treningi wzmacniały ich mięśnie i pozwalały na poprawienie świadomości ciała. Pracują nad odruchami postawnymi, nad mechanizmami zawiadującymi równowagą, koordynacją wzrokowo-ruchową, na ćwiczeniu i poprawieniu świadomości pracy różnych grup mięśniowych. Często prowadzą także dodatkowe zajęcia m.in. Tai chi, które dobrze spełniają te wymagania, a dodatkowo są również formą medytacji. 

Podczas zajęć Uważnego chodu pacjenci mogą pracować nad sylwetką, aby np. nie było propulsji czyli przesunięcia środka ciężkości ciała do przodu względem osi ciała, co w odczuwalny sposób poprawia poczucie stabilności postawy. Ćwiczą także tzw. transfery – poszczególne etapy ruchu przy zmianie pozycji ciała w chodzie, przy wstawaniu, sięganiu w bok itd. Zdrowy człowiek robi to automatycznie, osoby z chorobą Parkinsona muszą te automatyzmy tworzyć od nowa. 

Podczas gimnastyki dodatkowo dbają o zwiększenie zakresu ruchów, wzmocnienie siły mięśniowej, uczą się wykonywać kilka czynności jednocześnie, co stanowi dużą trudność dla osób z chorobą Parkinsona. Z kolei zajęcia tenisa stołowego pozwalają wzmacniać mięśnie, ćwiczyć refleks, koordynację wzrokowo-ruchową i rytmiczność ruchu. Ceramika natomiast pozwala wzmacniać ręce, pracować z przykurczami mięśni dłoni i ćwiczyć precyzję ruchu dłoni.  Warto jednak podkreślić, że większość wymienionych powyżej zajęć jest dostępna w ramach stowarzyszeń i organizacji pacjenckich, gdyż NFZ nie zapewnia tego rodzaju wsparcia w ramach rehabilitacji ambulatoryjnej, tzn. nie ma procedur ani przypisanych do stadium choroby, ani dedykowanych wprost osobom z ch. Parkinsona. Na szczęście Stowarzyszenie Fizjoterapeutów Choroby Parkinsona od kilku lat prowadzi takie szkolenia, dzięki czemu wzrasta świadomość jakie rodzaje rehabilitacji są najskuteczniejsze. 

Jak powinna wyglądać dieta pacjenta z chorobą Parkinsona?

Obszernym tematem jest dieta w chorobie Parkinsona. W materiałach edukacyjnych zalecana jest dieta śródziemnomorska lub Mind (zbliżona do śródziemnomorskiej, ale z większą zawartością orzechów i innych składników wspierających ośrodkowy układ nerwowy). Ważne, aby dieta zawierała nieutwardzane tłuszcze pochodzenia roślinnego. 

 Kolejny istotny element diety to błonnik, który promuje rozwój mikrobiomu, wytwarzającego  krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (masłowy, octowy, propionowy) co ważne dla regulacji procesów zapalnych w całym organizmie. Należy pamiętać o wypijaniu dostatecznej ilości wody, to dodatkowo przeciwdziała spadkom ciśnienia tętniczego, typowym w chorobie Parkinsona. Ważne jest także przestrzeganie podaży białka wynoszącej 0.8 -1.0 g / kg m.c. , wyższa zawartość może upośledzać wchłanianie lewodopy – leku stosowanego w terapii choroby Parkinsona. 

Jedzenie dużej ilości warzyw, szczególnie tych o zielonym i ciemnym zabarwieniu (fioletowym, czerwonym), jest bardzo ważne, bo zawierają one naturalne składniki regulujące procesy naprawcze w organizmie. Posiłki powinny być przygotowywane z produktów nieprzetworzonych, należy unikać w ich składzie konserwantów, barwników czy herbicydów (glifosat). 

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych od lekarza w chorobie Parkinsona

Osoba z chorobą Parkinsona powinna być informowana o konieczności zachowania reżimu przyjmowania leków. Zarówno w zakresie regularności (zazwyczaj na początku leczenia otrzymuje lewodopę co 4 godziny), jak i zachowania odstępów między posiłkami a lekami. Część leków należy przyjmować po posiłku, ale np. lewodopa musi być przyjmowana “ na czczo” czyli na 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku. Ważne jest też zachowanie diety, która nie upośledza wchłaniania i przenikania leku do ośrodkowego układu nerwowego (j.w.). 

W początkowym okresie choroby nieodpowiednie stężenie leku we krwi (niekontrolujące objawów) może wynikać z braku dyscypliny chorego (niesystematyczne przyjmowanie leku, zły odstęp czasowy od posiłku, skład diety) lub niedostosowania dawki leków. Może też wynikać ze wzrostu zapotrzebowania na lek z powodu infekcji. W późniejszym okresie zaawansowania choroby zdarza się, że dochodzi do spowolnienia pasażu w przewodzie pokarmowym i trudno przewidzieć kiedy lek dotrze do dwunastnicy, gdzie jest wchłaniany. Może wtedy dochodzić do niezamierzonej kumulacji dawki leku np. w sytuacji kiedy osoba chora pominie posiłek, lub zmniejszenia jego dostępności biologicznej np. po obfitym, lub bogatym w białko posiłku. Takie sytuacje mogą prowadzić do dyskinez (mimowolnych ruchów kończyn trwających niekiedy godzinami), lub wręcz odwrotnie znacznego spowolnienia wręcz unieruchomienia (stanów „off”).

Kiedy stężenie leku jest zbyt niskie, w zaawansowanym stadium choroby może dochodzić do tzw. zamrożeń. To stan, w którym nie można zainicjować ruchu – stopy są jakby  „przymrożone do podłoża”, ale górna część ciała rozpoczyna ruch. To jedna z sytuacji narażających osobę z chorobą Parkinsona do upadków.

Jakie są możliwości leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona?

W miarę trwania choroby może się zdarzyć, że leki doustne lub w postaci plastrów transdermalnych przestają być wystarczające. Pacjent kierowany jest wtedy na kwalifikację do leczenia inwazyjnego – pompy ciągłego wlewu leków przez dren do dwunastnicy (Duodopa) lub wkłuciem podskórnym (Apomorfina). Inna z metod leczenia inwazyjnego to wszczepienie elektrod głębokiej stymulacji mózgu (DBS) do ośrodków, które utraciły regulację z istoty czarnej. Podobnie działa zabieg MRg FUS, który obecnie nie jest obecnie refundowany. 

Jak wygląda leczenie choroby Parkinsona w Polsce?

Pacjenci w Polsce z niecierpliwością oczekują zmiany w dostępie do leczenia, m.in. na wdrożenie Kompleksowej i koordynowanej opieki specjalistycznej nad osobą z chorobą Parkinsona. Opracowany w 2016 r. bardzo szczegółowy raport analizujący koszty społeczne, dostęp do leczenia szpitalnego, Poradni Chorób Pozapiramidowych, jest dokumentem wskazującym jak bardzo leczenie PD w ramach bezpłatnej opieki jest niewspółmierne do potrzeb. W ubiegłym roku powrócono do rozmów o wdrożeniu kompleksowej opieki proponowanej przez specjalistów. Na razie jedynie wiemy, że taka opieka ma pojawić się w ramach pilotażu w 3 ośrodkach w Polsce.  

Realia są takie, że pacjent z chorobą Parkinsona w Polsce, mimo że często ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zmuszony do korzystania z odpłatnych porad. Nie brakuje na szczęście specjalistów, którzy kosztem życia osobistego z poświęceniem pomagają chorym. Mimo że choroba została opisana po raz pierwszy już w 1817 roku, do dziś w Polsce nie opracowano procedur rehabilitacji ambulatoryjnej realizowanych w ramach NFZ dla osób z chorobą Parkinsona. Pozostaje to w rażącej sprzeczności z Konwencją Praw Osób z Niepełnosprawnością którą Polska ratyfikowała w 06.09 2012 r. Równie poważnym problemem jest dostęp do opieki wytchnieniowej czy asystenta osoby z niepełnosprawnością. Los osoby z chorobą Parkinsona jest w ogromnym stopniu zależny od jego rodziny i miejsca zamieszkania (dostęp do świadczeń), pilnie potrzebujemy przemyślanego i dostępnego w każdym regionie kraju  systemu wsparcia.

Gdzie szukać pomocy?

Istnieją organizacje pacjenckie, które pomagają pacjentom z chorobą Parkinsona i ich rodzinom. Jedną z nich jest Stowarzyszenie dla Osób z Chorobą Parkinsona i Chorobami Zwyrodnieniowymi Mózgu oraz Opiekunów PARK ON.

Stowarzyszenie PARK-ON wspiera osoby z chorobą Parkinsona i ich bliskich w staraniach o jak najwyższą jakość życia. Oferuje terapię zajęciową, wykorzystującą neuroplastyczność mózgu (jego zdolność do przejmowania przez inne obszary funkcji pełnionych przez te, które zostały uszkodzone), Chorzy mogą wymieniać się doświadczeniami i wzajemnie wspierać, by czerpać radość z życia.

Podsumowanie

Leczenie pacjenta z chorobą Parkinsona musi być precyzyjne i wymaga współpracy lekarzy różnych dziedzin. Powinno uwzględnieniać wiele aspektów, również takich jak stan psychiczny, aktywność zawodową czy obecność innych schorzeń – w takich sytuacjach dodatkowo musi uwzględniać interakcje leków przeciwparkinsonowych z lekami przyjmowanymi z powodu innych chorób. Równolegle powinna być włączona jak najwcześniej rehabilitacja ruchowa.

Autor: Stowarzyszenie PARK-ON

Skurcze mięśni występują dosyć powszechnie, najczęściej dotykają seniorów, kobiet w ciąży oraz sportowców. Gdy pojawiają się skurcze, większość pacjentów w pierwszej kolejności postanawia zaopatrzyć się w preparat zawierające magnez. Czy magnez faktycznie jest panaceum na skurcze? Teoretycznie niedobór magnezu oraz potasu w organizmie może powodować skurcze. W rzeczywistości badania naukowe prowadzone nad wpływem magnezu na skurcze nie są dla niego aż tak korzystne [1,2]. 

Magnez na skurcze – przegląd badań naukowych 

Generalnie badania naukowe nie wykazały jednoznacznego potwierdzenia, że suplementacja magnezu przynosi istotne zmniejszenie częstotliwości lub nasilenia nocnych skurczów nóg czy bolesnych skurczów mięśni. Co ciekawe, jedyną grupą u której zaobserwowano niewielkie zmniejszenie objawów były kobiety w ciąży. Efekt zmniejszenia skurczu mięśni przez magnez był zbliżony do placebo, niezależnie od jego dawek czy drogi podania (nawet podanie dożylne nie było skuteczniejsze) [1-4].

Jakie mogą być inne przyczyny skurczu mięśni? 

Zdecydowanie najczęstszymi przyczynami skurczów mięśni są przeciążenia mięśni, zaburzenia krążenia obwodowego, uszkodzenia nerwu czy stosowanie niektórych leków np. leków moczopędnych czy wziewnych beta-blokerów. Często trudno jest jednoznacznie określić przyczynę skurczów mięśni (skurcze idiopatyczne) [5].

W jakich przypadkach więc warto suplementować magnez?

Oprócz omawianych skurczów mięśni szkieletowych (skuteczność magnezu na tym polu nie jest jak opisano udowodniona) magnez warto przyjmować w szeregu innych przypadków:

• leczenie chorób neurodegeneracyjnych i psychicznych;
• chęć poprawy jakości snu;
• zmniejszenie ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego;
• zmęczenie;
• stres;
• zwiększone zapotrzebowanie na magnez (ciąża, okres wzrostu itd.) [5].

Jaki dobry magnez na skurcze – który ma szansę się wchłonąć?

W przypadku suplementacji magnezu, przy wyborze preparatu kluczowa jest forma w jakiej on występuje. Część soli jest dobrze przyswajalna, podczas gdy inne znacznie gorzej, dlatego przed zakupem magnezu, warto doczytać jaką na postać. Najlepiej przyswajają się jego sole organiczne, takie jak cytrynian, asparaginian i mleczan (np. w leku Magvit B6). Spośród soli nieorganicznych najlepszy jest chlorek. Warunkowo można jeszcze rozważyć węglan, ale pod żadnym pozorem nie powinno się brać pod uwagę tlenku, który się praktycznie nie wchłania [2,4]. 

Magnez na skurcze łydek i nie tylko – przegląd preparatów 

Zdecydowanie najlepszym wyborem wśród preparatów zawierających magnez, będą te mające postać produktu leczniczego i będące solami dobrze przyswajalnymi.

MAGVIT B6tabletki, 48 mg + 5 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• Formuła Magvit B6 zostałą opracowana tak, aby magnez uwalniał się w miejscu o najwyższej wchłanialności, co pozwala ograniczyć dawkowanie do 2 tabletek na dobę;^1,2,3
• jedna tabletka zawiera 48 mg jonów magnezu (w postaci mleczanu magnezu) oraz 5 mg witaminy B6;
• przeznaczony do uzupełniania niedoborów magnezu i witaminy B6 oraz jako wsparcie w wybranych zaburzeniach pracy serca i mięśni;
• stosowany profilaktycznie m.in. w stanach przewlekłego zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz w okresach zwiększonego wysiłku i stresu;
• witamina B6 zwiększa efektywność wchłaniania magnezu o około 40%, dzięki czemu wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu magnezu w organizmie;
• magnez w produkcie Magvit B6 występuje w formie bardzo dobrze przyswajalnej soli organicznej (mleczan magnezu);
• kształt i otoczka tabletki ułatwiają połykanie;
• tabletka dojelitowa łagodna dla żołądka – uwalnia substancje czynne dopiero w jelicie cienkim;
• może być stosowany u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia;
• w przypadku kobiet ciężarnych i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie w porozumieniu z lekarzem;
• dostępny w opakowaniach po 50 tabletek.

1. A. Jabłecka, K. Korzeniowska, A. Skołuda, A. Cieślewicz; Preparaty magnezu Farmacja Współczesna 2011; 4: 29-32
2. J. Masiakowski, Porównanie uwalniania substancji aktywnych z dwóch wybranych preparatów magnezowych przeprowadzone w farmakopealnych warunkach badania preparatów dojelitowych, Terapia i Leki, 2001/XXI/LI/5
3. przy dawkowaniu 1 raz na dobę 2 tabletki lub 2 razy na dobę 1 tabletka

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest zmęczenie, stres, osteoporoza, nadpobudliwość, niewydolność serca, zaburzenia snu, ból mięśni, niedobór magnezu, niedobór witaminy b6 oraz nadciśnienie tętnicze.

Dawkowanie

Dla osób dorosłych oraz dzieci w wieku 12 lat i powyżej, zalecane dawkowanie w celach profilaktycznych wynosi 2 tabletki raz na dobę lub 1 do 2 tabletek przyjmowanych dwa razy na dobę. Dla młodszych dzieci należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego dawkowania. W przypadku stosowania leku w celach leczniczych, należy przestrzegać wyłącznie zaleceń lekarza.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie 

Badania naukowe wskazują, że jest mało prawdopodobne, żeby suplementacja magnezu zapewniała korzyści w leczeniu czy profilaktyce skurczów mięśni szkieletowych. Magnez jest jednak niezwykle ważnym składnikiem mineralnym niezbędnym człowiekowi do życia. Jeżeli występuje potrzeba jego suplementacji, to warto wybrać preparaty będące produktami leczniczymi oraz mające w składzie sole magnezu dobrze przyswajalne. Przykładowe preparaty spełniające te wymagania przedstawiono w tym artykule.

Pierwszy raz termin “psychobiotyki” został użyty przez Teda Dinana i Johna F. Cryana w 2013 roku. Określili tak probiotyki, które, spożywane w odpowiedniej ilości, wpływają pozytywnie na połączenie między jelitami a mózgiem. Dziś psychobiotyki to bakterie z udowodnionym korzystnym wpływem na zdrowie psychiczne, takie jak Lactobacillus i Bifidobacterium. Te bakterie pomagają produkować GABA, ważny neuroprzekaźnik. Niedobór GABA może prowadzić do depresji, niepokoju i ataków paniki [1].

Psychobiotyki naturalne — jakie szczepy do nich należą?

Do najlepiej przebadanych psychobiotyków naturalnych należą Lactobacillus helveticus Rosell-52 i Bifidobacterium Longum Rosell-175. Mogą być one stosowane w celu łagodzenia lęku, wspomagająco w utrzymaniu równowagi emocjonalnej czy wspomagająco w łagodzeniu objawów żołądkowo-jelitowych związanych ze stresem. Dodatkowo pozytywny wpływ na oś mózgowo-jelitową mają m.in. szczepy:

• Bifidobacterium infantis;
• Bifidobacterium longum;
• Lactobacillus casei;
• Lactobacillus helveticus,
• Lactobacillus reuteri;
• Lactobacillus rhamnosus [1,2].

Dodatkowo, aby mikroflora jelitowa mogła dobrze funkcjonować, potrzebna jest odpowiednia dieta. Nasze pokarmy powinny być bogate w błonnik, witaminę A, witaminę D, cynk, magnez, związki flawonowe czy polifenole. Te dwie ostatnie substancje wykazują silne właściwości przeciwutleniające i wpływają na wzrost lub zahamowanie rozwoju określonych bakterii jelitowych, dlatego niekiedy są nazywane naturalnymi psychobiotykami. Dlatego warto, aby codzienna dieta była bogata m.in. w:

• pełnoziarnisty chleb, makaron i inne produkty zbożowe bogate w błonnik;
• owoce i warzywa;
• ryby i białe mięso;
• jajka;
• orzechy czy nasiona;
• przyprawy, w szczególności oregano, imbir, cynamon czy kurkuma;
• produkty fermentowane m.in. jogurty, kefiry czy kiszonki [2].

Jakie skutki uboczne mogą powodować psychobiotyki?

Stosowanie psychobiotyków jest bezpieczne i rzadko powoduje poważne skutki uboczne. Mają one mniej potencjalnych skutków ubocznych niż inne terapie depresji czy stresu. Można je łączyć z innymi metodami leczenia, co może zwiększyć efektywność terapii. Najczęstsze działania niepożądane to wzdęcia, gazy, biegunka i inne problemy trawienne. Jakie są opinie o psychobiotykach? Kiedy warto je stosować? Czy istnieją psychobiotyki zarejestrowane jako leki [1,3]?

Czy psychobiotyki pomagają na depresje?

Problemy z barierą jelitową mogą prowadzić do chorób nerwowych, takich jak depresja, lęki czy choroby neurodegeneracyjne, jak choroba Alzheimera i Parkinsona.  Związane jest to ze zwiększeniem przepuszczalności bariery jelitowej, przez zachwianie równowagi mikrobiologicznej i podwyższonego poziomu kortyzolu, związanego z długotrwałym stresem. Dlatego psychobiotyki, które mają zdolność zmieniania mikroflory jelitowej, zmniejszają lęk i poprawiają nastrój. Co więcej, ich suplementowanie wpływa na obniżenie poziomu kortyzolu oraz łagodzi dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Dzieje się tak ze względu na zwiększenie wytwarzania serotoniny, która ma duże znaczenie w przypadku leczenia depresji. Trzeba jednak pamiętać, że odpowiednia dieta oraz preparaty psychobiotyczne są w stanie tylko złagodzić objawy złego nastroju, stresu czy depresji. Nie powinny one jednak w żadnym stopniu zastąpić leczenia zaordynowanego przez lekarza [3].

Czy psychobiotyki pomagają na stres?

Dzięki obniżeniu stężenia kortyzolu, znanego jaki hormon stresu, psychobiotyki doskonale sprawdzają się do zmniejszania stresu. W tym celu szczególnie polecany jest szczep Lactobacillus reuteri, który zwiększa stężenie oksytocyny (hormon szczęścia), która w znacznym stopniu poprawia nastrój [3].

Psychobiotyki bez recepty — kiedy warto je suplementować?

W obecnym świecie coraz więcej osób cierpi na przewlekłe problemy związane z nieprawidłowym działaniem przewodu pokarmowego. Jest to najczęściej efekt złej diety czy stresu. Problemy z mikroflorą jelitową dodatkowo oddziałują na zdrowie psychiczne tych pacjentów, dlatego warto rozważyć suplementację korzystnych dla zdrowia i dostępnych w aptekach psychobiotyków bez recepty. Sprawdzą się one w szczególności w takich przypadkach jak:

• zaburzenia funkcji poznawczych;
• ołobjawy stresu;
• zaburzenia obsesyjno-kompulsywne;
• zaburzenia nerwicowo-lękowych;
• anoreksja;
• choroba afektywna dwubiegunowa;
• stany depresyjne;
• choroby związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem przewodu pokarmowego [1,2].

Ranking psychobiotyków – który będzie najlepszy?

Na rynku dostępnych jest wiele psychobiotyków (np. Osłonka Gastro, YANGO Psychiobiotyk, Biotilac Urea, Multilac Synbiotyk; Sanprobi Stress i Psychobiotyk IBS Activlab Pharma). Nie można jednoznacznie stwierdzić, które z nich są najlepsze, wszystko bowiem zależy, w jakiej sytuacji będzie on stosowany. Niemniej jednak poniżej przedstawiono ranking psychobiotyków wartych zainteresowania, które zawierają wymienione wyżej szczepy bakterii probiotycznych. Niestety, jeśli zastanawiacie się, czy istnieje psychobiotyków w formie leku, to odpowiedź jest przecząca. Wszystkie produkty określane tym mianem zarejestrowane są jako suplementy diety, co nie oznacza, że nie warto rozważyć ich stosowania.

Osłonka Gastroproszek doustny w saszetce

Suplement diety

O produkcie

• synbiotyk zawierający szczepy bakterii kwasu mlekowego, prebiotyk (Actilight®) oraz witaminę C;
• zastosowana specjalną technologię CRYO-PROTECTION, która zwiększa przeżywalność bakterii probiotycznych, podczas całego okresu przydatności do spożycia. Chroni bakterie przed stresem mechanicznym i termicznym;
• saszetki można spożyć bezpośrednio lub po wymieszaniu z niewielką ilością wody;
• składniki dostarczają żywe kultury bakterii probiotycznych kolonizujących jelito cienkie i grube. Zgodnie z zaleceniami włączenie do diety probiotyków może być korzystne u osób z wrażliwością jelit. Uzupełniają mikroflorę jelit, w trakcie i po antybiotykoterapii, a witamina C wspiera odporność;
• w badaniu klinicznym przeprowadzonym na produkcie z udziałem polskiej populacji zgłaszano poprawę komfortu jelitowego;
• nie wymaga przechowywania w lodówce;
• bez laktozy, bez glutenu, bez GMO;
• produkt przeznaczony dla dzieci powyżej 3. roku życia i dorosłych.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest biegunka oraz dysbioza jelitowa.

Dawkowanie

Osłonka Gastro to suplement diety, który jest przeznaczony dla dzieci powyżej 3. roku życia oraz dla dorosłych. Zalecane dawkowanie to 1-2 saszetki dziennie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Osłonka Gastro, saszetki

O produkcie

• suplement diety;
• 1–2 saszetki dziennie;
• przeznaczony dla dzieci powyżej 3. roku życia oraz dorosłych;
• zawiera 5 mld CFU bakterii probiotycznych; najważniejsze szczepy to Bifidobacterium lactis FloraActive 32269, Lactobacillus rhamnosus FloraActive 19070-2, Lactobacillus acidophilus FloraActive 32418, Bifidobacterium longum FloraActive 32409 i Bifidobacterium bifidum FloraActive 32403;
• dodatkowe składniki: fruktooligosacharydy (Actilight) jako prebiotyk oraz witamina C;
• synbiotyk do uzupełniania diety, pomaga w zachowaniu równowagi mikroflory jelitowej;
• opakowanie: 20 saszetek.

Biotilac Urea, kapsułki

O produkcie

• nie zawiera konserwantów, barwników, substancji zapachowych, glutenu;
• odpowiedni dla wegetarian;
• zwiększona stabilność i przeżywalność szczepów bakteryjnych;
• stanowi kombinację probiotyki i prebiotyku;
• proste dawkowanie;
• opakowanie wystarcza na 20 dni stosowania;
• dzięki specjalnej technologii, probiotyk jest chroniony przed szkodliwym działaniem kwasu solnego w żołądku.

Sanprobi Stress, kapsułki

O produkcie

• bakterie probiotyczne wchodzące w skład preparatu zawierają m.in. soję i produkty pochodne oraz mleko i produkty pochodne, w tym z laktozę;
• posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka;
• w przypadku antybiotykoterapii zaleca się spożywanie suplementu diety wraz z rozpoczęciem przyjmowania antybiotyku i przez 14 kolejnych dni po zakończeniu antybiotykoterapii.

Multilac Synbiotyk, kapsułki

O produkcie

• specjalna technologia, która zapewnia dużą trwałość bakterii probiotycznych;
• proste dawkowanie;
• nie zawiera mleka, kazeiny i laktozy.

Psychobiotyk IBS Activlab Pharma, kapsułki dojelitowe

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera szczepy różnych bakterii probiotycznych o grzybowych;
• w składzie olejek miętowy i maślan sodu (łagodzi pracę jelit, np. przy IBS);
• może zawiera gluten, soję i mleko;
• do stosowania 1 raz na dobę;
• przeznaczony od 12. roku życia.

YANGO Psychobiotyk, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera Bacillus coagulans MTCC 5856 z GABA (unikalny skład);
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• nie zawiera glutenu ani wypełniaczy;
• produkt bezlaktozowy;
• do stosowania 1 raz na dobę;
• polski producent.

Podsumowanie

Psychobiotyki są szczepami bakterii jelitowych, które korzystnie wpływają na działanie układu nerwowego, hormonalnego czy immunologicznego. Ich suplementacja jest wskazana pomocniczo w leczeniu depresji, nadmiernego stresu czy w przypadku występowania autyzmu. Ze względu na ich bezpieczny profil użytkowania oraz niewiele potencjalnych działań niepożądanych warto zainteresować się tą grupą preparatów [6].

Wyobraź sobie, że znajdujesz się w wilgotnej dolinie, gdzie powietrze jest pełne świeżości, a woda przepływa leniwie obok rosnących bujnie zielonych roślin. Wśród nich, nad brzegami zbiorników wodnych w Azji i USA, rośnie bakopa drobnolistna, znana również jako Brahmi – roślina o fascynującej historii. To właśnie w kulturze hinduskiej ta skromna roślina nosi imię Brahmy, boga stworzenia, podkreślając jej wyjątkowe właściwości w medycynie ajurwedyjskiej. To nie tylko roślina, ale także symbol tradycji i mądrości [1].

Jakie właściwości ma bakopa drobnolistna?

Warto spojrzeć głębiej na jej skład, aby zrozumieć, co czyni ją tak niezwykłą. Bakopa drobnolistna zawiera potężne substancje: alkaloidy, flawonoidy, taniny i terpenoidy, które wspólnie działają jak tarcza ochronna dla mózgu. Dzięki nim bakopa poprawia przepływ krwi przez mózg, wspierając pamięć i koncentrację, jakby otwierała drzwi do lepszego zrozumienia i skupienia. Jej właściwości neuroprotekcyjne są szczególnie cenne, ponieważ wspomagają osoby zagrożone chorobami neurodegeneracyjnymi (np. chorobą Parkinsona lub Alzheimera). Jeśli zmagasz się z codziennym stresem, to może być także roślina dla Ciebie – działa uspokajająco, pomaga zasnąć i chroni serce [1-3].

Jak przyjmować Bacopa monnieri? Rano czy wieczorem?

W życiu pełnym pośpiechu zastanawiasz się pewnie, kiedy najlepiej sięgnąć po Bacopa monnieri – rano czy wieczorem? Jej działanie jest zależne od pory dnia: przyjmowana wieczorem uspokoi umysł i pomoże się wyciszyć, natomiast rano doda harmonii i zredukuje stres, dając spokojny start dnia. Zazwyczaj zaleca się 300-600 mg wyciągu z rośliny dziennie po posiłku. Kiedy odkryjesz, jak działa bakopa, łatwiej będzie Ci wybrać porę dnia, by najlepiej odpowiadała Twoim potrzebom. W dalszej części tekstu dowiesz się także, z czym łączyć bakopę. A może lepiej przyjmować ją samą [1-3]?

Bakopa drobnolistna – jakie produkty wybrać?

W aptekach znajdziesz wiele produktów z bakopą drobnolistną – każdy obiecuje coś wyjątkowego. Z czym łączyć bakopę drobnolistną? Warto wybierać preparaty z żeń-szeniem, ashwagandhą lub miłorzębem. Osiągniemy wtedy wzajemne wsparcie i lepszy efekt. Może być trudno się zdecydować, więc poniżej znajdziesz krótkie opisy, które pomogą Ci wybrać odpowiedni produkt. Bakopa dostępna jest w różnych formach – od kapsułek po krople, a nawet proszek. Która z nich będzie dla Ciebie najlepsza?

Sesja, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• oprócz bakopy zawiera także żeń-szeń i miłorząb, co poprawia działanie preparatu;
• nie należy łączyć z innymi produktami zawierającymi kofeinę;
• nie stosować dłużej niż przez 3 miesiące, gdyż zawiera żeń-szeń, co może prowadzić do podwyższenia ciśnienia krwi;
• niezbyt duża zawartość Brahmi w porównaniu z innymi preparatami na rynku;
• nie zawiera laktozy;
• dość duże, ekonomiczne opakowanie;
• do stosowania od 12. roku życia;
• dostępna również w postaci tabletek musujących, ale taka wersja nie zawiera ekstraktów roślinnych.

Singularis Bacopa Monnieri Forte, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera jedynie bakopę;
• dość duża zawartość ekstraktu z bakopy drobnolistnej;
• produkt standaryzowany na zawartość bakozydów;
• preparat wspiera pamięć i inne funkcje mózgu;
• nie zawiera laktozy;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• do stosowania od 12. roku życia.

Pamicon, tabletki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera połączenie bakopy i żeń-szenia;
• dawkowanie to tylko 1 tabletka dziennie;
• przeznaczony dla dorosłych;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera wyciąg z liści mate, dlatego spożywać ostrożnie z innymi źródłami kofeiny.

Swanson Bacopa Monnieri, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• standaryzowany na zawartość składników aktywnych;
• duże opakowanie i dość duża dawka substancji czynnej;
• zawiera jedynie bakopę;
• atrakcyjne cena;
• nie zawiera laktozy;
• zawiera żelatynę.

Sati Labs Nano Bacopa Monnieri, krople

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera tylko bakopę;
• posiada poręczny aplikator, który ułatwia dawkowanie;
• nie zawiera laktozy;
• odpowiedni dla wegan i wegetarian;
• po otwarciu przechowywać w lodówce nie dłużej niż 2. miesiące.

DoctorLife Brain Support, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• kompleksowy preparat wspierający pamięć i koncentrację;
• zawiera bakopę, żeń-szeń i inne, roślinne składniki;
• produkt bezlaktozowy i bezglutenowy;
• nie zawiera składników GMO;
• zalecane dawkowanie to 3 kapsułki dziennie.

Olimp Perceptin, kapsułki

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera żeń-szeń, bakopę i różeniec, więc oprócz wsparcia pamięci i koncentracji działa adaptogennie;
• nie zawiera laktozy;
• proste dawkowanie – 1 kapsułka na dobę;
• standaryzowany na obecność składników aktywnych w każdej roślinie;
• zawiera autorski i opatentowany ekstrakt z ashwagandhy;
• przebadany pod kątem obecności metali ciężkich.

Essensey Night-Er Sen i samopoczucie, proszek

O produkcie

• suplement diety;
• zawiera bakopę i ashwagandhę oraz aminokwasy i witaminy;
• preparat głównie przeznaczony do poprawy snu i redukcji stresu;
• nie zawiera laktozy;
• smak mango-ananas;
• wymaga rozpuszczenia w wodzie;
• po otwarciu spożyć w ciągu 3. miesięcy.

Czy bakopa drobnolistna jest pomocna w leczeniu alkoholizmu?

Wiemy już, że bakopa pozytywnie wpływa na pamięć, koncentrację, a także redukuje stres i pomaga w bezsenności. Czy ma jeszcze jakieś inne właściwości? Czy to możliwe, że bakopa drobnolistna może pomóc w walce z uzależnieniem? W 2019 roku przeprowadzono badania, które wykazały, że może łagodzić lęki związane z abstynencją i wpływać na ośrodek nagrody w mózgu, zmniejszając potrzebę sięgania po alkohol. Choć brzmi to obiecująco, bakopa jest jedynie wsparciem – jej działanie najlepiej sprawdza się jako element kompleksowej terapii i powinno być zawsze konsultowane z lekarzem [3].

Jakie są skutki uboczne i przeciwwskazania Bacopa monnieri?

Pomimo swoich licznych zalet bakopa drobnolistna może wywołać pewne skutki uboczne, takie jak nudności czy suchość w ustach. Warto o tym pamiętać, a zwłaszcza, jeśli jesteś w ciąży lub karmisz piersią – wtedy koniecznie skonsultuj stosowanie z lekarzem, ponieważ nie ma jeszcze wystarczających badań na temat jej bezpieczeństwa w tych szczególnych okresach życia [1-3].

Jak długo stosować bakopę, aby poczuć efekty?

Efekty działania bakopy drobnolistnej przychodzą stopniowo, a roślina wymaga cierpliwości. Zazwyczaj zaleca się jej stosowanie przez kilka tygodni, aby poczuć pełne korzyści, ale warto przestrzegać zaleceń producenta. W dłuższej perspektywie bakopa może stać się cennym wsparciem dla zdrowia Twojego mózgu i poprawy koncentracji.

Podsumowanie

Bakopa drobnolistna to roślina o wielkiej mocy, która wspiera zdrowie umysłowe, poprawia pamięć, ułatwia zasypianie i pomaga radzić sobie ze stresem. Czy warto z czymś łączyć bakopę? Okazuje się, że produkty z dodatkiem ashwagandhy, żeń-szenia i miłorzębu działają jeszcze lepiej niż sama bakopa. Jeśli szukasz naturalnego sposobu na poprawę jakości życia i chcesz podjąć świadomą decyzję o swoim zdrowiu psychicznym, Bacopa monnieri może być odpowiedzią. Regularne stosowanie, zgodne z zaleceniami, pozwoli Ci czerpać z tej rośliny to, co najlepsze – spokój, koncentrację i lepsze samopoczucie.