Dlaczego palenie papierosów jest tak dużym problemem? 

Na świecie ponad miliard ludzi pali papierosy. Co roku ponad 5 milionów osób umiera przedwcześnie z powodu tego nałogu, dlatego wiele osób chciałoby rzucić palenie. Oprócz kwestii finansowych, zdecydowanie gorsze są poważne skutki zdrowotne. Palacze w szczególności są narażeni na:

• choroby związane z układem krążenia, takie jak zawał mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca czy choroba niedokrwienna serca;
• choroby układu oddechowego, takie jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, nowotwory płuc, krtani czy tchawicy;
• upośledzenie płodności czy impotencję;
• choroby oczu, takie jak degeneracja plamki, katarakty czy niedowidzenia;
• wrzody żołądka lub dwunastnicy;
• nowotwory pęcherza moczowego, przełyku czy nerek [1].

Czy istnieją zastrzyki na rzucenie palenia?

Obecnie nie ma zarejestrowanych żadnych zastrzyków, które mają na celu ułatwienie rzucenia palenia. Była próba opracowania szczepionek nikotynowych. Powstał nawet preparat o nazwie NicVAX. W zamyśle badaczy miał on pozbawiać palaczy przyjemności z palenia papierosów. Szczepionki miały bardzo ciekawy mechanizm działania. Zastosowanie zastrzyku uniemożliwiało wydzielanie dopaminy, uwalnianej zwykle pod wpływem wnikania nikotyny do mózgu. Dokładniej, przeciwciała wytwarzane przez organizm wiązały się z cząsteczkami nikotyny, przez co nie mogła ona przeniknąć przez barierę krew – mózg. W teorii ta metoda powinna być skuteczna. 

W rzeczywistości przeprowadzono nawet cztery badania na 2642 uczestnikach, które porównywały szczepionki nikotynowe z placebo. Niestety badania nie wykazały, aby szczepionki nikotynowe pomagały rzucić palenie. Szczepionki były stosunkowo bezpieczne, efekty uboczne były z reguły łagodne lub umiarkowane i miały postać objawów grypopodobnych. Ze względu na brak udowodnionej skuteczności, ich wprowadzenie na rynek wymaga dalszych badań lub opracowania nowych szczepionek [1]. 

Czy zastrzyki na odchudzanie mogą być pomocne w rzuceniu palenia?

W 2024 r. w renomowanym czasopiśmie naukowym Annals of Internal Medicine opublikowano badanie dotyczące 223 000 nowych użytkowników leków przeciwcukrzycowych, w tym prawie 6000 użytkowników semaglutydu. Badani pacjenci mieli cukrzycę typu 2 i zaburzenia związane z używaniem tytoniu. Badanie wykazało, że główny składnik leków Ozempic i Wegovy, semaglutyd, zwiększał szansę rzucenia palenia. Są to jednak wstępne dane, które wymagają dalszych badań i weryfikacji [2]. 

Czy w takim razie mogę stosować zastrzyki z semaglutydu na rzucenie palenia?

Wyniki badań są niezwykle interesujące, ale wymagają dalszych prac. Semaglutyd powinien być przebadany w dużych, randomizowanych badaniach kontrolowanych, zanim będzie można wyciągnąć wnioski, że może mieć on wpływ na rzucanie palenia. Badania zostały wykonane po wielu doniesieniach na temat wpływu używania semaglutydu na rzucenie palenia.

Co ciekawe, istnieją również doniesienia nad jego dobrym wpływem w przypadku pacjentów mających problem z nadużywaniem alkoholu. Semaglutyd nie powinien być obecnie używany w celu ułatwiania rzucenia palenia. Należy pamiętać, że jest to lek dostępny jedynie z przepisu lekarza o silnym działaniu, mogących powodować szereg działań niepożądanych. Należy pamiętać, że te preparaty są zarejestrowane do stosowania u osób dorosłych z niedostatecznie kontrolowaną cukrzycą typu 2, łącznie z odpowiednią dietą i wysiłkiem fizycznym. Oprócz konieczności użycia tych preparatów poza wskazaniami, należy nadmienić również ich wysoką cenę. Zdecydowanie lepszą i skuteczniejszą terapią będą preparaty z cytyzyną lub nikotynowa terapia zastępcza [2-4]. 

Podsumowanie

W chwili obecnej nie ma zarejestrowanych zastrzyków, które mogą ułatwić rzucenie palenia. Obecnie stosuje się nikotynową terapię zastępczą w postaci aerozoli, gum do żucia czy plastrów. Skuteczne są również tabletki z cytyzyną. W przeszłości podejmowane były próby opracowania szczepionek nikotynowych, nie wykazały jednak one wystarczającej skuteczności. W ostatnim czasie pojawiły się jednak obiecujące doniesienia dotyczące wpływu zastrzyków z semaglutydem na rzucenie palenia. Temat ten wymaga jednak dalszych badań i w chwili obecnej nie powinny być one w tym celu stosowane.