Co to jest kwas moczowy?

Kwas moczowy naturalnie występuje we krwi ludzkiej, jest wynikiem rozpadu puryn w organizmie. Bogate w puryny są pokarmy i napoje, takie jak fasola, owoce morza, wątróbka czy piwo. Z tego względu dieta jest jednym z czynników, który może prowadzić do hiperurykemii, czyli zwiększenia stężenia kwasu moczowego we krwi. Jak nazwa wskazuje, z organizmu kwas moczowy jest usuwany w większości przez nerki wraz z moczem. Z reguły prawidłowy poziom kwasu moczowego we krwi powinien zawierać się w zakresie 180-420 µmol/l. Z kolei stężenie kwasu moczowego w moczu powinno być niższe niż 4.8 mmol/24 h u mężczyzn i 4.5 mmol/24 h u kobiet [1].

Co może być przyczyną hiperurykemii?

Przyczyn podwyższonego poziomu kwasu moczowego można upatrywać w:

• stosowaniu niektórych leków np. kwasu acetylosalicylowego, barbituranów czy leków moczopędnych;
• niewłaściwej diecie i otyłości;
• przebiegu takich chorób jak niewydolność lub zatrucie wątroby, łuszczyca, niektóre choroby nowotworowe czy nadczynność tarczycy;
• uwarunkowaniach genetycznych [1,2].

Dodatkowo sama hiperurykemia może przyczyniać się do rozwoju niektórych schorzeń, wśród których możemy wymienić:

• dnę moczanową (podagrę), czyli chorobą metaboliczną, w której kryształy kwasu moczowego gromadzą się w stawach i tkankach, co prowadzi do stanów zapalnych i bólu stawów;
• powstawanie kamieni nerkowych;
• niewydolność nerek, która następuje w przypadku niemożności nerek do odprowadzania nadmiaru kwasu moczowego z organizmu.

Jakie są objawy podwyższonego poziomu kwasu moczowego we krwi?

Objawy podwyższonego poziomu kwasu moczowego mogą obejmować różne narządy i układy naszego organizmu. Do objawów hiperurykemii zalicza się:

• ból, obrzęk i zaczerwienienie stawów;
• gorączkę;
• zastój moczu lub krwiomocz;
• wymioty, nudności i ból brzucha [1,3].

Jakie produkty żywnościowe zbijają poziom kwasu moczowego?

W celu obniżenia poziomu kwasu moczowego, jeżeli problemem jest otyłość lub niewłaściwa dieta, pierwszym krokiem powinna być zmiana trybu życia na bardziej aktywny i odpowiednia modyfikacji diety. W tym celu należy stosować się do kilku zasad:

• należy zmniejszyć podaż puryn do organizmu – w tym celu powinno się unikać piwa i herbaty, a zamiast tego pić duże ilości wody niegazowanej;
• z pokarmów należy wyeliminować lub ograniczyć rośliny strączkowe, nabiał, czerwone mięso, tłuste potrawy oraz zmniejszyć w nich ilość soli;
• spożywać należy produkty zbożowe, owoce, mięso drobiowe, orzechy czy szpinak (ważny w tym przypadku jest błonnik);
• ważne jest również rzucenie palenia i zmniejszenie masy ciała w przypadku otyłości [1,3].

Jakie leki na receptę stosuje się w leczeniu hiperurykemii?

W przypadku, gdy odpowiednia dieta oraz aktywność fizyczna są niewystarczające, należy wdrożyć odpowiednią farmakoterapię. Kluczowe do obniżenia kwasu jest prawidłowe zdiagnozowanie, leczenie i uregulowanie choroby, która powoduje podwyższony poziom kwasu moczowego. Z kolei do leków na receptę, które bezpośrednio obniżają poziom kwasu moczowego można zaliczyć allopurinol (np. Milurit) i febuksostat (np. Adenuric) [2,3].

Jak obniżyć poziom kwasu moczowego za pomocą ziół?

Niektóre zioła, szczególnie te mające działanie moczopędne, zmniejszające obrzęki i detoksykujące organizm, mają korzystny wpływ na podagrę i choroby nerek, spowodowane zbyt wysokim stężeniem kwasu moczowego. Dodatkowo większość z tych ziół będzie wykazywała korzystny wpływ przeciwzapalny i przeciwbakteryjny.

Raz lub dwa razy dziennie warto spożywać napary z takich surowców jak liść brzozy, arnika górska, arcydzięgiel lekarski, korzeń lubczyku, liść pokrzywy czy korzeń mniszka lekarskiego. Wraz ze zmianą diety, warto do jadłospisu wprowadzić niektóre przyprawy, które będą miały korzystny wpływ na poziom kwasu moczowego w organizmie. Do najważniejszych należą m.in. podagrycznik pospolity, ziele angielskie, liść laurowy, ostropest plamisty, kurkuma, lubczyk czy jałowiec [1,3].

W przypadku leków dostępnych bez recepty, obecnie w aptece nie ma preparatów, które bezpośrednio obniżałyby poziom kwasu moczowego.

Podsumowanie

Hiperurykemia to stan podwyższonego poziomu kwasu moczowego we krwi, który może prowadzić do poważnych schorzeń, takich jak dna moczanowa, kamienie nerkowe czy niewydolność nerek. Aby obniżyć stężenie kwasu moczowego, przede wszystkim warto zmienić tryb życia na bardziej aktywny oraz wprowadzić pewne zmiany żywieniowe – wyeliminować produkty zawierające puryny, rzucić palenie i ograniczyć picie alkoholu. Jednocześnie nie należy unikać wizyty u lekarza, który może przepisać leki obniżające poziom kwasu moczowego w sposób bezpośredni, np. allopurinol i febuksostat. Dodatkowo, niektóre zioła i przyprawy mogą wspomagać obniżenie poziomu kwasu moczowego i łagodzenie objawów.